Onderwijsagenda 2021-2022

5. Ambitie Optimale ontwikkeling voor ieder kind Een optimale ontwikkeling van het kind is van belang voor het kind en zijn omgeving, voor de samenleving en voor de economische ontwikkeling in onze gemeente. We willen er samen voor zorgen dat alle kinderen in onze gemeente dezelfde kans krijgen om zich te ontwikkelen tot zelfstandige, vitale en sociaal-gelukkige volwassenen. In een traject van spelen, leren en ontwikkelen stimuleren we ze – samen met hun ouders - om hun talenten te ontplooien en op te groeien tot actieve en betrokken burgers. Kwalitatief goede gebouwen zijn een belangrijke randvoorwaarde voor goed onderwijs. Scholen leiden op voor die toekomst. Daarom zetten we bij onze onderwijsgebouwen in op duurzaamheid, en willen we meebewegen met groei en krimp en een gezonde leeromgeving. Geen uitoefening van de gemeentelijke zorgplicht voor adequate onderwijshuisvesting op ad hoc basis, maar integraal, gebiedsgericht en met oog voor het algemeen belang van het totale voorzieningenniveau in kernen. We willen komen tot een evenwichtige spreiding van schoolgebouwen over onze gemeente, al of niet in clustering met andere maatschappelijke voorzieningen. Zodat onderwijs nabij voor iedereen mogelijk is. Dit alles in de uitvoering van het Integraal Huisvestings Plan voor in eerste instantie het primair onderwijs in de periode 20172028.

30

Agenda Onderwijshuisvesting

Inhoud

6. Uitgangspunten Om onze ambitie waar te kunnen maken hanteren we de volgende uitgangspunten: Toekomstgericht, duurzaam De bevolking in onze gemeente vergrijst. Veel (hoogopgeleide) jongeren trekken weg uit de regio. Het aantal leerlingen neemt af, er is sprake van forse krimp. We voorzien spanning op het dalend aantal leerlingen versus toekomstbestendige schoolgebouwen die voldoen aan alle eisen van deze tijd. Het is wenselijk dat schoolgebouwen flexibel zijn om wijzigingen in onderwijs en samenwerkingspartners op te kunnen vangen. Buiten ‘schooltijd’ moet een schoolgebouw geschikt zijn voor andere functies en wanneer een gebouwdeel niet meer wordt gebruikt voor het onderwijs, moeten andere functies hier de ruimte in kunnen krijgen. Daarom wordt bij aanpassing, uitbreiding, renovatie of nieuwbouw uitgegaan van multifunctioneel inzetbare gebouwen. Hierdoor wordt de functionaliteit van schoolgebouwen vergroot en wordt de ruimte in de school efficiënter benut. IKA (integrale Kindaanpak) impliceert functioneel flexibele en duurzame gebouwen. De ambitie voor gebouwen gaat verder dan een energieneutraal gebouw. Bij renovatie of nieuwbouw wordt gestreefd naar een goed binnenklimaat. Dit verhoogt de leerprestaties van leerlingen en zorgt voor een lager ziekteverzuim bij leerkrachten. Daarnaast zal circulair bouwen een steeds grotere rol gaan spelen.

Bij renovatie of nieuwbouw zal hier ook actief aandacht aan worden besteed.

Kracht van verbinding, samenwerking We geloven dat we alleen door samen te werken onze doelen kunnen bereiken. Een samenwerking die vraagt om een open coöperatieve houding en verbinding van expertise en budgetten.

Veilig De weg van en naar school en gymzaal moet voldoende verkeersveilig zijn voor de verschillende leeftijden van schoolgaande jeugd. Bij een eventuele herschikking van scholen (bijvoorbeeld door een scholenfusie) zal bekeken worden welke consequenties dit heeft voor de loopen fietsroutes van leerlingen.

Huisvesting kindervang Bij projecten voor vervangende nieuwbouw, kijken we naar de mogelijkheid om huisvesting voor peuteropvang en/of BSO mee te nemen wanneer er in de directe omgeving geen andere voorzieningen voorhanden zijn. We maken dan afspraken met de kinderopvangaanbieder over het terugbetalen van de kapitaalslasten. Hierbij geldt een meerjarig contract voor tenminste 10 jaar.

Sober en doelmatig Ver- en nieuwbouw van basisscholen moet in principe worden gerealiseerd binnen de normbekostiging van het Rijk. Locatiegebonden kosten als extra verkeersmaatregelen dienen apart te worden gewogen en eventueel apart te worden bekostigd. Hiertoe dient voor de start van een bouwproject in nauw overleg met de bouwheer een haalbaarheidsscan te worden uitgevoerd.

Financieel haalbaar De prioritering van basisscholen die voor ver- of nieuwbouw in aanmerking komen moet vallen binnen de opgenomen budgetten in de meerjarenbegroting voor onderwijshuisvesting. Dit geldt ook voor de tussenmaatregel renovatie en duurzaamheid van bestaande schoolgebouwen.

31

Agenda Onderwijshuisvesting

Inhoud

7. Proces Middels de onderstaande aanpak komen we de komende jaren tot herprioritering en uitvoering van het IHP 2017-2028.

