CConstaterende datTerneuzen
Koppel je AI →
Document · PDF

2021-06-03 a. cultuurhistorische waarden op gemeentelijke begraafplaatsen - Ontwerpbesluit

gemeenteraad 3 juni 2021, gemeente TerneuzenBij agendapunt: Cultuurhistorische waarden op de gemeentelijke begraafplaatsen36.485 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 4

Alle overige graven zijn tijdens de inventarisatie zelf geselecteerd op grond van de genoemde criteria.

7.1 Totstandkoming Ter plekke zijn op elke begraafplaats alle grafmonumenten bekeken, waarbij de reeds genoteerde grafmonumenten opgezocht zijn en gefotografeerd. Waar overige grafmonumenten voldeden aan een of meerdere criteria, zijn deze gefotografeerd en toegevoegd aan de eerder opgestelde lijst. Het bezoek aan de begraafplaatsen heeft geleid tot 10 groslijsten, voor elke begraafplaats 1. In totaal staan op deze groslijsten 358 grafmonumenten verdeeld over 419 graven. In 303 gevallen gaat het om enkelvoudige grafmonumenten, de rest betreft grafmonumenten die over 2 graven of meerdere graven liggen. Bij het opstellen van de groslijsten is nog niet gekeken is naar de score per grafmonument. Hieronder is per begraafplaats de groslijst opgenomen om een indruk te geven om welke graven, grafmonumenten en aantallen het per begraafplaats gaat. In hoofdstuk 3 wordt ingegaan op de score van alle grafmonumenten waarbij ook de definitieve selectie wordt gemaakt van de grafmonumenten die behouden zouden moeten worden. Leeswijzer In de groslijsten zijn alle geïnventariseerde grafmonumenten opgenomen. De grafmonumenten hebben zo veel mogelijk de grafaanduiding gekregen zoals die voorkomt in de ter beschikking gestelde registers. In enkele gevallen is gebruik gemaakt van de oude grafboeken om oudere graven te kunnen vinden.

De bijbehorende foto’s van de grafmonumenten hebben dezelfde aanduiding gekregen. Grafnummers met een gele kleur en een dik kader om 2 of meer graven betreft grafmonumenten die als ensemble zijn beoordeeld. In vrijwel alle gevallen betreft het directe familieleden in een zogenaamd dubbelgraf. Waar het grafnummer met X is aangeduid, is geen registernummer gevonden. De eerste 3 kolommen in het bestand betreffen achtereenvolgens: de grafaanduiding, verdeeld naar afdeling, vak of regel en nummer. Daarna volgen kolommen met de op het grafmonument voorkomende overleden personen (voor zover leesbaar of van belang), het jaar van overlijden en dan, indien bekend, het beroep of de rol van de personen. De volgende kolommen betreffen de staat van het grafmonument door middel van de aanduiding G(oed), R(edelijk), M(atig), S(lecht), het soort grafbedekking en de toegepaste materialen met het hoofdmateriaal als eerste. Verder nog een kolom voor de symboliek of de afbeelding op het grafmonument en een kolom ‘Aantekening’, voor eventuele opmerkingen over de staat van het monument of de persoon.

INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE69/116 GRAFBEDEKKINGEN

59 van 100

7.2 Groslijst gemeentelijke begraafplaats Burchtlaan, Axel Plaats

Vak

Regel Nr.

Begraven personen

Staat Grafbedekking

Materiaal

G

Stèle

Hardsteen

Symbool, afbeelding Acroteria, ster

Naeije-Van Hoeve, M. Naeije, Karien Naeije, Anneriet Naeije, Nelleke

Jaar Beroep/rol (oorzaak) overlijd. 1907 Dijkgraaf, kerkvoogd, landbouwer, raadslid 1957 (verdronken) 1957 Kind (verdronken) 1957 Kind (verdronken) 1957 Kind (verdronken)

Axel, Burcht

A

22

X

Hoeve, Pieter van

Axel, Burcht

A

23

XX

G

Opstand op rand, zuil, rand met grind

Kalksteen, hardsteen

Afgebroken zuil, schip

Axel, Burcht Axel, Burcht

D D

-

8 12

Meijer, Leentje Herrebout, Daniel

1945 1945

Korporaal Genie

G G

Kunststeen Hardsteen

Palmtak Palmtak

27

Boer, Jan

1939

Kind

G

Stèle op basement Stèle tussen blokken, rand met grind Stèle op basement

Axel, Burcht

D

-

Palmtak

D

29

Velde, Jacobus van de

1945

Soldaat

G

Kunststeen, marbriet Kalksteen

Axel, Burcht Axel, Burcht

D

30

Dieleman, Willem

1945

Korporaal Genie

R

Axel, Burcht

D

-

34

1905

Winkelier

G

Axel, Burcht

D

-

35

Veenhuizen, Pieter Hercules Meesen, Gerard

1944

Arbeider (bombardement)

R

Axel, Burcht

D

-

36

Wolfert, Jacob

1944

Arbeider (bombardement)

G

Axel, Burcht

D

37

Buijze, Jacob

1944

Arbeider (bombardement)

G

Axel, Burcht

D

40

Cornelissen, Pieter

1944

G

Axel, Burcht

D

4446

Heijnsdijk, Pieter G. Heijnsdijk-Van Elswijk, Dirkje Heijnsdijk, Eda

1944 1944 1944

Landbouwer (destijds oudste inwoner van Axel) Controleur (oorlog) (oorlog) Kind (oorlog)

INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN

70/116

G

Aantekening

Oorlogsslachtoffer

Stèle, rand met grind Opstand op Kunststeen basement, rand met grind Stèle op basement Hardsteen

Leeuw

Oorlogsslachtoffer

Fotoportret, palmtak

Oorlogsslachtoffer

Opstand uit drie delen op rand met palen, grind Opstand uit drie delen op rand met palen, grind Stèle op basement, rand met palen, grind Stèle tussen palen op rand

Kunststeen

Geen

Oorlogsdode (1)

Kunststeen

Geen

Oorlogsdode (1)

Kunststeen

Palmtak

Oorlogsdode (1)

Hardsteen

Geen

Opstand uit drie delen op rand met palen, grind

Kunststeen

Geen

60 van 100

Bloemmotief

Oorlogsdoden (3)

Plaats

Vak

Regel Nr.

Axel, Burcht

D

47

Axel, Burcht

D

Axel, Burcht

D

Axel, Burcht

D

Axel, Burcht

Begraven personen

Staat Grafbedekking

Materiaal

Lourens, Levina J.

Jaar Beroep/rol (oorzaak) overlijd. 1944 (bombardement)

G

54

Schieman, Levinus

1944

Bankwerker (granaat)

G

Kunststeen, graniet Hardsteen

-

55

Scheele, Joost D.

1944

Conducteur (granaat)

G

-

56

Mangold, Izaäk Jan

1944

R

D

59

Bendegem, Cornelis van

1944

Chauffeur, lid verzet (granaat) Gasfitter (oorlog)

Opstand, rand met palen, grind Stèle op basement, rand met grind Opstand uit twee delen op rand, grind Stèle op rand, grind

Axel, Burcht

D

60

Riemens, Jan L.

1944

(beschieting)

R

Axel, Burcht

D

64

1944

(oorlog)

R

Axel, Burcht

D

66

Bendegem, Janneke Maria van Dieleman, Jan

1944

Arbeider (oorlog)

G

Axel, Burcht

D

Geëvacueerd uit Sluis Geëvacueerd uit Sluis

G

D

Axel, Burcht Axel, Burcht

D D

88 90

Axel, Burcht

D

XX

Peppel, Wilhelmina van den Jansen, Barend Oggel, Johannes Pieter Verschelling, Abraham Versluijs-Du Burck, Sara E. Faas, Jacobus Vinke, Adriaan Wijna, Sander Joh. Verhelst, Elisabeth Schieman, Neeltje Bendegem, Cornelis van Kotvis, Maria M. Bakker, Anna Catharina

1944 1944

Axel, Burcht

72 en 73 X

1936

Symbool, afbeelding Geen

Aantekening

Krans, ster

Oorlogsdode (1)

Oorlogsdode (1)

Kunststeen

Granaat, palmtak Oorlogsdode (1)

Kunststeen

Geen

Oorlogsdode (1)

Kunststeen

Palmtak

Oorlogsdode (1)

Kunststeen

Geen

Oorlogsdode (1)

Hardsteen

Palmtak

Oorlogsdode (1)

Kunststeen

Geen

Oorlogsdode (1)

Kunststeen

Palmtak

Oorlogsdoden (2)

G

Stèle op basement, rand met palen, grind Opstand op basement, rand met palen Stèle op basement, rand Opstand uit drie delen op rand met palen, grind Opstand op basement, rand met palen Zuil op basement

Hardsteen

Afgebroken zuil

G

1944 1944

Postbode (oorlog)

G M

Stèle Stèle op rand

Hardsteen Hardsteen

Geen Palmtakken

Oorlogsdode (1)

1940 1940 1940 1940 1940 1941 1941 1941

Arbeider (bombardment) (oorlog) Melkhandelaar (granaat) (granaat) (oorlog) (bombardement) (bombardement) (bombardement)

G

Stèle op rand

Graniet

Geen

Oorlogsdoden (8)

INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN

71/116

61 van 100

Plaats

Vak

Regel Nr.

Begraven personen

Jaar Beroep/rol (oorzaak) overlijd. 1944 Schoenhandelaar

Staat Grafbedekking

Materiaal

Aantekening

Hardsteen

Symbool, afbeelding Krans, ster

Axel, Burcht

D

-

94

Smies, Cornelis

G

1944

Sergeant

G

2

Andrearczyk, Wladyslaw Kopiec, F.

