Onderwijsagenda 2021-2022
Tekst van het document
Onderwijsagenda Gemeente Súdwest-Fryslân 2021 - 2022
Voorwoord Onderwijsagenda 2021-2022 Achtergrond De gemeente heeft vanuit diverse beleidsthema’s en wetgeving een taak en rol in onderwijs gerelateerde zaken. In het hoofdlijnenakkoord staat een aantal punten rondom visie en ambitie die een relatie hebben met deze onderwijsagenda. Tevens zijn er voor de diverse beleidsthema’s bestaande visies en ambities. Deze zijn op hoofdlijnen samengebracht in de Integrale Onderwijsagenda (2020). De agenda bevatte tevens een levensloop waarin per levensfase is aangegeven welke activiteiten er zijn. Deze eerste Integrale Onderwijsagenda kan worden beschouwd als een 0-meting van de huidige situatie.
Onderwijsagenda 2021-2022 Als vervolg op de 0-meting is de Onderwijsagenda van de gemeente Súdwest-Fryslân voor de komende twee jaar opgesteld in dialoog met de samenwerkingspartners. In deze onderwijsagenda wordt beschreven vanuit welke visie en op welke wijze we met samenwerkingspartners uitvoering geven aan een optimale ontwikkeling van onze inwoners. Doel is om de deskundigheid zodanig te bundelen zodat jongeren en volwassenen zich optimaal kunnen ontwikkelen en op volwaardige wijze kunnen participeren in de samenleving.
De onderwijsagenda van de gemeente Súdwest-Fryslân bestaat uit drie onderdelen: 1. Lokale Educatieve Agenda; deze betreft de afspraken voor educatie van 0 - 18 jaar. De thema’s die in deze agenda aan bod komen zijn: Onderwijsachterstandenbeleid, Voor- en vroegschoolse Educatie (VVE), Gelijke kansen agenda, Integrale Kind Aanpak (IKA), Verbinden Passend onderwijs en Zorg voor de jeugd, Preventie en gezondheid en Voorkomen voortijdig schoolverlaten (VSV). 2. Agenda Onderwijs & Participatie; deze betreft educatie vanaf het voortgezet onderwijs tot hoge leeftijd en is gericht op maatschappelijke en economische participatie. De thema’s die in deze agenda aan bod komen zijn: Laaggeletterdheid, Nieuwkomers, 21 century skills, Participatie kwetsbare groepen (Súdwest Werkt), Opleiden voor de toekomst (3 O’s) en Voorkomen voortijdig schoolverlaten (VSV). 3. Agenda Onderwijshuisvesting; deze deelagenda is een procesdocument. Voor goed onderwijs zijn kwalitatief goede gebouwen een belangrijke randvoorwaarde. Huidige ontwikkelingen, zoals versnelde krimp, vragen concrete acties voor het opnieuw rangschikken op volgorde van belangrijkheid (prioritering) van bouw, aanpassingen, renovatie en herschikking van schoolgebouwen.
In deze agenda hebben we beschreven welke stappen we samen met de schoolbesturen gaan zetten om te komen tot prioritering en uitvoering van het Integraal Huisvestingsplan (IHP) 2017-2028.
Proces Elk onderdeel van de onderwijsagenda kende een eigen proces voor de totstandkoming.
1. Lokaal Educatieve Agenda Dit deel van de onderwijsagenda is opgesteld samen met bestuurders kinderopvang en onderwijs. In een aantal inspirerende sessies hebben de bestuurders zich uitgesproken voor een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Ze hebben een gezamenlijke ambitie en uitgangspunten opgesteld en de activiteiten voor de komende twee jaar beschreven. De activiteiten zijn geclusterd naar zes thema’s. Voor elk thema is een projectcoördinator benoemd (afkomstig uit verschillende organisaties), die het proces en de doelstellingen bewaakt. We verbinden in deze agenda actief onderwijs, kinderopvang, jeugdzorg en jeugdhulpverlening met elkaar en stappen daarmee af van onze eigen eilandjes om een compleet landschap te creëren voor de ondersteuning van een optimale ontwikkeling van onze jongeren.
2. Agenda Onderwijs & Participatie Met deze agenda kiezen we voor een planmatige aanpak van diverse projecten en brengen we samenhang aan tussen deze projecten. We werken resultaatgericht en zorgen voor een integrale monitoring, zodat we de voortgang bewaken, evalueren en de kwaliteit verhogen. De totstandkoming van dit deel is met name intern gericht geweest. Er zijn veel verschillende projecten binnen het onderdeel Onderwijs & Participatie, die we binnen deze agenda bij elkaar hebben gebracht. Deze onderwijsagenda is geen vervanger van de afzonderlijke beleidsnota’s en projectplannen van de diverse beleidsterreinen. Deze projecten en plannen hebben allemaal een eigen structuur, doelstellingen en aanpak. We maken met deze agenda samenhang zichtbaar tussen onderwijs- en educatie onderdelen van de verschillende bestaande projecten.
2
Onderwijsagenda
3. Agenda Onderwijshuisvesting Deze deelagenda is een procesdocument. We hebben beschreven welke stappen we samen met de schoolbesturen gaan zetten om te komen tot herprioritering en uitvoering van het Integraal Huisvestingsplan (IHP) 2017-2028. De stappen zijn met de schoolbesturen voor Primair Onderwijs opgesteld.
Vervolg Er gebeurt veel in onze gemeente op het gebied van onderwijs voor inwoners van wieg tot graf. De Onderwijsagenda 2021-2022 geeft inzicht en overzicht vanuit welke visie en op welke wijze wij samen met samenwerkingspartners uitvoering geven aan een optimale ontwikkeling van onze inwoners. Vanuit deze basis wordt de komende jaren gewerkt. Deze onderwijsagenda laat zien dat onderwijsbeleid niet op zich zelf staat, maar juist diverse beleidsterreinen raakt en met elkaar verbindt. Bij de uitvoering van lopende projecten en de ontwikkeling van nieuw beleid hebben en houden wij oog voor de integraliteit. Wij zullen de raad jaarlijks informeren over de voortgang van de Onderwijsagenda.
Namens het college van B&W, Mirjam Bakker, Wethouder onderwijs gemeente Súdwest-Fryslân
3
Onderwijsagenda
Inhoudsopgave Lokaal Educatieve Agenda
Voorwoord
4
2
1. Inhoud
4
2. Inleiding
8
3. Betrokken partijen
8
4. Maatschappelijke opdracht
9
5. Ambitie
9
6. Uitgangspunten
9
7. Thema’s 7.1. Onderwijsachterstandenbeleid 7.1.1. Voor- en vroegschoolse Educatie 7.1.2. Gelijke Kansen Agenda 7.2. Integrale Kindaanpak (IKA) 7.3. Passend Onderwijs - Zorg voor Jeugd 7.4. Preventie door positieve gezondheid 7.5. Voorkomen voortijdig schoolverlaten
10 10 10 11 12 13 14 15
8. Structuur LEA 8.1. LEA (Lokaal Educatieve Agenda) 8.2. Werkgroepen
16 16 16
9. Werkplan 2021 (nader in te vullen door projectcoördinatoren)
16
Lokaal Educatieve Agenda
Inhoud
Inhoudsopgave Agenda Onderwijs & Participatie
Voorwoord
5
2
1. Inhoud
5
2. Inleiding
18
3. Betrokken partijen
18
4. Maatschappelijke opdracht
19
5. Ambitie
19
6. Uitgangspunten
19
7. Thema’s 7.1. Laaggeletterdheid 7.2. Nieuwe Nederlanders 7.3. 21st century skills 7.4. Participatie werkzoekende volwassenen 7.5. Opleiden voor de toekomst 7.6. Voorkomen voortijdig schoolverlaten
20 20 21 23 24 25 26
8. Overlegstructuur
27
Agenda Onderwijs & Participatie
Inhoud
Inhoudsopgave Agenda Onderwijshuisvesting
Voorwoord
6
2
1. Inhoud
6
2. Inleiding
29
3. Betrokken partijen
29
4. Maatschappelijke opdracht
30
5. Ambitie
30
6. Uitgangspunten
31
7. Proces 7.1. Visie-ontwikkeling 7.2. IHP
32 32 32
8. Overlegstructuur
33
Agenda Onderwijshuisvesting
Inhoud
Lokaal Educatieve Agenda Gemeente Súdwest-Fryslân 2021 - 2022
2. Inleiding In de onderwijsagenda van de gemeente Súdwest-Fryslân wordt beschreven vanuit welke visie en op welke wijze samenwerkingspartners uitvoering geven aan een optimale ontwikkeling van onze inwoners. Doel is om deskundigheid zodanig te bundelen zodat jongeren en volwassenen zich optimaal kunnen ontwikkelen en op volwaardige wijze kunnen participeren in de samenleving. Deze Lokale Educatieve Agenda heeft betrekking op de doelgroep 0 - 18 jaar (tot en met voortgezet onderwijs). We formuleren hierin onze gezamenlijke ambitie en maken afspraken over hoe we hier, met inzet van ieders deskundigheid maar in verbinding met elkaar, uitvoering aan geven. We verbinden actief onderwijs, kinderopvang, jeugdzorg en jeugdhulpverlening met elkaar en stappen daarmee af van onze eigen eilandjes om een compleet landschap te creëren voor de ondersteuning van een optimale ontwikkeling van onze jongeren. Tijdens het opstellen van deze agenda brak het Covid-19 virus uit, waardoor in heel korte tijd de wereld er volstrekt anders uitzag. Kinderopvang en scholen werden gesloten en de meeste hulp en ondersteuning kon alleen op afstand plaatsvinden. Het risico dat hierdoor extra onderwijsachterstanden zijn ontstaan is groot. Daarom zijn in deze educatieve agenda ook de plannen opgenomen voor het herstel van de situatie na de coronacrisis.