7.1. Visieontwikkeling Doel We ontwikkelen visie op het spreidingsvraagstuk, rekening houdend met de bouwkundige kwaliteit van scholen en diversiteit in onderwijsaanbod, in krimpgebieden op het platteland en in de stedelijke omgeving. Ook ontwikkelen we een lokale visie op de thema’s duurzaamheid, renovatie en samenhang met andere lokale voorzieningen. Dit leidt tot aanpassingen van de Verordening voorzieningen onderwijshuisvesting en een toetsingskader.

Huidige situatie De leerlingenprognoses wijzen uit dat de krimp zich sneller voordoet dan een aantal jaren geleden gedacht. Dit leidt tot leegstand van delen van schoolgebouwen. Tegelijkertijd zien we een trek naar de stad, daar heeft een aantal scholen behoefte aan extra capaciteit. We voorzien spanning op het dalend aantal leerlingen versus toekomstbestendige schoolgebouwen die voldoen aan alle eisen van deze tijd. Het laat zich aanzien dat landelijke wetgeving op thema’s als duurzaamheid, circulair bouwen en renovatie op zijn minst nog 2 jaar op zich laat wachten. De financiele consequenties van deze drie thema’s dienen in principe te worden opgenomen in de uitkering Gemeentefonds. Hierop vooruitlopend is een toetsingskader renovatie (betreft o.a. duurzaamheid en binnenklimaat) opgesteld voor de tussenperiode. Daarnaast is er in de huidige bouwprojecten een terugkerend knelpunt van locatie gebonden kosten (aanleg infrastructuur, parkeren etc.). Daarom ontwikkelen we hiervoor een lokale visie en beleid.

Wat gaan we doen visie-ontwikkeling op: krimp, duurzaamheid, circulair bouwen, renovatie en locatiegebonden kosten; aanpassing op onderdelen van de Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs uit 2014, zodra één en ander ook wettelijk geregeld is.

7.2. Integraal huisvestingsplan komende 6 jaar Een IHP legt de inspanningsverplichting vast tussen schoolbesturen en gemeente om voor een aantal jaren de noodzaak tot (ver-) nieuwbouw van scholen te prioriteren en aan te pakken in partnerschap. Landelijk wordt gewerkt aan een IHP wat een meer verplichtend karakter zal krijgen voor partijen gedurende de eerste 4 jaar met een doorkijk naar de jaren daarna.

Doel Uitvoeren van het IHP 2017-2028 van de gemeente SWF voor de komende 6 jaar op basis van de aangepaste Verordening huisvesting onderwijs, het toetsingskader renovatie basisscholen en de actuele ontwikkelingen. Een actuele ontwikkeling is bijvoorbeeld de Specifieke uitkering ventilatie in scholen (SUVIS) om het binnenklimaat van bestaande schoolgebouwen te verbeteren.

Huidige situatie Het huidige IHP (2017-2028) bevat een gedragen strategische visie voor de huisvesting van het primair onderwijs in de gemeente. De focus ligt hierbij op het spreidingsvraagstuk en de bouwkundige kwaliteit van bestaande schoolgebouwen. Het huidige IHP is verdeeld in een eerste uitvoeringsperiode van 2021-2026 en een doorkijkje/overzicht voor de periode 2027-2036. We zien versnelde krimp in vooral het buitengebied, projecten uit de tweede tranche moeten eventueel eerder worden aangepakt om een evenwichtig voorzieningenniveau voor de nabije toekomst in stand te kunnen houden. Deze huidige ontwikkelingen vragen concrete acties voor prioritering, bouw, aanpassingen, renovatie en herschikking van schoolgebouwen.

Wat gaan we doen We herprioriteren het IHP 2017-2028 door te kijken wat uit de eerste tranche nog niet is aangepakt, wat uit de tweede tranche (doorkijkje) urgent is geworden en naar de eerste tranche moet en wat niet in het IHP stond, maar intussen wel urgentie heeft. Afspraken maken over versnelde uitvoering van enkele nog voorliggende huisvestingsvragen vanuit het IHP 2017. Deze zijn vertaald in concrete aanvragen voor het programma 2022 en worden beoordeeld aan de hand van de Verordening huisvesting; implementatieplan opstellen voor in eerste instantie de jaren 2021 en 2022; de planontwikkeling en bouw van projecten in 2021 ter hand nemen; verzamelen data; op basis van het toetsingskader renovatie en de data prioriteiten stellen voor 2022-2028; OOGO over herschikkings-scenario’s en (ver-) bouw van basisscholen in najaar 2021.

32

Agenda Onderwijshuisvesting

Inhoud

Taken en verantwoordelijkheden Samenwerkingspartners

Taken/verantwoordelijkheden

Gemeente

Wettelijke zorgplicht voor vervangende nieuwbouw en capaciteitsuitbreiding van scholen Regiefunctie

Schoolbesturen

Wettelijke zorgplicht voor binnen- en buiten onderhoud en functionele aanpassingen aan de schoolgebouwen

8. Overlegstructuur Het overleg kent in de gemeente Súdwest-Fryslân de volgende structuur: OOGO

33

Agenda Onderwijshuisvesting

Inhoud