Stèle, rand met grind Kruis

Axel, Burcht

E

1

1

Kalksteen

Embleem, kruis

Kruis

Kalksteen

Embleem, kruis

G

Kruis

Kalksteen

Embleem, kruis

Sergeant

G

Kruis

Kalksteen

Embleem, kruis

1944

Dragonder

G

Kruis

Kalksteen

Embleem, kruis

Knoblauch, Alojzy

1944

Dragonder

G

Kruis

Kalksteen

Embleem, kruis

7

Gusztaf, Jan

1944

Korporaal

G

Kruis

Kalksteen

Embleem, kruis

1

8

Pietrek, Pawel

1944

Dragonder

G

Kruis

Kalksteen

Embleem, kruis

E

1

9

Miszewski, Jozef

1944

Dragonder

G

Kruis

Kalksteen

Embleem, kruis

Axel, Burcht

E

1

10

Brzostowski, Waclaw

1944

Sergeant

G

Kruis

Kalksteen

Embleem, kruis

Axel, Burcht

E

1

11

Kowalski, Wladyslaw

1944

Sergeant

G

Kruis

Kalksteen

Embleem, kruis

Axel, Burcht

E

2

12

Kwiatkowski, Wincenty

1944

Sergeant

G

Kruis

Kalksteen

Embleem, kruis

Axel, Burcht

E

2

13

Kaczmarczyk, Jozef

1944

2e luitenant

G

Kruis

Kalksteen

Embleem, kruis

Axel, Burcht

E

2

14

Jutrowski, Jan

1944

Dragonder

G

Kruis

Kalksteen

Embleem, kruis

Axel, Burcht

E

2

15

Schiller, Edmund

1944

Dragonder

G

Kruis

Kalksteen

Embleem, kruis

Axel, Burcht

E

2

16

Maniora, Ludwik

1944

Dragonder

G

Kruis

Kalksteen

Embleem, kruis

Axel, Burcht

E

2

17

Kos, Leon

1944

Dragonder

G

Kruis

Kalksteen

Embleem, kruis

Axel, Burcht

E

2

18

Rega, Jan

1944

Dragonder

G

Kruis

Kalksteen

Embleem, kruis

Pools oorlogsslachtoffer Pools oorlogsslachtoffer Pools oorlogsslachtoffer Pools oorlogsslachtoffer Pools oorlogsslachtoffer Pools oorlogsslachtoffer Pools oorlogsslachtoffer Pools oorlogsslachtoffer Pools oorlogsslachtoffer Pools oorlogsslachtoffer Pools oorlogsslachtoffer Pools oorlogsslachtoffer Pools oorlogsslachtoffer Pools oorlogsslachtoffer Pools oorlogsslachtoffer Pools oorlogsslachtoffer Pools oorlogsslachtoffer Pools oorlogsslachtoffer

Axel, Burcht

E

1

1944

Dragonder

G

Axel, Burcht

E

1

3

Amsterdamski, Saul

1944

Dragonder

Axel, Burcht

E

1

4

1944

Axel, Burcht

E

1

5

Bernatowicz, Aleksander Gumowski, Jan

Axel, Burcht

E

1

6

Axel, Burcht

E

1

Axel, Burcht

E

Axel, Burcht

INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN

72/116

62 van 100

Plaats

Vak

Regel Nr.

Begraven personen

Staat Grafbedekking

Materiaal

Rudak, Mikolaj

Jaar Beroep/rol (oorzaak) overlijd. 1944 Dragonder

G

Kruis

Kalksteen

Symbool, afbeelding Embleem, kruis

Axel, Burcht

E

2

19

Axel, Burcht

E

2

Axel, Burcht

E

Axel, Burcht

20

Broda, Pawel

1944

Sergeant

G

Kruis

Kalksteen

Embleem, kruis

2

21

Stebel, Konstanty

1944

Dragonder

G

Kruis

Kalksteen

Embleem, kruis

E

2

22

Gorecki, Ludwik

1944

Dragonder

G

Kruis

Kalksteen

Embleem, kruis

Axel, Burcht

F

-

1844 1869 1846 1847

M

Zerk op roef

Hardsteen

Geen

F F

S M

Zerk Zerk

Hardsteen Hardsteen

Geen Geen

Herstel is nodig Herstel is nodig

Axel, Burcht

F

1848 1869

-

1848 1869

Burgemeester (18231830), kantonrechter

G

Zerk op roef

Hardsteen

Zandloper

Axel, Burcht

F

1848 1848 1850 1882

-

S

Zerk op roef

Hardsteen

Geen

Plaat op zerk in diverse stukken, herstel nodig

1854 1860 1876

-

Noske, Johannes Buijze, Pieternella Michielsen, Anna Maria Backer, Gerardus Magnus de Paulus, Adrianus Jacobus Dees Buijze, Catharina Cornelia Dees, Pieternella Catharina Buijze, Daniel Buijze, Martina Sara Buijze, Adriaan Eck-Buijze, Theodora Alida van Eck, Hubert Joh. van VeenhuizenEsselbrugge, Alida Lamberta Dregmans-Mulder, K. Dregmans, P. Oggel, Dingeman Jacobus Bakker, Geertruida Dekker, Pieter Tatenhove, Adriana van

Burgemeester (18411844), notaris

Axel, Burcht Axel, Burcht

1844 1869 1846 1847

Pools oorlogsslachtoffer Pools oorlogsslachtoffer Pools oorlogsslachtoffer Pools oorlogsslachtoffer Roef is slecht

S

Zerk op roef

Hardsteen

Geen

Plaat op zerk in diverse stukken, herstel nodig

G

Stèle

Hardsteen

Bloemmotieven?

R

Zerk op roef

Hardsteen

Geen

G

Zerk op roef

Hardsteen

Geen

G

Stèle op basement

Hardsteen

Palmtak

Axel, Burcht

F

-

Axel, Burcht

F

1901

27

Axel, Burcht

F

1910 1917 1916 1930

-

1916 1929

31 36

Axel, Burcht

F

Axel, Burcht

F

-

1848 1848 1850 1882

1854 1860 1876

Rentenier

Bierbrouwer, schoolmeester

Bierbrouwer Burgemeester (18531876), Statenlid

1901

1910 1917 1916 1930 1916 1929

Notaris, wethouder Burgemeester (18901908), koopman, provinciaal Statenlid Landbouwer

INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN

73/116

63 van 100

Aantekening

Plaats

Vak

Regel Nr.

Begraven personen

Axel, Burcht

F

1927 1933

40 39

Axel, Burcht

F

1930 1949

17 35

Axel, Burcht

F

1937 1948

26 41

Axel, Burcht

F

Axel, Burcht

F

1944 1945 1945

5 26 25

Dees, Cornelia Catharina Feijter, Krijn de Dixhoorn, Philippus Johannes van Lamaitre, W.P. Feber, Pieter le Feber-Van Houte, C.S. le Sluis, Jan van Duinhouwer, Janna Feijter, Pieter de

Axel, Burcht

F

1939 1946

27 3

1948 1964 1941 1964

28 57 21 29

Axel, Burcht

F

Jaar Beroep/rol (oorzaak) overlijd. 1927 1933 Landbouwer

Staat Grafbedekking

Materiaal

G

Zerk op roef

1930 1949

Paardenfokker, provinciaal Statenlid, raadslid Schoolhoofd Lagere Landbouwschool

R

R

Opperwachtmeester marechaussee

S

1937

1944 1945 1945

G

G

Aantekening

Hardsteen

Symbool, afbeelding Geen

Opstand op rand, palen en keien

Hardsteen

Hoefijzer

Bijzonder monument

Stèles (twee), rand met palen en kettingen, grind Stèles (twee), rand met grind Stèle op basement, rand met blokken, grond Stèles (twee), rand met grind

Hardsteen

Palmtakken

Hardsteen

Palmtakken

Hardsteen

Krans, ster

Hardsteen

Eikenloof, ringen

Hardsteen

Palmtakken

Hardsteen

Palmtak

Hardsteen, marbriet Hardsteen

Bloemmotieven

Hardsteen

Bijbel, bloemen, geknakte bloem, palmtak

Kunststeen, marbriet

Geen

Hardsteen, marbriet Hardsteen

Palmtakken

Wolfert, Krina Catharina Hoff, Abraham van 't Koster, Johanna M. Wolfert, Hendrik Blok, Frans Jager, Elisabeth Huigtje Wolfert, Cornelis Mz.

1939 1946

Timmerman

1948 1964 1941 1964

Landbouwer Burgemeester (19211941)

R

Zerk op roef (twee) op verhoging Zerk op roef

1941

Meubelhandelaar

G

Stèle op basement

M

Zerk op roef op verhoging Opstand, zerk op verhoging

G

Axel, Burcht

F

Axel, Burcht

F

1941

31

Axel, Burcht

F F

4 53 23

Visser, Jacobus Pieter Visser-Koole, A. Bendegem, Elisabeth Lourina

1945 1946 1945

Winkelier

Axel, Burcht

1945 1946 1945

Axel, Burcht

F

1952 1985

24 4

Fanoy, Jan Boone, Leuntje

1952 1985

Notaris, raadslid

Axel, Burcht

F

1963

45

Wiemes, Maria

1963

Axel, Burcht

G

1866 1869

-

Kruijsse, Pieter Jacob. Augustyn, Clasina Antoinetta

1866 1869

G

Bierbrouwer, zoutzieder

INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN

74/116

G

G

Opstand uit drie delen op rand met palen, grind Stèle op basement

M

Zerk op roef

64 van 100

Palmtak

Geen

Oorlogsdode (1)

Roef is slecht

Plaats

Vak

Regel Nr.