3. Betrokken partijen Sector
Organisatie
Overheid
Gemeente Súdwest-Fryslân
Kinderopvang
Stichting Kinderopvang Friesland Kinderwoud Kids First It Fûgelnêst Kindercentrum De Oude Dijk Thuis bij Thea Eigen & Wijzer
Primair onderwijs
Odyssee Palludara BMS Gearhing CBO De Greiden Nije Gaast SO Fryslân RENN 4 De Súdwester
Voortgezet onderwijs
RSG Magister Alvinus CVO Zuid-West Fryslân Nordwin College SO Fryslân RENN 4 Odyssee
8
Lokaal Educatieve Agenda
Inhoud
4. Maatschappelijke opdracht Onze inwoners zijn zelfredzaam en samen-redzaam We geloven in de kracht van onze inwoners. Van jong tot oud met of zonder beperkingen. Iedereen voert de regie over zijn eigen leven en draagt verantwoordelijkheid voor zijn sociale gemeenschap. En we geloven in de kracht van het systeem1 om onze inwoners te ondersteunen om die kracht te benutten, het zelf-oplossend vermogen te vergroten en de sociale cohesie te versterken.
5. Ambitie Optimale ontwikkeling voor ieder kind Een optimale ontwikkeling van het kind is van belang voor het kind en zijn omgeving, voor de samenleving en voor de economische ontwikkeling in onze gemeente. We willen er samen voor zorgen dat alle kinderen in onze gemeente dezelfde kans krijgen om zich te ontwikkelen tot zelfstandige, vitale en sociaal-gelukkige volwassenen. In een traject van spelen, leren en ontwikkelen stimuleren we ze – samen met hun ouders - om hun talenten te ontplooien en op te groeien tot actieve en betrokken burgers.
6. Uitgangspunten Om onze ambitie waar te kunnen maken hanteren we de volgende uitgangspunten: Het kind in zijn context centraal In de begeleiding en ondersteuning van het kind gaan we uit van wat het kind nodig heeft, binnen de context waarin het opgroeit. De unieke leefwereld van het kind is het uitgangspunt. De systeemwereld volgt. Door de krachten te bundelen bieden we – binnen de specifieke geografische situatie van onze gemeente – de optimale ondersteuning zo dicht mogelijk bij het kind. De omgeving van het kind wordt hier nadrukkelijk bij betrokken. We streven naar één kind/gezin, één plan, één regisseur. De ondersteuning en begeleiding volgen het kind waar nodig van 0 tot 18 jaar in een doorlopende ontwikkellijn.
Inzet op preventie We zetten in op actieve preventie. Preventie en vroeg-signalering zijn belangrijke pijlers bij het voorkomen dat problemen ontstaan. Daarbij gaat het niet alleen om situaties binnen gezinnen maar ook om situaties in de directe leefomgeving of met betrekking tot onderwijs. We gaan hierbij uit van een integrale benadering en zetten in op langlopende projecten gebaseerd op gegevens uit een goede monitoring. Op die manier werken we aan een voortdurend traject van leren en verbeteren. Dit vraagt ontschotting en vermindering van bureaucratie.
Kracht van verbinding Iedere organisatie en instelling heeft zijn eigen taken en verantwoordelijkheden, maar vooral ook eigen deskundigheid. We zijn er van overtuigd dat het verbinden van deze deskundigheid een meerwaarde heeft voor de ontwikkeling van het kind. We stellen in onze samenwerking de maatschappelijke opdracht centraal. Per thema bepalen we waar de coördinatie ligt en op welke wijze we onze budgetten daar effectief op in kunnen zetten. De samenwerking is gebaseerd op vertrouwen en leren van elkaar. We durven oude structuren los te laten en organisaties meer met elkaar te verbinden.
In de systeemtheorie gaat het in eerste instantie niet om individuele personen maar om de relaties tussen personen, relatiepatronen, groeps- en gezinsstructuren, menselijke verbanden en om de context waarin dit allemaal vorm krijgt (Willemse).
1
9
Lokaal Educatieve Agenda
Inhoud
7. Thema’s De thema’s waar we de komende jaren gezamenlijk aan werken zijn: 1. Onderwijsachterstandenbeleid 1.1. Voor- en vroegschoolse Educatie 1.2. Gelijke Kansen Agenda 2. Integrale Kind Aanpak 3. Passend onderwijs en Zorg voor de jeugd 4. Preventie en gezondheid 5. Voorkomen voortijdig schoolverlaten Bij ieder thema wordt een projectcoördinator benoemd. Deze neemt initiatieven voor samenkomsten en overleggen, stelt een plan van aanpak met SMART doelen op, coördineert de samenwerking en bewaakt het proces en de doelstellingen.
7.1. Onderwijsachterstandenbeleid 7.1.1. Voor- en vroegschoolse Educatie Ieder kind moet, ongeacht afkomst of de inkomenssituatie van de ouders, zoveel mogelijk dezelfde kansen hebben tot talentontplooiing en succes in het onderwijs en daarna. Het belangrijkste middel voor het bestrijden van onderwijsachterstanden is Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE). We hebben een gezamenlijke visie op de uitvoering van het onderwijsachterstandenbeleid: De wettelijke taken worden uitgevoerd, zoals beschreven in de Wet op het Primair Onderwijs; Er is een dekkend aanbod VVE; de VVE-locaties kennen een hoge kwaliteit (te toetsen door GGD en inspectie); We breiden de doelgroep uit: we richten ons niet alleen op taalachterstanden, maar ook op (dreigende) andere ontwikkelingsachterstanden; de leeftijd is 2 – 6 jaar; We kijken naar het kind in zijn omgeving: we bieden maatwerk, omdat de ondersteuningsbehoefte verschilt per kind en per gebied; we betrekken ouders en zetten gezinsgerichte programma’s in, in samenwerking met het gebiedsteam; zo zetten we bijvoorbeeld een vliegende keep in bij kleine groepen met weinig VVE-kinderen en een tutor homogene groepen bij groepen met meer dan 60% VVE-kinderen; We gebruiken evidence-based methodieken; We zorgen voor een warme overdracht; Hoewel de gemeentelijke en scholenbudgetten bedoeld zijn voor verschillende leeftijdsgroepen, streven we naar een
inhoudelijke samenhang.
Doel Optimale kansen bieden aan kinderen van 2 tot 6 jaar die vanwege sociaaleconomische, culturele en/of taalkenmerken het risico lopen op onderwijsachterstanden.
Huidige situatie De gemeente Súdwest-Fryslân kent een dekkend aanbod van peuteropvang en opvang van geïndiceerde VVE-peuters. De doelgroep is gezamenlijk bepaald; indicatie vindt plaats door de JGZ. In een aantal kleine kernen waar te weinig VVE-peuters zijn voor een volledig aanbod, wordt een vliegende keep ingezet. Een tutor homogene groepen wordt ingezet voor groepen die meer dan 60% VVE- geïndiceerde peuters hebben. Er is een grote mate van ouderbetrokkenheid en waar nodig worden gezinsgerichte programma’s ingezet. Visie en werkwijze zijn vastgelegd in de notitie Onderwijsachterstandenbeleid.
