Bijlage II - Meerjarenbeleidsplan Veiligheidsregio Fryslân 2023-2026
Tekst van het document
Meerjarenkoers 2023-2026
Inhoud: Voorwoord Wat doen Brandweer Fryslân en de afdeling Crisisbeheersing? Wat doet GGD Fryslân? Hoe zijn we georganiseerd? Veiligheidsregio Fryslân in cijfers Wettelijke basis Evaluatie beleidsplannen 2019 – 2022
4 5 7 8 9 10-11 12-13
Veiligheid Inleiding beleidsplan Veiligheid Accent voor de komende jaren Borging wettelijke adviestaken
12-22 23-29 30-33
Bijlage 1: Borging wettelijke eisen
34-35
Algemeen
Algemeen
Gezondheid Inleiding Elkenien: voor alle inwoners van Fryslân Bijdrage en rollen GGD Fryslân Ontwikkelingen en ambities in de context van publieke gezondheid Agenda publieke gezondheid voor Elkenien Lyts Jong Grut Wiis Organisatie
38-41 42-43 44 45-47 48-49 50-53 54-57 58-61 62-65 66-67
Bijlage 1: Bronnen en cijfers die we volgen
68-69
Bijlage 2: Totaaloverzicht taken en wettelijke grondslag
70
3
Wat doen Brandweer Fryslân en de afdeling Crisisbeheersing? de opvang van vluchtelingen. De afdeling is verantwoordelijk voor werving, selectie en vakbekwame crisisorganisatie. Daarnaast geeft de afdeling Crisisbeheersing advies bij de voorbereiding van risicovolle evenementen en bevordert het risicobewustzijn en de redzaamheid van Friese inwoners. Tot slot zorgt de afdeling voor afspraken,
Brandweer Fryslân
afstemming en coördinatie tussen alle
Brandweer Fryslân voorkomt, beperkt en
betrokken partijen. Denk daarbij aan de
bestrijdt brand en ongevallen. Het ‘beperken’
verbinding met:
Algemeen
Voorwoord
De kerntaken op het gebied van brandweerzorg, crisisbeheersing en geneeskundige hulpverlening worden uitgevoerd door Brandweer Fryslân en de afdeling Crisisbeheersing. Wij richten ons op fysieke veiligheid: het voorkomen en beheersen van risico’s en het bestrijden van incidenten en crises.
en ‘bestrijden’ kent een grote verscheidenheid aan uitingsvormen. Brandweer Fryslân rukt per jaar tussen de 3.500 en 4.000 keer uit. De
Voor u ligt de meerjarenkoers van Veiligheidsregio Fryslân. Een beleidsplan waar we onder andere het programma Veiligheid en de Agenda Publieke Gezondheid voor het programma Gezondheid toelichten. Het doel van de meerjarenkoers is laten zien welke koers wij de komende jaren willen varen: dit is hoe wij een bijdrage gaan leveren aan de veiligheid en de gezondheid van de inwoners van Fryslân.
• Hulpdiensten, andere veiligheidsregio’s en vitale partners
meeste meldingen (plusminus twee derde
• Zorgorganisaties (de GHOR-taak van de
Op het moment van schrijven staat ons land
van de meldingen) zijn brandgerelateerd.
afdeling Crisisbeheersing). Tijdens crises
voor de nodige opgaven. Dit brengt ook voor
De overige meldingen gaan veelal over
coördineert de GHOR de samenwerking tussen
Fryslân de nodige uitdagingen met zich mee.
hulpverlening bij verkeersongevallen, dieren
de verschillende geneeskundige hulpdiensten,
De aanhoudende krapte op de arbeidsmarkt,
in nood (denk aan mesthulpverlening) en
zodat ze samen één hulpverleningsketen
de gevolgen van krimp en vergrijzing, het
het verlenen van hulp aan andere partijen.
vormen. Voorafgaand aan een crises vervult
toenemende verschil tussen arm en rijk en de
Daarnaast zien we de laatste jaren een
de GHOR een adviserende rol. Daarnaast
veranderende inrichting van ons landschap
toename van het aantal meldingen dat gaat
voorziet de GHOR alle hulpdiensten van
- maatschappelijke ontwikkelingen die van
over de aantasting van de leefomgeving, zoals
dezelfde informatie, zodat de gehele keten
invloed zijn op ons werk en waar we ons op
wateroverlast en natuurbranden.
goed voorbereid is op een crisis. Kortom:
zullen moeten voorbereiden. Om u zo goed
de GHOR is de verbindende schakel tussen
mogelijk mee te nemen in de meerjarenkoers,
Het voorkomen van branden en ongevallen gaat
hebben we het plan inhoudelijk verdeeld in de
grotendeels over het adviseren over ruimtelijke
twee hoofdthema’s veiligheid en gezondheid. In
plannen, omgevingsplannen en de aanvragen
van de afdeling Crisisbeheersing). De afdeling
het eerste deel van het beleidsplan schetsen we
voor evenementen- en omgevingsvergunningen.
Crisisbeheersing ondersteunt ook gemeenten
onze opdracht, hoe wij zijn georganiseerd om
Daarnaast geven we onder de noemer
bij de voorbereiding op een crisis. De afdeling
aan die opdracht te voldoen, wat de wettelijke
‘Brandveilig Leven’ voorlichtingen om mensen
is verantwoordelijk voor:
basis vormt voor ons werk en we blikken terug
bewust te maken van de gevaren van brand en
- de bemensing van de expertteams
op het vorige beleidsplan. Vervolgens geven we
hoe deze te voorkomen.
- de opleiding en oefening van het
voor zowel het programma Veiligheid als het
veiligheid en gezondheid. • Friese gemeenten (de taak bevolkingszorg
gemeentelijk personeel en de expertteams
programma Gezondheid uitleg over de koers
Crisisbeheersing
en richting.
De afdeling Crisisbeheersing speelt een grote
- actuele plannen
rol in uiteenlopende typen crises. Van fysieke
4
veiligheidsissues, een vogelgriepuitbraak tot de COVID-19-crisis en de coördinatie van
5
Wat doet GGD Fryslân? Veiligheidsregio’s zijn oorspronkelijk opgericht
dan eens bewezen. Vooral de afgelopen jaren
voor brandweer en acute crisisbeheersing. Het
is een beroep gedaan op de coördinerende rol.
doel was altijd om acuut slagkracht te kunnen
Met name in de afstemming en uitwisseling van
leveren bij rampen of grote incidenten. Dat
data tussen veiligheidsregio, gemeenten en de
uitgangspunt hanteert Veiligheidsregio Fryslân
landelijke overheid.
ook. Mocht er landelijk toch een afwijkend
GGD Fryslân (hierna te noemen: “de GGD”) is de gezondheidsdienst van de Friese gemeenten. Het hoofddoel van de GGD is de volksgezondheid te beschermen en te bevorderen. Dit doen wij onder meer door:
jeugdgezondheidszorg, maar ook met onze infectiebestrijding. Denk aan de bestrijding van het coronavirus, medische milieukunde en beroeps- en reizigersvaccinatie.
Bij rampen en crises te waken over de publieke gezondheid:
ons hieraan en voeren we de taak uit zoals van
Monitoring, signalering en advisering:
ons mag worden verwacht.
De GGD levert informatie over gezondheid aan
crisis, ondersteunen we inwoners, gemeenten
Friese inwoners, overheden en ketenpartners.
en netwerkpartners bij het beperken
Een belangrijk onderdeel hiervan is de
van schade en het herstellen van de
jeugdgezondheidszorg. Kinderen van 0-4
levenskwaliteit. Denk daarbij aan mensen
jaar komen op het consultatiebureau,
met psychische problematiek, schulden- en/
kinderen van 4-12 jaar worden gezien door
of verslavingsproblematiek. Omdat de
de jeugdverpleegkundige en de arts op de
problematiek in veel gevallen meervoudig
basisschool en het contact met jeugd van 12+
is, is het van groot belang de zorg juist af
loopt via de middelbare school. Ook signalering
te stemmen om verder leed en/of escalatie
en eventuele doorverwijzing naar de eerste lijn
te voorkomen. Hiervoor zijn onder meer
wordt opgepakt door de GGD.
de meldpunten ‘zorgwekkend gedrag’ en
De GGD informeert gemeenten en
‘vervuiling en verwaarlozing’ ingericht.
besluit worden genomen, dan conformeren wij
In het geval van persoonlijke of collectieve
Algemeen
De afdeling Crisisbeheersing heeft zich meer
netwerkpartners met behulp van epidemiologische gegevens, maar ook door
Toezicht te houden:
onderzoek en specifieke vakkennis zoals
Wij voeren inspecties uit en houden toezicht
medische milieukunde.
op de kwaliteit op het moment dat de volksgezondheid in het geding kan komen.