Begraven personen

Jaar Beroep/rol (oorzaak) overlijd. 1895 Kind 1922 Timmerman 1923 Postbode

Staat Grafbedekking

Materiaal

Axel, Burcht Axel, Burcht Axel, Burcht

G G G

1895 1922 1923

5 17

Axel, Burcht

G

1923

30

Axel, Burcht

G

1925

2

Axel, Burcht

G

1926

2

Dregmans, Catharina Vink, Jan Karel Freekenhorst, Pieter Martinus Regt, Abraham de Westerbeke, Adriana J. Haak-De Jonge, Wilhelmina Putter, Pieter de

Axel, Burcht

G

1926

3

Jonge-Leunis, J. de

1926

Axel, Burcht Axel, Burcht

G G

1926 1926

27 28

Hoeve, Jan van Dekker, Francoise

1926 1926

Landbouwer

Axel, Burcht

G

1954

24

Veder, William

1954

Axel, Burcht

G

1959

38

Dieleman, Pieter

1959

R R G

Opstand op sokkel Stèle Stèle tussen palen

1918 1923 1925

Landbouwer

G

Stèle

Hardsteen Hardsteen Hardsteen, marbriet Hardsteen

M

Opstand

Hardsteen

Palmtakken

1925

Gemeenteontvanger, predikant

R

Stèle

Hardsteen

Geen

R

Stèle

Hardsteen

Acroteria

G M

Stèle Stèle op basement

Hardsteen Hardsteen

Geen Palmtak

Predikant

R

Kunststeen

Landbouwer

G

Stèle op rand, palen en grind Grafpaal

Acroteria, palmtak Geen

Axel, Burcht

G

1960

8

Axel, Burcht

G

1963

34

Ruijter-Flissinger, 1960 Geertruida D. de Krijgsman-Stuip, C.Ch. 1963

Axel, Burcht

G

1967 1975

24 7

Driel, Pieter Jan Langevelde, Neeltje

1967 1975

Axel, Burcht

G

1968

13

Huijssen, Catlina

1968

Axel, Burcht

G

1973

27

1973

Axel, Burcht

G

1974

1

Axel, Burcht

G

1977

15

Groenewoud, Gerrit Johannes Stevens, Aafien Johanna Berge, Cornelis Abraham van den

G G Schilder

G

G

Kind (ongeval)

1974 1977

G G

(verongelukt met fiets)

INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN

75/116

G

Stèle tussen palen op rand, dekplaat Opstand, rand met grind Stèle (dubbel) tussen palen, rand met grind Opstand op basement, rand met grind Stèle op basement, dekplaat Stèle op basement, dekplaat Stèle tussen paal en op blok, dekplaat

65 van 100

Hardsteen, emaille Hardsteen

Symbool, afbeelding Geen Krans Palmtak

Aantekening

Geen Tekstplaat los

Steen is eerder hersteld Steen is eerder hersteld Kettingen missen

Zon

Kunststeen

Geen

Hardsteen

Geen

Hardsteen, marmer

Geen

Kunststeen, marbriet Kunststeen, marbriet Hardsteen

Bloemen

Moderne vormgeving

Koperen letters

Bloemen Geen

Moderne vormgeving

Toelichting groslijst gemeentelijke begraafplaats Burchtlaan, Axel Op de Burchtlaan in Axel zijn 91 grafmonumenten op 107 graven geïnventariseerd. Veel van deze graven stonden ook op foto’s die aangedragen waren door OHK De Vier Ambachten. De geïnventariseerde grafmonumenten liggen verspreid over de grafvakken D, E, F en G. Bij 48% van de grafmonumenten is hardsteen het hoofdmateriaal of komt het voor naast een ander materiaal. Kalksteen vormt het tweede hoofdmateriaal met 24%, met name door de kruisen voor de Poolse soldaten. Maar ook kunststeen komt met bijna 19% uit de inventarisatie naar voren. Verder nog marbriet met 7% en slechts één keer is marmer aangetroffen. De meeste grafmonumenten betreffen stèles (40%), gevolgd door kruisen met 23%. Het aantal meer gecompliceerde grafmonumenten, de zogenaamde opstanden vormt met 18% de derde categorie. Verder betreft 15% een zerk. Dat aantal is alleen in Zaamslag hoger. Het merendeel van de geïnventariseerde grafmonumenten in Axel verkeert in goede staat, bijna 73%. Zo’n 15% is in redelijke staat, terwijl 12% (11 monumenten) in matige tot slechte staat verkeert. De slechte staat geldt met name voor een aantal zerken op vak F. Ouderdom heeft geleid tot breuk en verwering. Hier is op korte termijn herstel nodig, met name omdat het hier gaat om een aantal van de oudste grafmonumenten op de begraafplaats.

Over het algemeen kan gesteld worden dat de grafmonumenten in goede staat verkeren, met dien verstande dat veel grafmonumenten door alg minder goed leesbaar zijn. Wat symboliek betreft, komen we een aantal uiteenlopende voorbeelden tegen op de begraafplaats, maar het meest toch de palm- of looftak. Wederom door de Poolse graven ook veel kruisen en emblemen, maar verder een assortiment aan bloemen, een bijbel, een ring, sterren en zelfs een zandloper. Op het graf van het door een ongeval omgekomen gezin Naeije is naast een afgebroken zuil Afb. 32. Het opvallende grafmonument voor moeder en drie kinderen, graf A-23ook een scheepje XX. opgenomen. De zuil staat voor het plotseling afgebroken leven van de personen en het schip staat voor het geloof. Behalve de zandloper komen geen opvallende funeraire symbolen voor. Uiteraard zijn beroepen en rollen van de op de stenen genoemde personen meegenomen, evenals de oorzaak van hun dood, voor zover bekend. Bij 77 grafmonumenten kon dit achterhaald worden, waarvan in 63 gevallen een beroep of rol. Het aantal beroepen en rollen is het grootst in de categorie Slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog. In maar liefst 46% is sprake van iemand die in de oorlogsjaren om het leven kwam. Dat betreft veel burgers uit Axel, maar ook uit de omgeving, bijvoorbeeld vanwege een evacuatie.

De Poolse soldaten die hier begraven werden, tellen vanzelfsprekend ook mee. De categorie die verder het meest voorkomt is die van Industrie, arbeid en landbouw. Vooral een beroep als landbouwer of arbeider valt op, maar ook een paardenfokker en enkele bierbrouwers. In de categorie Notabelen en bestuurders valt een vijftal burgemeesters op, 3 notarissen, 3 statenleden, 3 raadsleden en een wethouder. Er zijn ook enkele bijzondere gevallen, waaronder een landbouwer die in 1944 stierf op 91-jarige leeftijd als de destijds oudste inwoner van Axel. In 5 gevallen gaat het om een graf van een kind of waar een kind is bijgezet.

INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN 76/116

66 van 100

7.3 Groslijst gemeentelijke begraafplaats Westsingel, Axel Plaats

Hoo Vak fd. Afd. Axel, West I B

Reg Nr. el

Begraven personen

1

Eigen graf

Folmer, Jacobus Cornelis

1980

Axel, West I

C

1

Kindergraf

Hollebek, Corso

1980

Axel, West I

K

3

Grafruimte 3 Wege, Jojakim Pieter van de 1943 graven Wege, Pieter Jojakim van de 1975 Jansen van Rosendaal, Frans 1973

Axel, West II

S

3

particulier graf 1 overledene 10 jaar

Heijens, Harold

Jaar overlijd.

1981

Beroep/rol (oorzaak)

Staat

Grafbedekking

Materiaal

Raadslid

G

Hardsteen

Kind

G

Marmer

Geen

Voermansknecht (ongeval) Directeur transportbedrijf Hoofduitvoerder

G

Stèle tussen palen, rand Stèle tussen palen op rand, grind Stèles (drie) op rand

Symbool, Aante afbeelding kenin g Geen

Hardsteen

Geen

G

Kruis

Marmer

Kruis

INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN

67 van 100 77/116

Toelichting groslijst gemeentelijke begraafplaats Westsingel, Axel Op de nieuwe gemeentelijke begraafplaats van Axel aan de Westsingel zijn 4 grafmonumenten op 6 graven geïnventariseerd. Bij 2 grafmonumenten is hardsteen het hoofdmateriaal en bij de 2 andere marmer. Bij 3 grafmonumenten betreft het een stèle en in 1 geval gaat het om een kruis. Die laatste is een typisch grafmonument dat op het katholieke gedeelte veelvuldig voorkomt. Alle geïnventariseerde grafmonumenten op de begraafplaats verkeren in goede staat. Dat geldt ook voor veel andere grafmonumenten op de begraafplaats. Over het algemeen is de verwachting dat de staat van veel grafmonumenten in de komende jaren stabiel blijft. Wat symboliek betreft, komt een karig beeld naar voren. Slecht het grafmonument dat in een kruisvorm is vormgegeven, bevat een verwijzing naar symboliek. Dat is het algemene beeld op de begraafplaats. Bij de 4 grafmonumenten kon van alle een of meerdere beroepen of rollen achterhaald worden. Naast een raadslid werd ook de directeur van een transportbedrijf in Axel aangetroffen. In hetzelfde graf ligt ook een jongeman die in 1943 als voermansknecht omkwam bij een ongeluk. Voorts is een hoofduitvoerder gevonden, waarover verder weinig bekend is. In 1 geval gaat het om een graf van een kind.

Dit graf is gekozen omdat het waarschijnlijk een van de eerste begravingen van een kind op de begraafplaats betrof. Drie grafmonumenten zijn gekozen als representant van een graftype of vanwege hun ouderdom met verwijzing naar de eerste begravingen op de begraafplaats.

INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN 78/116

68 van 100

7.4 Groslijst gemeentelijke begraafplaats Beukelsstraat, Biervliet Plaats Biervliet

Hoofd- Vak Regel Nr. afd. I A 5 19

Begraven personen

Biervliet

I

A

6

B en C

Biervliet

I

A

6

E

Bogte, Maria Janeke Hoeve, Jacobus Jannis van Beentjes, Cornelis

Biervliet

I

A

7

A

Willemsen, Adriaan H.

Biervliet

I

A

7

B

Hoeve, Jannis P.

Biervliet

I

A

7

C

Roover, Adriana de

Biervliet Biervliet

I I

B B

3 5

878 A

1934 1944

Landbouwer

G G

Biervliet

I

C

8

B

Rijnberg, Frans Andries Leeuwen-Asard, Maria J. van Provoost, Isaac

1944

Arbeider (artilleriebeschieting)

Biervliet

I

C

9

A

Kramer-Bogte, Johanna M.

1944

Biervliet

I

C

9

B

Stam, Joost H.

1944

Biervliet

I

C

10

A

Oubrie, Isaac Eduard

1944

Biervliet

I

C

11

958

1944

Biervliet

I

E

18

1

Haneghem, Hendrik Willem van Pieters, Franciscus

Biervliet

I

E

20

1

Brevet, Cornelis A.