Wat gaan we doen De uitvoeringsnotitie Onderwijsachterstandenbeleid 2020-2022 uitvoeren, waarin de activiteiten zijn vastgelegd. Nieuw daarin zijn: inzet van extra schoolmaatschappelijk werk; inzet extra activiteiten (vrij in te zetten door de VVE-aanbieders in samenwerking met partners) om de kwaliteit te verhogen; pilot lichte gezinsgerichte programma’s; maken van resultaatafspraken en het monitoren daarvan. De voortgang peuteropvang in het AZC vaststellen en evalueren Pilots en extra activiteiten evalueren Inzet OAB-middelen in 2021 en 2022 bepalen
10
Lokaal Educatieve Agenda
Inhoud
Taken en verantwoordelijkheden Wie
Verantwoordelijk voor
Gemeente
Voldoende voorschoolse voorzieningen Schoolmaatschappelijk werk Subsidieverstrekking
Kinderopvang
Kwaliteit VVE locaties Inzet methodieken Kwaliteitsverbetering door aanvullende programma’s Overdracht kind-dossier Ouderbetrokkenheid Resultaten
Onderwijs
Terugdringen onderwijsachterstanden Doorlopende leer- en ontwikkellijnen Ouderbetrokkenheid Resultaten
JGZ
Indicatie VVE Indicatie gezinsgerichte programma’s i.s.m. gebiedsteam
Timpaan/Scala
Uitvoeren gezinsgerichte programma’s
7.1.2. Gelijke Kansen Agenda De Gelijke Kansen-agenda is een initiatief vanuit de Gelijke Kansen Alliantie (GKA, Ministerie OCW) waarbij wij als eerste Friese gemeente zijn aangesloten. De Gelijke Kansen Alliantie is in het leven geroepen om kinderen met dezelfde talenten gelijke kansen te geven. Binnen de GKA werken rijksoverheid, gemeenten, scholen, maatschappelijke organisaties en bedrijfsleven op lokaal niveau samen aan het bevorderen van gelijke kansen. De verbinding tussen thuis, school en wijk staan hierbij centraal. De precieze afspraken kunnen per gemeente verschillen, al naar gelang de lokale behoeften.
Doel Het bevorderen van gelijke kansen in het onderwijs voor jongeren van 10 tot 18 jaar.
Huidige situatie Binnen de Gelijke Kansen-agenda worden samen met Stichting Weekendschool SWF 3 projecten uitgevoerd, die een looptijd hebben tot 2021: 1. De weekendschool voor daarvoor gemotiveerde kinderen van 10-14 jaar die een steuntje in de rug kunnen gebruiken. Er is plek voor maximaal 100 kinderen per jaar. 2. Weekendschool Studio is bedoeld voor daarvoor gemotiveerde jongeren van 12 tot 18 jaar. Er is plek voor 50 jongeren per jaar. 3. Zomerkans. Het programma richt zich op kwetsbare jongeren tussen de 12-18 jaar die niet over de middelen of vaardigheden beschikken om deel te kunnen nemen aan activiteiten in de zomervakantie. Er is plaats voor 60 leerlingen. 4. Extra middelen tegen leer- en ontwikkelachterstanden door corona Het kabinet heeft extra middelen beschikbaar gesteld voor het ondersteunen van scholen en instellingen die naast het reguliere onderwijsprogramma maatwerk bieden voor kinderen, leerlingen en studenten om eventuele leerachterstanden als gevolg van Corona te voorkomen.
Wat gaan we doen Uitvoering geven aan de 3 projecten Weekendschool Aanvragen en uitvoeren projecten in het kader van subsidieregeling voor inhaal en ondersteuningsprogramma’s ivm Corona Good-practices delen met elkaar Evalueren (bevordert het echt de gelijke kansen) en plan opstellen voor reguliere inbedding na 2021
11
Lokaal Educatieve Agenda
Inhoud
Taken en verantwoordelijkheden Wie
Verantwoordelijk voor
Gemeente
Faciliteren, verbinden
Scholen
Voordragen leerlingen
Stichting Weekendschool SWF
Uitvoering projecten
7.2. Integrale Kindaanpak (IKA) Om kinderen optimale ontwikkelingskansen te bieden is het van belang dat opvang, onderwijs en zorg voor kinderen goed op elkaar aansluiten. We willen de leer- en ontwikkelingslijnen op elkaar aan laten sluiten, maar deze ook verbinden met andere hulp, zorg en ondersteuning voor het gezin, op gebied van inkomen, zorg en opvoeding.
Doel Het borgen van een ononderbroken en samenhangende leer- , hulp-, ondersteunings- en ontwikkelingslijn voor jongeren.
Huidige situatie Enkele jaren geleden is de keuze gemaakt voor de ontwikkeling van een Integrale Kind Aanpak (IKA). Met deze aanpak zetten we gezamenlijk in op ‘herkenbare (kind)voorzieningen waarbij vanuit de samenwerking en verbinding, integraal wordt ingezet op de doelen en ambities vanuit de domeinen onderwijs, jeugdhulp, gezondheid, opvang en ontwikkeling’. Hiermee wordt beoogd de aandacht te verschuiven naar integrale samenwerking op gebiedsniveau in plaats van schoolniveau. Op basis van de situatie in een specifiek gebied, wordt gezamenlijk bepaald welke aanpak van (preventieve) waarde is. Plannen worden van onderop, vanuit het gebied, opgesteld. Er is in 2016 een aantal pilots gestart.
Wat gaan we doen Evalueren pilots en inventariseren waar en op welke wijze deze aanpak wordt vormgegeven, om te leren van elkaar en de verdere ontwikkeling door te zetten. Zorgdragen voor een doorlopende leer- en ontwikkellijn voor alle kinderen van 0 tot 18 jaar in een specifiek gebied. Het verbinden van opvoedings-, hulp- en ondersteuningsvragen van gezinnen in een specifiek gebied. Sport- en cultuurcoaches inzetten om bij te dragen aan optimale ontwikkelkansen. Bundelen inzet deskundigheid en middelen.
Taken en verantwoordelijkheden Wie
Verantwoordelijk voor
Gemeente Kinderopvang Scholen
Gezamenlijk analyseren problematiek specifiek gebied en opstellen plan van aanpak. Op basis daarvan de taken en verantwoordelijkheden verdelen.
Overige zoals GGD, SOCO welzijnsstichting, Buurtsportcoach
12
Lokaal Educatieve Agenda
Inhoud
7.3. Passend Onderwijs - Zorg voor Jeugd Om elk kind te ondersteunen in zijn ontwikkeling, zijn goede zorg en een passende plek in het onderwijs essentieel. Hiervoor is het nodig dat zorg en onderwijs op elkaar afgestemd zijn en elkaar aanvullen. Vanuit het onderwijs, gebiedsteams en hulpverleningsorganisaties is een integrale aanpak nodig: op school, in de vrije tijd en thuis. We werken op uitvoeringsniveau samen op basis van één kind, één gezin en één plan. We willen er vroeg bij zijn, passende zorg en ondersteuning bieden op het juiste moment én voorkomen dat jongeren thuiszitten of vroegtijdig zonder diploma het onderwijs verlaten. Gezamenlijk willen we een passend ontwikkelingsperspectief realiseren om de schoolloopbaan van de leerling te bevorderen met een integrale aanpak op school, in de vrije tijd en thuis.
Doel Het versterken en verhelderen van de verbinding tussen passend onderwijs en jeugdzorg (in lokaal en regionaal verband), zodat jongeren de juiste ondersteuning ontvangen als dat nodig is en zo een optimale opgroei- en onderwijsontwikkeling doormaken.
Huidige situatie Kinderen gaan dagelijks naar school. School is de vindplaats wat betreft problematiek bij het opgroeien. Schoolmaatschappelijk werkers zijn vanuit het gebiedsteam aan de scholen verbonden om kortdurende hulpverlening te bieden binnen in de driehoek ‘leerlingen, ouders en school’. De schoolmaatschappelijk werker is de verbindende schakel tussen gebiedsteam en onderwijs. Hij/zij is zichtbaar in de school en voor ouders, laagdrempelig en werkt preventief. School, schoolmaatschappelijk werk en hulpverleners spreken elkaar regelmatig in het IZO (integraal zorg overleg). Scholen en ouders vragen individuele begeleiding in de klas door een hulpverlener, aan bij het gebiedsteam. Afgelopen jaren zijn diverse onderwijs-zorgarrangementen ontwikkeld (en in ontwikkeling) in het primair en voortgezet onderwijs om jongeren passend onderwijs én zorg te bieden. De MAS (Methodische Aanpak Schoolverzuim) wordt gebruikt bij het terugdringen van verzuim. De leerplichtambtenaar draagt zorg voor een adequaat vervolg op verzuimmeldingen en vervult hierin een coördinerende rol. Besturen hebben binnen samenwerkingsverbanden (Samenwerkingsverband Passend Onderwijs Friesland (PO) en Samenwerkingsverband Fultura VO)) ondersteuningsplannen Passend Onderwijs opgesteld.
