Bijlage V - Risico-inventarisatie

Het verstoren van de vitale infrastructuur door het uitvallen van de voedselproductie/ uitgifte in grote delen van het land, zou kunnen gebeuren door natuurrampen (extreem nat of extreem droog, extreem koud, extreem warm, overstroming, verzilting van het grondwater), door beregening van veldgewassen met besmet water, muizenplaag in graan of bijvoorbeeld door besmetting met vraatdieren zoals sprinkhanen en coloradokevers. 5.6.1. Mate van relevantie in Fryslân Om te bepalen of het crisistype voor Fryslân relevant is, is de onderstaande indicat or in beeld gebracht: • Het niveau waarop de crisis zich voordoet. Indien deze crisis zich voordoet, zal dit zich niet alleen afspelen binnen onze Veiligheidsregio Fryslân. Dergelijke crises zullen daarom al snel op nationaal of Europees niveau opgepakt worden. Hierdoor wordt de relevantie voor alleen de Veiligheidsregio Fryslân zeer klein. 5.6.2. Toekomstverwachting Het ligt niet in de lijn der verwachting dat in de komende vier jaar grote veranderingen zullen plaatsvinden. 5.6.3. Conclusie Op basis van de indicatoren en de verwachtingen in de toekomst is dit crisistype niet voor het risicoprofiel van Fryslân relevant.

5.7.

Conclusie

Op basis van de indicatoren en de verwachtingen in de toekomst zijn de onderstaande crisis- en incidenttypen voor het risicoprofiel van Fryslân relevant . Een aantal incidenttypen zal niet nader uitgewerkt worden door een beperkte aanwezigheid van indicatoren of beperkte impact op de regio in verhouding tot andere incidenttypen. Crisistype Verstoring energievoorziening

Verstoring drinkwatervoorziening Verstoring rioolwaterafvoer en afvalwaterzuivering Verstoring telecommunicatie en ICT Verstoring afvalverwerking Verstoring voedselvoorziening

Incidenttype Uitval olievoorzieningen Uitval gasvoorzieningen Uitval elektriciteitsvoorzieningen Uitval drinkwatervoorzieningen Problemen waterinname Verontreiniging in het drinkwaternet Uitval rioleringssysteem Uitval afvalwaterzuivering Uitval voorzieningen voor spraak- en datacommunicatie Uitval afvalverwerking

Scenario Nee Ja, relevant

Uitval distributie

Nee

Ja, relevant Nee Nee Ja, relevant Nee Ja, relevant Ja, relevant Nee

6. Verkeer en vervoer Verkeer over land, water en door de lucht zijn in de hedendaagse maatschappij een veel voorkomend en vanzelfsprekend fenomeen geworden. Een groot deel van de bevolking beschikt over eigen vervoer of maakt (in-)direct gebruik van tal van transportmogelijkheden als vrachtauto, schip of vliegtuig. In dit hoofdstuk wordt alleen ingezoomd op incidenten zonder aanwezigheid van gevaarlijke stoffen. Deze incidenttypen zijn reeds uitgewerkt. Daarmee blijven er vier crisistypen over die in dit hoofdstuk aan de orde komen.

6.1.