1944

Babijn, Johannes

Jaar Beroep/rol (oorzaak) overlijd. 1944 Arbeider (artilleriebeschieting) 1944 (artilleriebeschieting) 1944 Arbeider (artilleriebeschieting) 1944 Kok (bevrijding van Vlissingen) 1944 Slager (artilleriebeschieting) 1944 Arbeider (artilleriebeschieting) 1944 (bombardement)

Staat Grafbedekking

Materiaal

G

Stèle

Hardsteen

G

Stèle op basement, rand

Hardsteen

G

Stèle

Hardsteen

Treurboom

G

Opstand uit twee Kunststeen delen op rand, grind Opstand uit twee Kunststeen delen op rand, grind Stèle op basement Hardsteen

Granaat, palmtak Granaat, palmtak Looftak, ringen Palmtak Krans, ster

1946

G G

Symbool, Aantekening afbeelding Granaat Oorlogsdode (1) Palmtak Oorlogsdoden (2)

Hardsteen Hardsteen

G

Stèle Stèle op basement, rand met grind Stèle

G

Stèle op basement

Hardsteen

Schipper (bombardement Breskens) Krantenbezorger

G

Stèle tussen palen op basement

Hardsteen

G

Hardsteen

Palmtak

Schilder (bevrijding Hoofdplaat) Vlasbewerker (ongeval) (artilleriebeschieting)

G

Opstand uit twee delen op basement Opstand uit twee delen op rand, grind Stèle tegen kruis, rand met grind Opstand uit twee delen op basement, rand met grind

Hardsteen

Granaat, palmtak Bloemen, kruis Palmtak, zon

INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN

G G

69 van 100 79/116

Hardsteen

Hardsteen, marmer Hardsteen

Krans, looftakken Krans, looftakken, ringen Looftak, ringen

Oorlogsdode (1) Oorlogsdode (1) Oorlogsdode (1) Oorlogsdode (1)

Oorlogsdode (1)

Oorlogsdode (1)

Oorlogsdode (1)

Oorlogsdode (1)

Plaats

Hoofd- Vak Regel Nr. afd.

Begraven personen

Jaar overlijd.

Beroep/rol (oorzaak)

Staat Grafbedekking

Materiaal

Symbool, Aantekening afbeelding

Biervliet

I

E

22

2

Ruijsscher, Jannis de

1937

Winkelier

G

Stèle op basement, rand met grind

Hardsteen

Looftak

Biervliet

I

E

22

2a

Ruijsscher-Van Olde, Maria C.

1923

G

Stèle op basement, rand met grind

Hardsteen

Looftak

Biervliet

I

E

24

1 en 2 Leenhouts, Adriana Leenhouts, Isaac

1915 1915

Landbouwer

G

Zerk op roef

Hardsteen

Geen

1906 1915

Burgemeester (19011906)

M

Zerk op roef, palen met kettingen

Hardsteen

Geen

1833 1944

Predikant Landbouwer (artilleriebeschieting)

R G

Hardsteen Hardsteen

Geen Krans, ster

Burgemeester (19061933)

G

Zerk Stèle op basement, rand met palen, grind Stèle

Zandsteen

Geen

Straat vernoemd

(Spaanse griep)

R

Stèle op basement, rand met palen en kettingen, grind

Hardsteen

Palmtak

Spaanse griep

Landbouwer

R

Stèle op basement, rand met palen en kettingen, grind

Hardsteen

Palmtak

Biervliet

I

E

28

1 en 1a

Bats, Johannes Louis Isaac de Lijbaart, Catolina Jonge, Hendrik L. de Kraker, Jannis Jacobus de

Biervliet Biervliet

I I

E F

30 26

2 1

Biervliet

I

F

28

1 en 1a

Biervliet

I

F

28

2

Maarleveld, Pieter W. 1939 Maarleveld-Van der Linde, 1933 Maria S. Dees, Maria M. 1918

Biervliet

I

F

28

127

Hoeve, Jan P.

Biervliet

I

G

31

1c

Wiebosch, Hendrik C.P.M. 1954

Predikant

G

Stèle tegen paal op rand, palen met kettingen, grind

Hardsteen

Geen

Biervliet

I

G

33

1, 1a en 1b

Linde, Abraham J. van der 1912 Hooft, Janna van der 1932 Linde, Cornelis A. van der 1942

Kassier, kleermaker

R

Stèle op basement, rand met grind

Hardsteen

Acroteria, looftakken

Biervliet

I

G

34

2

Haneghem, Anna van

1946

Dienstbode

G

Marmer, hardsteen

Palmtak

Biervliet

I

G

34

3

Kramer, Anna J. de

1966

Stèle tussen blokken op basement, rand met palen en kettingen, grind Stèle, rand met palen, grind

Hardsteen, marbriet

Palmtak

1953

INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN

G

80/116

70 van 100

Kettingen missen

Oorlogsdode (1)

Kettingen missen

Deel kettingen mist

Plaats Biervliet

Hoofd- Vak Regel Nr. afd. I G 35 3,3a en 4

Begraven personen

Staat Grafbedekking

Orlebeke, Janna C. Kramer, Isaac de Kramer, Isaac de

Jaar Beroep/rol (oorzaak) overlijd. 1907 1945 Winkelier 1955

M R

G

Biervliet Biervliet

I I

G G

37 37

1 1a

Schaft, Alida van der Val, Daniël

1906 1905

Biervliet

I

G

40

2a

Smet, Laurentius Gillis Jacob de

1965

Biervliet

I

G

40

2b

Smet-De Beer, Gijsberta Maria de

1948

Biervliet

I

J

1

7

Naeije, Willem Izaak

1967

Biervliet

I

J

2

19

Leeuwen, Adriaan van

1971

R

Biervliet

I

J

4

58

Jansen, Jozina S.

1994

Biervliet

I

J

4

59

Slikke, Joseph W. van der

1979

Biervliet

I

J

4

60 en 61

Blaeij, Izaak Mattheus Basting, Catharina Elisabeth

1979 1984

INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN

Bakker

G

Materiaal

Stèle tussen paal Hardsteen en blok op basement, rand met grind Zerk op roef Hardsteen Zerk op roef Hardsteen

Symbool, Aantekening afbeelding Palmtak, Zakelijke stijl zon

Geen Geen

Stèle tussen blokken op rand, grind Stèle tussen blokken op rand, grind Kruis op rand, tegels Stèle op blokken, rand met grind

Zandsteen

Geen

Zandsteen

Geen

Tufsteen

Chi Rho, kruis Geen

G

Stèle op basement, rand met grind

Kunststeen

Bloemen

Landbouwer

M

Stèle op basement, rand met grind

Kunststeen

Bloemen

Landbouwer

G

Opstand tussen balken op rand, dekplaten

Hardsteen, marbriet

Palmtak

G

Vlashandelaar

81/116

G

71 van 100

Hardsteen, marbriet

Toelichting groslijst gemeentelijke begraafplaats Beukelsstraat, Biervliet Op de begraafplaats van Biervliet zijn 38 grafmonumenten op 47 graven geïnventariseerd. De geïnventariseerde grafmonumenten liggen vooral op het oude gedeelte van de begraafplaats. Met name op vak A bleek een deel van de grafmonumenten niet zichtbaar door struiken op het vak. Getracht is zoveel mogelijk van de grafmonumenten mee te nemen omdat hier veel burgerslachtoffers uit de Tweede Wereldoorlog begraven zijn. Nader onderzoek naar de niet-zichtbare graven is aan te bevelen. Van de geïnventariseerde grafmonumenten is bij 70% hardsteen het hoofdmateriaal of komt het voor naast een ander materiaal. Kunststeen komt ook een aantal keer voor (9%) en ook zandsteen met 7%. Verder treffen we hier enig marmer, marbriet en ook een steen van tufsteen. Tufsteen is een vulkanisch gesteente dat vrij poreus is en in de jaren zestig en zeventig toegepast is in wat meer moderne grafmonumenten, maar uiteindelijk ingehaald werd door het veel hardere en goedkopere graniet. De meeste grafmonumenten betreft een stèle (67%), gevolgd door opstanden met 15% en vervolgens zerken met 13%. Ook werden twee kruisen aangetroffen. Meer dan 76% van de geïnventariseerde grafmonumenten in Biervliet verkeert in goede staat, met dien verstande dat een aantal grafmonumenten sterk overwoekerd is.

Zo’n 16% is in redelijke staat terwijl de overige 8% (3 monumenten) in matige staat verkeert. Wat symboliek betreft, komt bij de helft van de geïnventariseerde grafmonumenten een palm- of looftak voor. Verder vinden we een aantal uiteenlopende symbolen zoals bloemen, ringen, kransen en sterren. Op een aantal graven van oorlogsdoden is een levensgrote granaat uitgehouwen en opgenomen boven de stèle. Bij het grafmonument van Johannus Babijn (graf I-A-5-19) is dat een afbeelding van een granaat, de enige in de gemeente. Zondermeer zijn de grafmonumenten met granaten bijzonder te noemen. Bij 29 grafmonumenten kon een beroep of rol achterhaald worden. Het aantal beroepen en rollen is het grootst in de categorie Industrie, arbeid en landbouw. Net als in Axel zijn dat vooral beroepen als landbouwer of arbeider. Verder, zeer typerend voor de streek een vlasbewerker en een vlashandelaar. Daarnaast bijvoorbeeld nog twee winkeliers, een krantenbezorger en een kleermaker. Over de meesten kon geen nadere informatie worden gevonden. In de categorie Slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog zijn 11 grafmonumenten aangetroffen, bijna allen omgekomen bij de bevrijding van Biervliet. Ook iemand die volgens zijn grafsteen omgekomen is bij de bevrijding van Vlissingen, maar nergens vermeld is als oorlogsdode. In de categorie Notabelen en bestuurders treffen we 2 burgemeesters en 2 predikanten.