Uitvoering te geven aan gezondheidsbescherming en gezondheidsbevordering:
Denk hierbij aan inspectie op kinderopvang en
Wij stimuleren Friese inwoners om gezond te
De GGD is hiermee een advies- en
blijven én gezonder te worden. Dit doen we
uitvoeringsorganisatie van en voor alle Friese
door middel van gezondheidsbevordering op
gemeenten. Wij werken lokaal waar het kan,
lokaal en provinciaal niveau. Onderdeel hiervan
zodat we dicht bij de inwoner en gemeente
is preventie in de breedste zin van het woord,
staan, en provinciaal waar het moet.
technische hygiënezorg.
gericht op leefstijl, leefomgeving en opvoeding. Wij coördineren de Friese Preventieaanpak en werken met veel partners aan gelijke kansen op gezondheid voor alle inwoners van Fryslân. Daarnaast bieden we Friese inwoners indien
6
nodig bescherming op het gebied van gezondheid. Dit doen we uiteraard met onze
7
Hoe zijn we georganiseerd? Met GGD Fryslân, Brandweer Fryslân en crisisbeheersing onder één dak, ontstaat één organisatie die dé alerte en slagvaardige organisatie is waarin gemeenten zich verbinden en zich verbonden voelen op het terrein van publieke gezondheid en fysieke veiligheid. Zo draagt Veiligheidsregio Fryslân bij aan een veilig en gezond Fryslân.
GGD Fryslân werkt zoveel mogelijk vanuit regioteams: lokaal, dicht bij inwoners en gemeenten. Sommigen taakvelden zijn provinciaal. Afhankelijk van de opgave, heeft de GGD een bepaalde rol. We zijn adviseur, kennispartner, regisseur, coördinator, verbinder of toezichthouder. We dragen zorg voor de uitvoering van onze taken, zijn verbindend in het medische, fysieke en sociale domein en als netwerkorganisatie een spin in het web op het
Bij Brandweer Fryslân werken meer dan 1.400
gezondheid en welzijn. Binnen de reguliere
mensen, waaronder ongeveer 50 beroepsbrand-
GGD zijn er ongeveer 550 medewerkers aan
weermensen en 1.200 vrijwilligers. Daarnaast
het werk. Als gevolg van corona is er een veel
zijn zo’n 150 mensen actief in de beroepsonder-
groter personeelsbestand dat nog in de lucht
steuning. De brandweerorganisatie is onderver-
wordt gehouden in opdracht van het Ministerie
deeld in twee geografische afdelingen: Noord
van VWS.
en Zuid. Elke geografische afdeling heeft naast de zorg voor de repressieve organisatie ook de
Er wordt gewerkt in zelforganiserende teams.
zorg voor een functioneel gebied: vakbekwaam-
De kracht van zelforganisatie is dat een
heid en materieelbeheer. Het derde functioneel
professional hiermee de ruimte heeft om dat te
gebied, risicobeheersing en planvorming, is
doen wat er (lokaal) nodig is voor de inwoner,
verantwoordelijk voor adviseringen, planning
gemeente of netwerkpartner. Uiteraard binnen
en het uitvoeren van procedures voor de hele
kaders en wet- en regelgeving.
provincie. Onze bedrijfsvoeringstaken zijn ondergebracht Binnen Veiligheidsregio Fryslân houden
in het organisatieonderdeel Bedrijfsvoering,
circa 30 medewerkers zich direct bezig met
waarin circa 125 medewerkers werkzaam zijn.
crisisbeheersing. Daarnaast zijn er veel mensen
Zij ondersteunen en faciliteren de primaire
betrokken via het grote netwerk dat er is.
processen van de brandweer, de GGD en
Meest in het oog springende zijn de 300
crisisbeheersing.
crisisfunctionarissen die bij Friese overheden werken en zo een deel van hun tijd gebruiken voor het (voorbereid zijn op het) beheersen van crises. Ook zijn er veel samenwerkingspartners annex met crisisbeheersing variërend van onderwijsinstellingen tot nutsbedrijven en van zorginstellingen tot commerciële bedrijven.
8
Wettelijke basis Gezondheid
Veiligheid is bij uitstek een lokale aangelegen-
In de afgelopen beleidsperiode is de Wet
De Wet Publieke Gezondheid (WPG) is het
Naast de Wet Publieke Gezondheid zijn er
heid en een verantwoordelijkheid van ons
veiligheidsregio’s geëvalueerd. In deze evaluatie
belangrijkste kader voor het werk binnen
nog andere wetten van toepassing waardoor
allemaal. Door te reizen, te werken en te wonen
is te lezen dat de commissie Muller concludeert
de GGD. Deze wet biedt de grondslag voor
bepaalde taken zijn belegd bij GGD;
ontstaan in ons dagelijks leven continu risico’s
dat veiligheidsregio’s goed functioneren als
de taakvelden Jeugdgezondheidszorg,
publieke gezondheidszorg asielzoekers,
voor de veiligheid. Omdat onze veiligheid
het gaat om regionale branden, incidenten en
Gezondheidsbevordering,
maatschappelijke crisisondersteuning,
voortdurend op de proef wordt gesteld, is
crises. Maar, crises worden ingewikkelder en
Infectieziektebestrijding,
inspecties WMO, meldpunten zorg
het een belangrijk thema in het beleid van
overschrijden vaker regionale grenzen. Gevolg
Rijksvaccinatieprogramma, Epidemiologie,
en veiligheid, lijkschouw, forensische
nationale, regionale en lokale overheden.
hiervan is dat we meer moeten samenwerken:
Beleidsadvisering, Medische Milieukunde,
geneeskunde en inspecties kinderopvang.
veiligheidsregio’s onderling, maar ook met
TBC, Soa Sense, Technische hygiënezorg,
Een volledig overzicht van de wettelijke
Hoewel veiligheid vooral een lokale aan-
crisispartners en het Rijk. De commissie adviseert
Academische Werkplaats en
grondslag per GGD-taak staat in bijlage 2.
gelegenheid is, beperken rampen en crises
het kabinet daarom in de wet een duidelijk
Ouderengezondheidszorg.
zich vaak niet tot de gemeentegrens. Om
onderscheid te maken tussen crisisbeheersing en
zowel de bestuurlijke aansturing als de
brandweerzorg, zodat regionale en landelijke
De Wet Publieke Gezondheid staat aan
operationele bestrijding van rampen en crises
samenwerking meer afgedwongen wordt en om
de vooravond van wijzigingen. Hoe dit
effectiever en efficiënter te maken, is de Wet
de GHOR-organisatie onder te brengen binnen
eruit komt te zien, is nog niet duidelijk.
veiligheidsregio’s opgesteld. Hierin is vastgelegd
crisisbeheersing.
Er wordt in de eerste plaats gewerkt
dat er 25 veiligheidsregio’s in Nederland zijn. Veiligheidsregio Fryslân is één van deze regio’s.
Algemeen
Veiligheid
aan een structureel wettelijk kader voor Tot op heden heeft dit nog niet geresulteerd in
de bestrijding van infectieziekten met
een aanpassing van de wet. Mocht de wetgever
pandemisch potentieel. In de tweede en
De Wet veiligheidsregio’s beschrijft in artikel
deze adviezen overnemen, dan gaat dit zeker
derde tranches zal gewerkt worden aan de
10 welke taken gemeenten aan het bestuur
impact hebben op onze interne manier van
onderwerpen die onder de WPG moeten
van de veiligheidsregio overdragen. Het gaat
organiseren. De buitenmuren lijken echter
(blijven) vallen.
om taken op het gebied van rampenbestrijding
intact te blijven en vanuit die gedachte is dit
en crisisbeheersing, brandweerzorg, de
nieuwe beleidsplan ook opgesteld. Uiteraard
geneeskundige hulpverleningsorganisatie in de
blijven we deze ontwikkeling nauwlettend
regio (GHOR) en risicobeheersing en -advisering.
volgen en mocht het toch een grote impact hebben op ons beleid, dan komen wij hier bij het bestuur op terug.
