2021-10-07 IC9 - Bijlage 1 - Bestuursverslag North Sea Port SE 2020

Axelse Vlakte: nog 20 hectare vrij. 130 van de 150 hectare is ingevuld met de voor dat gebied beoogde glastuinbouw. Kluizendok: na enkele grote uitgiftes resteert er nog 150 hectare. Op de Westelijke Kanaaloever (150 hectare) en de Axelse Vlakte fase III (80 hectare) zijn er nog potentieel te ontwikkelen terreinen. Thermphos: 57 hectare vrij terrein beschikbaar sinds de afronding van de sanering medio 2020.

• • •

3.4

Duurzaamheid

In het strategisch plan 2018-2022 is de duurzaamheidsambitie de derde belangrijke algemene doelstelling. Ook vanuit dit doel zijn subdoelen geformuleerd die als basis kunnen dienen om de marktontwikkelingen in 2020 te beoordelen. Het opzet is bij te dragen tot het behalen van de klimaatdoelstellingen van Parijs en de Europese Green Deal. DOEL

Subdoelen

C – Versneld behalen van bestaande ambitieuze duurzaamheidsdoelstellingen met actieve samenwerking

-

-

3.4.1

Faciliteren duurzame transitie, in nauwe samenwerking met bedrijfsleven Versterking omgevingskwaliteit door verbetering leefomgeving en natuurontwikkeling Verduurzaming van de eigen bedrijfsvoering

Energietransitie in haven en bij bedrijven

Een belangrijke taak die North Sea Port opneemt, is het faciliteren van de energietransitie, de verduurzaming van productieprocessen en producten. Dit gaat hand in hand met het streven naar verankering van bedrijven. Als Europese tophaven ontplooit North Sea Port tal van initiatieven om te voldoen aan het klimaatakkoord van Parijs tegen 2030 en de Europese Green Deal tegen 2050. Er wordt sterk ingezet op de kringloopeconomie (reststromen worden grondstoffen), de vermindering van de CO2-uitstoot, de waterstofeconomie, de uitbouw van windmolenparken (300MW) en zonnepanelenparken (150MW), en de elektrificatie van de automotive cluster.

27/50 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 mei 2021

Circulaire economie Smart Delta Resources start Carbon Connect Delta project om CO2-uitstoot in Schelde-Deltaregio verregaand te verminderen Met het afvangen en hergebruiken of opslaan van CO2 (Carbon Capture & Utilisation/Storage, kortweg CCUS) kan de CO2-uitstoot in het havengebied met 30% (6,5 miljoen ton CO2 per jaar) worden verlaagd. Met dat doel heeft een consortium van Belgische en Nederlandse bedrijven het project Carbon Connect Delta opgezet met als eerste stap een onderzoek naar de haalbaarheid van CCUS in 2025. Alle technische, economische, juridische, infrastructurele, financiële en procedurele aspecten komen daarbij aan bod. Het sector- en grensoverschrijdend consortium bestaat uit Smart Delta Resources, havenbedrijf North Sea Port, de bedrijven ArcelorMittal, Dow Benelux, PZEM, Yara en Zeeland Refinery en infrastructuurpartners Gasunie en Fluxys. Zo ontstaan unieke synergieën en kansen voor een duurzame economie. De ambitie van het consortium is om vanaf 2023 al 1 miljoen ton CO2 per jaar af te vangen en dat uit te breiden tot 6,5 miljoen ton per jaar in 2030 (goed voor 30% minder CO2-uitstoot in de ScheldeDeltaregio).

ArcelorMittal lanceert oproep tot kandidaatstelling warmtenet ArcelorMittal Belgium gaat samen met partners zoals de Provincie Oost-Vlaanderen en de gemeente Zelzate op zoek naar een partner voor de ontwikkeling van een (residentieel) warmtenet in of rond North Sea Port. Het warmtenet zal restwarmte van de productiesite in Gent aan verschillende interne verbruikers op de staalsite zelf alsook aan potentiële warmtevragers in de gemeente Zelzate leveren. ArcelorMittal hoopt in 2021 zijn keuze van projectpartner te maken. North Sea Port neemt in het havengebied een regierol op inzake energietransitie en kan in de toekomst het aanbieden van restwarmte uitspelen als troef voor nieuwe investeerders.

Alco Bio Fuel, Messer Benelux en IJsfabriek Strombeek investeren opnieuw miljoenen euro in hergebruik van CO2 in North Sea Port De bioraffinaderij Alco Bio Fuel (ABF), de industriële gasleverancier Messer Benelux en IJsfabriek Strombeek investeren samen €10 miljoen in een tweede 'recovery unit' voor koolstofdioxide bij Alco Bio Fuel in Gent. In de lente van 2022 zal die tweede lijn operationeel zijn waardoor de jaarlijkse opvang van groene CO2 die vrijkomt bij de aanmaak van bio-ethanol, naar 160.000 ton per jaar zal stijgen. Dat is 60% meer dan de huidige capaciteit. De CO2 kan na opvang en behandeling hergebruikt worden in de voedings- en drankindustrie, de glastuinbouw, voor waterzuivering, bij koeltransporten of als chemische grondstof.

Cargill breidt productie biodiesel in North Sea Port uit met baanbrekend project Cargill pompt ruim €125 miljoen in de bouw van een gloednieuwe fabriek op zijn vestiging in Gent, zo klonk het eind september 2020. Die zal met innovatieve technologie als eerste in Europa biodiesel 28/50 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 mei 2021

produceren uit afval en reststoffen. Zo zet de nieuwe fabriek een stap vooruit in duurzaamheid en circulariteit. De biodiesel kan worden bijgemengd in de brandstof voor vrachtwagens of schepen. Cargill produceert in Gent al biodiesel op basis van oliehoudende zaden bij dochterbedrijf Bioro.

'Hoogoven van de toekomst’ van ArcelorMittal breidt circulaire economie van North Sea Port verder uit ArcelorMittal Gent heeft zijn Hoogoven B volledig vernieuwd. De investering van €195 miljoen is meteen de grootste in de geschiedenis van de staalfabriek Met de inhuldiging van de nieuwe hoogoven, één van de meest geavanceerde ter wereld, maakt ook North Sea Port een sprong in de richting van een circulaire toekomst. In de nieuwe hoogoven zullen groene en circulaire brandstoffen de fossiele brandstoffen vervangen. De nevenstromen uit de staalproductie worden grondstoffen voor andere industriële sectoren zoals chemie, petrochemie of zelfs voeding. De nieuwe installatie zet de deur open voor een efficiëntere productie en een forse verlaging van uitstoot en energieverbruik.

Waterstof VoltH2 tekent samenwerkingsovereenkomst met North Sea Port voor de ontwikkeling van een groene waterstoffabriek VoltH2 B.V. heeft eind augustus 2020 een samenwerkingsovereenkomst getekend ter voorbereiding van een langetermijnconcessiecontract met North Sea Port voor een industrieel perceel van 27.950 m2 in Vlissingen. Het bedrijf is gestart met de planning en ontwikkeling van de bouw van een groenewaterstoffabriek met opslag-, tank- en distributiemogelijkheden. VoltH2 voorziet de bouw van een 25 MW elektrolyse-eenheid met gebruik van bewezen en commercieel beschikbare technologie. De fabriek zal jaarlijks tot 3.600 ton groene waterstof produceren. De groenewaterstoffabriek zal ook uitbreid baar zijn tot 100 MW met een potentiële productie van 14.400 ton per jaar. De investering voor de eerste fase is begroot op €35 miljoen, de jaren daarna loopt het bedrag op tot meer dan €100 miljoen.