Door deze samenwerking streven ze naar een dekkend aanbod in de regio: voor alle leerlingen een passende onderwijsplek met ondersteuning zo dicht mogelijk bij huis. In de ondersteuningsplannen staat de samenwerking met gemeente en Jeugdhulp beschreven, hierover is OOGO (Op Overeenstemming Gericht Overleg) gevoerd met de gemeente. De Friese gemeenten werken binnen ‘Foar Fryske Bern’ samen in een ontwikkelprogramma gericht op het onderzoeken en verbeteren van de Friese Jeugdzorg. Foar Fryske Bern faciliteert in het verbinden van verschillende partijen om samen de problemen in de jeugdzorg te onderzoeken en om te zetten naar praktische oplossingen. Eén van de programmalijnen is de verbinding van onderwijs en Jeugdzorg.
Wat gaan we doen Preventie: goede samenwerking in een vroegtijdig stadium tussen onderwijs, gebiedsteam/ schoolmaatschappelijk werk, leerplicht en JGZ/GGD. Doorontwikkelen Schoolmaatschappelijk werk VO: Samen Sterk doorontwikkelen In PO verder stroomlijnen passend onderwijs/ zorg voor jeugd voor wat betreft taakverdeling en samenwerking individuele scholen, samenwerkingsverband en gemeente. Bestaande onderwijs-zorgarrangementen monitoren en doorontwikkelen, (zoals ASS-klassen Súdwester, A-klas RSG, KOERS, KOOZ, FLEX). Thuiszittende leerlingen binnen 3 maanden een onderwijs-, onderwijszorg-, of zorgtraject bieden met als doel (volledige) terugkeer naar het onderwijs. Oplossingen ontwikkelen voor leerlingen met ernstige gedragsproblemen, complexe casuïstiek, om thuiszitten of vertrek naar buiten de provincie te voorkomen. Een locatie waar zorg én onderwijs wordt gegeven en zij gezamenlijk verantwoordelijk zijn. Optimaliseren aansluiting PO-VO; zowel preventief als in de zorglijn voor alle terreinen.
13
Lokaal Educatieve Agenda
Inhoud
Taken en verantwoordelijkheden Wie
Verantwoordelijk voor
Gemeente
Leerplicht Schoolmaatschappelijk werk Foar Fryske Bern
Kinderopvang
Overdracht zorgdossier
Scholen
Zorgplicht Passend onderwijs Ondersteuningsplannen Afstemming Speciaal onderwijs IZO
Samenwerkingsverband Passend Onderwijs
Dekkend aanbod realiseren
7.4. Preventie door positieve gezondheid Een goede gezondheid levert veel op. Gezonde mensen hebben over het algemeen een betere kwaliteit van leven, zorgen beter voor zichzelf en doen minder beroep op de zorg. Daardoor participeren zij beter in de maatschappij. Het gaat hierbij niet alleen om het vermijden van ziektes, maar vooral om het hanteren van gezonde gewoontes en het maken van gezonde keuzes. Naast een gezonde leefstijl gaat het ook om gezonde sociale contacten. Kinderen die een gezonde start maken kunnen hier hun leven lang profijt van hebben. Het kan problemen en inzet van hulpverlening voorkomen. We zetten hiermee meer in op preventie en minder op zorg.
Huidige situatie Eind 2018 is het Nationaal Preventieakkoord getekend, met hierin maatregelen om Nederland gezonder te maken. GGD Fryslân onderneemt actie om te komen tot een Fries Preventieakkoord. Voor Súdwest-Fryslân wordt samen met (externe) partners een lokaal preventieakkoord afgesloten, waarin de ambities worden opgenomen voor een samenhangende preventieve aanpak. We kiezen bewust voor een bredere aanpak dan het nationale preventie akkoord, omdat veel meer factoren van invloed zijn op gezondheid. Het gemeentelijke akkoord zet in op ‘positieve gezondheid’: niet de ziekte, maar een betekenisvol leven van mensen staat centraal. Ingezet wordt op een gezonde leefstijl, gezonde vaardigheden, waardevolle relaties, gezonde leefomgeving en een financieel gezonde situatie.
Passend binnen het akkoord zijn al diverse projecten gestart. Enkele voorbeelden: Gezonde leefstijl: Cool Súdwest’, een samenwerkingsverband van zestien organisaties in Súdwest-Fryslân met als doel het gebruik van alcohol en andere middelen onder jongeren terug te dringen. Financieel gezond: Kindpakket, ondersteuning van gezinnen en kinderen met een laag inkomen om te stimuleren dat kinderen zich maximaal kunnen ontplooien, ongeacht de inkomenssituatie van hun ouders. Gezonde vaardigheden: weerbaarheidsprogramma’s Judo en Rots en Watertraining voor groepen 5/6 en 7/8.
Doel Het bevorderen van een positieve gezondheid voor alle jongeren door een samenhangende aanpak met aandacht voor de verschillende factoren die van invloed en belang zijn voor gezondheid.
Wat gaan we doen Opstellen lokaal Preventieakkoord Uitvoeren en monitoren van bestaande projecten Ontwikkelen nieuwe initiatieven Inzetten Sport- en cultuurcoaches; aandacht voor sportaccomodaties
14
Lokaal Educatieve Agenda
Inhoud
Taken en verantwoordelijkheden Wie
Verantwoordelijk voor
Gemeente
Regie preventieakkoord Inzet gebiedsteam, sport- en cultuurcoaches
Kinderopvang
Sport en bewegen aanbieden; aandacht voor goede voeding
Scholen
Aanbieden sport en bewegen, aandacht voor gezonde levensstijl en terugdringen alcohol- en middelengebruik
JGZ
Voorlichting, signaleren en aanvullende hulp voor jongeren tot 18 jaar
7.5. Voorkomen voortijdig schoolverlaten Gemeenten en scholen in een RMC-regio hebben de wettelijke taak elke vier jaar een regionaal programma op te stellen en uit te voeren ter voorkoming en bestrijding van voortijdig schoolverlaten (VSV) van jongeren tussen 12 en 23 jaar. Deze regionale programma’s worden structureel vanuit de rijksoverheid gefinancierd. De kaders voor het regionaal programma worden via ministeriele regeling elke vier jaar herzien.
Huidige situatie In het huidige regionale programma voortijdig schoolverlaten ligt de focus vooral op het voorkomen van schooluitval en de begeleiding van kwetsbare jongeren. Deze onderwerpen komen ook in het nieuwe vierjarige regionale programma voor de periode 2021-2024 aan bod. Het uitgangspunt van het kabinet voor de vervolgaanpak is dat jongeren op school zitten, een baan hebben of een traject van leren en werken volgen. Waar nodig krijgen jongeren in combinatie hiermee een zorgaanbod. In de provincie Friesland is gekozen om gezamenlijk aan bovenstaande doelstellingen en uitgangspunten te werken. De samenwerking tussen de gemeenten en het VO en MBO van de afgelopen 4 jaar wordt in de RMC regio (Súdwest-Fryslân en De Fryske Marren) voortgezet in 2021- 2024 met nieuwe innovatieve projecten.
Doel Doel is dat zoveel mogelijk jongeren een diploma halen op minimaal het niveau van een startkwalificatie.
Wat doen we Alle jongeren zijn bij verzuim of schooluitval in beeld. Jongeren in een kwetsbare positie worden tot de leeftijd van 23 jaar dan wel tot het behalen van een startkwalificatie gemonitord en waar nodig begeleid. Jongeren uit het praktijkonderwijs en het VSO worden begeleid naar werk of dagbesteding. Begeleiding is geborgd bij overstap van school naar school, van school naar werk, van uitkering naar school en van school naar zorg/dagbesteding. Activiteiten van het onderwijs vanuit de maatregelen ‘Stay in school’ en ‘Take the next step’ zijn, voor zover mogelijk, voor alle jongeren beschikbaar ongeacht hun woonplaats. Jongeren die zonder startkwalificatie aan het werk gaan worden gestimuleerd om een BBL-opleiding te volgen. Hierop worden ook hun werkgevers aangesproken.
Samenwerkingspartners Gemeente Onderwijs
15
Lokaal Educatieve Agenda
Taken/verantwoordelijkheden
Gezamenlijk verantwoordelijk voor opstellen plan, verdelen van de middelen en monitoring. Uitvoering projecten en activiteiten is in het plan verdeeld tussen gemeente en onderwijs.