Een van die predikanten stierf in 1833 en is daarmee de oudste verwijzing naar een begrafenis op de begraafplaats. Er is 1 bijzonder geval, namelijk een vrouw die in 1918 vermoedelijk Afb. 33. Stèle met afbeelding van granaat (graf I-A-5-19). aan de Spaanse griep overleed. Met zekerheid is dat niet te zeggen maar ouderdom en sterftedatum wijzen er wel op.

INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN 82/116

72 van 100

7.5 Groslijst gemeentelijke begraafplaats Begoniastraat, Hoek Plaats

Vak Regel Nr.

Hoek, Begonia

A

2

28

Hoek, Begonia

A

3

Hoek, Begonia

A

Hoek, Begonia

Begraven personen

Staat Grafbedekking

Materiaal

Ruijter, Maria Janna de

Jaar Beroep/rol overlijd. (oorzaak) 1970 Dienstbode

G

Stèle tussen palen op basement, rand met grind

Hardsteen, marbriet

48

Welle, Fijgje van der

1971

R

Stèle op blokken, basement, rand met grind

Hardsteen, marbriet

Fotoportret

5

116

Verelst, Sara P.

1974

G

Stèle op blokken, basement

Hardsteen, marbriet

Geen

B

3

61

Vermeulen-De Graaf, Maria

1995

G

Stèle op basement, rand met grind

Kunststeen, marbriet

Bloemmotieven

Hoek, Begonia

B

3

62

Vermeulen, Jan Jacobus

1976

Voermansknecht

G

Stèle op basement, rand met grind

Kunststeen, marbriet

Bloemmotieven

Hoek, Begonia Hoek, Begonia

C

4

754

Hamelink, Cornelis Pz.

1932

Arbeider

G

Stèle

Hardsteen

Fotoportret

D

1

866

Leenhouts, Izaïk Pieter

1942

Huisarts

G

Tekstplaat op roef, rand met palen en kettingen, grind

Hardsteen, marmer

Geen

Hoek, Begonia

D

1

882

Jonge, François Jozias de

1946

Arbeider

R

Stèle op basement, rand met palen en kettingen, grind

Hardsteen

Treurboom

Hoek, Begonia

D

1

868

Dieleman, Janna

1942

G

Stèle op basement, rand met grind

Hardsteen

Palmtak

Hoek, Begonia

D

1

890

Jansen, Dominicus Johannes

1959

Landbouwer

G

Stèle op basement, rand met grind

Hardsteen

Palmtak

Hoek, Begonia Hoek, Begonia Hoek, Begonia Hoek, Begonia

D

2

593

1925

Schoenmaker

G

Stèle

Hardsteen

Palmtakken

D

2

622

Nederhand, Johannes Adr. Scheele, Dingeman

1927

Landbouwer

G

Stèle

Hardsteen

Ster

D

2

853

Landbouwer

G

Stèle op basement

Hardsteen

Palmtak

D

2

857

Tollenaar, Leendert 1937 Willem Jonge, Tanneke Esther de 1939

G

Stèle op basement

Hardsteen

Palmtak

INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN

73 van 100 83/116

Symbool, afbeelding Chi Rho

Aantekening

Kettingen missen

Plaats

Vak Regel Nr.

Begraven personen

Jaar Beroep/rol overlijd. (oorzaak) 1940 Landbouwer

Staat Grafbedekking

Materiaal

G

Stèle op basement

Hardsteen

Symbool, afbeelding Palmtak

Hoek, Begonia Hoek, Begonia

D

2

861

Tollenaar, Daniël

D

2

851

Deijer, Lodewijk Antoon Jan

1937

G

Stèle op basement, rand met grind

Hardsteen, marmer

Krans, palmtak, ster

Hoek, Begonia Hoek, Begonia

D

2

810

Hollebrands, Leuntje

1934

G

2

894

Deijer, Jozina C.

1974

G

Stèle op basement, rand met grind Stèle op basement, rand met grind

Hardsteen, marmer Hardsteen, marmer

Krans, palmtak, ster Krans, palmtak, ster

D

Hoek, Begonia Hoek, Begonia Hoek, Begonia Hoek, Begonia Hoek, Begonia Hoek, Begonia Hoek, Begonia

D

3

53

Dieleman, Sara

1909

G

Stèle

Hardsteen

Geen

D

3

237

Haak, Tanneke C.

1914

G

Zerk op roef

Hardsteen

Geen

D

3

246

Raams, Evert

1914

Schoolhoofd

R

Zerk

Hardsteen

Geen

D

3

351

Geelhoedt, Willem

1917

R

Zerk op roef

Hardsteen

Geen

D

3

434

Hoff, Jacob van 't

1919

Landbouwer, wethouder Timmerman

G

Stèle

Hardsteen

Acroteria, bloem

D

3

482

Velde, Catherina S. v.d.

1921

Dienstbode

G

Stèle

Hardsteen

Acroteria, palmtak

E

1

24

Feijter, Willem Jacobus de 1957

Molenaar

G

Stèle tussen paal en Hardsteen blok op basement, rand met grind

Zon

Hoek, Begonia

E

1

25

Kielman, Levina F.

1978

G

Stèle tussen paal en Hardsteen blok op basement, rand met grind

Zon

Hoek, Begonia

E

1

70

Fouw-Weststrate, J. de

1969

G

Stèle tegen paal op basement

Hardsteen

Palmtak

Hoek, Begonia Hoek, Begonia

E

2

G

Opstand tussen Hardsteen, balken, op rand marbriet Stèle tussen blokken Hardsteen op basement, rand met grind

Chi Rho

2

1963 1984 1964

G

E

36 en Wege, Catharina van de 37 Dieleman, François P. 42 Kiel, Jacomina Adri.

Hoek, Begonia

E

2

47

1965

Kapper

G

Stèle, rand met grind

Palmtak

INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN

84/116

Orlebeke, François

Arts

74 van 100

Hardsteen

Palmtak

Aantekening

Plaats

Vak Regel Nr.

Begraven personen

Hoek, Begonia

E

3

90

Stroo, Wilhelmina G.C.

Jaar overlijd. 1972

Hoek, Begonia

E

4

142

Putter, Jan de

1978

Hoek, Begonia

E

4

143

Kielman, Janneke F.

Hoek, Begonia Hoek, Begonia Hoek, Begonia

K

2

28

K

9

K

Hoek, Begonia Hoek, Begonia

Beroep/rol (oorzaak)

Staat Grafbedekking

Materiaal

R

Stèle op basement, rand met dekplaat

Hardsteen, marbriet

G

Stèle op basement tegen paal, rand met grind

Hardsteen, marbriet

Alfa en omega

1986

G

Stèle op basement tegen paal, rand met grind

Hardsteen, marbriet

Alfa en omega

Smallegang, Françoise M.

1936

G

Stèle

Hardsteen

210

Dieleman, Jan C.

1942

G

Stèle met bloembak

9

218

Louwerse, Willem Hendrik

1943

Bankagent, schoolhoofd

R

Stèle op basement, rand met palen en kettingen, grind

Hardsteen, marbriet Hardsteen

Geometrische motieven Looftak

K

13

26

Hoeve, Neeltje van

1942

Kind

G

Stèle op basement

K

13

28

Jurre (levenloos zoontje)

1942

Kind

G

Stèle tussen paal en Hardsteen blok op basement, rand met grind

Palmtak

Hoek, Begonia

L

1

306

Stralen, Trijntje Jacomina van

1946

Coupeuse

G

Fotoportret

Hoek, Begonia Hoek, Begonia

L

1

321

Knol, Daantje

1947

Kind

R

L

2

333

Steketee, Adriana J.W.

1947

Kind

G

Opstand uit drie delen Kunststeen op rand met palen, grind Stèle tussen paal en Hardsteen blok op rand, grind Stèle tussen paal en Hardsteen blok op basement, rand met grind

Landbouwer

INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN

85/116

75 van 100

Hardsteen

Symbool, afbeelding Chi Rho, kruis

Zon

Aantekening

Kettingen missen

Krans, ster

Palmtak Palmtak

Vreemde afkorting op steen

Toelichting groslijst gemeentelijke begraafplaats, Begoniastraat, Hoek Op de oude gemeentelijke begraafplaats van Hoek zijn 41 grafmonumenten op 42 graven geïnventariseerd. De meeste van die grafmonumenten liggen op grafvak D, waar ook de oudste grafmonumenten te vinden zijn. Enkele grafmonumenten waren niet leesbaar door struiken die over de graven en grafmonumenten groeien. Bij bijna 70% van de grafmonumenten is hardsteen het hoofdmateriaal of komt het voor naast een ander materiaal. Bij ruim 18% van de grafmonumenten komt marbriet naar voren als materiaal. Daarnaast vinden we nog bij ruim 7% marmer en bij ruim 5% kunststeen. Ruim 85% van de geïnventariseerde grafmonumenten betreft een stèle, gevolgd door 7% zerken. Er zijn verder nog 2 opstanden en 1 tekstplaat aangetroffen. Enkele jaren geleden konden ook nog de restanten van een graftrommel gevonden worden op de begraafplaats. Deze is inmiddels verwijderd waardoor er binnen de gemeente geen graftrommels meer te vinden zijn. Bijna 83% van de geïnventariseerde grafmonumenten in Hoek verkeert in goede staat. De rest verkeert in redelijke staat wat neerkomt op wat verzakte banden, missende kettingen of een gescheurde zerk. Deze schade is meestal snel te herstellen, zonder veel kosten. Veel stenen ogen oud en slecht leesbaar, maar zijn met een schoonmaakbeurt vaak weer goed te lezen.