North Sea Port zet mee de schouders onder een waterstofbeurs Een studie uitvoeren naar de praktische opzet van een waterstofbeurs waar waterstof vrij verhandeld kan worden, dat is waar Gasunie, North Sea Port en de havens van Rotterdam, Amsterdam en Groningen de handen sedert oktober 2020 voor ineenslaan. Een waterstofbeurs kan in stappen meegroeien met de opbouw van een markt voor klimaatneutrale waterstof. De vraag naar klimaatneutrale waterstof groeit. Een waterstofbeurs kan een goede marktwerking en een transparante, efficiënte prijsstelling faciliteren. Zo ontstaat een win-winsituatie voor alle betrokken partijen. De studie zal naar verwachting driekwart jaar tot een jaar in beslag nemen.

29/50 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 mei 2021

Grootschalig potentieel voor groene waterstof in de Schelde De SDR-partners North Sea Port, Dow, Yara, Zeeland Refinery, PZEM, ENGIE, ArcelorMittal en Ørsted hebben de potentie laten onderzoeken van grootschalige productie en gebruik van groene waterstof in de Schelde-Deltaregio. De studie, bekendgemaakt begin oktober 2020, bevestigt dat de regio een sterke uitgangspositie heeft voor een grootschalige en snelle implementatie van groene waterstofproductie. Het huidige waterstofgebruik in de regio (580 kton H2/j) beslaat meer dan een derde van het Nederlandse totaal. De hechte samenwerking tussen industrie, haven en overheden maakt een directe toepassing van waterstof als grondstof mogelijk. Door snelle aanlanding van windop-zee krijgt de regio direct toegang tot duizenden megawatt windenergie (windpark Borsele 3&4) en mogelijk IJmuiden Ver Alpha). Daarnaast is er toegang tot elektriciteit voor de productie van waterstof via de kerncentrale in Borsele. Bovendien beschikt de regio op dit moment al over een hoogwaardige gas- en elektriciteitsinfrastructuur met grensoverschrijdende mogelijkheden voor de balancering van vraag en aanbod van elektriciteit in België en Nederland.

Ørsted en Yara dragen met productie van groene ammoniak bij tot energietransitie in North Sea Port Binnen North Sea Port willen Ørsted - de grootste offshore windparkontwikkelaar ter wereld - en Yara - toonaangevend producent van meststoffen - groene ammoniak produceren op basis van hernieuwbare waterstof. Het project zorgt voor een verlaging van de CO2-uitstoot van 100.000 ton per jaar. Met de groene stroom uit de windmolenparken voor de Zeeuwse kust kan CO2-vrije waterstof aangemaakt worden in de 100 MW sterke elektrolyser die bij Yara Sluiskil moet komen. Deze hernieuwbare waterstof kan dan waterstof uit fossiele bronnen vervangen voor de jaarlijkse productie van zowat 75.000 ton groene ammoniak.

Miljoenenproject North-C-Methanol transformeert CO2 tot groene grondstof Tien private en publieke partners gaven op woensdag 21 oktober het startschot voor het North-CMethanol project. Het voorziet in de bouw van twee grootschalige demofabrieken en ondersteunende infrastructuur op het schiereiland Rodenhuize in North Sea Port. De eerste installatie, een elektrolyser van 65 megawatt, wordt opgetrokken op de terreinen van ENGIE. Deze waterstoffabriek zal water via windenergie omzetten in groene waterstof en zuurstof. De tweede installatie, een methanolfabriek van Proman op het schiereiland Rodenhuize, zal deze groene waterstof gebruiken om de opgevangen CO2-uitstoot van grote lokale industriële spelers zoals ArcelorMittal en Alco Bio Fuel om te zetten in groene methanol. De lokale chemische industrie en hernieuwbare brandstofindustrie, waartoe Cargill behoort, nemen de methanol op hun beurt af als groene grondstof en/of als groene brandstof voor schepen en treinen. Samen zullen deze partners jaarlijks de CO2-emissie met 140.000 ton verminderen. En samen zullen ze 44.000 ton groene methanol aanmaken voor de lokale chemische en duurzame energie-industrieën en als brandstof voor schepen en treinen. North-C-Methanol is de eerste grootschalige demofabriek die kadert in het North-CCU-Hub programma en is meteen goed voor een investering van €140 miljoen.

Het NorthCCU-Hub programma wil op termijn een totale jaarlijkse emissiereductie van 1 miljoen ton CO2 realiseren in North Sea Port.

30/50 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 mei 2021

Ørsted ontwikkelt één van de grootste duurzame waterstoffabrieken ter wereld voor de Nederlandse en Belgische industrie Eind maart presenteerde Ørsted ‘SeaH2Land’, een ambitieuze visie voor een duurzame waterstoffabriek op gigawatt-schaal. Ørsted voorziet tegen 2030 de bouw van een duurzame waterstoffabriek - een elektrolyser - van 1 GW. Het bedrijf wil die koppelen aan een bijkomend groot windmolenpark (2 GW) in het Nederlandse deel van de Noordzee. Hiermee wordt de grootschalige levering van duurzame elektriciteit mogelijk die nodig is voor de productie van duurzame waterstof. Deze elektrolyser kan ongeveer 20% van de huidige waterstofvraag in North Sea Port leveren.

Wind en zon North Sea Port als uitvalsbasis voor Ørsted: grootste windpark op zee van Nederland Ørsted was eind november 2020 klaar met de bouw van zijn windmolenpark op zee Borssele 1&2. Dat is met zijn 94 turbines en een geïnstalleerd vermogen van 752 MW niet alleen het grootste windpark op zee in Nederland, maar ook het op één na grootste ter wereld. Het kan één miljoen gezinnen voorzien van groene elektriciteit. Borssele 1&2 ligt 22 kilometer voor de Zeeuwse kust en is 112 vierkante kilometer groot. De Deense groep volgde het hele project op vanuit zijn eigen basis in Vlissingen. North Sea Port wordt ook de draaischijf in het beheer en onderhoud van het nieuwe windmolenpark.

Verbrugge Terminals en C-RO Ports halen nog meer energie uit wind en zon Verbrugge Terminals installeert 140.000 zonnepanelen op zijn loodsen aan de Scaldia- en Quarleshaven in Vlissingen in North Sea Port. Samen vertegenwoordigen ze 50 MW aan vermogen. Het gaat om het grootste ‘zon-op-dak’-project in Nederland. Bij autobehandelaar C-RO Ports rijzen dan weer vijf windmolens met een gezamenlijk vermogen van 25 MW uit de grond. De windmolens en zonnepanelen leveren meer stroom dan de twee bedrijven zelf nodig hebben. De extra elektriciteit uit wind en zon gaat op het net. Daar is bijkomende basisinfrastructuur voor nodig. Daarom trok de Zeeuwse netbeheerder Enduris nieuwe elektriciteitskabels onder de haven in Vlissingen door om de zon- en windparken aan te sluiten op zijn verdeelstation. De duurzame elektriciteit uit deze twee projecten stemt overeen met het jaarlijkse verbruik van 36.000 huishoudens.

E-automotive Volvo Trucks bouwt in North Sea Port batterijen voor al zijn Europese vestigingen Volvo Trucks breidt zijn bedrijvigheid binnen North Sea Port verder uit. De vrachtwagenfabriek in Gent gaat de batterijpacks voor elektrische trucks van het zware gamma assembleren voor alle vestigingen van de Volvo Group in Europa. De truckconstructeur wil na middelzware ook zware vrachtwagens op elektriciteit laten rijden. De nieuwe activiteit start zodra in Zweden de prototypes 31/50 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 mei 2021

op punt staan. Maar de keuze voor North Sea Port staat nu al vast. Deze nieuwe groeistap betekent een verdere verankering van de vrachtwagenassemblage door het Zweedse merk in North Sea Port.