Luchtvaartincidenten

Dit crisistype omvat grote luchtvaartongevallen, zowel door civiele als militaire toestellen, zowel passagiers- als cargotoestellen. De impact van een (groot) luchtvaartincident of crash is altijd groot. Een incident zal dan ook vrijwel altijd een effect hebben op de inzet en betrokkenheid van hulpdiensten uit Friesland. De effecten lopen uiteen van persoonlijk letsel of overlijden tot schade aan gebouwen en omgeving. 6.1.1. Mogelijke incidenttypen Mogelijke luchtvaartincidenten zijn: • Incident bij start of landing op of om een luchtvaartt errein; • Incident vliegtoestel bij vliegshow. 6.1.2. Mate van relevantie in Fryslân Om te bepalen of het crisistype voor Fryslân relevant is, zijn de onderstaande indicatoren in beeld gebracht: • # vliegvelden; • # vliegbewegingen; • # vliegshows. In de regio liggen geen burgerluchthavens. Friesland grenst echter wel aan Drenthe waar de luchthaven Groningen Airport Eelde gelegen is met ongeveer 40.000 vliegbewegingen per jaar. Daarnaast zijn er een aantal kleine vliegvelden in de regio aanwezig zoals Ameland en Drachten. Daarnaast wordt periodiek een luchtshow gehouden op de vliegbasis Leeuwarden, tijdens de Opendagen Luchtmacht. 6.1.3. Toekomstverwachting Voor de toekomst ten aanzien van luchtvaartincidenten wordt verwacht dat er mogelijk veranderingen in het soort luchtvaartuigen kan plaatsvinden.

Er worden steeds meer gebruik gemaakt van onbemande vliegtuigen als drones door zowel defensie, bedrijven en particulieren.

6.1.4. Conclusie Op basis van de indicatoren en de verwachtingen in de toekomst is het incidenttype ‘Incident bij start of landing op of om een luchtvaartterrein’ voor het risicoprofiel van Fryslân relevant.

6.2.

Incidenten op of onder water

De impact van een incident op het water wordt mede bepaald door de bereikbaarheid en tijd die hulpdiensten nodig hebben om de plaats van het incident te bereiken. De samenwerking met andere organisaties als Rijkswaterstaat, KNRM en Kustwacht maakt dat incidenten vaak ook complex zijn wat betreft de inzet van de hulpdiensten. De Veiligheidsregio Fryslân en andere publieke hulpverleners w erken sinds 2017 ook samen met Professionele Watersport Organisaties bij incidenten op de Friese meren en vaarwegen. 6.2.1. Mogelijke incidenttypen Mogelijke incidenten gerelateerd aan het water zijn: • Incident waterrecreatie en pleziervaart; • Incident beroepsvaart, anders dan met gevaarlijke stoffen; • Incidenten op ruim water; • Grootschalig duikincident; • Incident op natuurijs. 6.2.2. Mate van relevantie in Fryslân Om te bepalen of het crisistype voor Fryslân relevant is, zijn de onderstaande indicatoren in beeld gebracht: • # scheepsvaartverkeer; • # jacht- en passantenhavens in de regio; • # scheepsvaartincidenten. Relevant binnen dit crisistype voor Fryslân is de waterrecreatie en pleziervaart: Fryslân heeft een groot aantal ligplaatsen voor de pleziervaart. In Fryslân zijn meer dan 60 jachthavens waar, voornamelijk in de zomerperiode, meer dan 250 personen aanwezig kunnen zijn per jachthaven (Provincie Fryslân, 2020).

Op de Friese wateren wordt veel gevaren, waardoor er ook geregeld incidenten plaatsvinden op het water. Daarnaast wordt (en kan) er in het winterseizoen op veel plekken geschaatst op natuurijs. In dat kader is meegenomen dat de provincie een aantal lange schaatstochten rijk is waarbij de Elfstedentocht de meest in het oog springt. Er is veel scheepvaartverkeer op de Waddenzee en op het IJsselmeer . De incidenten op de Waddenzee zijn opgenomen in de Risico-inventarisatie Waddenzee en de incidenten op het IJsselmeer zijn opgenomen in de Nautische Risico-inventarisatie IJsselmeergebied. Beide risicoprofielen zijn gebruikt voor de mate van relevantie.

6.2.3. Toekomstverwachting Er worden geen grote veranderingen verwacht op het vlak van incidenten op of onder water de komende jaren. Wel ontstaan er veranderingen in het gebruik van brandstof bij schepen n.a.v. de energietransitie. 6.2.4. Conclusie Op basis van de indicatoren en de verwachtingen in de toekomst zijn de incidenttypen ‘incident waterrecreatie en pleziervaart’, ‘incident beroepsvaart, anders dan met gevaarlijke stoffen’ en ‘incident op ruim water’ voor het risicoprofiel van Fryslân relevant.