Inhoud
8. Structuur LEA Het overleg kent in de gemeente Súdwest-Fryslân de volgende structuur:
8.1. LEA (Lokaal Educatieve Agenda) In de Wet op het Primair Onderwijs (WPO) is vastgelegd dat er tenminste jaarlijks een bestuurlijk overleg plaatsvindt tussen gemeente, bestuurders kinderopvang en bestuurders primair onderwijs. Hier vindt afstemming plaats over voorzieningen voor kinderen van 0-12 jaar en worden afspraken gemaakt over het tegengaan van onderwijsachterstanden. In de gemeente Súdwest-Fryslân neemt het voortgezet onderwijs deel aan het overleg, om ook de doorlopende leer-, begeleidings- en zorglijn te garanderen.
Samenstelling De LEA is het bestuurlijk overleg, bestaande uit bestuurders van gemeente, kinderopvang en primair en voortgezet onderwijs en heeft een onafhankelijke voorzitter.
Focus Afstemming over voorzieningen voor kinderen van 0 tot 18 jaar en het tegengaan van (onderwijs- en ontwikkelings-)achterstanden.
Taken Taken van de LEA zijn het uitvoeren van de wettelijke taken en aanvullende taken zoals vastgelegd in deze lokale onderwijsagenda. De LEA adviseert op strategisch niveau. De LEA heeft een aantal leden afgevaardigd in een bestuurlijke werkgroep, die de vergaderingen voorbereidt.
8.2. Werkgroepen Binnen het LEA overleg zijn werkgroepen ingericht:
1. Bestuurlijke werkgroep De bestuurlijke werkgroep is een afvaardiging van de LEA en bestaat uit bestuurders. Deze werkgroep bereidt de vergaderingen en beleidsvoorstellen van de LEA voor. De leden zijn door de LEA voorgedragen.
2. Operationele werkgroepen per thema In de operationele werkgroepen zijn directeuren/ locatiemanagers vertegenwoordigd. Deze werkgroepen werken de besluiten en actiepunten van de LEA uit in praktische werkafspraken, en kunnen vanuit de uitvoering agendapunten aandragen aan de LEA. De leden zijn door de LEA voorgedragen.
9. Werkplan 2021
(nader in te vullen door projectcoördinatoren) Regie uitvoering werkplan: beleidsadviseur gemeente Súdwest-Fryslân. Thema
Agendapunt
OAB
Inzet SMW Beleid SMW Resultaatafspraken
Preventie
Preventieakkoord – financieel gezond
OAB
Evaluatie inzet extra activiteiten
VSV
VSV - tussenrapportage
Februari 2021
Juni 2021
IKA OAB
November 2021
Passend onderwijs
Begroting 2022
Werkplan 2022
16
Lokaal Educatieve Agenda
Inhoud
Agenda Onderwijs & Participatie Gemeente Súdwest-Fryslân 2021 - 2022
2. Inleiding In de onderwijsagenda van de gemeente Súdwest-Fryslân wordt beschreven vanuit welke visie en op welke wijze wij uitvoering geven aan een optimale ontwikkeling van onze inwoners. In onze projecten willen we deskundigheid zodanig bundelen zodat jongeren en volwassenen zich optimaal kunnen ontwikkelen en op volwaardige wijze kunnen participeren in de samenleving. Deze Agenda Onderwijs & Participatie heeft betrekking op de doelgroep 18 - 100 jaar (volwassenen) en is gericht op maatschappelijke en economische participatie. We formuleren hierin onze ambitie en maken afspraken over hoe we hier samen met onze samenwerkingspartners uitvoering aan geven. Deze onderwijsagenda is geen vervanger van de afzonderlijke beleidsnota’s en projectplannen van de diverse beleidsterreinen. Deze projecten en plannen hebben allemaal een eigen structuur, doelstellingen en aanpak. We brengen met deze agenda samenhang aan tussen onderwijs- en educatie onderdelen van de verschillende bestaande projecten. We werken resultaatgericht en zorgen voor een integrale monitoring, zodat we de voortgang bewaken, evalueren en de kwaliteit verhogen. De situatie rond corona vraagt meer dan ooit samen optrekken in het opleiden van jongeren en volwassenen.
3. Betrokken partijen Wij werken voor de uitvoering van deze agenda samen met (onder meer): ROC Friese Poort ROC Friese Poort Bedrijfsopleidingen Friesland College Nordwin College HBO VO Stichting Ondernemersfederatie Sociaal collectief Stichting lezen en schrijven Gebiedsteams (project Súdwest Werkt! en ondertussengroep) RMC ISK NT2 aanbieder Stavoor Bibliotheek, digitaalhuis Vluchtelingen werk Pastiel/ Wurkjouwer UWV Uitzendbureaus Re-integratiebureaus SNN Arbeidsmarktregio Yacht Builders Acadamy SBB (Stichting Beroepsonderwijs en bedrijfsleven)
18
Agenda Onderwijs & Participatie
Inhoud
4. Maatschappelijke opdracht Onze inwoners zijn zelfredzaam en samen-redzaam We geloven in de kracht van onze inwoners. Van jong tot oud met of zonder beperkingen. Iedereen voert de regie over zijn eigen leven en draagt verantwoordelijkheid voor zijn sociale gemeenschap. En we geloven in de kracht van het systeem1 om onze inwoners te ondersteunen om die kracht te benutten, het zelf-oplossend vermogen te vergroten en de sociale cohesie te versterken.
5. Ambitie Optimale participatie voor onze inwoners Súdwest-Fryslân is er voor iedereen in de leeftijd van 0 tot 100+. We willen dat onze inwoners betrokken inwoners zijn, zich kunnen ontwikkelen en goede contacten hebben. We streven ernaar dat iedereen een plaats heeft in de samenleving waar hij zich gelukkig voelt en waarbij hij tegelijkertijd een bijdrage levert aan een sociaal en economisch vitale gemeente. We zetten (onder meer) onderwijs in om deze optimale participatie te bereiken.
6. Uitgangspunten Om onze ambitie waar te kunnen maken hanteren we de volgende uitgangspunten: De burger in zijn sociale en economische context centraal We gaan bij onze onderwijstrajecten uit van de situatie waarin de inwoner verkeert, welke mogelijkheden hij in zich heeft en wat zijn eigen wensen zijn. Maar we kijken daarbij nadrukkelijk ook naar zijn sociale omgeving en de economische situatie in de regio. Onderwijs richt zich niet alleen op de wensen en mogelijkheden van het individu, maar ook op de ontwikkelingen en kansen op de arbeidsmarkt.
Toekomstgericht De bevolking in onze gemeente vergrijst. Veel (hoogopgeleide) jongeren trekken weg uit de regio. We willen de werkgelegenheid bevorderen, onze jongeren behouden voor onze regio en de zorg en ondersteuning voor onze inwoners op een kwalitatief hoog peil houden. Daarom richt ons onderwijs zich op de (verwachte) tekorten op de arbeidsmarkt en de beroepen van de toekomst. Hierbij houden we ook rekening met de veranderingen en kansen op de arbeidsmarkt die corona met zich meebrengt.
Kracht van verbinding We geloven dat we alleen door samen te werken onze doelen kunnen bereiken. Een samenwerking die verdergaat dan kennisdeling, en die vraagt om een open coöperatieve houding, en verbinding van expertise en budgetten.
In de systeemtheorie gaat het in eerste instantie niet om individuele personen maar om de relaties tussen personen, relatiepatronen, groeps- en gezinsstructuren, menselijke verbanden en om de context waarin dit allemaal vorm krijgt (Willemse).
1
19
Agenda Onderwijs & Participatie
Inhoud
7. Thema’s Ruim 85% van onze inwoners redt zich uitstekend. De groep die, in welke zin dan ook, wel een steuntje kan gebruiken, faciliteren we vanuit onze zorg en verantwoordelijkheid voor een sociaal en economisch vitale gemeente. De samenstelling van de bevolking in onze gemeente verandert. Het zijn vooral jongvolwassenen van 18 tot en met 24 jaar die wegtrekken. Het werkgelegenheidsaanbod en de opleidings- en ontwikkelmogelijkheden spelen daarbij een belangrijke rol. Het wegtrekken van jongvolwassenen heeft als gevolg dat de omvang van de groep 65-plussers in Súdwest-Fryslân ten opzichte van het landelijke gemiddeld in de komende jaren versneld zal toenemen. Werkgevers hebben steeds meer moeite om voldoende geschoold personeel te vinden, met name in de sectoren techniek, bouw & infra, zorg, horeca en transport & logistiek. De tekorten zijn flink en bestaan op alle niveaus. Gelijktijdig zien we dat er nog te veel jongeren en volwassenen met een kwetsbare positie op de arbeidsmarkt langs de kant staan. Ook deze doelgroep verdient het perspectief op een duurzame arbeidsplaats waarbij ze zich een leven lang kunnen blijven ontwikkelen. We zetten (onder meer) onderwijs in om de maatschappelijke en economische participatie van onze inwoners te bevorderen.