Volvo Car Gent: eerste volledig elektrische Volvo gemaakt in North Sea Port In 2020 lag de focus voor Volvo Car Gent zo goed als volledig op elektrificatie. Begin maart 2020 werd een nieuwe batterijfabriek geopend, waar batterijen voor de volledig elektrische XC40 Recharge worden geassembleerd. In oktober 2020 liep een eerste volledig elektrische auto van de band. De productie van dit type auto is voor Volvo Car Gent een mijlpaal en betekent ook een verdere verankering van Volvo in North Sea Port. Tegen 2025 verwacht Volvo Car dat 50 procent van zijn wereldwijde verkoop uit volledig elektrische auto's zal bestaan. Vijf jaar later zullen in de fabrieken van de autobouwer enkel nog volledig elektrische wagens van de band lopen. Volvo Car wil tegen 2040 klimaatneutraal zijn.

3.4.2

Verduurzaming van zeevaart, binnenvaart en havens

Nederlandse zeehavens winnen internationale duurzaamheidsprijs De Nederlandse zeehavens Rotterdam, Amsterdam, North Sea Port, Moerdijk en Groningen wonnen eind juni 2020 gezamenlijk de ‘World Ports Sustainability Award’ van de International Association of Ports and Harbours (IAPH) voor een gezamenlijk project over de toepassing van OESO-richtlijnen voor zeehavens. De Brancheorganisatie Zeehavens (BOZ) heeft onderzocht hoe zeehavens hun rol en positie kunnen bepalen bij ethische vraagstukken rond ladingstromen zoals milieuschade, mensenrechtenschendingen of uitbuiting. Aan de hand van de ‘OESO-richtlijnen voor Multinationale Ondernemingen’ heeft de BOZ onderzocht hoe zeehavens kunnen bijdragen aan het verkleinen van die IMVO-risico’s (Internationaal Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen). De zeehavens hebben de resultaten van dit onderzoek benut om een stappenplan op te zetten om de IMVO-risico’s in kaart te brengen en te verminderen. Het onderzoek was onderdeel van het Werkprogramma Zeehavens waarin de BOZ samenwerkt met het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en Economische Zaken en Klimaat.

3.4.2

Leefomgeving en natuurontwikkeling

North Sea Port kiest voor een integrale benadering van wat leefomgeving en natuurontwikkeling betreft. De inspanningen op het gebied van natuur concentreren zich op het - samen met stakeholders - verbeteren van de kwaliteit van de natuur in en rond onze havengebieden. Natuurorganisaties en North Sea Port werken samen aan de verbetering van natuurwaarden van de Westerschelde: BeeOmonitoring De natuurorganisaties Stichting Het Zeeuwse Landschap, Vereniging Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer, Vogelbescherming Nederland en ZMf werken samen met North Sea Port aan natuurbehoud en -herstel in en rond de Westerschelde. Het gebrek aan ruimte voor specifieke estuariene natuur die kenmerkend is voor een estuarium als de Westerschelde, heeft ook gevolgen voor de mate waarin de economische ontwikkeling van de havens mogelijk is. In augustus 2020 is 32/50 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 mei 2021

begonnen met het project BeeOmonitoring. Het opzet is meer inzicht krijgen in de stand van de biodiversiteit op haven- en bedrijventerreinen langs de Westerschelde aan de hand van pollen die door bijen zijn verzameld. Op basis van de analyses wordt een plan gemaakt om de natuurwaarden te versterken en de biodiversiteit te laten groeien. BeeOmonitoring is een eerste stap in de uitvoering van een gezamenlijk werkprogramma.

3.4.3

Duurzaamheid bij uitvoering werkzaamheden

Op het vlak van infrastructuur wordt er werk van gemaakt om bij de uitvoering van werkzaamheden verder in te zetten op duurzaamheid. Het doel is om de verduurzaming in de eigen bouwprocessen (voorbereiding, inkoop en uitvoering, onderhoud) toe te passen, methodes te kiezen en te bepalen bij welke initiatieven (zoals bijvoorbeeld Green Deal) North Sea Port duurzaam GWW (Grond Weg en Waterbouw) aansluit. Er wordt maximaal gebruik gemaakt van de methodiek die door het ‘Port Environmental Review System’ (PERS) wordt vooropgesteld. Zo kunnen actieplannen worden opgemaakt, doelstellingen vastgelegd en gemonitord, om zo na periodieke evaluatie te komen tot een voortdurende verbetering.

33/50 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 mei 2021

Hoofdstuk 4: nautisch beheer Zorgen voor een efficiënt en veilig scheepsverkeer in het hele grensoverschrijdende havengebied staat voorop bij North Sea Port. Het uitbreiden van werkingsgebieden en samenwerkingen, verder inzetten op digitalisering, de strijd tegen criminaliteit en drugshandel en de invoering van één enkel tariefsysteem voor het hele gebied dragen daartoe bij.

4.1

Samenwerking in nautische keten zet forse stap vooruit in hele werkingsgebied

Pieksituaties op de vaarwegen naar en binnen het havengebied van North Sea Port leiden er soms toe dat het scheepvaartverkeer niet efficiënt verloopt. Om dit te verbeteren, hebben de Gemeenschappelijke Nautische Autoriteit (het Nederlandse Rijkswaterstaat en het Vlaamse agentschap Maritieme Dienstverlening en Kust), North Sea Port en de nautische dienstverleners (zoals scheepvaartbegeleiders, sleepdiensten en loodsen) op 6 mei hun werkafspraken verruimd. Een veilige, vlotte en tijdige afwikkeling van het zeevaartverkeer vraagt om een optimale samenwerking tussen alle betrokken partijen. Hierbij staat het schip centraal. Het is aan de klant om aan te geven wanneer het schip de haven zal bereiken, waar het moet aanleggen en wanneer het opnieuw moet vertrekken. Het is aan de haven, de overheden en de nautische dienstverleners om die aanloop in goede banen te leiden, rekening houdend met de eigenschappen van het schip, infrastructurele beperkingen, nautische randvoorwaarden, het verkeer en de weersomstandigheden. De nautische samenwerking is van het Kanaal Gent-Terneuzen uitgebreid met het Sloegebied in Vlissingen, de Braakmanhaven in Terneuzen en de ankerplaatsen op de Westerschelde. Zo dekt ze voortaan het hele werkingsgebied van North Sea Port. Het aantal partners is uitgebreid met de bootlieden die de schepen vastmaken.

De partners in de nautische keten kunnen bovendien op langere termijn plannen en beter inspelen op verwachte pieksituaties, slecht weer of stremmingen van het scheepvaartverkeer. Zo wordt de definitieve ketenplanning betrouwbaarder en leiden afwijkingen niet tot vertraging voor andere schepen. Belangrijke ontwikkelingen binnen het beheersgebied, zoals de ingebruikname van de Nieuwe Sluis in Terneuzen in 2023 of de evolutie van het scheepvaartverkeer kunnen aanleiding geven tot aanpassingen van de werkafspraken. De werkafspraken zijn mee mogelijk gemaakt door Boluda Towage Europe, DAB Loodswezen (Maritieme Dienstverlening en Kust), De Eendracht, Gemeenschappelijke Nautische Autoriteit, Montis Mooring, Multraship Towage & Salvage, North Sea Port, Regionale Loodsencorporatie Scheldemonden, Verenigde Bootlieden Terneuzen en de Vlissingse Bootliedenwacht.