10
11
Iedere vier jaar maken we een nieuw
Dat betekent dat de Friese crisisorganisatie en
Kortom: het fundament van de organisatie
Uit de evaluatie bleek ook dat de haalbaarheid
beleidsplan. Dat betekent uiteraard niet dat
de brandweer altijd gereed stonden op het
is veelvuldig getest en toch voldoende
van de ambities niet altijd meetbaar is. Soms
vorige beleidsplannen niet meer van betekenis
moment dat het nodig was. GGD Fryslân is
robuust gebleken. Wel hebben deze crises,
omdat een ambitie onduidelijk geformuleerd
zijn. We proberen zoveel mogelijk de lijn
erin geslaagd om naast zijn belangrijke rol in
met name de coronacrisis, een stagnerende
is, maar veelal omdat het meetbaar maken van
van de vorige beleidsplannen door te zetten,
het bestrijden van het coronavirus, de overige
impact gehad op het realiseren van
een ambitie uitdagender in de uitvoering is
maar leggen elke beleidsperiode nieuwe
publieke gezondheidszorgtaken zoveel mogelijk
ontwikkelingen en vernieuwingen. Kijken we
dan vooraf gedacht. Het op orde brengen van
accenten. In het najaar van 2021 zijn de vorige
uit te voeren. Zo is de vaccinatiegraad voor de
naar de geformuleerde ambities in het vorige
de datahuishouding is een thema dat door de
meerjarenbeleidsplannen geëvalueerd om zo
vaccinaties van het Rijksvaccinatieprogramma
beleidsplan, dan zien we dat we hier niet
gehele organisatie speelt. Ook dit thema krijgt
informatie op te halen die kan helpen bij het
op peil gebleven en voor de HPV-vaccinatie zelfs
helemaal in geslaagd zijn. Weliswaar zijn op alle
een plek in het nieuwe beleidsplan.
maken van de nieuwe beleidsplannen.
gestegen. De advisering aan gemeenten over
geformuleerde ambities stappen gezet, maar
hun beleid en ontwikkeling ging grotendeels
niet altijd in die mate waar vooraf op gehoopt
door.
was. Een aantal van deze ambities komen
Een belangrijk verschil met de vorige beleidsperiode is dat er voorheen gewerkt
Algemeen
Evaluatie beleidsplannen 2019 – 2022
dan ook in het nieuwe meerjarenbeleidsplan
werd met drie beleidsplannen: Gezondheid,
Mooie bijkomstigheid is dat dit beeld door
terug, al dan niet met een actualisatie van de
Veiligheid en Organisatie. Tijdens het project
meerdere partijen werd onderstreept. De
beschrijving.
‘Begroting 3.0’ koos het bestuur ervoor dit terug
inspectie Justitie & Veiligheid heeft bevestigd
te brengen naar Gezondheid en Veiligheid. De
dat onze veiligheidsregio in ruime mate voldoet
overkoepelende beleidsthema’s die voorheen in
aan de basisvereisten van crisismanagement.
het programma Organisatie beschreven werden,
Sterker nog, ze noemen Veiligheidsregio
worden geïntegreerd in de programma’s
Fryslân een voorbeeld voor andere regio’s.
Gezondheid en Veiligheid. Daarnaast is er
Ook hebben we de afgelopen beleidsperiode
deze beleidsperiode voor gekozen een agenda
jaarlijks de HKZ-audit (het certificaat dat
Publieke Gezondheid te hanteren voor het
de kwaliteitsnormen van de GGD en GHOR
beleidsplan Gezondheid.
toetst) positief afgerond. Als kers op de taart ontvingen we zowel vlak voor, als direct na de
Uit de evaluatie bleek dat er in de afgelopen
coronacrisis het certificaat Great Place to Work.
beleidsperiode veel werk is verzet. Met als
Een certificaat dat uitgegeven wordt wanneer
prettige constatering dat de organisatie
het personeel de organisatie als bijzonder
naar behoren heeft gefunctioneerd. De
positief beoordeelt.
beleidsperiode begon met de calamiteit rondom de Msc Zoë. Een jaar later barstte de coronacrisis in volle omvang los. Ondanks deze bijzondere gebeurtenissen, zijn de basistaken zoveel mogelijk naar behoren uitgevoerd.
12
13
Beleidsplan Veiligheid 2023-2026 14
15
Inleiding beleidsplan Veiligheid
Wat kunt u de komende vier jaar van ons verwachten?
Het beleidsplan Veiligheid beschrijft wat de
Wie het beleidsplan Veiligheid 2019 – 2022
Wij zijn 24/7 alert en paraat
Het lijkt zo vanzelfsprekend dat er tijdens een
gemeenten van ons kunnen verwachten de
naast dit beleidsplan legt, zal zien dat er veel
crisis gecoördineerd hulp wordt verleend. En
komende vier jaar. We kiezen er bewust voor
overeenkomsten zijn. Thema’s die destijds
het beleidsplan op hoofdlijnen te behandelen.
relevant waren, zijn dat nog steeds. Dit is mede
Als we iets hebben geleerd van de afgelopen
ingegeven door het risicobeeld op basis van
We beschikken over een robuuste crisisen brandweerorganisatie met passend en voldoende personeel, zodat we 24/7 alert zijn en samen paraat staan.
beleidsperiode, is dat het ondoenlijk is om
het Regionaal Risicoprofiel van onze regio.
op te schrijven wat we over vier jaar gaan
Er zijn aanpassingen in de omschrijvingen
Onze crisis- en brandweerorganisatie staat
het toont aan dat Veiligheidsregio Fryslân doet
doen. De concretisering van het beleidsplan
gedaan, zodat ze beter passen bij de komende
er wanneer het nodig is: 24 uur per dag en
waarvoor het bestaat.
vindt plaats in de jaarlijkse kaderbrief en de
beleidsperiode. Maar al met al bouwen we
7 dagen per week. Of het nu gaat om het
Programmabegroting, inclusief bijbehorende
voort op het fundament dat er al ligt.
verloopt vervolgens via de bestuursrapportages en het jaarverslag.
Wat u van ons kunt verwachten aan de hand van vijf thema’s:
vogelgriep, gevolgen van polarisatie in de samenleving of wateroverlast: wij zijn er altijd.
dat de brandweer komt wanneer er brand of een incident is. Zaken die zo logisch lijken, dat we soms bijna vergeten wat ervoor nodig is om dit te realiseren. Eigenlijk ook maar goed, want
‘‘
24/7 alert en paraat Marten Brander – vrijwilliger
Werving van vrijwilligers in Hallum
Veiligheid
dekkingsvoorstellen. De verantwoording
blussen van een brand, een GRIP-opschaling,
Om 24/7 alert en paraat te kunnen zijn hebben we continu voldoende vrijwilligers
• Wij zijn 24/7 alert en paraat • Wij dragen bij aan het voorkomen van crises en branden • Wij werken duurzaam en omgevingsbewust
nodig. In Hallum hadden we te maken met een grotere uitstroom dan instroom, waardoor we op een andere manier naar onze werving zijn gaan kijken. Deze werving ging altijd via via, maar dit leek nu niet voldoende.
• Wij zetten de netwerksamenleving centraal • Wij werken informatiegestuurd met betrouwbare data De eerste twee gaan over wat we doen, de laatste drie beschrijven waar we het accent op leggen bij de uitvoering daarvan.
Om die reden zijn we een breed wervingsproject gestart, ondersteund vanuit de organisatie. We hebben flyers gemaakt die we deur-tot-deur verspreidden, er heeft een Facebookcampagne gedraaid en we maakten spandoeken. Daarnaast hebben we de gemeente benaderd om inzicht te krijgen in welke inwoners geschikte kandidaten zouden kunnen zijn. We willen natuurlijk niet discrimineren, maar bijvoorbeeld mensen die al op leeftijd zijn, nodigen we niet uit om vrijwilliger te worden. Met de geschikte kandidatenlijsten hebben we gekeken naar een zone van zo’n 5 minuten rond de kazerne. Daarbij hebben we rekening gehouden met onze
16
Wij schrijven het document primair voor de
kiezen wij ervoor niet alle onderdelen in het
gemeenten. Tegelijkertijd is het beleidsplan
hoofddocument op te nemen. In plaats daarvan
ook een wettelijke verplichting, waarbij
kunt u in bijlage 1 lezen waar de andere
de Wet veiligheidsregio’s eisen stelt aan
wettelijke onderdelen van het beleidsplan
wat er minimaal in een beleidsplan moet
beschreven zijn of terug te vinden zijn.
worden opgenomen. Voor de leesbaarheid
Uiteindelijk leverde dit een aantal geschikte kandidaten, waarvan er nu twee werkzaam zijn als vrijwilliger. Het vraagt wat inspanning, maar we zijn tevreden over het resultaat en willen dit daarom periodiek blijven doen.
‘‘
opkomsttijden. Alle personen binnen deze zone zijn uitgenodigd voor een informatieavond.