6.3.

V erkeersincidenten op land

Jaarlijks zijn er geregeld verkeersincidenten op de weg en/of bij treinverkeer. Verkeersincidenten kunnen fysiek slachtoffers opleveren, maar ook kent een verkeersongeval neveneffecten als mobiliteitsproblemen. 6.3.1. • • •

Mogelijke incidenttypen Mogelijke verkeersincidenten op het land zijn: Incident wegverkeer; Incident treinverkeer.

6.3.2. Mate van relevantie in Fryslân Om te bepalen of het crisistype voor Fryslân relevant is, zijn de onderstaande indicatoren in beeld gebracht: • Aanwezigheid van verkeerswegen; • Aanwezigheid van spoorwegen; • # (GRIP-) ongevallen. Friesland telt zo’n 966 kilometer wegen. Daarnaast is de provincie zo’n 993 Rijks - en Provinciale wegen rijk. Deze wegen zijn onderverdeeld in een viertal Rijkswegen en zo’n 28 Provinciale wegen. Daarnaast ligt er in de provincie 150 kilometer spoor (Pdok, 2020).

6.3.3. Toekomstverwachting In de komende jaren worden er geen grote veranderingen verwacht omtrent verkeersincidenten op het land. 6.3.4. Conclusie Op basis van de indicatoren en de verwachtingen in de toekomst is dit crisistype voor het risicoprofiel van Fryslân relevant.

6.4.

Incidenten in tunnels

Tunnels zijn gesloten constructies waar een spoor of weg doorheen voert. Dat is meteen het grootste probleem van tunnels. Mocht er in de tunnel een ongeval gebeuren, waarbij brand kan ontstaan of gevaarlijke stoffen kunnen vrijkomen, dan zijn de conseq uenties

potentieel groter dan wanneer een ongeval buiten de tunnel zou plaatsvinden. Ook de bereikbaarheid en ontvluchting in tunnels kan ook problematischer zijn dan buiten de tunnel. 6.4.1. Mogelijke incidenttypen Mogelijke incidenten gerelateerd aan tunnels zijn: • Incident in treintunnels en ondergrondse stations; • Incident in wegtunnels; • Incident in tram- en metrotunnels en ondergrondse station. 6.4.2. Mate van relevantie in Fryslân Om te bepalen of het crisistype voor Fryslân relevant is, zijn de onderstaande indicatoren in beeld gebracht: • # > 250 meter overdekte wegvakken. In Fryslân zijn geen overdekte wegvakken aanwezig die vallen onder de definitie van tunnel (Nationaal wegenbestand, 2020). 6.4.3. Toekomstverwachting Er zijn voor de komende jaren geen (nieuwe) tunnels gepland in de regio. 6.4.4. Conclusie Op basis van de indicatoren en de verwachtingen in de toekomst is dit crisistype niet voor het risicoprofiel van Fryslân relevant.

6.5.

Conclusie

Op basis van de indicatoren en de verwachtingen in de toekomst zijn de onderstaande crisis- en incidenttypen voor het risicoprofiel van Fryslân relevant . Een aantal incidenttypen zal niet nader uitgewerkt worden door een beperkte aanwezigheid van indicatoren of beperkte impact op de regio in verhouding tot andere incidenttypen. Crisistype

Luchtvaartincidenten

Incidenten op of onder water

Verkeersincidenten op land

Incidenttype Incident bij start of landing op of om een luchtvaartterrein Incident vliegtoestel bij vliegshows Incident waterrecreatie en pleziervaart Incident beroepsvaart (anders dan met gevaarlijke stoffen) Incident op ruim water Grootschalig duikincident Incident wegverkeer

Scenario Ja, relevant. Nee Ja, zeer relevant in zomermaanden. Ja, relevant veel afvaarten naar Waddeneilanden. Ja, relevant. Nee Ja, relevant.