4.2 North Sea Port en Port of Antwerp ondersteunen digitalisatie binnenvaart met Vlaamse subsidies Dankzij het AIS (Automatic Identification System) zijn duwboten en binnenvaartschepen vlot traceerbaar in de haven en op waterwegen. Duwbakken hebben echter vaak geen eigen stroomvoorziening en dus geen AIS om ze te lokaliseren. De Vlaamse overheid, North Sea Port en 34/50 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 mei 2021

Port of Antwerp willen duwvaartondernemingen aanmoedigen om te investeren in duwbaktrackers. Dat doen ze door - onder voorwaarden - een financiële tegemoetkoming aan te bieden die kan gaan tot 50% van de aankoopprijs met een maximum van €200. Met GPS-trackers (op batterij of zonneenergie) kunnen havenautoriteiten, operatoren en rederijen voortaan altijd weten waar iedere duwbak of konvooi met duwbakken zich bevinden. Dat maakt een efficiënte opvolging mogelijk en verhoogt de veiligheid.

Als North Sea Port en Port of Antwerp over digitale gegevens beschikken, kunnen die bovendien makkelijker onderling worden gedeeld. Momenteel is de doorgegeven samenstelling van de konvooien niet altijd up-to-date. Daardoor gaat kostbare tijd verloren aan de sluizen. Trackers bezorgen enkel de juiste informatie, wat bijdraagt tot een betrouwbaardere sluisplanning. De digitale voorgeschiedenis kan nuttig zijn om het naleven van huurcontracten na te gaan en kan als bewijs dienen bij betwisting. De duwbaktrackers zijn nog niet verplicht, maar North Sea Port en de haven van Antwerpen moedigen duwvaartondernemingen toch aan om hierin te investeren, zeker met het oog op de verplichte digitalisering.

4.3

Eén melding voor binnenvaart op de Westerschelde en in heel Vlaanderen

North Sea Port, de Vlaamse Waterweg nv, Port of Antwerp, Haven Oostende, de Haven van Zeebrugge, het Agentschap voor Maritieme Dienstverlening en Kust en het Gemeenschappelijk Nautisch Beheer sloegen de handen ineen voor de uitbouw van het innovatieve meldplatform SWINg (Single Window Inland Navigation). Schippers en binnenvaartondernemers moeten voortaan slechts éénmaal - en digitaal - de reis-, lading- en scheepsgegevens melden voor reizen binnen Vlaanderen en op de Westerschelde. Zo maakt SWINg een einde aan uitvoerig administratief werk dat via VHF-radio of soms zelfs nog manueel gebeurde. De uitwisseling van gegevens gebeurt conform de GDPR-wetgeving. SWINg zorgt niet alleen voor een administratieve vereenvoudiging, het maakt de binnenvaart nog veiliger en efficiënter. Minder vaak melden betekent minder afleiding voor de schipper, spaart tijd uit en vermindert de kans op ongevallen. De vaar- en havenautoriteiten kunnen de risico’s beter inschatten en sneller reageren als zich toch een incident voordoet. Ze weten namelijk precies welk type schip en lading zich in de haven of op de vaarweg bevindt. Dankzij het meldplatform kunnen de trajecten van schepen ook beter worden gepland. De planning van bruggen en sluizen wordt zo geoptimaliseerd. Het meldplatform vormt een belangrijke mijlpaal in de digitalisering van de binnenvaart.

Met dit initiatief, waarbij ook het Nederlandse Rijkswaterstaat en andere actoren mee aan tafel zaten, behoren de ketenpartners op dat vlak tot de voorlopers in Europa.

4.4

Samen de schouders zetten onder veilige zeehavens

North Sea Port zet mee de schouders onder de strijd tegen criminaliteit in en rond de eigen haven en die van Moerdijk. De partners zijn Nederlandse overheden en publiek-private partijen: de gemeenten Borsele, Moerdijk, Terneuzen en Vlissingen, Douane, Openbaar Ministerie, Politie, Koninklijke 35/50 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 mei 2021

Marechaussee en de havenbedrijven North Sea Port en Port of Moerdijk. De projecten richten zich in het bijzonder op het Nederlandse deel van North Sea Port, Vlissingen en Terneuzen. Criminelen maken gebruik van havens voor de in- en uitvoer van drugs, de illegale afvoer van afvalstoffen, mensenhandel en het smokkelen van goederen. Het ondermijnende effect van deze georganiseerde criminaliteit – denk ook aan arbeidsuitbuiting, illegaal verblijf op haventerreinen en het witwassen van criminele opbrengsten - is groot en reikt tot ver buiten de (regio)grenzen. Met hun nieuwe aanpak zetten de samenwerkende partijen de komende twee jaar in op de volgende speerpunten: • •

• • •

• •

het stimuleren van integer gedrag bij havenmedewerkers door een verhoogde weerbaarheid tegen vormen van corruptie en niet-integer gedrag. de ontwikkeling van een Platform Veilig Ondernemen North Sea Port/Port of Moerdijk: publieke en private partijen werken samen aan een veilige omgeving voor ondernemer, personeel en klant. het stimuleren van de veiligheid van haventerreinen door fysieke en andere barrières zoals veilige hekwerken en 100% persoonsverificatie. het uitwisselen van kennis en het opzetten van een ‘Information Sharing Centre’ over incidenten in de haven. het vergroten van de meldingsbereidheid van havenmedewerkers: het melden van verdachte activiteiten helpt de autoriteiten om tijdig op te treden en de veiligheid in de haven te waarborgen. het ontwikkelen van een innovatieve aanpak tegen drugsimport door de identificatie van malafide transportbedrijven via financiële big data-analyse. het versterken van een integrale aanpak door te investeren in informatie-uitwisseling tussen de betrokken partners.

De verschillende overheidspartners werken al apart en samen aan het bestrijden en voorkomen van criminele activiteiten. Bij Operatie Portunus hielden de Nederlandse politie en het Openbaar Ministerie een grote drugsactie in en rond Vlissingen. Het doel van deze langdurige operatie is zicht krijgen op criminele organisaties die zich bezighouden met de invoer van verdovende middelen. Er wordt ook samengewerkt aan integere en weerbare zeehavens in Zeeland en West-Brabant waarbij de Taskforce-RIEC (Regionaal Informatie en Expertise Centrum) Brabant-Zeeland de partners ondersteunt. Zij gaan aan de slag onder het motto ‘Zeeland en Brabant hebben integere en weerbare zeehavens die geen criminele activiteiten faciliteren’. De basis voor de nieuwe aanpak zijn onderzoeken naar verschillende vormen van criminaliteit in de zeehavens zoals dat van TNO eind 2019 op verzoek van de Havendriehoek - waarin bestuur, politie en justitie samenwerken om georganiseerde criminaliteit te beteugelen.