De thema’s waar we de komende jaren gezamenlijk aan werken zijn: 1. Laaggeletterdheid 2. Nieuwe Nederlanders 3. 21st century skills 4. Participatie werkzoekende volwassenen 5. Opleiden voor de toekomst 6. Voorkomen voortijdig schoolverlaten Ieder thema kent binnen de gemeente een voortrekker. Deze neemt initiatieven voor samenkomsten en overleggen, coördineert de samenwerking en bewaakt het proces. Gezamenlijk zullen deze voortrekkers zorgen voor samenhang en afstemming tussen de projecten en mogelijke cross-overs.
7.1. Laaggeletterdheid De samenleving wordt steeds complexer en kennisintensiever. Om mee te kunnen blijven doen zijn basisvaardigheden zoals taal-, rekenen digitale vaardigheden essentieel. Wie moeite heeft met deze basisvaardigheden loopt eerder vast in de maatschappij.
Doel Het doel is het aantal laaggeletterden in onze gemeente terug te brengen en te voorkomen dat er meer laaggeletterden bijkomen. Tegelijk willen we rekening houden met laaggeletterden, omdat het niet iedereen lukt om deze basisvaardigheden te leren/beheersen.
Huidige situatie In de gemeente Súdwest-Fryslân zijn in de leeftijd 16 – 65 jaar 5333 mensen laaggeletterd. Deze groep valt onder te verdelen in NT1 (mensen met Nederlands/Fries als moedertaal) en NT2 (mensen met een anderstalige achtergrond). In Súdwest-Fryslân behoren de meeste laaggeletterden tot de NT1 groep (bron: www.geletterdheidinzicht.nl). Laaggeletterden hebben vaak meerdere problemen. Ten opzichte van geletterden hebben ze vaker schulden, zijn ze minder gezond en vaker werkloos. Er is een actieplan laaggeletterdheid opgesteld, waarin 5 actielijnen zijn uitgezet:
1. Voorkomen We willen voorkomen dat de groep laaggeletterden groter wordt. Dit willen we bereiken door taalbevordering bij kinderen te stimuleren en de ouderbetrokkenheid te vergroten.
2. Bewustwording vergroten We willen een goed voorbeeld zijn in onze communicatie met inwoners. Dit willen we bereiken door brieven te versturen die goed te begrijpen zijn en te zorgen voor meer afbeeldingen en begrijpelijke teksten op de website.
3. Signaleren en toeleiden We willen dat laaggeletterde mensen op de juiste leerplek terecht komen. Dit willen we doen door meer mensen te trainen in het herkennen en doorverwijzen van laaggeletterden Hierbij is speciale aandacht voor de eerdergenoemde NT1 doelgroep, omdat het signaleren, bereiken en motiveren van deze groep vaak moeilijker is.
4. Ontwikkelen van vaardigheden (aanbod) We moedigen mensen aan om basisvaardigheden zoals lezen, schrijven en rekenen te leren. Dit gaat het beste als het dichtbij en veilig is. We proberen iedereen een passend aanbod te bieden
20
Agenda Onderwijs & Participatie
Inhoud
5. Onderhouden en doorstromen (borging) We willen ook dat mensen blijven oefenen met de basisvaardigheden nadat een traject is doorlopen. Zodat mensen ook daadwerkelijk iets kunnen bereiken zoals het vinden van (vrijwilligers)werk. De nazorg en het onderhoud moeten daarom goed geborgd worden.
Wat doen we Actualiseren en uitvoeren Actieplan Laaggeletterdheid Evalueren activiteiten Monitoren aantal laaggeletterden Bewustwording en signalering uitbreiden naar bedrijven
Samenwerkingspartners
Taken/verantwoordelijkheden
Gemeente
Integrale aanpak laaggeletterdheid, regiefunctie
Gemeente - gebiedsteams
Herkennen en signaleren
Bibliotheek (Digi-Taalhuis)
Non-formele educatie
Stichting Sociaal Collectief
Vrouwencentrum en papierwinkel, signaleren en doorverwijzen
Friesland College
Formele educatie, ondersteuning bij non-formele educatie
Stichting Lezen en Schrijven
Kosteloze ondersteuning en voorlichting
Contactgemeente Leeuwarden
Opstellen regionaal programma laaggeletterdheid, organiseren regionaal overleg, beheer WEB-middelen en decentralisatie-uitkering
Loket Leren en Werken
Werkgevers laten inzetten op vergroten van basisvaardigheden van werknemers
7.2. Nieuwe Nederlanders In de afgelopen 5 jaar hebben gemiddeld 100 nieuwe Nederlanders zich gevestigd in onze gemeente. Van hen is ruim de helft 18 jaar of ouder. De meesten waren jonger dan 40. We willen deze nieuwe Nederlanders zo snel mogelijk laten participeren in onze samenleving.
Doel Doel is dat er voor iedere nieuwe Nederlander, direct vanaf huisvesting in onze gemeente, sprake is van een doorgaande participatieroute. Daarin ligt de focus op het leren van de Nederlandse taal vanaf dag één, het halen van een startkwalificatie en op het verkrijgen van betaald werk.
Huidige situatie Eind 2017 is de notitie “Van Vluchteling tot Fierljepper” vastgesteld. Hierin is aangegeven dat de integrale en sluitende aanpak de sleutel is tot duurzame participatie, zelfstandigheid en gezondheid. De kernwaarden die daarbij zijn genoemd zijn maatwerk, aansluitende en complementaire activiteiten en samenwerking tussen de gemeente en het maatschappelijke middenveld. In 2019 heeft deze notitie een vervolg gekregen in de Uitvoeringsnota “Integratie Nieuwe Nederlanders in lokale samenleving”. Er komt een nieuwe wet inburgering. In het nieuwe inburgeringsstelsel zorgen gemeenten ervoor dat nieuwkomers zo snel mogelijk de Nederlandse taal leren en aan het werk gaan. Daarbij staan maatwerk en snelheid centraal. De invoering van deze wet stond gepland in juli 2021, maar is (voorlopig) uitgesteld tot januari 2022.
21
Agenda Onderwijs & Participatie
Inhoud
Wat doen we In de Uitvoeringsnota zijn de volgende actiepunten opgenomen: Leren kennen van de individuele competenties, kwaliteiten en vaardigheden van Nieuwe Nederlanders; we onderzoeken wat wij nog meer kunnen doen om hen te laten participeren op de arbeidsmarkt. Wegnemen van factoren die een doorgaande participatieroute belemmeren. Risico’s bij participatie van deze groep doen zich vaak voor in de bureaucratische context; wij experimenteren o.a. met langdurige coaching door Vluchtelingenwerk. Optimaliseren interculturele competenties van onszelf en het maatschappelijk veld; we investeren o.a. in trainingen van onze eigen medewerkers. Zorgdragen voor een krachtig ondersteunend maatschappelijk middenveld dat zich ontwikkelt tot een optimaal functionerende keten. De functie van het ketenoverleg is het oppikken van signalen, maar ook het delen van verantwoordelijkheid voor de participatie van deze groep.
Uitvoering nieuwe wet inburgering per 01-01-2022 De invoering is een lokale aangelegenheid waarbij samenwerking met andere gemeenten en met ketenpartners van belang is om voor iedere inburgeringsplichtige de juiste leerroute samen te stellen. Daarom pakken we het invoeringstraject intern op en baseren wij ons op het provinciale routeplan, met ondersteuning van het ministerie van SZW en Divosa.
Samenwerkingspartners
Taken/verantwoordelijkheden
Gemeente
Wettelijke regie- en uitvoeringstaak m.b.t. Participatie en Inburgering (vanaf 2022) van Nieuwe Nederlanders
Vluchtelingenwerk
Afhankelijk van besluit gemeente inzake subsidiering, o.a.maatschappelijke begeleiding
SoCo
Afhankelijk van inhoud opdracht van gemeente. O.a. vrouwencentrum: aanbieden non-formele educatie, bevorderen van participatie en gezondheid
COA
Regievoering eerste huisvesting
Onderwijs
Aanbieden taallessen en vakopleidingen. Algemene onderwijstaken; inspelen op de specifieke aspecten die nodig zijn voor een doorgaande leerlijn voor (jonge) anderstaligen
Werkgevers
Bewustwording: meerwaarde van Nieuwe Nederlanders voor de arbeidsmarkt Werkgevers laten inzetten op vergroten van basisvaardigheden van werknemers
RMC
Reguliere RMC-taken met oog voor culturele kenmerken
Bibliotheek (digitaalhuis)
Non-formele educatie
22
Agenda Onderwijs & Participatie
Inhoud
7.3. 21st century skills De arbeidsmarkt is continu in beweging. Op dit moment lijkt de focus van de actoren op de arbeidsmarkt vooral nog te liggen op zekerheid (opbrengst aan de vraagkant en inkomen aan de aanbodkant). Diverse ontwikkelingen en publicaties wijzen er echter op dat die focus zou moeten verschuiven naar aanpassingsvermogen, van zowel de ondernemers als de (potentiele en toekomstige) werkenden.