Incidenten in tunnels

Incident treinverkeer Incident treintunnels en ondergrondse stations Incident in wegtunnels Incident in tram- en metrotunnels en ondergrondse stations

Nee Nee Nee Nee

7. Gezondheid De gezondheid van de samenleving is een belangrijk goed. Echter kan dit op verschillende manieren gevaar lopen. Factoren als bevolkingsdichtheid en de grootte van de veestapel zijn van toepassing op dit thema.

7.1.

Bedreiging volksgezondheid

Binnen dit crisistype gaat het om plotselinge gebeurtenissen, inzichten in of vermoedens over een directe bedreiging van de gezondheid van een grote groep personen, echter (nog) zonder (veel) ziektegevallen. Problemen van deze aard kunnen ontstaan door een concreet ongeval of gebeurtenis, waardoor een blootstelling plaatsvindt, die schadelijk is voor de gezondheid (op lange termijn). Omvang van deze incidenttypen hebben gemiddeld genomen een relati e tot de regionale bevolking. Ook belangrijk bij deze incidenttypen is de maatschappelijke onrust die kan ontstaan bij berichtgeving over dergelijke incidenten (voorbeeld hiervan is de EHEC bacterie). Dierziekten kunnen in Fryslân gevolgen hebben voor het dagelijks leven, ook wanneer er geen sprake is van dier op mens of mens op mens besmetting. Verspreiding of verplaatsing van de dierziekten kunnen leiden tot een verstoring van het dagelijks leven. Dit kan zich uiten in het afsluiten van wegen of gebieden voor (gemotoriseerd) vervoer, vervoersverboden of bijvoorbeeld lege schappen in de supermarkten. Naast dierziekten kunnen ziektegolven (zoals bij griep/corona) in het algemeen verstrekkende gevolgen hebben voor de continuïteit van diensten en overheden. 7.1.1.

Mogelijke incidenttypen Mogelijke volksgezondheid bedreigende incidenten zijn: • Besmetting via contactmedia; • Feitelijke grootschalige besmetting (nog) zonder ziekteverschijnselen; • Besmettelijkheidgevaar vanuit buitenland; • Besmettelijkheidgevaar in eigen regio; • Dierziekte overdraagbaar op mens. 7.1.2. Mate van relevantie in Fryslân Om te bepalen of het crisistype voor Fryslân relevant is, zijn de onderstaande indicatoren in beeld gebracht: • Aanwezigheid van inwoners; • Aanwezigheid van vee (# vee, ingedeeld naar diersoort); • Besmettelijke ziektevarianten (vanuit het buitenland en/ of heersend binnen de eigen regio). In Fryslân is er aanwezigheid van inwoners en vee. Daarnaast heeft de regio te maken met de directe gevolgen van de corona pandemie, waardoor er besmettelijkheidsgevaar binnen de eigen regio heerst. Doordat er (snelle) verspreiding is, ontstaan er (in het buitenland) ook nieuwe varianten van het Corona-virus. Deze kunnen nadeliger zijn dan de heersende vorm.

7.1.3. Toekomstverwachting Het ligt niet in de lijn van verwachting dat er grote veranderingen plaatsvinden op het gebied van bedreiging van de volksgezondheid. Wel valt er te zien dat sommige dierziekten inmiddels onder de dieren zelf heerst en niet meer afhankelijk is van trekvogels die uit andere landen terugkomen. 7.1.4. Conclusie Op basis van de indicatoren en de verwachtingen in de toekomst zijn de incidenttypes ‘besmettingsgevaar via contactmedia’ en ‘feitelijke grootschalige besmetting (nog) zonder ziekteverschijnselen’ voor het risicoprofiel van Fryslân relevant.

7.2.