4.5

Eén keer havengeld betalen in hele havengebied

Of een zeeschip nu in Vlissingen Terneuzen of Gent wil aanmeren, laden of lossen, maakt sinds 1 januari 2021 geen verschil wat de tarifering betreft. Zeeschepen betalen nog maar één keer voor toegang tot de grensoverschrijdende haven en gebruik van de haveninfrastructuur en van het haveninformatiesysteem, en voor het behandelde goederenvolume. Dit ‘basisticket’ verleent schepen en klanten een vlotte en efficiënte toegang tot de haven. 36/50 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 mei 2021

De basisprijs wordt berekend op de brutotonnage van het schip. Daarnaast geldt een tarief afhankelijk van het behandelde volume en de aard van de goederen. Hoe meer goederen havengebruikers naar de haven brengen, hoe meer korting ze krijgen. Schepen die voldoen aan de eisen van de ‘Environmental Ship Index’ (ESI) worden beloond met een korting op het basisticket. Het havenbedrijf hanteerde bij de herziening een aantal uitgangspunten die in overeenstemming zijn met wat Europa vraagt: de eengemaakte tarieven verhogen de financiële transparantie, ze zijn gebruiksvriendelijk, zorgen voor eenvormigheid met minimale individuele afwijkingen en staan voor een gelijk speelveld binnen North Sea Port. Iedere havengebruiker binnen een bepaald segment betaalt zo evenveel. Havengebruikers ontvangen bovendien één enkele factuur voor het hele havengebied in plaats van vroeger twee, wat de administratieve afhandeling vereenvoudigt. Het havenbedrijf betrok reeds vroeg en intens havengebruikers en bedrijven bij de denkoefening rond de nieuwe tarieven. Die zullen ook regelmatig geëvalueerd worden. Voor 2021 en 2022 wordt alvast geen inflatiecorrectie toegepast. Met de nieuwe eengemaakte tarieven voor het hele havengebied biedt North Sea Port zich voor schepen en klanten echt als één geheel aan. Het havenbedrijf bereikt hiermee een belangrijke mijlpaal in de fusie.

4.6

Digitaal melden sinds 1 maart 2021 verplicht voor tankvaart in Vlaanderen

Sinds 1 maart 2021 is het op alle Vlaamse waterwegen voor binnenvaartschippers die gevaarlijke goederen vervoeren verplicht om reis- en ladinggegevens digitaal te melden. Om veiligheidsredenen is het essentieel dat gegevens van gevaarlijke goederen aan de overheid gemeld worden. Dit is van groot belang in geval van calamiteiten. North Sea Port zette dan ook hier de schouders onder. In Vlissingen en Terneuzen is digitaal melden al langer verplicht voor tank- en containervaart.

37/50 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 mei 2021

Hoofdstuk 5: Personeel en organisatie Als havenbedrijf wil North Sea Port een duurzame werkomgeving creëren waarin medewerkers gezond blijven, zich betrokken voelen en zich kunnen ontwikkelen. Ons HR-beleid moet zich vertalen in een positieve ‘employee experience’ en de organisatie ondersteunen bij het realiseren van haar doelstellingen. Een adequaat en modern HR-beleid biedt een antwoord op de hedendaagse uitdagingen van de arbeidsmarkt, met inzet op een klantgerichte en efficiënte dienstverlening door: • duidelijke en efficiënte processen • helder en praktisch advies • een focus op leren en ontwikkelen • bij te dragen tot de ontwikkeling van duurzaam leiderschap • een proactieve kennisdeling vanuit interne communicatie 5.1

Kerncijfers personeel

Op 31 december 2020 had North Sea Port 240 mensen in dienst (226,59 vte). 5.2

Duurzame inzetbaarheid, arbo en preventie

Het havenbedrijf North Sea Port draagt maatschappelijk verantwoord ondernemen hoog in het vaandel en wil resoluut de weg van duurzame inzetbaarheid blijven bewandelen. We willen zorg dragen voor onze medewerkers in een sterk veranderende (interne en externe) werkomgeving en arbeidsmarkt die zich kenmerken door langere loopbanen, nieuwe technologieën, een verhoogd risico op stress en burn-out, een hogere wendbaarheid, veranderende taken en opdrachten. Door werk te maken van duurzame inzetbaarheid willen we een aantrekkelijke werkgever zijn en blijven. Duurzame inzetbaarheid is een gedeelde verantwoordelijkheid van werkgever en werknemer. North Sea Port geeft structurele invulling aan dit principe met de werkgroep duurzame inzetbaarheid waarin werkgever en werknemers samenwerken en initiatieven nemen rond drie thema’s; • Gezondheid (mentale en fysieke belasting) • Betrokkenheid en werkplezier • Ontwikkeling Vanaf maart 2020 is vanwege de coronapandemie het grootste deel van de medewerkers thuis gaan werken. Er ging extra aandacht naar hun welzijn in die nieuwe context van thuiswerken. Medewerkers kregen de mogelijkheid om hun thuiswerkplek voorlopig in te richten met middelen van kantoor. De inrichting van de thuiswerkplek, ergonomie en mentale fitheid maakten het voorwerp uit van regelmatige interne communicatie.

Daarnaast is veel aandacht besteed aan de fysieke en mentale gezondheid van de medewerkers door het organiseren van digitale sessies gericht op bewegen en verbinding houden met collega’s. Er zijn verschillende informele digitale activiteiten georganiseerd. De verzuimcijfers van North Sea Port liggen onder de landelijke gemiddeldes. De kantoren van North Sea Port zijn volledig coronaproof ingericht.

38/50 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 mei 2021

In 2020 hebben we onder de thuiswerkende medewerkers een enquête gehouden. De resultaten zullen worden gebruikt om de thuis- en telewerkregeling te actualiseren en als input voor de risicoinventarisatie en -evaluatie. 5.3

Ontwikkeling, opleiding en training

Het Havenbedrijf North Sea Port ziet opleiding als een investering in de toekomst van de organisatie en in de toekomst van de medewerkers, die langs die weg hun kennis en vaardigheden blijvend kunnen ontwikkelen. North Sea Port legde hiervoor een opleidingsbudget van 2% van de loonsom vast. In 2020 zijn diverse opleidingen, cursussen en trainingen georganiseerd op individueel, afdelings- en organisatieniveau. Omwille van de coronapandemie vonden die opleidingen grotendeels digitaal plaats. Intern zijn we in 2020 gestart met organisatiebrede opleidingen rond onze projectmanagementmethodiek. 5.4

Fusie en integratie

Binnen het personeelsbeleid is een harmonisatieproject opgestart op het vlak van: • • •

Functiewaardering (1 functiehuis en 1 functiewaarderingssysteem) Performancemanagement Arbeidsvoorwaarden

In 2020 is consultant Berenschot als partner aangesteld voor de opvolging van die drie thema’s. Op basis van de USB-methodiek van Berenschot (Universeel Systeem Berenschot) is gestart met het opmaken van een generiek functiehuis. Daarnaast sloten we met de vakorganisaties een protocol. Over zowel het proces als over de mogelijkheden tot bezwaar en beroep zijn afspraken gemaakt.

39/50 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 mei 2021

Hoofdstuk 6: Financiën 6.1

Resultaten 2020

Het resultaat vóór belastingen kwam over 2020 uit op € 39,7 mln. of een stijging van 15% ten opzichte van 2019. De omzetdaling werd ruim gecompenseerd door kostenverminderingen. De nautische omzet nam met € 3,2 mln. af, in overeenstemming met de volumedaling. Zowel de brexit als COVID-19 hebben de watergebonden bedrijvigheid onder druk gezet. De grondomzet ving die terugval op door met € 3,5 mln. te stijgen als gevolg van een toename van in concessie/erfpacht uitgegeven terreinen, een prijsindexering en de herziening van contracten. De overige bedrijfsopbrengsten bleven in 2020 stabiel op € 10,7 mln. Tegenover een lagere opbrengst uit WarmCO2 stonden hogere overige baten. De bedrijfslasten exclusief afschrijvingen daalden scherp van € 50,6 mln. naar € 45,4 mln. De onderhoudskosten (€ 2,4 mln.) en marketingkosten (€ 2,0 mln.) lieten de meest opvallende vermindering optekenen. Deze daling is het veroorzaakt door coronagerelateerde effecten zoals uitstel of vertraging van infrastructuurprojecten, opleidingen, buitenlandse reizen en beurzen zijn afgelast. Daarnaast is de sanering van de voormalig Thermphos terreinen lager uitgevallen dan voorzien. Deze positieve verschil is in 2020 in de onderhoudskosten verwerkt en bedraagt € 2,4 mln. Vooral bij de infrastructuuractiva was een lichte stijging van de afschrijvingskosten (€ 0,4 mln.) te noteren.