Doel Het vergroten van het aanpassingsvermogen van (potentiele en toekomstige) werkenden.
Huidige situatie Aanpassingsvermogen vraagt om de zogenaamde 21st century skills. In het onderwijs wordt deze competentieontwikkeling inmiddels geïntegreerd. Voor werkenden en werkzoekenden zijn deze competenties niet minder van belang. Bij RMC wordt gewerkt met loopbaangesprekken in de vorm van een “kansrijk kiezen intake” en de dilemmamanager test. Jongeren mogen, nadat de vaardigheden, kwaliteiten en goede eigenschappen bekend zijn, zelf kiezen uit een lijst met 14 kansrijke beroepen. Intrinsieke motivatie speelt hier, naast een realistische keuze, een belangrijke rol bij. De dilemmamanager test is vergelijkbaar met het DNI assessment dat hierna besproken wordt. Binnen het gemeentelijke participatiebeleid wordt daaraan gewerkt door bijvoorbeeld bij werkzoekenden het DNI®-assessment uit te voeren wat specifiek tot doel heeft persoonlijke competenties in verband te brengen met de kansrijke beroepen en sectoren, en te onderzoeken welke ‘tekorten’ op individueel niveau opgeheven kunnen worden via (vak)scholing, coaching en begeleiding. Zodanig dat het kansberoep bereikbaar en concreet wordt en de inzet van de werkende duurzaam.
Wat doen we Uitvoeren van DNI-assessments Het DNI-assessment laat werkzoekenden scoren op o.a. de volgende clusters van persoonlijkheidsfactoren en competenties: Verbale/non-verbale communicatie, mede gericht op de expressiviteit naar de ander Zelfverzekerdheid en onzekerheid De inzet van de meer rationale kwaliteiten in relatie tot georganiseerd zijn, denken en handelen Het kunnen inleven in het gedrag van de ander door de inzet van het persoonlijk waarnemingsvermogen Actief zijn in relatie tot feitelijke proactiviteit Persoonlijk leiderschap en verantwoordelijk kunnen/willen dragen Creativiteit en vrij kunnen denken Commercieel zijn
Samenwerkingspartners
Taken/verantwoordelijkheden
Gemeente/Súdwest-Werkt!
Indicering DNI-assessment en matchen met kansberoepen vanuit competenties
Onderwijsaanbieders, zoals ROC Friese Poort
21st century-skills opnemen in algemeen onderwijscurriculum; eventueel specifieke opdracht rondom flexibele onderwijstrajecten ter voorbereiding op arbeidsmarkt
HuijskesDeBlock&partners
In opdracht van gemeente uitvoeren van assessments (t/m 2021)
23
Agenda Onderwijs & Participatie
Inhoud
7.4. Participatie werkzoekende volwassenen Mensen verdienen naar hun mogelijkheden een kans in onze gemeente op de arbeidsmarkt of als vrijwilliger. Om dit te realiseren zetten we in op re-integratie naar onderwijs, werk en/of participatie richting maatschappelijke activiteiten (vrijwilligerswerk). Daarbij besteden we met name aandacht aan specifieke doelgroepen. Allereerst zetten we in op kansrijke groepen zoals mensen die korter dan vijf jaar in de uitkering zitten, jongeren tot 28 jaar en statushouders. Uiteraard blijven we aandacht besteden aan ouderen en arbeidsgehandicapten en hebben we beleid ontwikkeld met betrekking tot mensen die niet een uitkering hebben maar wel onze ondersteuning nodig hebben (zogenaamde nug-ers) Hoewel we ook hier streven naar plaatsing in sectoren waar tekorten zijn, staat de participatie van het individu voorop. Uiteraard is de kans groter dat iemand participeert als hij/ zij kiest voor een kansrijke branche.
Doel Participatie op de arbeidsmarkt van werkzoekenden volwassenen.
Huidige situatie Onderwijs, ondernemers en overheid (de 3 O’s) werken sinds begin 2017 samen in het Arbeidsmarktplatform Súdwest-Fryslân om vraag en aanbod beter op elkaar af te stemmen.
Inzetten op voorschakeltrajecten We werken samen aan het aanpakken van de mismatch in ongeschoold en laaggeschoold werk. Dit gebeurt door het matchen van (potentiële) medewerkers met bedrijven op (betaalde) leerwerkbanen, het opleiden naar startkwalificatieniveau en de doorstroom naar werk. We kiezen hierbij dus niet altijd voor de snelste route naar werk maar wel voor een betere startpositie gericht op duurzame inzetbaarheid van medewerkers bij (bij voorkeur) bedrijven met een hoge arbeidsmarktvraag.
Súdwest Werkt Met het Innovatief Actieplan Uitstroom 2018 – 2022 is in korte tijd succes geboekt. Veel uitkeringsgerechtigden vonden de weg terug naar de arbeidsmarkt. De doelstelling die we hadden gesteld voor eind 2021, namelijk een daling van het aantal uitkeringsgerechtigden met 300, bereikten wij daardoor al haverwege 2019. Het Actieplan heeft een vervolg gekregen in het project Súdwest Werkt, dat is bedoeld om inwoners in een uitkeringssituatie toe te leiden naar de arbeidsmarkt.
Wat doen we Uitvoering Súdwest Werkt (regie bij de gemeente SWF) Aanbieden van re-integratie- en Voorschakeltrajecten aan gemeentelijke doelgroepen
Samenwerkingspartners
Taken/verantwoordelijkheden
Gemeente
Regie op en inkoop van re-integratie- en Voorschakeltrajecten voor gemeentelijke doelgroepen
UWV, Leerwerkloket
Pro-actieve samenwerkingsketen bevorderen
ROC Friese Poort en andere instellingen
Onderwijsvernieuwing: korte trajecten voor volwassenen richting kansberoepen
Diverse bedrijven en instellingen
Definiëren van actuele en toekomstige personeelsvraagstukken; regie van gemeente is gericht op het ontwikkelen van commitment en betrokkenheid van partners, ondernemers (al dan niet via ondernemersverenigingen) ...
Uitzendbureaus
... en uitzendbureaus bij het organiseren van een lokale vitale arbeidsmarkt
24
Agenda Onderwijs & Participatie
Inhoud
7.5. Opleiden voor de toekomst De demografische veranderingen: vergrijzing, ontgroening en krimp gaan leiden tot een afname van het aantal werkenden. Er zullen minder arbeidskrachten zijn waardoor bedrijven onvoldoende werknemers kunnen aantrekken, waardoor arbeidskrapte ontstaat Daarnaast stijgt de druk op de beroepsbevolking gezien zij voornamelijk de sociale lasten moeten dragen. Jongeren vertrekken uit de regio onder andere vanwege een tekort aan voldoende passende huisvesting. De marktontwikkelingen in Súdwest-Fryslân laten zien dat in een aantal sectoren een personeelstekort dreigt, oftewel de vraag naar personeel toeneemt. Het gaat dan met name om technische functies, functies in de bouw- en zorgsector en functies in de horeca. De invloed die corona heeft op de arbeidsmarkt moet in de analyse worden meegenomen. Een grote verantwoordelijkheid ligt hiervoor bij het beroepsonderwijs in het opleiden van jongeren. Maar we zien ook hier een belangrijke opgave voor de samenwerking tussen de 3 O’s (Onderwijs, Ondernemers en Overheid) om bijvoorbeeld opleidingstrajecten voor volwassenen te faciliteren. Bij dit thema is de arbeidsmarkt het uitgangspunt en kijken we hoe we mensen zodanig kunnen scholen dat tekorten worden opgelost, werkgelegenheid behouden blijft en we voldoende werknemers scholen voor de banen voor de toekomst.
Doel 1. Werkgelegenheid voor SWF behouden door voldoende personeel 2. Voorkomen van vertrek jongeren uit de regio 3. Zorg en ondersteuning kunnen blijven leveren aan onze inwoners
Huidige situatie Er zijn verschillende initiatieven om jongeren en volwassenen toe te leiden naar beroepen waarin personeelstekorten zijn of dreigen te ontstaan:
Op stap Uitkeringsgerechtigden kunnen een interne mbo-opleiding (niveau 1, 2 of 3) bij Patyna volgen en worden zo naar een betaalde baan in de zorg geleid.