Ziektegolf

Dit crisistype betreft een feitelijke golf van gezondheidsklachten met initieel soms een onbekende oorzaak, bijvoorbeeld een ziekteverwekker die een grootschalige epidemie teweeg brengt, zoals bij een grieppandemie. Een (griep)pandemie kan de samenleving behoorlijk schaden en ontwrichten. In combinatie met een schaarste aan vaccins en antivirale middelen kan dit leiden tot grote sociale onrust. De sociale onrust en maatschappelijke ontwrichting zijn afhankelijk van de virulentie van het virus, het percentage zieken, de mortaliteit, vaccinatie en behandelmogelijkheden. In het landelijk draaiboek zijn scenarioberekeningen gemaakt over het verloop van een epidemie gedurende een pandemische periode. 7.2.1. Mogelijke incidenttypen Mogelijke ziektegolven zijn: • Ziektegolf van een besmettelijke ziekte; • Ziektegolf van een niet besmettelijke ziekte. 7.2.2. Mate van relevantie in Fryslân Om te bepalen of het crisistype voor Fryslân relevant is, is de onderstaande indicator in beeld gebracht: • # inwoners (ingedeeld naar leeftijdsklassen); Bij deze incidenttypen kan het gaan om tal van verschillende oorzaken van een uiteenlopend karakter binnen Fryslân en is daarom moeilijk nader te specificeren. Het gaat hierbij om laat ontdekte oorzaken van het crisistype ‘Bedreiging Volksgezondheid’.

Voor Fryslân zijn enkele getalsmatige bewerkingen uitgevoerd van deze berekeningen om een indruk te geven van de regionale belasting van de gezondheidszorg. In het worst case scenario gaat het om circa 320.000 geïnfecteerden in Fryslân en bij het realistische scenario gaat het om circa 160.000 geïnfecteerden in Fryslân (GGD Fryslân). 7.2.3. Toekomstverwachting De Corona pandemie heeft laten zien dat een mogelijke ziektegolf van regionale/ nationale of zelfs internationale omvang denkbaar is. Vooralsnog wordt niet ingezet/ voorbereid op nieuwe pandemieën of ziektegolven, de komende beleidsperiode zal vooral

in het teken staan van het bestrijden van de (naweeën van de) corona pandemie en lering trekken uit evaluaties. 7.2.4. Conclusie Op basis van de indicatoren en de verwachtingen in de toekomst is het incidenttype ‘ziektegolf van een besmettelijke ziekte’ voor het risicoprofiel van Fryslân relevant.

7.3.

Conclusie

Op basis van de indicatoren en de verwachtingen in de toekomst zijn de onderstaande crisis- en incidenttypen voor het risicoprofiel van Fryslân relevant . Een aantal incidenttypen zal niet nader uitgewerkt worden door een beperkte aanwezigheid van indicatoren of beperkte impact op de regio in verhouding tot de andere incidenttypen. Crisistype

Bedreiging volksgezondheid

Ziektegolf

Incidenttype Besmettingsgevaar via contactmedia Feitelijke grootschalige besmetting (nog) zonder ziekteverschijnselen Besmettelijkheidgevaar vanuit het buitenland Besmettelijkheidgevaar in de eigen regio Dierziekten overdraagbaar op mens Ziektegolf besmettelijke ziekte Ziektegolf niet besmettelijke ziekte

Scenario Ja, relevant. Nee Nee Nee Ja, relevant. Ja, relevant. Nee

8. Sociaal maatschappelijke omgeving Nederland heeft een hoge bevolkingsdichtheid. Veel mensen op een klein oppervlakte of een relatief kleine ruimte kan leiden tot ernstige incidenten. Fryslân zelf is niet heel dicht bevolkt, maar kent zeker evenementen en festiviteiten en dergelijke waar veel mensen samenkomen. In dit hoofdstuk komen de drie crisistypen aan bod die van toepassing zijn in Fryslân.