De financiële baten en lasten vielen € 0,6 mln. gunstiger uit door lagere rentetarieven.

6.2

Kerncijfers

De onderstaande cijfers zijn niet genormaliseerd, het hele jaar was immers abnormaal.

40/50 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 mei 2021

KERNCIJFERS 2020 FINANCIEEL Procentuele wijziging ten opzichte van 2019

6.3

Financieringsstructuur

Het groepsvermogen is eind 2020 verder gestegen naar € 530,9 mln. (€ 416,5 mln. in 2019). De solvabiliteit uitgedrukt in een percentage van het balanstotaal komt hiermee op 54,9% (2019: 45,9%). De gemeenten Borsele, Terneuzen en Vlissingen en de Provincie Zeeland (Garanten) staan garant voor de financiële verplichtingen van North Sea Port Netherlands ten aanzien van externe geldverstrekkers en financiers. Het verloop van de garantiecurve ziet er als volgt uit:

Naast de afgegeven borgen als dekking van de leningen van North Sea Port staan de Garanten borg voor de derivatenportefeuille van North Sea Port. Derivaten worden ingezet om het renterisico op de variabele leningen af te dekken. Het betreft hier dus geen garantie inzake leningen. Naast deze 41/50 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 mei 2021

garanties is door Garanten voor € 65 miljoen aan garanties verstrekt voor leningen ten behoeve van WarmCO2.

Financieringsbehoefte In 2020 is de financieringscurve van North Sea Port geactualiseerd. Hierbij is rekening gehouden met de resultaten/EBITDA’s voor 2020 en de prognose voor 2021, het verloop van de investeringen en de meest recente verwachtingen voor de komende jaren. Voor 2021 is een totaalbedrag aan investeringen gebudgetteerd van ruim € 35 mln. Naast de reeds gecommitteerde bijdragen in het kader van de bouw van de Nieuwe Sluis in Terneuzen zijn de meest waarschijnlijke ontwikkelingen meegenomen in de uitgaande investeringscashflow. Het verwachte verloop van de financieringsbehoefte (exclusief WarmCO2) ten opzichte van het garantieplafond ziet er dan zo uit:

Ten gevolge van geplande investeringen en van de betalingsverplichtingen aan de nieuwe zeesluis zal de financieringsbehoefte in een eerste fase nog toenemen, maar daarna naar verwachting een dalende trend vertonen. De financieringsbehoefte blijft ruim onder het garantieplafond. In 2020 is een onderzoek uitgevoerd in het kader van de Garantieovereenkomst 2019. Uit die marktconsultatie, die om de drie jaar plaatsvindt, vallen de volgende conclusies te trekken. Het is mogelijk om de garantiecurve versneld af te bouwen. Geadviseerd wordt om dit te doen met het bedrag waarmee North Sea Port een niet-gegarandeerde financiering weet af te sluiten in 2024. Daarnaast wordt geadviseerd om het restant van de gegarandeerde financiering in 2026 zelfstandig te herfinancieren. Als gevolg daarvan loopt de garantiecurve een jaar eerder af. Dit alles is mogelijk door een stevige EBITDA, waarmee North Sea Port zijn schulden fors kan afbouwen. Aan dit advies wordt een voorwaarde verbonden die verband houdt met de mogelijke investeringen in de energietransitie en de verlaging van de CO2 uitstoot. Het is nog niet duidelijk welke rol North Sea Port 42/50 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 mei 2021

hierin zal gaan vervullen. Het nieuwe strategisch plan zal hierover meer duidelijkheid scheppen. Vooralsnog lijken alle ratio's op een acceptabel niveau te komen, waarbij financiering zonder garantie mogelijk zou moeten zijn.

WarmCO2 In artikel 3.5 van de garantieovereenkomst 2019 is overeengekomen dat Garanten zich garant of borg stellen voor de financiële verplichtingen van WarmCO2 (WarmCO2 Garantie). De WarmCO2 Garantie geldt voor onbepaalde tijd. De per 31 december 2020 uitstaande WarmCO2 financiering bedraagt € 61 mln.

Derivatenportefeuille Garanten staan tevens borg voor de verplichtingen die voortvloeien uit de derivatenportefeuille zoals vermeld in artikel 3.6 van de garantieovereenkomst 2019. Voor deze derivatenportefeuille is het Treasury Statuut van toepassing. Voor het beheersen van het renterisico maken North Sea Port Netherlands/WarmCO2 gebruik van derivaten met inachtneming van de uitgangspunten in het Treasury Statuut. Per 31 december 2020 is de stand van de derivatenportefeuille North Sea Port NL € 175 mln. Het verloop van de derivatenportefeuille kent een dalende curve overeenkomstig de financieringsbehoefte. De grafiek laat de stand zien per ultimo verslagjaar.

derivatenportefeuille North Sea Port 200.000.000

180.000.000 160.000.000 140.000.000 120.000.000 100.000.000 80.000.000 60.000.000 40.000.000 20.000.000 0 2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030

Per 31 december 2020 is de stand van de derivatenportefeuille WarmCO2 € 17,5 mln. Het verloop van de derivatenportefeuille kent een dalende curve overeenkomstig de financieringsbehoefte. De grafiek laat de stand zien per ultimo verslagjaar.

43/50 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 mei 2021

derivatenportefeuille WarmCO2 25.000.000 20.000.000 15.000.000 10.000.000

5.000.000 0 2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030

North Sea Port monitort de financieringsbehoefte, risico’s en potentiële investeringen om zodoende voldoende inzicht te verkrijgen in de ontwikkeling van de ratio’s, de financieringscurve en de bufferruimte. North Sea Port is bezig de nodige voorbereidingen te treffen teneinde de geborgde financiering te kunnen afbouwen. Een onderdeel van deze voorbereidingen is o.a. het overleg met banken en financiers waarin de mogelijkheden tot ongeborgde financiering steeds ter sprake komen.

6.4

Risicomanagement

North Sea Port hanteert een terughoudend beleid in het nemen van risico’s, maar is zich ervan bewust dat ondernemen gepaard gaat met het nemen van risico’s. Bij de acceptatie van risico’s wordt de optimale balans tussen ondernemende bedrijfsvoering (hogere risicoacceptatie) en de maatschappelijke functie (lagere risicoacceptatie) in acht genomen. North Sea Port wenst zijn klanten als betrouwbare partner te faciliteren, doet geen toegevingen op het stuk van veiligheid en heeft oog voor de impact van de havenbedrijvigheid op milieu en maatschappij. Met betrekking tot de financiële positie van de organisatie is North Sea Port niet bereid risico’s te nemen die de solvabiliteit van het bedrijf in gevaar kunnen brengen. Het beheersen van risico’s wordt bij North Sea Port in beginsel langs drie lijnen ingezet: •

Eerste lijn: het (lijn)management. De manager van een afdeling is verantwoordelijk voor het opsporen, meten en managen van alle risico’s binnen de bedrijfsprocessen van de afdeling. Hiervoor voert North Sea Port regelmatig een zogenoemd Corporate Risk Assessment uit. Aan de hand van interviews, externe en interne rapporten en een workshop wordt een lijst van risico’s opgesteld. Voor deze risico’s wordt vervolgens door het bestuur een rangorde bepaald en worden maatregelen geformuleerd.