17
de risico’s van een eventuele verlaging, en het
wal en een crisisorganisatie (Coördinatieteam
uitwerken van verschillende scenario’s over
Waddeneilanden) voor de Waddeneilanden
hoe dan nog steeds de dienstverlening op
ingericht. Daarnaast beschikken we over een
peil gehouden kan worden. Denk aan betere
fijnmazig netwerk van brandweerposten
arbeidsmarktcommunicatie, het verkorten van
om overal in de provincie brandweerzorg te
opleidingen (maar behouden van kwaliteit),
kunnen verlenen. Beide organisaties blijven 24/7
slimmer alarmeren en het benutten van de kracht
in de lucht doordat meer dan 1.500 mensen
van de ‘mienskip’, die graag wil helpen bij crises.
(300 crisisfunctionarissen en 1.250 repressieve
Voorkomen van crises en branden
medewerkers, op 50 beroepsbrandweermensen
Daarnaast blijven we waarde hechten aan het
na allemaal op vrijwillige basis) bereid zijn om,
certificaat Great Place to Work, waarmee we
veelal naast hun dagelijks werk, in actie te komen
aantonen dat we een aantrekkelijke werkgever
Omgevingswet
wanneer er een crisis, ramp of brand is.
zijn. Niet alleen omdat we belangrijk werk
Dankzij de Omgevingswet kunnen wij als veiligheidsregio straks sneller inbreng leveren over
Al deze mensen moeten opgeleid en beoefend
verrichten, maar ook omdat we vanuit een breed
brandveiligheid en omgevingsveiligheid, maar ook voor evenementen of overstromingen.
zijn. Dat moet efficiënt, leuk en uitdagend
perspectief kijken hoe we onze organisatie
Het samenvoegen van wetten en het meer integraal werken biedt kansen om de onderwerpen
zijn. Ze moeten van plannen, werkinstructies,
interessant kunnen maken en houden voor
waar wij als veiligheidsregio voor staan beter en eerder in het proces voor het voetlicht te
netwerkkaarten en coördinatiestructuren worden
iedereen die geïnteresseerd is om zijn steentje bij
brengen. Twee voorbeelden hiervan zijn omgevingstafels en de borging van (gebouw)regels in
voorzien. De operationele informatievoorziening
te dragen aan een veiliger Fryslân.
een omgevingsplan.
moet op de risico’s afgestemd en beschikbaar
Verder is er een inhoudelijke wijziging van het
Omgevingstafels
zijn. En inzetten moeten worden geëvalueerd
werk nodig, vooral voor de crisisorganisatie. De
Een nieuw element van de Omgevingswet zijn de zogenaamde omgevingstafels. Dit zijn
om een volgende keer nog beter voorbereid
Friese crisisorganisatie – van oudsher gericht op
overlegvormen tussen aanvrager, gemeente en relevante partners waarbij een aanvraag of
te zijn. Daarbij hoeft het niet uit te maken
de traditionele flitsrampen – ontwikkelt zich
initiatief wordt besproken. Door dit gezamenlijk en integraal te doen, ontstaat in één overleg
of je nu vrijwilliger, beroepsmedewerker of
steeds meer tot een adaptieve crisisorganisatie
een compleet beeld van de mitsen, maren en te nemen stappen om een initiatief van de
piketfunctionaris bent: als je wordt opgeroepen,
die anticipeert op complexe dreigingen. De
grond te krijgen. De aanvrager weet direct waar hij/zij aan toe is en wat er nog aan huiswerk
dan voer je je taak correct uit zoals je dat hebt
calamiteit met de Msc Zoë, de boerenprotesten,
ligt en alle relevante partijen kunnen direct hun belangen, wensen en eisen inbrengen. De
geleerd.
de coronacrisis en de opvang van vluchtelingen uit
omgevingstafel komt in de plaats van wat we nu het vooroverleg noemen.
moet actueel en afgestemd zijn. Het materieel
Veiligheid
Fryslân heeft een crisisorganisatie voor de vaste
Oekraïne zijn hier voorbeelden van. Door verder De komende vier jaar mag u van ons verwachten
te investeren in het evalueren en het vergroten
Borging van (bouw)regels in het omgevingsplan
dat wij dit blijven doen. Een uitspraak die
van het lerend effect, kunnen we onze organisatie
Een ander nieuw element dat voortkomt uit de Omgevingswet is een voordeel dat ontstaat
ambitieuzer is dan het lijkt. Het is een steeds
nog beter inrichten op een veranderende vraag.
door de bundeling van oude, losse wetten. Daarnaast maakt een omgevingsplan het mogelijk
grotere uitdaging om mensen te interesseren
In de komende beleidsperiode willen we een
meer regels op te nemen dan vroeger. In een bestemmingsplan moet elke regel ruimtelijk
voor een rol binnen de crisisorganisatie of
antwoord hebben op hoe we dit het meest
relevant zijn zoals dat heet. Met andere woorden: elke regel moet direct slaan op iets in de
als brandweervrijwilliger. Ondanks dat dit
effectief en efficiënt kunnen organiseren.
ruimte. In de nieuwe situatie mogen gemeenten ook zogenaamde procesregels invoegen, waarbij bijvoorbeeld voorwaarden worden gesteld aan het bouwen in overstromingsgebieden
aantal in Fryslân nog steeds op peil blijft, is het noodzakelijk om voorbereid te zijn voor het geval
Dit brengt ook met zich mee dat we oog hebben
of in de buurt van buisleidingen. Een voorbeeld hiervan zou kunnen zijn dat ontwikkelingen
deze trend stagneert.
voor de continuïteit van het eigen proces in het
alleen mogelijk zijn na inwinnen van advies van de veiligheidsregio.
geval van een langdurige crisis. Een dergelijke
18
Dit vraagt via een strategische personeelsplanning
crisis raakt ook de individuen binnen de crisis- en
om meer inzicht in de mate van paraatheid,
brandweerorganisatie. We moeten voorbereid
19
zijn om ook in zo’n situatie ervoor te zorgen dat
regeling van Fryslân beseffen we onze impact
we 24/7 alert en samen paraat staan.
op de begroting van gemeenten en dragen we
Een ander aandachtspunt voor de komende
bij hun huishoudboekje op orde te houden. Dit
beleidsperiode is dat we ons uiterste best blijven
bewustzijn hebben we altijd uitgedragen en dat
doen zo efficiënt mogelijk met middelen om
mag u ook de komende vier jaar weer van ons
te gaan. Als grootste gemeenschappelijke
verwachten.
Wij dragen bij aan het voorkomen van crises en branden
mate betrokken zijn bij deze onderwerpen,
We adviseren en informeren burgers, gemeenten, instellingen en ketenpartners op zo’n manier dat de veiligheid en/of het veiligheidsbewustzijn toeneemt.
hoogwaardig advies voorzien. Met een bredere
Waar de repressieve kant van de
De komst van de Omgevingswet biedt kansen
veiligheidsregio vaak de eerste taak is waarmee
om onze positie als betrouwbare partner van
we geassocieerd worden, kennen we daarnaast
gemeenten op het gebied van veiligheid te
een minstens zo belangrijke preventieve kant.
verstevigen. Niet alleen geven we dan advies
We adviseren burgers, gemeenten, instellingen
over ruimtelijke plannen, omgevingsplannen
en ketenpartners over het voorkomen van
en aanvragen voor evenementen- en
veiligheidsrisico’s en het verkleinen van effecten
omgevingsvergunningen, maar participeren
als gevolg van de risico’s.
we actief en bij voorkeur vroegtijdig in de
kunnen we gemeenten van kwalitatief kijk op risico’s en het leveren van kennis en inzicht, kunnen deze risico’s worden voorkomen of beperkt.
ontwikkeling van omgevingsvisies, -plannen en -vergunningen.
gezicht. Natuurlijk adviseren we over het beheersen van crises en de basis brandweerzorg.
Zo kunnen we op een veel eerder moment
Maar ook over zaken als (geneeskundige)
in het proces de indiener voorzien van
hulpverlening, evenementen, gevaarlijke
de juiste informatie en meegeven welke
stoffen, natuurgeweld en gaswinning. Een
veiligheidsaspecten van belang zijn voordat een
complete lijst aan adviestaken die wij voor
plan concreet wordt. Aan de achterkant van het
gemeenten uitvoeren vindt u op pagina 30.
proces blijven we onze toezichtwerkzaamheden
Veiligheid
Hierin toont de veiligheidsregio haar veelzijdige
uitvoeren om erop toe te zien dat de uitvoering Waar voorheen het credo was dat regels leidend
van de activiteiten net zo veilig gebeurt als
en bepalend zijn, vindt advisering nu veel
eerder is afgesproken met de gemeenten of
meer plaats aan de hand van risicoanalyses.
andere partners.
De belangrijkste daarvan zijn beschreven in
20
het Regionaal Risicoprofiel, ondersteund door
Nu laat het adviseren over veiligheid zich
het Incident Risicoprofiel en de Risico Index
niet altijd in wet- en regelgeving vastleggen.