8.1. Paniek in menigten, tijdens grote festiviteiten, concerten en demonstraties Dit crisistype heeft te maken met de verdrukkingen in menigten als gevolg van blind enthousiasme, massale paniek en vluchtgedrag ten tijde van festiviteiten, concerten en demonstraties. Impact bij dit incidenttype zal voornamelijk bestaan uit mensen d ie letsel oplopen door verdrukkingen. 8.1.1. Mate van relevantie in Fryslân Voor dit crisistype zijn geen goede indicatoren beschikbaar om te bepalen of het crisistype voor Fryslân relevant is. Daarom hebben wij gekeken in hoeverre zich grote festiviteiten voordoen binnen Fryslân. Door de politie wordt in de crowd-management gebruik gemaakt van 2 personen per vierkante meter. Ook kan er worden gekeken naar het aantal evenementen die in Fryslân jaarlijks zijn. Ongeveer zijn er 1.700 evenementen in Fryslân per jaar, waarvan het grootste deel valt in de A-en B-klasse evenementen. C-klasse evenementen zijn bijvoorbeeld Koningsdag en de Sneekweek.

8.1.2. Toekomstverwachting Concrete aanwijzingen voor veranderingen op dit gebied zijn er niet. 8.1.3. Conclusie Op basis van de indicatoren en de verwachtingen in de toekomst is dit crisistype voor het risicoprofiel van Fryslân relevant.

8.2.

V erstoring openbare orde

De openbare orde kan worden verstoord tijdens uitgaan, voetbal, evenementen, kermis, markt of braderieën. 8.2.1. Mogelijke incidenttypen Mogelijke incidenten die gerelateerd aan verstoring van de openbare orde zijn: • Rel rondom demonstraties en andere manifestaties; • Gewelddadigheden rondom voetbalwedstrijden; • Maatschappelijke onrust en buurtrellen. 8.2.2. Mate van relevantie in Fryslân Het hebben van een eigen mening is een groot goed. Dit is ook met reden geborgd in onze Grondwet als het gaat om de vrijheid van meningsuiting (art. 7) en het recht op betogen en demonstreren (art. 9). De afgelopen jaren valt te zien dat mens en, mede door de komst van sociale media, steeds sneller een eigen mening vormen en het niet altijd eens zijn met beslissingen vanuit de overheid of andere instanties. Verschillen tussen opvattingen worden vaker versterkt en uitvergroot in het politiek deb at maar zeker ook in de vorm van (anti) corona demonstraties en discussies over het mogelijk onderscheid

tussen wel- en niet gevaccineerde personen. Kortom: de maatschappij verandert continue. Het uiten van en mening zien we ook steeds vaker in Fryslân vo orkomen. Voorbeelden hiervan zijn anti-corona demonstraties, boerenprotesten en anti zwarte piet demonstraties. Er kan dus geconcludeerd worden dat ‘rel rondom demonstraties en anderemanifestaties’ relevant is voor de veiligheidsregio Fryslân. 8.2.3. Toekomstverwachting Er zijn geen aanwijzingen dat er grote veranderingen worden verwacht ten opzichte van verstoringen van de openbare orde. Wel is de verwachtingen dat demonstraties om meningen te uiten steeds vaker zullen voorkomen. 8.2.4. Conclusie Op basis van de indicatoren en de verwachtingen in de toekomst is het incidenttype ‘ rel rondom demonstraties en andere manifestaties’ voor het risicoprofiel van Fryslân relevant.

8.3.

Terrorisme/ ernstige criminaliteit

Ter aanvulling van het landelijke model is gekozen om in Fryslân het crisistype terrorisme extra mee te nemen in het risicoprofiel. Dit wordt ten eerste gedaan om dit crisistype onder de aandacht te brengen/ te houden in Fryslân. Ten tweede speelt mee dat, door dit soort incidenten te (be)noemen, een gedegen afw eging gemaakt kan worden of het wel/ niet/ minder relevant is voor de veiligheidsregio. Door toedoen van een aanslag vallen in Fryslân doden of gewonden, ontstaat schade aan gebouwen of andere vitale objecten en ontstaat een ontwrichting van de dagelijks e gang van zaken. Incidenten als gijzeling/kaping zullen een dergelijke impact hebben. Er wordt altijd een doel (target) gekozen waarmee zoveel mogelijk aandacht wordt gegenereerd voor de zaak, welke de plegers nastreven (tegen regering; specifieke maatsch appelijke toestanden; gevestigde maatschappelijke orde ontwrichten; internationale motieven; dierenwelzijn; religie etc.). 8.3.1. Mogelijke incidenttypen Mogelijke incidenten die gerelateerd aan verstoring van de openbare orde zijn: • Aanslag op vitale infrastructuur; • Aanslag op plaatsen waar veel mensen bijeenkomen; • Gijzeling/ kaping. 8.3.2. Mate van relevantie in Fryslân Er zijn momenteel geen goede indicatoren en toekomstverwachtingen te geven op regionale schaal.