Yacht Builders Academy Bij maritieme bedrijven worden jongeren en volwassenen opgeleid voor de maritieme sector in de regio.
Technolab, Techniek tastbaar Diverse initiatieven om jongeren in het PO en VO enthousiast te maken voor beroepen in de techniek.
On Stage In schooljaar 2020-2021 zal er geen beroepenfeest georganiseerd worden vanwege de pandemie. Wel wordt er in dit schooljaar een inventarisatie gedaan van alle Loopbaanoriëntatieprogramma’s op het VO. Er wordt gezocht naar een nieuwe manier van voorlichten die ook tijdens de pandemie ingezet kan worden.
Jobcoaching Zowel op ROC Friese Poort als Friesland College worden jongeren extra begeleid door een jobcoach als het lastig is om een stage of BBL -baan te vinden. Ook het RMC zorgt er voor dat kwetsbare jongeren die de BBL (beroeps begeleidende leerweg) baan verliezen, geholpen worden met het vinden van een nieuwe BBL baan.
Ontwikkelingen vanwege corona Het Covid-19 virus heeft tot grote verschuivingen op de arbeidsmarkt geleid en de vraag is of de arbeidsmarkt zal herstellen naar de situatie voor corona. Vanuit de Arbeidsmarktregio worden Steun en Herstelpakketten uitgevoerd. Wij nemen daar actief aan deel. Als gevolg van de Corona-maatregelen is er een groot tekort aan stageplaatsen. Hierdoor lopen studenten studievertraging op, hetgeen tot grote tekorten op de arbeidsmarkt kan leiden. Studenten worden al veel omgebogen naar kansrijke beroepen, zoals de supermarktbranche, woonwinkels, logistiek, ICT en facilitaire dienstverlening (schoonmaak).
25
Agenda Onderwijs & Participatie
Inhoud
Wat doen we Onderzoek beroepen in de toekomst en ontwikkeling beroepsbevolking (inclusief verwachte gevolgen corona) Investeren in zorgopleidingen Nieuwe projecten met branches en onderwijs ontwikkelen Projectmatig is nodig voor de jongeren van Voortgezet Speciaal Onderwijs (VSO) en Praktijkonderwijs (Pro). Voor deze groep is jobcarving de oplossing. Voorbeeld is het project in de zorg waar voor deze groep op praktisch niveau banen werden gecreëerd. Bestaande projecten uitvoeren en evalueren
Samenwerkingspartners
Taken/verantwoordelijkheden
Gemeente
Ondersteunen van projecten door subsidie en kennis en capaciteit te delen
Onderwijs
Organiseren van onderwijsvernieuwing voor directe aansluiting op arbeidsmarkt
Bedrijven en instellingen
Samenwerken in kennis delen en bieden van stageplaatsen in opleidingen
Re-integratiebureaus
Bieden van voorschakeltrajecten
Uitzendbureaus
Bemiddelen in banen
UWV
Voorkomen van doorval
RMC
Steunen van kwetsbare jongeren in vinden van school en/of opleiding
7.6. Voorkomen voortijdig schoolverlaten Gemeenten en scholen in een RMC-regio hebben de wettelijke taak elke vier jaar een regionaal programma op te stellen en uit te voeren ter voorkoming en bestrijding van voortijdig schoolverlaten (VSV) van jongeren tussen 12 en 23 jaar. Deze regionale programma’s worden structureel vanuit de rijksoverheid gefinancierd. De kaders voor het regionaal programma worden via ministeriele regeling elke vier jaar herzien.
Huidige situatie In het huidige regionale programma voortijdig schoolverlaten ligt de focus vooral op het voorkomen van schooluitval en de begeleiding van kwetsbare jongeren. Deze onderwerpen komen ook in het nieuwe vierjarige regionale programma voor de periode 2021-2024 aan bod. Het uitgangspunt van het kabinet voor de vervolgaanpak is dat jongeren op school zitten, een baan hebben of een traject van leren en werken volgen. Waar nodig krijgen jongeren in combinatie hiermee een zorgaanbod. In de provincie Friesland is gekozen om gezamenlijk aan bovenstaande doelstellingen en uitgangspunten te werken. De samenwerking tussen de gemeenten en het VO en MBO van de afgelopen 4 jaar wordt in de RMC regio (Súdwest-Fryslân en De Fryske Marren) voortgezet in 2021- 2024 met nieuwe innovatieve projecten.
Doel Doel is dat zoveel mogelijk jongeren een diploma halen op minimaal het niveau van een startkwalificatie.
Wat doen we Alle jongeren zijn bij verzuim of schooluitval in beeld. Jongeren in een kwetsbare positie worden tot de leeftijd van 23 jaar dan wel tot het behalen van een startkwalificatie gemonitord en waar nodig begeleid. Jongeren uit het praktijkonderwijs en het VSO worden begeleid naar werk of dagbesteding. Begeleiding is geborgd bij overstap van school naar school, van school naar werk, van uitkering naar school en van school naar zorg/dagbesteding. Activiteiten van het onderwijs vanuit de maatregelen ‘Stay in school’ en ‘Take the next step’ zijn, voor zover mogelijk, voor alle jongeren beschikbaar ongeacht hun woonplaats. Jongeren die zonder startkwalificatie aan het werk gaan worden gestimuleerd om een BBL-opleiding te volgen. Hierop worden ook hun werkgevers aangesproken.
26
Agenda Onderwijs & Participatie
Inhoud
Samenwerkingspartners Gemeente Onderwijs
Taken/verantwoordelijkheden
Gezamenlijk verantwoordelijk voor opstellen plan, verdelen van de middelen en monitoring. Uitvoering projecten en activiteiten is in het plan verdeeld tussen gemeente en onderwijs.
8. Overlegstructuur Het overleg kent in de gemeente Súdwest-Fryslân de volgende structuur: De drie O’s werken samen in het Arbeidsmarktplatform Súdwest-Fryslân. Daarnaast zijn er diverse overlegorganen per thema, zoals: Ketenoverleg laaggeletterdheid Interne en externe keten Nieuwe Nederlanders (inburgering en aanpak statushouders) VSV Regiegroep
27
Agenda Onderwijs & Participatie
Inhoud
Agenda Onderwijshuisvesting Gemeente Súdwest-Fryslân 2021 - 2022
2. Inleiding In de onderwijsagenda van de gemeente Súdwest-Fryslân wordt beschreven vanuit welke visie en op welke wijze wij uitvoering geven aan een optimale ontwikkeling van haar inwoners. In onze projecten willen we deskundigheid zodanig bundelen zodat jongeren en volwassenen zich optimaal kunnen ontwikkelen en op volwaardige wijze kunnen participeren in de samenleving. Deze Agenda Onderwijshuisvesting is gericht op het realiseren van kwalitatief goede gebouwen die een belangrijke randvoorwaarde zijn voor goed onderwijs. De gemeente heeft de wettelijke zorgplicht voor vervangende nieuwbouw en capaciteitsuitbreiding van scholen. We voorzien spanning op het dalend aantal leerlingen versus toekomstbestendige schoolgebouwen die voldoen aan alle eisen van deze tijd. De krimp noodzaakt tot herprioritering van uitgangspunten en kaders in het belang van niet alleen adequate onderwijshuisvesting maar ook gebiedsgerichte afwegingen over het in stand houden van het voorzieningenniveau. Deze deelagenda is een procesdocument. We formuleren in deze deelagenda onze ambitie en uitgangspunten en maken afspraken over welke stappen we de komende twee jaar gaan zetten om te komen tot herprioritering en uitvoering van het Integraal Huisvestingsplan (IHP) 2017-2028.
3. Betrokken partijen Wij werken voor de uitvoering van deze agenda samen met de volgende schoolbesturen:
Primair onderwijs
29
Agenda Onderwijshuisvesting
Odyssee Palludara BMS Gearhing CBO De Greiden Nije Gaast
Inhoud
4. Maatschappelijke opdracht Onze inwoners zijn zelfredzaam en samen-redzaam We geloven in de kracht van onze inwoners. Van jong tot oud met of zonder beperkingen. Iedereen voert de regie over zijn eigen leven en draagt verantwoordelijkheid voor zijn sociale gemeenschap. En we geloven in de kracht van het systeem1 om onze inwoners te ondersteunen om die kracht te benutten, het zelf-oplossend vermogen te vergroten en de sociale cohesie te versterken. We faciliteren de schoolbesturen zodat de kinderen en jongeren zich in veilige en toekomstbestendige schoolgebouwen kunnen ontwikkelen en ontplooien tot zelfredzame inwoners.