Natuurbranden (RIN). Gemeenten kunnen
Menselijk handelen is nog steeds de meest
een sterke bijdrage leveren aan het verhogen
voorkomende oorzaak van branden.
van de veiligheid door bij het opstellen van
Vandaar dat wij ons best doen om het
omgevingsplannen rekening te houden
veiligheidsbewustzijn van de inwoners van
met de brede scope aan veiligheidsrisico’s
Fryslân verhogen. Bijvoorbeeld door het
in deze plannen. Juist deze diversiteit aan
organiseren van themabijeenkomsten op
veiligheidsrisico’s toont de meerwaarde van de
het gebied van evenementenveiligheid
veiligheidsregio aan, die op al deze terreinen
en het ketengericht werken met een
kan adviseren. Omdat onze collega’s in hoge
veelvoud aan partijen bij een thema als
21
Accent voor de komende jaren natuurbrandbeheersing. Of door het adviseren
Op een soortgelijke manier investeren we
De vorige pagina’s beschreven wat u van ons
dichte binnensteden, zoals die van Leeuwarden
en ondersteunen van zorginstellingen bij de
in risicocommunicatie. Wij vergroten het
gewend bent en wat u ook de komende jaren
of Harlingen, met nauwe straatjes en lange
voorbereiding op branden, rampen en crises.
veiligheidsbewustzijn van onze inwoners door
weer van ons mag verwachten. Het zijn de
panden. De grote hoeveelheid water in
over risico’s te communiceren en daaraan een
momenten waarop wij zichtbaar zijn voor de
Súdwest-Fryslân en De Fryske Marren, wat weer
Onder de noemer Brandveilig Leven voeren
handelingsperspectief te koppelen. Hierbij
buitenwereld. Wij komen in beeld wanneer er
een heel andere aanpak vraagt. Of het nu gaat
we een doelgroepgerichte aanpak om mensen
sluiten wij aan op de toenemende eigen
een brand of een crisis is, en we leveren onze
om de uitgestrekte agrarische gebieden in het
bewust te maken van de gevaren van brand,
verantwoordelijkheid, zelfredzaamheid,
bijdrage in het voorkomen hiervan.
noorden of de bosrijke gebieden in het zuiden,
hoe deze te voorkomen en hoe te handelen
veiligheidsbewustzijn en organiserend
wanneer er toch brand is. Dit gaat verder
vermogen van burgers, bedrijven en
De manier waarop we dit organiseren is niet
dan alleen voorlichting geven op scholen.
instellingen.
altijd zo zichtbaar. In dit beleidsplan geven we
we bereiden ons zo goed mogelijk voor, om zo weinig mogelijk verrast te zijn.
We werken nauw samen met een breed
hier richting aan door drie onderwerpen te
Kortom, onze organisatie moet blijven
palet aan partners in ons netwerk, zoals
benoemen waar we de komende jaren accent
functioneren, juist wanneer andere partijen
onderwijsinstellingen, woningcorporaties en
op willen leggen bij de uitvoering van ons werk.
uitvallen of onder druk staan. Om dat te
zorginstellingen.
realiseren is het van belang dat we bijzonder
Wij werken duurzaam en omgevingsbewust
alert zijn op landelijke of maatschappelijke
We zijn een wendbare organisatie die alert is op landelijke/maatschappelijke ontwikkelingen, nieuwe risico’s/trends en passen deze toe in de praktijk en onze bedrijfsvoering.
toepassen op onze organisatie. Soms zijn deze ontwikkelingen goed voorspelbaar. Zo hebben we vanuit het Regionaal Risicoprofiel zicht op de aanwezige risico’s binnen het werkgebied van de veiligheidsregio. Binnen het palet van risico’s geven we vanuit het risicoprofiel
Het paradoxale van crises en incidenten is
voor de komende tijd de thema’s ‘cyber’,
dat het helpt goed voorbereid te zijn en
‘klimaatverandering’ en ‘polarisatie van de
tegelijkertijd is het onmogelijk om volledig
samenleving’ extra aandacht. Vanuit onze rol
voorbereid te zijn. Iedere crisis of incident is
richten we ons op de gevolgbestrijding van deze
weer anders. Dat vraagt van Veiligheidsregio
thema’s. Oftewel, we denken met onze partners
Fryslân een betrouwbare en wendbare
mee om deze risico’s (verder) te voorkomen en
repressieve organisatie, met bewezen
voeren beleid om de effecten van mogelijke
overlegstructuren, vakbekwame mensen en
incidenten te beperken.
Veiligheid
ontwikkelingen en de impact hiervan
professionele ondersteuning. Een voorbeeld hiervan is de extra inspanning
22
Deze wendbare organisatie helpt ons in de
die we gaan verrichten op het thema
brede diversiteit aan crises en incidenten die we
waterveiligheid. We gaan dat doen door
dagelijks voor de kiezen krijgen. Daarbij kennen
actualisatie van onze plannen en het
we onze regio door en door, en begrijpen
intensiveren van de communicatie met burgers
we dat ieder gebied zijn eigen uitdagingen
en instellingen over risico’s van overstromingen
kent. De Waddeneilanden bijvoorbeeld, die
en wateroverlast en hoe daarop voor te breiden.
geoefend en geëquipeerd moeten zijn om zich
Voor een integrale waterveiligheidsstrategie
voor langere tijd zelf te kunnen redden. De
in Fryslân is samenwerking met (water)
23
door deelname aan het Deltaprogramma
te zijn van de laatste ontwikkelingen en deze
Waddengebied.
naar onze crisis- en repressieve organisatie te vertalen. Op deze manier zijn we, zo goed en
Een ander thema dat de komende jaren
kwaad als het kan, altijd voorbereid.
voorzienbaar aandacht gaat vragen, is de
‘‘
Duurzaam en omgevingsbewust Jan Yde van der Kooi – Clusterhoofd risicobeheersing Noordoost
Grote brand houthandel Noardburgum – 20 mei 2021
energietransitie: de overgang van het gebruik
Nu zijn onze voelsprieten voor maatschappelijke
van fossiele naar duurzame energiebronnen.
ontwikkelingen vooral afgestemd op zaken
Op 20 mei 2021 was er sprake van een zeer grote brand in een houthandel in Noardburgum. In
De hoeveelheid aan zonnepanelen, elektrische
die van belang zijn voor onze uitvoering.
eerste instantie leek het te gaan om een middelbrand, maar bij aankomst bleek dat de brand
auto’s en windmolens brengen ook nieuwe
Ondertussen blijven we ook alert op
zich al behoorlijk had ontwikkeld. Hoewel ik direct heb opgeschaald, was het pand helaas niet
veiligheidsrisico’s voor burgers en hulpverleners
ontwikkelingen die relevant zijn voor
meer te redden. We spreken in dat geval van een brand met voorspelbare afloop.
met zich mee. Hier passen we onze advisering,
onze eigen bedrijfsvoering. Vanuit onze
onze plannen en onze oefenprogramma’s op aan.
hoedanigheid als overheidsorganisatie is
Op het dak van het pand waren zo’n 1600 zonnepanelen geplaatst. Deze zijn bij de brand
duurzaamheid zo’n thema dat de komende
betrokken geraakt, waardoor kleine deeltjes werden verspreid in de omgeving. Met name het
Ondertussen gaan we ook de komende
jaren extra aandacht van ons krijgt. We bouwen
CoPI (Commando Plaats Incident) is in de nafase lang bezig geweest met het inventariseren van
beleidsperiode te maken krijgen met
aan een duurzame toekomst. Een toekomst die
het verspreidingsgebied en communicatie hieromtrent. Veel resten van de zonnepanelen lagen
onvoorziene zaken. Nieuwe maatschappelijke
gezond, schoon, groen en eerlijk is. Denk aan
in de omliggende landen, wel tot 10 kilometer benedenwinds.
uitdagingen, veiligheidsissues en crisistypen
het verlagen van onze uitstoot door minder en
zijn aan de orde van de dag. Dit vraagt dat
groener te reizen en meer gebruik te maken van
Het pand is inmiddels herbouwd en de zonnepanelen zijn nu op het naastliggende land
we binnen de stabiele repressieve organisatie
digitale mogelijkheden. Door maatschappelijk
geplaatst. Dit is vanuit risicobeheersing een betere oplossing dan het plaatsen op een pand met
de ruimte moeten hebben om weerbaar en
verantwoord in te kopen en een eerlijke prijs
een grote vuurlast. De brandweer denkt met gemeenten en provincie mee om dit soort nieuwe
wendbaar te zijn. Dat we snel nieuwe risico’s
voor een eerlijk product te leveren. Of het
risico’s op voorhand beter in te schatten en, waar mogelijk, te verkleinen.
moeten herkennen en deze om moeten kunnen
scheiden en beperken van afvalstromen en meer
zetten in praktisch handelen. Zodat we flexibel,
gebruik maken van recyclebare producten.
snel en goed kunnen inspelen op wat er speelt.