Wat symboliek betreft, komen we een aantal uiteenlopende voorbeelden tegen op de begraafplaats, maar met ruim 36% vinden we de palmof looftak als meest voorkomend. Sommige uitbeeldingen gaven aanleiding om het grafmonument mee te nemen, zoals bij graf E-1-70. Daarnaast komt een aantal malen een krans voor met centraal een ster. Een dergelijke samenstelling komt op alle oudere begraafplaats in Terneuzen wel voor. Bij 3 grafmonumenten is een fotoportret opgenomen en ook is 3 keer een symbolische zon opgenomen, althans in de uitbeelding van de stralen die de zon werpt. Bij wat jongere grafmonumenten uit de jaren zestig en zeventig is een aantal malen het Christusmonogram (Chi-Rho teken) of Alfa en Omega aangetroffen. Voor 25 grafmonumenten Afb. 34. De uitvoering van deze looftak is anders dan de andere en konden een of meerdere beroepen of daarom opgenomen (graf E-1-70). rollen van de op de stenen genoemde personen gevonden worden. Het aantal beroepen en rollen is het grootst in de categorie Industrie, arbeid en landbouw. Landbouwer komt 6 keer voor naast arbeider (2), dienstbode (2) en een kapper, timmerman en coupeuse. Er is ook een molenaar aangetroffen wat een link legt naar de molens in Hoek. Ten aanzien van een van de dienstboden: die wordt op de grafsteen bedankt door de familie waarvoor de vrouw werkte (graf D-3-482).

Uit de categorie Notabelen en bestuurders treffen we alleen twee artsen en een wethouder. Uit de categorie Onderwijs, sport en wetenschap treffen we verder nog 2 schoolhoofden. In 4 gevallen gaat het om een graf van een kind of waar een kind is bijgezet.

INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN 86/116

76 van 100

7.6 Groslijst gemeentelijke begraafplaats Molendreef, Hoek Plaats

Vak

Hoek, Molen O

Regel Nr.

Begraven personen

4

Dieleman, Mattheus

1

Jaar Beroep/rol (oorzaak) overlijd. 1980 Arbeider, eerstbegravene

INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN

Staa Grafbedekking t G Stèle

77 van 100 87/116

Materiaal Hardsteen

Symbool, afbeelding Geen

Aantekening

Toelichting groslijst gemeentelijke begraafplaats Molendreef, Hoek Op de nieuwe begraafplaats van Hoek is maar 1 grafmonument opgenomen. Dat betreft de stèle voor de eerstbegravene op de begraafplaats, begin oktober 1980. Verder is er geen aanleiding om nu ook andere grafmonumenten op te nemen op de lijst. Het bewaren en eventueel markeren van deze grafsteen draagt bij aan het besef van geschiedenis en ontwikkeling van een plaats als deze.

INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN 88/116

78 van 100

7.7 Groslijst gemeentelijke begraafplaats Oude Kerkstraat, Philippine Plaats

Vak

Regel Nr.

Begraven personen

Philippine

A

1

6 en 7

Philippine

C

3

20

Philippine

C

3

21 a en b

Zwart, Cornelis Johannes Verstraten, Tanneke

1940 1940

Philippine

D

4

28

Berwald, Pieternella

1985

Bruijnooge, Adriaan Bruinooge-Rammeloo, Maria M. Zegers, Maria Tanneke

Jaar Beroep/rol overlijd. (oorzaak) 1965 Onderwijzer 1992 Ellewoutsdijk

Staat Grafbedekking

Materiaal

G

Opstand tussen balken op rand, grind

Hardsteen, marmer

Symbool, afbeelding Geen

1945

G

Stèle op basement, rand met grind Stèle op basement, rand met palen en kettingen, grind

Hardsteen

Krans, ster

Stèle op rand, dekplaten

Hardsteen, marbriet Palmtak

Landbouwer

M

R

INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN

79 van 100 89/116

Hardsteen, marbriet Palmtakken

Aantekening

Kettingen missen

Toelichting groslijst gemeentelijke begraafplaats Oude Kerkstraat, Philippine Op de gemeentelijke begraafplaats van Philippine zijn 4 grafmonumenten op 6 graven geïnventariseerd. In alle gevallen is hardsteen toegepast met als toegevoegd materiaal marbriet en marmer in de vorm van tekstplaten. De geïnventariseerde grafmonumenten betreft 3 stèles en een opstand. De helft van de geïnventariseerde grafmonumenten op de begraafplaats verkeert in goede staat, terwijl 1 grafmonumenten in redelijke staat verkeert en 1 matig is. Die laatste betreft een van de grotere monumenten op de begraafplaats met een tekstplaat van marbriet, maar de stèle blijkt gebroken te zijn. Wat symboliek betreft, zijn 2 grafmonumenten voorzien van een palm- of looftak en 1 grafmonumenten kent een krans met ster. De laatste stèle (C-3-200) behoort tot een type dat wel vaker in de gemeente voorkomt, maar hier de enige is. In 2 gevallen kon een beroep of rol achterhaald worden. Dat betrof een landbouwer en een onderwijzer. Die laatste is na zijn pensionering vanuit Ellewoutsdijk in Philippine komen wonen.

INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN 90/116

80 van 100

7.8 Groslijst gemeentelijke begraafplaats Schapersweg, Sas van Gent Plaats

Vak

Regel Nr.

Sas van Gent A

1

2

Sas van Gent A Sas van Gent D

1 2

14 8

Begraven personen

Jaar overlijd. Block, Albert F.M. de 1976 Vlaenderen, Albertha Z. van 1985 Westenberg, Cornelis Johannes 1976 Neeteson, Petrus Adrianus 1984 Bongers, Aaltje Anna 2011

INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN

Beroep/rol (oorzaak)

Ereburger Sas van Gent

91/116

Staat

Grafbedekking

Materiaal

G

Stèle op rand

Hardsteen

R R

Stèle op rand Stèle

Hardsteen Graniet

81 van 100

Symbool, afbeelding Kruis, palmtak Palmtak Ringen

Aantekening

Toelichting groslijst gemeentelijke begraafplaats Schapersweg, Sas van Gent Op de begraafplaats van Sas van Gent zijn 3 grafmonumenten op 3 graven geïnventariseerd. Van de geïnventariseerde grafmonumenten staan er 2 op vak A en de derde op vak D. Bij 2 van de geïnventariseerde grafmonumenten is sprake van de toepassing van hardsteen en bij 1 van graniet. De grafmonumenten verkeren alle in goede staat alhoewel de stenen wel een schoonmaakbeurt kunnen gebruiken. Op de 3 grafmonumenten is twee keer een palmtak aangetroffen en 1 keer een kruis. Op de grafsteen van Petrus Adrianus Neeteson en zijn vrouw Aaltje Anna Bongers (graf D-28) zijn twee ringen opgenomen als symbool van hun verbintenis. Alleen bij het grafmonumenten voor dit echtpaar is een beroep of rol achterhaald. Neeteson was ereburger van Sas van Gent en heeft veel voor de stad en Zeeland betekend. Hij zorgde ervoor dat de glasindustrie in Sas van Gent bleef en dat later ook andere fabrieken naar Zeeland en Brabant kwamen. Hij was daarnaast actief in lokale verenigingen en besturen.

Afb. 35. De granieten stèle op het graf voor Neeteson en zijn vrouw.

INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN 92/116

82 van 100

7.9 Groslijst gemeentelijke begraafplaats Nieuwe Kerkstraat, Sluiskil Plaats

Vak

Regel Nr.

Sluiskil

A

2

5 en 6

Sluiskil

A

2

3 en 4

Sluiskil

A

2

1 en 2

Sluiskil

A

3

3

Sluiskil

A

3

19

Sluiskil

B

5

Sluiskil

B

Sluiskil

Begraven personen

Staat

Grafbedekking

Materiaal

Kolijn, Wilhelmina Drongelen, Jan van Kielman, Constantinus P. Dieleman, Maria J. Wechgelaar, Theodoor Zanden, Hendrika van Adriaansen, Catharina C.

Jaar Beroep/rol (oorzaak) overlijd. 1971 1986 1967 Landbouwer 1968 1967 Arts 1978 1957

G

Opstand

Hardsteen

Symbool, afbeelding Geen

G

Opstand

Hardsteen

Geen

G

Opstand

Hardsteen

Geen

G

Stèle tussen palen, bloembak, rand met grind

Hardsteen, marmer

Fotoportret, palmtakken

1976 1986 1955

G

Stèle, rand met grind

Hardsteen

Geen

2

Cadsand, Jacobus F. van Tollenaar, Cornelia C. Kielman, Francina, Levina

G

Hardsteen

Zon

5

15

Goossen, Antje

1957

G

Kunststeen

Palmtak

B

5

19

G

Hardsteen

Geen

B C C D

9 21 21 3

16 18 19 294

1958 1973 1976 1969 1969 1953

Machinist

Sluiskil Sluiskil Sluiskil Sluiskil

Klaassen, Frans Faas, Janna M. Destombes, Johannes L. Dieleman, Abraham A. Oostdijk, Jan Hoeve, Anna Jacomina van

Arbeider, timmerman Timmerman

G G G G

Stèle tussen palen, rand met grind Opstand op basement, rand met palen Stèle tussen blok en paal, rand met grind Stèle, beplanting Stèle Stèle Stèle tussen blok en paal, rand met beplanting

Hardsteen Hardsteen Hardsteen Hardsteen

Geen Geen Kruis Palmtak

Sluiskil

D

4

107

Lucieer, Jacob J.C.

1926

G

Stèle tussen palen

D

4

124

Pikaart, Willem Pieter

1931

M

Stèle op basement, rand met palen en kettingen, grind

Hardsteen, kunststeen Hardsteen

Geen

Sluiskil

Kleermaker (verdronken) Schipper

Sluiskil

D

6

154

Andriessen, Gerard Jacobus

1937

Medewerker Cokesfabriek

S

Grafkast

Kunststeen

Fotoportret

Winkeljuffrouw

INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN

93/116

83 van 100

Aantekening

Typografie

Moderne vormgeving Typografie

Typografie

Fotoportret, palmtak Bijzonder monument

Toelichting groslijst gemeentelijke begraafplaats Nieuwe Kerkstraat, Sluiskil Op de begraafplaats van Sluiskil zijn 15 grafmonumenten op 19 graven geïnventariseerd. De geïnventariseerde grafmonumenten zijn verspreid over de begraafplaats te vinden. Bij ruim 81% van de geïnventariseerde grafmonumenten is sprake van de toepassing van hardsteen als hoofdmateriaal. Daarnaast komt bij ruim 12% kunststeen voor en nog eens in 6% marmer. Gezien de geringe aantallen betekent dat laatste dat marmer maar bij 1 grafmonument is aangetroffen. Het kunststeen betreft in dit geval twee grafmonumenten waaronder één heel bijzondere, namelijk een kast die ooit bedoeld was voor een grafkrans. Het betreft hier het grafmonument voor Gerard Jacobus Andriessen (graf D-6-154). Andriessen was een medewerker van de Cokesfabriek in Sluiskil en stierf op relatief jonge leeftijd. Naast deze bijzondere grafkast betreft ruim 67% een stéle en bijna 27% een opstand Van de 15 geïnventariseerde grafmonumenten verkeert bijna 87% in goede staat. Zo’n 7% (1 grafmonument) verkeert in matige staat terwijl de overige 7% (1 grafmonument) slecht te noemen is. Dat betreft de grafkast waarvan het beton veel sporen van betonrot vertoont. Verhoudingsgewijs is er op het kerkhof weinig symboliek gevonden. In 4 gevallen kwam een palm- en/of looftak voor, terwijl bij 3 grafmonumenten een fotoportret werd aangetroffen.