Landelijk wordt door de NCTb (Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding) een Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland (DTN) opgesteld. Dit beeld is onderverdeeld in een aantal niveaus: • Terroristische dreiging is minimaal • Terroristische dreiging is beperkt

• • •

Terroristische dreiging is aanzienlijk Terroristische dreiging is substantieel Terroristische dreiging is kritiek

8.3.3. Toekomstverwachting Concrete aanwijzingen voor veranderingen op dit gebied zijn er niet. 8.3.4. Conclusie Op basis van de indicatoren en de verwachtingen in de toekomst i s het incidenttype ‘aanslag op plaatsen waar veel mensen bijeenkomen’ voor het risicoprofiel van Fryslân relevant.

8.4.

Persoon verward gedrag

Eveneens in aanvulling op het landelijk model is gekozen om in Fryslân het crisistype persoon verward gedrag op te nemen in het risicoprofiel. Dit wordt gedaan omdat dit thema de laatste jaren steeds meer aandacht krijgt binnen onze regio. De ervaring leert dat dergelijke incidenten grote impact hebben op zowel de directe als de indirecte omgeving. Incidenten die in het (recente) verleden gezorgd hebben voor de meeste impact zijn incidenten waarbij mensen moedwillig de gaskraan open zetten in huis en daarmee (bijna) een explosie veroorzaken. Daarnaast raakt het thema verschillende andere incidenttypen en scenario’s zoals brand of explosie in een kwetsbaar object. Tevens leidt een dergelijk incident mogelijk tot maatschappelijke onrust in (delen van) de regio. 8.4.1. Mate van relevantie in Fryslân In de laatste jaren hebben zich binnen Fryslân maar ook landelijk een aantal (grote ) incidenten voorgedaan waar personen zichzelf wat aan wilden doen en daarmee een direct gevaar vormden voor hun omgeving. 8.4.2. Toekomstverwachting De impact van de Corona-pandemie kan nadelige impact hebben op de psychische toestand van mensen. Bijvoorbeeld als gevolg van inkomstenverlies, baanverlies e.d. 8.4.3. Conclusie Op basis van de indicatoren en de verwachtingen in de toekomst is dit crisistype voor het risicoprofiel van Fryslân relevant.

8.5.

Conclusie

Op basis van de indicatoren en de verwachtingen in de toekomst zijn de onderstaande crisis- en incidenttypen voor het risicoprofiel van Fryslân relevant . Een aantal incidenttypen zal niet nader uitgewerkt worden door een beperkte aanwezigheid van indicatoren of beperkte impact op de regio in verhouding tot de andere incidenttypen.

Crisistype Paniek in menigten

Verstoring openbare orde

Terrorisme/ ernstige criminaliteit Persoon verward gedrag

Incidenttype Paniek tijdens grote festiviteiten, concerten en demonstraties Rel rondom demonstraties en andere manifestaties Gewelddadigheden rondom voetbalwedstrijden Maatschappelijke onrust en buurtrellen Aanslag op vitale infrastructuur Aanslag op plaatsen waar veel mensen bijeenkomen Gijzeling/ kaping Maatschappelijke onrust

Scenario Ja, relevant, veel evenementen door het jaar heen in de provincie. Ja, relevant Nee Nee Nee Ja, relevant. Nee Ja, relevant