We zetten de netwerksamenleving centraal
buurt. Of door mensen hartelijk te ontvangen
waarbij ‘samen paraat’ ervoor zorgt dat we
wanneer ze geïnteresseerd zijn in een kijkje
elkaar vinden wanneer elke seconde telt.
achter de schermen. Allemaal inspanningen die
van landelijke wetgeving, zoals de gevolgen
We verbinden burgers, gemeenten, bedrijven en instellingen, werken met hen samen, en benutten elkaars kennis en expertise voor, tijdens en na een incident of crisis.
van de evaluatie Wet veiligheidsregio’s,
Voor onze organisatie is het netwerk waar we ons
taakdifferentiatie en presterend vermogen.
in begeven van vitaal belang. Dat begint lokaal.
Daarnaast is het netwerk een wezenlijk onderdeel
het IJsselmeergebied (Samij) en voor
We zetten ons in om zichtbaar en benaderbaar
van de manier waarop wij onze uitvoering
het Waddenzeegebied (CRW). Het doel?
Maar ook door alert te zijn op maatschappelijke
te zijn voor de inwoners van Fryslân. Juist omdat
organiseren. Denk aan crisisbeheersing, waar het
Incidentbestrijding op het water verbeteren
ontwikkelingen die van invloed kunnen zijn op
veiligheid een lokale aangelegenheid is, is
snel kunnen activeren van een breed scala aan
en borgen.
het houden van voldoende brandweermensen.
een goede relatie met de lokale gemeenschap
participerende partijen de kern van hun werk
Op de Friese binnenwateren wordt, naast
Denk aan de crisis op de woningmarkt of het
belangrijk. Iets waar we in blijven investeren. Dat
is. Of aan het netwerk van brandweerposten,
de reguliere hulpverleningsdiensten,
verplaatsen van bedrijvigheid naar grotere
doen we door te oefenen bij instellingen in de
Dit doen we door in nauw contact te blijven met burgers, partners, kennisinstellingen en bedrijven. Door deel te nemen aan het Veiligheidsberaad en samenwerkingsverbanden op Noord-Nederlands niveau. Door het vertalen
24
ervoor zorgen dat er draagvlak is wanneer er
Met veel partijen maken we concrete
een crisis of incident is. Met als bijvangst dat
samenwerkingsafspraken over hoe te
we zichtbaar en aantrekkelijk zijn voor nieuwe
handelen tijdens en na crises en branden.
vrijwilligers of crisisfunctionarissen.
Denk bijvoorbeeld aan onze participatie
Veiligheid
kernen. Zo proberen we continu op de hoogte
‘‘
netwerkpartners cruciaal, onder andere
in de samenwerkingsconvenanten voor
25
Netwerksamenleving centraal Burgerinitiatieven
ook samengewerkt met private
waar we de komende beleidsperiode uitvoering
Inwoners pakken steeds vaker gevraagd en ongevraagd hun rol op het gebied van veiligheid. In
watersportondernemingen die ingezet
aan willen geven. Maar ook voor andere zaken
evaluaties van meerdere incidenten en crises van de afgelopen jaren is een opkomende trend
kunnen worden voor eerste hulp en bijstand.
willen we flexibiliteit in de uitvoering van ons
gesignaleerd: spontane, vrijwillige burgerhulp die buiten (coördinatie van) hulpdiensten en andere
werk houden. Strakke kaders met de ruimte om
overheidsorganisaties omloopt. Denk aan de opvang van slachtoffers van de brand aan de Kelders
Dit geldt ook voor de in het risicoprofiel
in Leeuwarden, de opvanglocatie in een snackbar tijdens een grote brand, het spontaan ontruimen
uitgelichte thema’s ‘cyber’, ‘klimaatverandering’
van een terras tijdens een grote brand, opruimacties in het Waddengebied als gevolg van de
en ‘polarisatie van de samenleving’. We verrijken
Juist bij het voorkomen van crises en branden
containercalamiteit of een grote brand met zonnepanelen waarbij inwoners wilden helpen met
ons netwerk met partijen die een rol spelen
speelt ons netwerk een belangrijke rol. We
opruimen.
bij de gevolgbestrijding van deze thema’s.
koesteren de relaties die we nu al hebben
Klimaatverandering zorgt er bijvoorbeeld voor
en houden die in stand. En we zoeken ook
Hoe ga je om met deze spontane initiatieven van onze inwoners? Hoe kom je erachter wat het doel
dat de kans op natuurbranden vergroot. Dit
nieuwe partners op die kunnen helpen in
is van het initiatief, hoe en of het passend en/of helpend is en welke rol vanuit de crisisorganisatie
vraagt afstemming met partijen als Vitens,
het preventief handelen. Denk aan thema’s
daarbij passend is? Welke middelen zijn er om je in dit proces te ondersteunen?
Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten. Bij
als bluswatervoorziening of grootschalig
het thema ‘cyber’ valt te denken een partij
brandweeroptreden. Of de tijdens de coronacrisis
Om op deze vragen een antwoord te geven, hebben we een handreiking omgang spontane
als Data Fryslân, die over gerelateerde kennis
ontstane relatie met het Fries Sociaal Planbureau
burgerinitiatieven (inzet vrijwilligers) opgesteld voor de crisisorganisatie die de komende tijd wordt
specifiek voor Fryslân beschikt. Voor de komende
die ons inzicht geeft in de maatschappelijke
geïmplementeerd en beoefend.
periode gaan we de samenwerking met dit soort
impact van crises. Kennis die we inzetten om
netwerkpartners verbreden en versterken.
verbeteringen in onze crisisorganisatie door te voeren, zodat we voor de volgende crisis weer
gezonde samenleving. De veerkracht van onze netwerksamenleving, zoals spontane burgerinitiatieven,
Met het aangaan van dit soort nieuwe
willen we benutten en afhankelijk van het type incident nemen we een passende rol op ons. Samen
allianties doen we nieuwe kennis op, die
bewegen we de juiste kant op om zo een bijdrage te leveren aan een gezond en veilig Fryslân.
we vervolgens kunnen inpassen in onze
We zoeken actief bedrijven en instellingen op
vakbekwaamheidstrainingen. Daarmee vergroten
met een hoog risico op slachtoffers en incidenten
we het effect van ons handelen wanneer er
om hen te informeren over de risico’s en hen
daadwerkelijk een incident is. De komende jaren
te helpen hoe deze te verkleinen. En via het
zien we een ontwikkelrichting voor ons naar een
netwerk van onze brandweermensen zoeken
toekomstbestendig kennisnetwerk, oftewel een
we de samenwerking met lokale organisaties en
Kennisschakelpunt Veiligheid Fryslân, die werkt
boren we nieuw potentieel aan om het aantal
vanuit een kennisagenda. Ook hierbij zoeken
vrijwilligers in tact te houden.
beter voorbereid te zijn.
Veiligheid
Want ook in de toekomst willen we ons samen met onze inwoners inzetten voor een veilige en
daarbinnen flexibel te kunnen opereren.
we actief de samenwerking op met relevante partners, zoals NHL Stenden.
Wij werken informatie gestuurd met betrouwbare data
Naast dat we ons netwerk uitbreiden, richten
We ontwikkelen ons tot informatieknooppunt en werken zoveel mogelijk met betrouwbare en kwalitatief hoogwaardige informatie en data.
we onze repressieve organisaties dusdanig in dat onvoorziene, spontane initiatieven ingepast kunnen worden. Denk aan burgerinitiatieven die door de toenemende digitalisering snel
26
kunnen ontstaan en zo een rol spelen in het
In ons werk, waar soms elke seconde telt,
bestrijden van een crisis. Hiervoor hebben we al
is het enorm belangrijk om over de juiste
een bestuurlijk vastgesteld visiedocument liggen,
informatie te beschikken. Dit helpt om snel
27
Betrouwbare data en informatie betere beslissingen te kunnen nemen. En om
Tegelijkertijd hebben we nog een lange weg
Informatieknooppunt
proactief besluiten te nemen en te reageren op
te gaan. Want informatiegestuurd werken
Betrouwbare data kan het verschil maken wanneer elke seconde telt. Daarom blijven we
potentiële dreigingen of incidenten.