Verder nog een kruis en 1 keer een zon. Een drietal grafmonumenten is geïnventariseerd en opgenomen op de lijst vanwege de typografie. Het betreft in twee gevallen een typografie die goed past bij de jaren zeventig van de twintigste eeuw en in Nederland weinig voorkomt. Wel kan deze typografie veel aangetroffen worden in Vlaanderen in België. Voor 9 grafmonumenten is een of meerdere keren een beroep of rol achterhaald waarvan de meeste in de categorie Industrie, arbeid en landbouw. Naast 2 timmermannen, 1 schipper, 1 landbouwer, 1 kleermaker, en 1 winkeljuffrouw zijn er nog 2 arbeiders Afb. 36. Dit monument op graf B-9-16 is opgenomen vanwege de aangetroffen en een machinist. Daaruit typografie. komt niet echt het industriële karakter van Sluiskil naar voren, maar wel een gemengd karakter. Verder is uit de categorie Notabelen en bestuur nog een arts aangetroffen die redelijk bekend was en veel betekend heeft in het ziekenhuis van Sluiskil. Op de begraafplaats ligt nog een aantal vakken die geheel begroeid zijn waar mogelijk nog interessante kindergraven te vinden zijn. Vooralsnog konden deze niet meegenomen worden in de inventarisatie.

INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN 94/116

84 van 100

7.10 Groslijst gemeentelijke begraafplaats Bellamystraat, Terneuzen Plaats

Hoofd- Vak afd. Terneuzen I A

Regel Nr. 1

1H

Terneuzen I

A

1

2H

Terneuzen I

A

1

3H

Terneuzen I

A

1

4H

Terneuzen I

A

1

5H

Terneuzen I

A

1

6H

Terneuzen I

A

1

7H

Terneuzen I

A

1

8H

Terneuzen I

A

1

9H

Terneuzen I

A

1

11H

Terneuzen I

A

1

13H

Terneuzen I

A

1

14H en 15H

Begraven personen

Jaar Beroep/rol overlijd. (oorzaak) Ribbens, Lieuwe 1954 Vertegenwoordiger (ongeval) Berge, Leendert Marinus 1955 Directeur van den Postkantoor Feijter, Eva de 1899 Feijter, Pieter de 1902 Landbouwer Scheele, Reinier Jan 1933 Arbeider Feijter, Cornelia de 1925 Klaassen, Andries 1944 Apotheker Jacobus 1943 Klaassen-Will, Joh. H. 2008 Klaassen, Elisabeth Maria L. Guequierre, Iman 1952 Loodgieter Kuijk, Dirkje 1956 Klaassen, Jacobus 1958 Directeur, farmaceut Andries Vinke, Neeltje 1943 Koeijer, Karel de 1944 Landbouwer Fraaijenhove, Elisabeth 1925 van 1950 Landbouwer Hoeve, Krijn van Jzn. Strien, Pieter Johannes 1948 Winkelier Koning, Johanna de 1948 Boersma, Veronica 1955 Tellegen, Pieter Helenus 1977 Burgemeester W.F. (1936-1941/19451960) Ribbens-Meulenberg, 1942 Jansje C. 1953 Handelaar Rijnberg, Louis Willem 1958 Welleman, Joost Bruijne, Levinus de 1955 Architect, Tatenhove, Maria 1946 bouwkundige Willemina van

INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN

Staat Grafbedekking Materiaal G

Zerk

Hardsteen

Symbool, afbeelding Geen

G

Zerk

Hardsteen

Geen

G

Stèles (twee)

Hardsteen

Geen

G

Stèle

G

Stèle

Hardsteen, marmer Hardsteen

Bloemmotief, palmtak Palmtak

G

Stèles (twee)

Hardsteen

Looftak

G

Stèles (twee)

Hardsteen

Palmtakken

G

Stèle tussen blokken

Hardsteen

Klimop

G

Hardsteen

Palmtak

R

Stèle tegen paal Stèle

Hardsteen

Geen

G

Stèles (drie)

Hardsteen

Krans, palmtak, ster, zon

G

Opstand

Kunststeen

Embleem, Willemsorde

85 van 100 95/116

Aantekening

Plaats

Hoofd- Vak afd. Terneuzen I A

Regel Nr.

Terneuzen I

A

1

Terneuzen I

A

1

Terneuzen I

A

1

Terneuzen I

A

1

Terneuzen I

A

1

1

Terneuzen I

A

1

Terneuzen I

A

1

Terneuzen I

A

1

Terneuzen I Terneuzen I

A A

1 1

Terneuzen I

A

1

Terneuzen I

A

1

Terneuzen I

A

1

Begraven personen

Jaar Beroep/rol overlijd. (oorzaak) 16H Pauw, Marcel Norbert de 1954 Loof, Maria 1958 17H Langevelde, Adriaan 1954 Arbeider Pieter van 1956 Langevelde-De Kubber, Adriana van 76H Loof, Wim 1960 Lasser

Staat Grafbedekking Materiaal G

Stèles (twee)

Hardsteen

Symbool, afbeelding Zon

G

Stèle tussen blokken

Hardsteen

Palmtak

G

Stèle tussen Hardsteen paal en blok op basement Stèle Hardsteen

Palmtak

18H Dey, Jan Dieleman, Janna 19H Dieleman, Ebrina Dieleman, Jan Lzn. 20H Dieleman, Pieternella L.D. Regt, Maarten de 21H Hamelink, Simon Cornelis Gilde, Elena 't 22H Kaan, Frans Jan en Verlinde Elisabeth 23H Suzanna 24H Leunis-Harms, Elizabeth Anna 25H Scheele, Sara 26H Geelhoedt, Cornelia Adriana Wijck, Jacobus van 27H Stevens, Roeltje Dees, Aarnout Kraker-Van der Meer, Johanna J. 28H Eelderink, Martinus Johannes Pooter-Neels, Leuntje de 29H Donze-Loekemeijer, en Elizabeth R.M. 30H Donze, Jan Adriaan

G

Stèle tussen paal en blok Stèle op basement

Hardsteen

Klimop

Hardsteen

Klaver

1947 1990 1955 1958 1922 1927

Architect

1953 1956

Waterklerk

G

Stèle tussen blokken

Hardsteen

Zon

1944 1953

Winkelier

G

Stèle (breed)

Hardsteen

Palmtak

1957

G

Stèle

Hardsteen

Palmtak

1926 1958 1949

G G

Stèle Stèles (twee)

Hardsteen Hardsteen

Palmtak Klimop

G G Landbouwer

Kruis

Graanhandelaar

1939 1957 1960

Kind Arbeider

G

Stèles (drie)

Hardsteen

Palmtak

1952 1958

Schoolhoofd

G

Stèles (twee)

Hardsteen

Zon

G

Stèle (breed) op basement

Hardsteen

Palmtak

1943 1948

INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN

Aantekening

96/116

86 van 100

Zakelijke stijl

Plaats

Hoofd- Vak afd. Terneuzen I A

Regel Nr.

Terneuzen I

A

2

Terneuzen I

A

2

Terneuzen I

A

2

Terneuzen I

A

1

2

Begraven personen

31H Roo-Visser, Janny de Roo, Abraham Mattheus de 36H Driel, Pieternella van Wijck, Jan van 37H Velde, Cornelis L. van der Faas, Maria M. 38H Jansen, Maatje Pieternella Kubber, Cornelis de 39H Provoost, Sara Paulina Polderman, Willem Hollander, Cornelia den

Jaar Beroep/rol overlijd. (oorzaak) 1944 (bombardement) 1944 Kantoorchef (bombardement) 1957 1960 1944 Arbeider 1947

Staat Grafbedekking Materiaal

1940 1952

G

1943 1952 1951

Stèle (breed) op basement

G

Stèle tussen Hardsteen blokken Stèle tussen Hardsteen paal en blok op basement Stèle Hardsteen

Zon

G

Stèle tussen Hardsteen paal en blok op basement, zerk

Geknakte bloem, Zakelijke stijl zon

G

Stèle tussen blokken op basement Stèle tussen blokken op basement Stèle (klein) tegen paal Stèle

Hardsteen

Palmtak

Hardsteen

Palmtak

Hardsteen

Palmtak

Hardsteen

Palmtak

Palmtak

Oorlogsdoden (2)

Zakelijke stijl

Klimop

Landbouwer

Handelaar

Terneuzen I

A

2

40H Leege, Pieter de Krijger, Pieternella S.

1938 1954

Terneuzen I

A

2

41H Donze, Jac. Joh.

1955

Terneuzen I

A

2

43H Simons, Maarten

1947

Kind

G

Terneuzen I

A

2

66

1935 1940

Landbouwer

G

Terneuzen I

A

2

67

Dekker, Johannes Dekker-Wolfert, Geertruida Regt, Hermanus Leendert de

1949

Landbouwer

G

Terneuzen I

A

2

1960 2001

Vertegenwoordiger

G

Terneuzen I

A

2

68H Winckel, Jozias Cornelis van de Winckel-Neve, Maria Rosalia van de 70H Faas, Arie Faas, Dirk Faas-Schoonakker, S.