•

Tweede lijn: het projectmanagement. Grote of risicovolle activiteiten worden projectmatig aangepakt. In het team is de projectleider verantwoordelijk voor het opsporen, meten en managen van alle risico’s binnen het project en voor de rapportage aan de opdrachtgever.

•

Derde lijn: de interne audit. Het doel is in beginsel dat bedrijfsprocessen door middel van interne audits worden getoetst. Op basis van een risicoanalyse toetst een interne audit de 44/50 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 mei 2021

opzet, het bestaan en de werking van de werkprocessen binnen North Sea Port. De bevindingen uit de audits worden voorzien van aanbevelingen die door de directie worden goedgekeurd. Wat de derde lijn betreft, is de interne audit in 2021 gestart met externe begeleiding van een gespecialiseerd partner. Als eerste deelopdracht wordt het frauderisico onderzocht. Door de fusie en de integratie, inclusief de integratie en uniformering van maatregelen van interne beheersing bij North Sea Port, zijn de Corporate Risk Assessment en de interne audits niet steeds integraal uitgevoerd. De risicobeheersings- en controlesystemen hebben in het verslagjaar verder naar behoren gewerkt. In 2021 zullen de systemen en het proces verder herijkt worden en afgestemd op de nieuwe organisatie. Daartoe zal een volledig nieuw risicobeheersingssysteem opgesteld worden dat recht doet aan de veranderde interne organisatie en omgeving waarin het bedrijf opereert. North Sea Port loopt een renterisico op de rentedragende vorderingen (met name onder financiële vaste activa), liquide middelen en rentedragende lang- en kortlopende schulden. Voor vorderingen en schulden met variabele renteafspraken loopt North Sea Port risico ten aanzien van toekomstige kasstromen. Met betrekking tot vastrentende vorderingen en schulden loopt North Sea Port risico over de marktwaarde.

Met betrekking tot schulden met variabele renteafspraken zijn contracten (swaps) met betrekking tot het renterisico aangegaan. Hiermee is per balansdatum het renterisico voor 59% van de leningenportefeuille afgedekt door middel van een vaste rente (rent typische looptijd > 1 jaar). Kredietrisico’s zijn afgedekt door het sluiten van langjarige kredietovereenkomsten met financiële marktpartijen. Er is geen sprake van prijs- en valutarisico’s. Met betrekking tot het liquiditeitsrisico maakt North Sea Port gebruik van meerdere banken om over een verscheidenheid van kredietfaciliteiten te beschikken. De kaders en richtlijnen omtrent het gebruik en toepassen van derivaten zijn geformuleerd en vastgelegd in het Treasury Statuut. Het huidige Treasury Statuut zal net als het volledige risicobeheersingsmodel in 2021 herijkt worden. Voor een beschrijving van de belangrijkste overige financiële risico’s wordt verwezen naar de jaarrekening. 6.4.1. Strategische risico’s North Sea Port onderscheidt strategische risico’s vooral in het niet volgens de planning kunnen uitgeven van nieuwe terreinen. Nieuwe uitgiften zijn nodig om de beoogde groei in verdiencapaciteit en de verdere versterking van de financiële positie van North Sea Port mogelijk te maken.

Met name het versterken van de concurrentiepositie door clustering en acquisitie en het monitoren van de performance van een aantal klanten spelen hierbij een grote mitigerende rol. Daarnaast hanteert het commercieel beleid als speerpunt een acquisitiebeleid dat gericht is op die klanten die North Sea Port nodig heeft voor het opvullen van bestaande lacunes en worden accountmanagement en business development verder ontwikkeld. 45/50 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 mei 2021

Brexit en geopolitiek De onzekerheid over de vormgeving van de brexit is eveneens een strategisch risico voor North Sea Port. Hoewel enkele klanten hiervan zullen profiteren en de haven van North Sea Port hierdoor mogelijkerwijs nieuwe goederenstromen kan ontvangen, kan de invoering van verplichte douaneprocedures en handelstarieven de kosten doen stijgen en de commerciële positie van North Sea Port beïnvloeden. Met klanten en andere stakeholders staat North Sea Port regelmatig in contact om de gevolgen van de brexit in kaart te brengen en waar mogelijk te mitigeren. In overeenstemming met het strategisch risico als gevolg van de brexit spelen ook andere geopolitieke kwesties een rol, zoals de handelsoorlogen. Klimaatambities Een laatste risico in deze categorie is de maatschappelijke druk op North Sea Port en zijn klanten om meer duurzaam te opereren. De energietransitie is met name in het havengebied een terugkerend thema. Zowel het havenbedrijf als zijn klanten hebben op dat vlak inmiddels al veel initiatieven genomen, maar de verwachting is dat deze druk in de komende jaren zal toenemen. North Sea Port heeft van duurzaamheid als een van zijn strategische doelstellingen een belangrijke pijler in het beleid gemaakt.

6.4.2 Operationele risico’s Watergebonden terreinen De infrastructurele en nautische pijlers zien risico’s op het gebied van het tijdig beschikbaar hebben van watergebonden terreinen. De ontwikkeling van nieuwe gebieden is hierbij van wezenlijk belang. De invulling van spoorverbindingen staat hoog op de lijst van noodzakelijke modaliteitsverbeteringen. Op meerdere fronten wordt hiervoor aandacht gevraagd. De beschikbaarheid aan assets en voldoende diepgang wordt onder meer ondersteund door het in 2015 opgestarte en in de jaren daarna verder ontwikkelde assetmanagementprogramma dat een uitgebreider beeld van de staat van de activa zal geven. Integratie De integratie van het nieuwe fusiebedrijf is nog steeds in volle gang en kent risico’s in de mate van te bereiken effectiviteit en efficiëntie. De afdeling Post Merger Integration (PMI) is speciaal opgericht om de integratie tot een goed einde te brengen en de hiermee gepaard gaande risico’s te minimaliseren. Deze afdeling heeft haar taak volbracht in de loop van 2020. Gekwalificeerd personeel Om zijn strategie te verwezenlijken heeft North Sea Port voldoende gekwalificeerd personeel nodig met die competenties die cruciaal zijn voor de gekozen doelstellingen. Daartoe zal voldoende geïnvesteerd moeten worden in zowel bestaande als nieuw aan te trekken medewerkers.