begint bij het gestructureerd verzamelen en
investeren in het verbeteren van ons informatiemanagement. Een van de elementen die we
organiseren van betrouwbare data. Dit komt
de komende vier jaar doorontwikkelen is het informatieknooppunt (IKP). Dit vindt op een
Voor de brandweer geldt dat de juiste
niet alleen ten goede aan de veiligheidsregio,
innovatieve manier plaats met, onder andere, proeftuinen waarbij toegevoegde waarde leveren
informatie helpt om mensen, materieel en
maar door onze coördinerende rol ook aan
het uitgangspunt is.
geld heel gericht en effectief in te zetten, daar
onze gemeenten en andere partners. De
waar de risico’s op incidenten of slachtoffers
komende beleidsperiode zetten we ons in hier
Het IKP brengt informatie samen, geeft duiding aan de informatie en deelt de informatie met
het grootst zijn. Met de juiste informatie
een kwaliteitsslag in te maken.
een breed netwerk. In een opgeschaalde bovenregionale crisis kan het IKP ondersteunen in vraag en antwoord van ketenpartners en een actueel beeld leveren van de crisis. Daarnaast
mensen voorlichten en risico’s beperken. Op
De evaluatie van Dekkingsplan 2.0 Samen
is het IKP de verbinding met landelijke informatieknooppunten. Het IKP is ingezet tijdens de
het gebied van crises streven we naar een
Paraat toonde aan dat het belangrijk is hier
coronacrisis, maar ook tijdens de vluchtelingenopvang Oekraïne is het IKP een schakel tussen
continu accuraat en actueel beeld over wat er
een speerpunt van te maken. Kwalitatief
gemeenten en het landelijk Knooppunt Coördinatie Informatie Oekraïne (KCIO).
in onze regio gebeurt en kan gebeuren. We
hoogwaardige data is beperkt beschikbaar,
willen crisissituaties en -plannen beoordelen
en dat - vooral bij incidenten die minder
op basis van actuele situatietekeningen en
vaak voorkomen - zorgt ervoor dat het
omstandigheden.
ondoenlijk is hiervan te leren. Daarom gaan we gestructureerd werk maken van ‘samen
De eerste stappen hebben we hier al in
aantoonbaar paraat’ en ‘samen aantoonbaar
gezet. Tijdens de coronacrisis hebben we
vakbekwaam’. Een ontwikkeling die nodig
een informatieknooppunt ontwikkeld.
is nu ook landelijk werk wordt gemaakt van
Hier werd informatie vanuit meerdere
gebiedsgerichte opkomsttijden. Een extra
perspectieven bij elkaar gebracht en aan
stimulans die nodig is om bij het volgende
partners en omgeving beschikbaar gesteld.
Dekkingsplan nog betere conclusies en
De komende beleidsperiode zetten we ons in
aanbevelingen te geven over hoe we zo
om de kwaliteit van het knooppunt zowel qua
efficiënt mogelijk met de middelen voor
informatiewaarde als qua techniek verder te
brandweerzorg om kunnen gaan.
Veiligheid
kan de brandweer bovendien proactief
verbeteren. Gepaard met deze ontwikkelingen is het nodig Ook bij dit thema komt het netwerkkarakter
dat ook de continuïteit, privacy en security
van de organisatie duidelijk naar voren. We
meegroeit. Juist wanneer ‘cyber’ een van de
houden actief ontwikkelingen in de gaten en
elementen is binnen ons risicoprofi el moeten
participeren waar mogelijk. Zo doen we mee
we als veiligheidsregio een hoge standaard
in de landelijke ontwikkeling om informatie
hebben als het gaat om veiligheid. Dit blijft
uit te wisselen tussen regio’s en Rijk, via het
ook de komende beleidsperiode een belangrijk
zogenaamde Knooppunt Coördinatie Regio’s
aandachtspunt, die hand in hand loopt met de
– Rijk (KCR2). Ook zijn we, met hulp van Friese
inhoudelijke ontwikkelingen.
gemeenten, aangesloten op het Digitaal Stelsel
28
Omgevingswet.
29
Borging wettelijke adviestaken Artikel 10 Wet veiligheidsregio’s
In dit beleidsplan worden in ieder geval de
In de Wet veiligheidsregio’s (Wvr) zijn in artikel
volgende taken geborgd. Deze komen voort uit
op het gebied van brandveiligheid en
10 de bevoegdheden en taken opgenomen die
artikel 10, lid b van de Wvr:
omgevingsveiligheid. • Het adviseren over en toetsen van
overgedragen. Van deze taken of onderdelen
Advisering
brandveiligheidsinstallaties en -plannen
voeren wij de volgende werkzaamheden uit:
• Het adviseren van gemeenten, provincie
en de daarvoor geldende normen.,
• Het inventariseren van risico’s, branden, rampen en crises.
en Rijksoverheid in het kader van omgevingsveiligheid.
uitbrengen over ontwikkelingen en
• Het beperken en bestrijden van gevaar voor
• Het adviseren op omgevingsverordeningen en
situaties die van invloed zijn op de
mensen en dieren bij ongevallen anders dan
andere besluiten in het kader van de fysieke
risicoprofielen van Veiligheidsregio
bij brand.
leefomgeving.
Fryslân.
• Het voorbereiden op de bestrijding van
• Het adviseren over aanvragen voor
branden en het organiseren van de
evenementenvergunningen, voor zover dat
rampenbestrijding en de crisisbeheersing.
betrekking heeft op B- en C-evenementen.
• Het in stand houden van de
• Het adviseren van het bevoegd gezag
• Het adviseren over de opslag en ontbranding van vuurwerk. • Het adviseren over mogelijke routering van gevaarlijke stoffen zoals bedoeld in
informatievoorziening binnen en tussen de
op aspecten van de basisbrandweerzorg,
diensten van de veiligheidsregio en tussen
waaronder bluswatervoorziening,
andere organisaties die betrokken zijn bij
bereikbaarheid voor de hulpdiensten en
Toezicht
risico- en/of crisisbeheersing.
opkomsttijden.
De taken in het kader van toezicht
• Het nemen van (repressieve) maatregelen
de Wet vervoer gevaarlijke stoffen.
spitsen zich voor de brandweer
Hierbij hoort ook het adviseren van het
voor de beheersbaarheid van risico’s
toe op het toezicht houden op
bevoegd gezag bij (het voorkomen, beperken
op het gebied van brandveiligheid en
(brand)veiligheidsaspecten van de
en bestrijden van) branden, rampen en crises
omgevingsveiligheid.
omgevingsvergunning voor technische
in gevallen zoals deze in de wet zijn benoemd
• Het adviseren van het bevoegd gezag
bouwactiviteit, omgevingsplanactiviteiten
als ook gevallen die volgen uit dit beleidsplan.
(gemeenten en provincie) ten aanzien van
en gebruiksmeldingen. Daarnaast houdt
Hierbij verstaan we tevens het adviseren over
aanvragen voor omgevingsvergunningen
de brandweer toezicht op (brand)
brandpreventie, brandbestrijding en ongevallen
voor milieubelastende activiteiten (MBA’s)
veiligheidsaspecten zoals is opgenomen
ten aanzien van gevaarlijke stoffen.
op (brand)veiligheidsaspecten voor zover de
in omgevingsvergunningen voor MBA’s en
veiligheidsregio daar niet voor is aangewezen
in afdeling 4.2 van het Besluit activiteiten
als wettelijk adviseur op grond van artikel 4.33
leefomgeving. Tot slot stelt de brandweer
van het Omgevingsbesluit.
een controle- en toezichtplan voor
Uitwerking wettelijke taken artikel 10 Wet veiligheidsregio’s Zoals hierboven benoemd, behelst een van de
• Het adviseren van het bevoegd gezag
taken van de veiligheidsregio het adviseren van
op (brand)veiligheidsaspecten van
het bevoegd gezag een vast omkaderd
het bevoegd gezag over risico’s van branden,
omgevingsvergunningen voor (technische)
controleregime wordt ingesteld.
rampen en crisis. In artikel 14 van de Wet
bouwactiviteiten en het adviseren
veiligheidsrisico’s (Wvr) is een omschrijving
over de afhandeling van bijbehorende
opgenomen van deze adviesfuncties. Met
gebruiksmeldingen.
de komst van de Omgevingswet ziet deze
30
• Gevraagd en ongevraagd advies
Veiligheid
aan het bestuur van de veiligheidsregio zijn
• Het adviseren over wet- en regelgeving
bedrijven en instellingen op, waar namens
• Het adviseren over landelijke richtlijnen,
omschrijving er anders uit dan in voorgaande
beleidsregels en handreikingen op het gebied
beleidsplannen.
van omgevingsveiligheid.