1943 1956 2014

Arbeider

Terneuzen I

A

2

72H Verschelling, Anthonie Marinus Verschelling, Reinier

1944 1948

Timmerman Aannemer

INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN

Aantekening

G

G

Hardsteen

Symbool, afbeelding Palmtak

Werkman

G

97/116

Stèle tussen Hardsteen paal en blok op basement Stèle tussen Hardsteen, blokken marbriet

Zon

G

Stèles (twee)

Hardsteen

Zon

G

Stèles (twee) tussen paal en blok

Hardsteen

Zon

87 van 100

Palmtakken

Plaats

Hoofd- Vak afd. Terneuzen II A

Regel Nr.

Begraven personen

1

10

Terneuzen II

A

1

24

Terneuzen II

A

1

25

Niehüser, Theresa Maria 1985 A.

Terneuzen II Terneuzen II

A B

2 2

40 74

Bruggeman, Elisa S. Neve, Tonny

Terneuzen II

B

4

Terneuzen II

F

-

102 Cortvriendt, Bernardus Bonte, Theresia 1a Verkaar, Marinus tm Cammaert, Judocus 4a Kerstens, Franciscus Bogers, Gustaaf

Terneuzen II

F

-

Terneuzen II

F

-

5a en 6a 34a

Terneuzen II

V

40

1

Terneuzen II

V

40

2

Terneuzen II

V

40

3

Terneuzen II

V

40

Terneuzen II

V

Terneuzen II

V

Moens, Adolf Celest Verstraeten, Leonie Koulen, Franklin Alwin Bruele, Vera van den

Jaar overlijd. 1944 1965 1985 2013

1982 1945

Beroep/rol (oorzaak) Klompenmaker (beschieting) Caféhouder, marinier

Staat Grafbedekking Materiaal

Bestuurslid ziekenhuis, kinderarts

G

Hardsteen

Symbool, afbeelding Kruis

Aantekening

Straat vernoemd

G

Stèle

G

Stèle, rand met Hardsteen dekplaat en beplanting Stèle Hardsteen

Geen

Hardsteen Hardsteen

Kruis Kruis

Hardsteen

Kruis

Oorlogsdode (1)

Kruis

Kind

G G

1877 1905 1846 1870 1914 1918

Landbouwer

G

Stèle Stèle op basement Stèle

Priester Priester Priester Priester

G

Stèle

Hardsteen

Kruis

Meulemeester, Joseph de Campen, Joseph van Ouwens, Lambert Segers, J.

1951 1960

Priester Priester

G

Stèle

Hardsteen

Kruis

1983 1985

Priester Priester

G

Stèle

Hardsteen

Kruis

Verbrugge, Servaas Cornelis P. Nieuwenhuijse, Marinus

1944

G

Figuur

Oorlogsslachtoffer

Zandsteen

Figuur

Oorlogsslachtoffer

1944

Zandsteen

Figuur

Oorlogsslachtoffer

4

1944

Ingenieur, lid verzet

G

Zandsteen

Figuur

Oorlogsslachtoffer

40

5

Bert, Izaäk Jacobus de

1944

Monteur, lid verzet

G

Zandsteen

Figuur

Oorlogsslachtoffer

40

28

Peijl, Govert F.P. van der 1955 Hoeve, Cornelia van der 1971

Directeur Steen- en betonfabriek De Hoop

G

Opstand op rand Opstand op rand Opstand op rand Opstand op rand Opstand op rand Stèle

Zandsteen

Hoolsema, Pieter Tiemon Groenewegen, Michiel

Sluiswachter, lid verzet Sluisknecht, lid verzet Ingenieur

Hardsteen

Geen

1944

INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN

98/116

G G

88 van 100

Toelichting groslijst gemeentelijke begraafplaats Bellamystraat, Terneuzen Op de gemeentelijke begraafplaats van Terneuzen zijn 54 grafmonumenten op 58 graven geïnventariseerd. Daarvan zijn de meeste grafmonumenten op twee aparte regels aangetroffen waar overgebrachte graven liggen van de oude begraafplaats, Java genaamd. Bij bijna 86% van de grafmonumenten is hardsteen het hoofdmateriaal. Verder is bij 5 graven zandsteen aangetroffen, maar dit betreft het monument voor verzetslieden uit de Tweede Wereldoorlog. Daarnaast is nog een aantal grafmonumenten van kunststeen aangetroffen en is in 1 geval marbriet en 1 geval marmer aangetroffen. Al met al weinig variatie. In bijna 84% van de grafmonumenten gaat het om een stèle, terwijl 11% een opstand betreft en 5% een zerk.

Afb. 37. De twee rijen met de van Java overgebrachte graven.

Het merendeel van de geïnventariseerde grafmonumenten op de begraafplaats van Terneuzen verkeert in goede staat, ruim 98%. De rest, dat betreft in dit geval 1 monument verkeert in redelijke staat. Over het algemeen is de verwachting dat de staat van de grafmonumenten in de komende jaren stabiel blijft. De aard van de grafmonumenten is redelijk eenvoudig en de kwaliteit van de gebruikte natuursteen blijkt over het algemeen goed. Wat symboliek betreft, wordt het beeld in Terneuzen bepaald door palm- en/of looftak. Een dergelijk symbool komt in 40% van de gevallen voor. Bij 18% is sprake van een zon als symbool terwijl ook bij 18% een kruis voorkomt. In enkele gevallen vinden we een bloem, geknakt of in een motief verwerkt. In 8% komt klimop als symbool voor en in 1 geval ook de eerdergenoemde klaver. Ook hier geen verwijzingen naar funeraire symboliek. Bij 46 grafmonumenten kon een beroep of rol achterhaald worden, vaak meerdere tegelijk. De meeste kwamen uit de categorie Industrie, landbouw en arbeid, zoals 8 landbouwers, 5 arbeiders, 3 directeuren, waaronder die van betonfabriek De Hoop, 3 handelaren, 2 winkeliers en een met de haven verbonden functie van waterklerk. Een waterklerk vormt een verbinding tussen schip en haven en komt derhalve ook alleen in grotere havens voor als beroep.

In deze categorie ook een aantal verzetslieden die als ingenieur, sluiswachter, sluisknecht en monteur probeerden de ondermijnde sluizen te redden. Zij moesten hun daad met de dood bekopen. In de categorie Notabelen en bestuurders vinden we ook een aantal beroepen vertegenwoordigd waaronder 8 priesters, 1 kinderarts, 1 burgemeester en 1 directeur van een postkantoor. Als bijzonder geval kan het grafmonument van Bernardus Cortvriendt († 1877) aangemerkt worden. Dit betreft een van de oudste verwijzingen naar een begraving, maar dan wel elders in de stad. Van veel functies kon weinig informatie gevonden worden. Wel bestaat er veel informatie over Franklin Alwin Koulen die in 1985 overleed en naar wie een straat vernoemd is in Terneuzen. Bij de inventarisatie zijn 9 graven van kinderen opgenomen. INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN 99/116

89 van 100

7.11 Groslijst gemeentelijke begraafplaats Veerstraat, Zaamslag Plaats

Vak

Regel Nr.

Zaamslag Zaamslag

A A

1 2

Zaamslag Zaamslag

A A

34 39 40 42

Begraven personen Knottnerus-Lokerse, Adriana Willemse, Pouwlina Mul, Willem de Mul, Abraham de Mul, Cornelia Adriana de Regt, Pauline de Dieleman, Francois Bruijne, Meeuwis de Mul, Willemina J. de Riemens, Marinus Mul, Arij Pieter de Dieleman, Paulina Liere, Maria van Feijter, Johannes de

Jaar overlijd. 1895 1901 1924 1902 1907 1907 1908 1909 1909 1912 1914 1917 1929 1941

Beroep/rol (oorzaak)

Staat Grafbedekking

Materiaal

R R

Zerk Zerk

Hardsteen Hardsteen

Symbool, afbeelding Geen Geen

R G

Zerk Zerk

Hardsteen Hardsteen

Geen Geen

Kind Landbouwer Landbouwer

G M

Stèle Zerk

Hardsteen Hardsteen

Bloemmotieven Geen

Landbouwer Landbouwer

M R

Zerk Zerk

Hardsteen Hardsteen

Geen Geen

Zerk op roef op verhoging

Hardsteen

Geen

Hardsteen

Palmtak

Hardsteen

Geen

Landbouwer Landbouwer

Zaamslag Zaamslag

A A

2 2 en 3 3 3

Zaamslag Zaamslag

A A

3 3

45 47

Zaamslag

A

4

50

Zaamslag

A

5

52

Dis, Govert van Dis-Duvekot, Christina

1936 1947

Zaamslag

A

5

55

A

6

56

1939 1951 1944 1955

Bestuurder, gemeentesecretaris Landbouwer (beschieting)

G

Zaamslag

G

Zerk op roef

Hardsteen

Palmtakken

Zaamslag Zaamslag Zaamslag

B B B

1 1 1

1 2 3

Stolk, Jacobus Blom, Johanna Martina Elizabeth Scheele, Johannes Scheele-De Feijter, Magdalena Eva Fercken, Adrianus Pienbroek, Thomas van Berrevoets, Janna Dees, Abraham

Opstand tussen palen op rand, grind Zerk op roef

1858 1883 1843 1851

Kind Geneesheer

G G G

Zerk Zerk op roef Zerk

Hardsteen Hardsteen Hardsteen

Geen Geen Geen

Mul, Jan de Koster, Adriana Vessem, Jan van Wisse, Pieternella

1889 1868 1867 1870

Dijkgraaf, R landbouwer Burgemeester (1851- M 1861), raadslid

Zerk

Hardsteen

Geen

Zerk

Hardsteen

Geen

43 44

Zaamslag

B

1

4

Zaamslag

B

2

6

G Burgemeester (19111935) Predikant G

Burgemeester (18371851), dijkgraaf

INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN

90 van 100 100/116

Aantekening

Oorlogsdode (1)

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/10213743/3