Ook samenwerkingsverbanden met kennisinstituten dragen bij aan het reduceren van dit risico. Thermphos De veiligstelling van het voormalige terrein van Thermphos is afgerond. North Sea Port heeft het advies van de commissie Samsom in 2017 opgevolgd en samen met de Provincie Zeeland en het Rijk afspraken gemaakt over de financiële verantwoordelijkheid van de betrokken partijen. De 46/50 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 mei 2021

fosforverwerking en sanering van de terreinen zijn binnen de planning en budget uitgevoerd. North Sea Port was betrokken in zowel de Stuurgroep als het Bestuurlijk Overleg die toezicht hielden op de voortgang van het project. De eerste fosforveilige bedrijfsterreinen zijn in 2020 overgedragen aan North Sea Port en zijn dus beschikbaar voor hernieuwde uitgifte. Begin 2021 is het totale project afgerond door middel van een oplevering van alle terreinen. Nieuwe Sluis Eind 2017 is gestart met de bouw van de Nieuwe Sluis Terneuzen. North Sea Port Netherlands N.V. draagt een vooraf overeengekomen bedrag bij van € 6 mln. North Sea Port Flanders N.V. zal een bedrag van €88,6 miljoen bijdragen (berekend op 15% van de bouwbijdrage van het Vlaams Gewest). De beide bijdragen zijn reeds in de groepscijfers van 2017 verwerkt als verplichting. North Sea Port participeert in de Stuurgroep en wordt periodiek bijgepraat over de voortgang van het project. De bijdrage van North Sea Port Netherlands is inmiddels volledig voldaan. Voor North Sea Port Flanders N.V. geldt het volgende schema (bedragen x €mln.) : 2019 (betaald)

2020 (betaald)

2021 (betaald)

2022

€ 25.7

€ 28.7

€ 19.7

€ 14.7

De bijdrage van de Belgische entiteit kan wijzigen indien de bouwbijdrage van het Vlaams Gewest wijzigt. Infrastructuurwerken brengen inherente risico’s met zich mee. Of, wanneer en in welke mate deze risico’s zich voordoen, is onzeker. In het projectbudget is een risicoreservering inbegrepen. De risicoreservering is bestemd voor onvoorziene uitgaven waaronder “Verzoeken tot Wijziging” alsmede inherente risico’s. Uit de financiële projectrapportage per 31 december 2020 is af te leiden dat het risico bestaat dat de in het projectbudget opgenomen risicoreserve te laag uitvalt als gevolg van de risico’s en verzoeken tot wijziging die zich hebben voorgedaan. De risico’s betreffen o.a. de mogelijke meerkosten wegens hogere verwerkingskosten (o.a. door gewijzigde milieureglementering) van afgegraven grond. Het voortschrijdend inzicht met betrekking tot de toereikendheid van de risicoreserve wordt mede verkregen op basis van schattingen. Deze schattingen zijn gebaseerd op onzekere verwachtingen en scenario’s. In een “best-guess”-scenario lijkt dit risico beperkt, gelet op de risicoreservering in het projectbudget. In een “worst-case”-scenario kan sprake zijn van aanzienlijke bijkomende verplichtingen.

De eventuele meerkosten uit hoofde van Verzoeken tot Wijziging kunnen ten laste van de risicoreservering van het project worden gebracht dan wel specifiek ten laste van een van de betrokken partners in het project. De uiteindelijke allocatie van de meerkosten en mitsdien het deel dat ten laste van het Vlaams Gewest komt, is voor North Sea Port onzeker. Gelet op de voornoemde onzekerheden bestaat voor North Sea Port geen helder beeld en kan geen betrouwbare inschatting worden gemaakt van een mogelijke herijking van zijn aandeel in de bijdrage aan de Nieuwe Sluis. 6.4.3

Financiële risico’s

47/50 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 mei 2021

De door de Nederlandse aandeelhouders van North Sea Port SE verstrekte garantie bedraagt per ultimo 2020 maximaal € 440 mln., exclusief de garantstelling voor de deelneming in WarmCO2. De financieringspositie onder de garantie bedraagt per 31 december 2020 € 295,5 mln. Met deze ruimte lijkt het risico van overschrijding van de garantiecurve laag, al kunnen nieuwe initiatieven met hoge investeringen deze buffer snel verkleinen. North Sea Port houdt dan ook nauwlettend zijn positie in de gaten. Overige financiële risico’s die North Sea Port onderkent, zijn terug te vinden in de jaarrekening. 6.4.4

Vennootschapsbelasting

Met ingang van 1 januari 2017 zijn North Sea Port Netherlands N.V. en haar 100% Nederlandse deelnemingen onderworpen aan vennootschapsbelasting (Vpb). North Sea Port is al langere tijd bezig met de voorbereidingen op de invoering van de vennootschapsbelasting. De fiscale wetgeving dwingt ons om bij de start van de belastingplicht alle balansposities te waarderen tegen de waarde in het economisch verkeer. North Sea Port heeft een inschatting gemaakt van de fiscale waardering en is hierover in gesprek met de Belastingdienst. Ondertussen heeft North Sea Port aangifte gedaan over de jaren 2017 en 2018 op basis van pleitbare standpunten. Er is momenteel nog geen overeenstemming met de Belastingdienst over de fiscale waardering van activa en passiva en de ingediende aangiftes. Op dit moment is North Sea Port in onderhandeling met de Belastingdienst over de fiscale openingsbalans. North Sea Port heeft gekozen voor een scenario van bepaling van de fiscale positie, ter zake North Sea Port Netherlands N.V., in de jaarrekening waarbij ook het voorzichtigheidsprincipe is toegepast en rekening is gehouden met de huidige situatie waarbij de gesprekken nog lopen. Latente belastingvorderingen dan wel belastingverplichtingen zijn op basis van het gekozen scenario in de jaarrekening verwerkt.

6.5

Impairment

North Sea Port beoordeelt per balansdatum of een materieel actief of groep van materiële vaste activa een bijzondere waardevermindering heeft ondergaan. Op grond van informatie uit externe en interne bronnen zijn er geen aanwijzingen bekend en lijkt het niet waarschijnlijk dat sprake is van een bijzondere waardevermindering. Een impairmenttoets heeft derhalve niet plaatsgevonden.

6.6

Verwachtingen 2021

COVID-19 maatregelen Tot op heden is thuiswerken nog steeds de regel voor de North Sea Port medewerkers, is er geen deelname aan beurzen (als die al zouden doorgaan) en worden geen buitenlandse reizen ondernomen.

Economische gevolgen van de COVID-19 crisis voor North Sea Port Als gevolg van de wereldwijd genomen maatregelen zijn er grote gevolgen voor de wereldhandel. Zo treffen import- en exportverboden verschillende klanten in het havengebied en hebben zij ook 48/50 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 mei 2021

directe gevolgen voor de activiteiten van deze klanten. Door middel van een wekelijkse monitor analyseert North Sea Port de resultaten van de havenactiviteiten en rapporteert hierover aan de auditcommissie en het TZO. Ook in 2021 verwachten we nog een lichte impact op de scheepsactiviteiten. North Sea Port zet de maatregelen door om deze omzetderving te compenseren door een reductie van de kosten. Hiermee wordt de invloed op het resultaat beperkt.

Verwachtingen 2021 iets minder onzeker Met de hoopgevende richting waarin de havenbedrijvigheid zich tot in 2019 ontwikkelde, kan niet voor 2022 opnieuw ten volle worden aangeknoopt. Dat zal o.m. afhangen van hoe snel de nadelige gevolgen van de pandemie wereldwijd verholpen worden. North Sea Port heeft in het eerste kwartaal van 2021 een met eind maart 2020 gelijklopende overslag geboekt. De verwachting is een verlaging van 5% op jaarbasis tegenover 2019. Uit het voorstaande is duidelijk dat het uitspreken van een verwachting niet eenvoudig is. Nochtans verwacht North Sea Port een omzet over 2021 die hoger zal liggen dan in 2020 vanwege nieuwe gronduitgiftes in 2020 en 2021. Uiteraard zijn de duur van de COVID-19 situatie en de daarmee samenhangende gevolgen erg van belang. De personeelsbezetting zal zich over 2021 bewegen op hetzelfde niveau als in 2020.

49/50 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 mei 2021

JAARSTUKKEN NORTH SEA PORT SE DEEL 2 JAARREKENING 2020 Zie geconsolideerde en enkelvoudige SE-jaarrekening in de bijlagen.

50/50 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 mei 2021

JAARSTUKKEN NORTH SEA PORT SE DEEL 3 ANDERE GEGEVENS Zie ontwerp controleverslag Deloitte in de bijlagen.

51/50 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 mei 2021