31
Participatie
bestuur van de veiligheidsregio structureel
Tot slot acht de veiligheidsregio het van
borgen aan de voorkant van het proces van
groot belang te participeren in processen
omgevingsplannen.
en ontwikkelingen rondom omgevingsvisies en het adviseren daarover. Daar hoort
Daarnaast wordt het bestuur van de
automatisch bij dat de veiligheidsregio
veiligheidsregio tijdens het ontwerp van een
participeert in omgevingstafels, ketentafels
omgevingsplan gevraagd te participeren in
of andere samenwerkingsmomenten die
dit proces. Voorafgaand aan de vaststelling
voorafgaan aan de hierboven genoemde
van een (ontwerp) omgevingsplan, wordt de
omgevingsverordeningen en andere besluiten in
veiligheidsregio daarnaast om advies gevraagd.
het kader van de fysieke leefomgeving,
De veiligheidsregio zal dit schriftelijk doen.
Uitwerking niet-wettelijke taken
niet op de toelaatbaarheid van voorliggende
Naast de wettelijke taken, dient volgens
ontwikkelingen, maar gaat in op aanwezige
artikel 14,, lid e ook een beschrijving van de
relevante risico’s, zoals de opslag en het
niet-wettelijke adviesfunctie toegevoegd te
gebruik van gevaarlijke stoffen, het vervoer
worden. Deze valt onder artikel 10, lid b. Hierin
van gevaarlijke stoffen, brandveiligheid,
dient te worden opgenomen hoe gemeenten
omgevingsveiligheid en basisbrandweerzorg.
het bestuur van de veiligheidsregio in de gelegenheid stellen haar adviesfunctie uit te oefenen met betrekking tot omgevingsplannen.
Veiligheid
Het advies van de veiligheidsregio richt zich
De adviesfunctie in relatie tot omgevingsplannen vindt zijn oorsprong in artikel 5.2 van het Besluit kwalitatief leefomgeving (Bkl). Op grond van dit artikel moet bij de totstandkoming van een omgevingsplan voor risico’s bij branden, rampen en crises rekening worden gehouden met het voorkomen, beperken en bestrijden van deze calamiteiten. Daarnaast moet er aandacht geschonken worden aan de mogelijkheden voor personen om zichzelf daarbij in veiligheid te kunnen brengen. Bovendien krijgt de geneeskundige hulpverlening, zoals omschreven in artikel 1 van de Wvr, een plek in de afweging. Om gemeenten van een vakkundige advies te voorzien over het voorkomen, beperken
32
en bestrijden van branden, rampen en crises, is het van groot belang dat gemeenten het
33
Bijlage 1: Borging wettelijke eisen
Wettelijke bepaling
De Wet veiligheidsregio’s stelt eisen aan wat
In plaats daarvan kunt u in deze bijlage lezen
Beschrijving van de nietwettelijke adviesfunctie
er minimaal in een beleidsplan moet worden
waar de andere wettelijke onderdelen van het
opgenomen. Voor de leesbaarheid zijn niet alle
beleidsplan beschreven zijn of terug te vinden
onderdelen in het hoofddocument opgenomen.
zijn.
Beoogde operationele prestaties bij rampenbestrijding en crisisbeheersing (art. 14, lid 2a, Wvr)
Beschreven in
Regionaal Risicoprofiel 2022-2025 Veiligheidsregio Fryslân
(art. 14, lid 2e, Wvr) De voor de brandweer geldende opkomsttijden en beschrijving van de aanwezigheid van brandweerposten en beschrijving van voorzieningen en maatregelen
Dekkingsplan Brandweer
(art. 14, lid 2f, Wvr)
Regionaal Crisisplan 2022-2025 Veiligheidsregio Fryslân
Rampenbestrijdingsplannen
Uitwerking van landelijke doelstellingen
Meerjarenbeleidsplan 2023-2026, zie pagina 30
Veiligheid
Wettelijke bepaling
Beschreven in
Strategische agenda Veiligheidsberaad
(art. 14, lid 2b, Wvr) Een informatieparagraaf met beschrijving informatievoorziening tussen diensten en organisaties
Maakt onderdeel uit van het Regionaal Crisisplan 2022-2025
(art. 14, lid 2c, Wvr)
Een oefenbeleidsplan (art. 14, lid 2d, Wvr)
34
Meerjarenbeleidsplan vakbekwaamheid Crisisbeheersing
35
Een gezonde basis ‘foar elkenien’ Agenda Publieke Gezondheid Fryslân 2023-2026
36
37
De Agenda Publieke Gezondheid gaat over
mentale gezondheid, ook in Fryslân. Verschillen
gezamenlijke ambities en inspanningen die
die er al waren op het gebied van gezondheid,
helpen de gezondheid van de bevolking te
werden vergroot. Maatschappelijke problemen
bevorderen en te beschermen. De agendapunten
als stijgende zorgkosten, een toenemend tekort
komen voort uit de inzichten die we hebben
aan personeel en de impact van gezondheid
verzameld over de gezondheidssituatie
op de economie, maken de noodzaak voor
van onze inwoners, de knelpunten in het
investering in gezondheid duidelijk. Maar ook
werkveld en beleidsontwikkelingen en
bij vraagstukken op het terrein van klimaat,
verantwoordelijkheden van gemeenten.
duurzaamheid en leefomgeving wordt
Preventie staat daarbij centraal: het bevorderen
de wisselwerking met gezondheid steeds
van veerkracht en het voorkomen dat
duidelijker.
problemen ontstaan. Als er toch problemen
Inleiding
ontstaan, is het van belang deze vroegtijdig
Preventie heeft in beleid en begrotingen een
te signaleren en tijdig te voorzien in adequate
steeds prominentere plek gekregen en is voor
zorg en ondersteuning. Met als ideaal: gezonde
gemeenten een belangrijk instrument bij het
en vitale inwoners die kansrijk opgroeien en
realiseren van de huidige maatschappelijke
kunnen participeren in de samenleving.
opgaven. Denk aan de participatie van inwoners in de samenleving en daarmee leefbaarheid in
In dat kader dragen wij als gemeenschappelijke
dorpen, de vermindering van de gevolgen van
en gemeentelijke dienst publieke gezondheid
infectieziekten, de realisatie van een gezonde
van alle Friese gemeenten bij aan:
beroepsbevolking, meer kansengelijkheid en het voorkomen van een zorginfarct. Publieke
Gezondheid 2023-2026 benoemt de belangrijkste vraagstukken voor de publieke gezondheid in Fryslân en vormt het fundament voor de samenwerking tussen Friese gemeenten onderling en de samenwerking met hun GGD. De agenda bouwt voort op het huidige beleid op basis van het meerjarenbeleidsplan 2019-2022. 38
Er zijn echter nieuwe vraagstukken bijgekomen die leiden tot andere accenten in de publieke gezondheid. Te denken valt aan de veranderende bevolkingssamenstelling,
gezondheidszorg is daarmee een schakel in de • de aanpak van de ongelijke verdeling
transformatie waar we voor staan.
van gezondheid; • preventie als stevige basis in Fryslân
We begrijpen inmiddels allemaal dat gezondheid
de urgentie om de pandemische paraatheid
met extra aandacht voor groepen die
veel verder gaat dan de afwezigheid van
te versterken, de toegenomen ongelijkheid
gezondheidswinst verdienen;
ziekte. Het gaat om het vermogen van mensen
in gezondheid en tegenstellingen in de samenleving. We beschrijven wat de GGD, in opdracht van de gemeenten, daarin wil betekenen en
• een duidelijke sturing en regie op een
om veerkrachtig te zijn. Om met de fysieke,
integrale preventieve aanpak, zowel
emotionele en sociale levensuitdagingen om te
lokaal als provinciaal;
gaan. Om zoveel mogelijk eigen regie te voeren.
• de transformatie van zorg naar gezondheid.
We streven naar een brede positieve gezondheid waarbij regie op het eigen leven voorop
waarmee zij de komende jaren aan de slag gaat.
staat. Tegelijkertijd weten we ook dat hier
Ieder jaar vindt bijstelling en concretisering
langdurige en breed gedragen inspanningen voor nodig zijn. Daarbij zal de focus niet alleen
monitoren, worden verschillende indicatoren
Gezondheid en preventie als deel van de transformatie
gebruikt (bijlage 1, p. 68).
Er is urgentie om nu te investeren in
zijn, maar ook op achterliggende factoren als
gezondheid. De coronapandemie heeft een
armoede, laaggeletterdheid en het gebrek aan
zware wissel getrokken op zowel de fysieke als
een sociaal netwerk. Er zijn geen quick fixes.
van de agenda plaats. Om de gezondheid te
Gezondheid
Deze Agenda Publieke
op gezondheid en leefstijl gericht moeten
39
Een belangrijke omslag is dat we ons werk nog
De landelijke voornemens en standpunten
meer gaan richten op de hele levensloop van
stemmen hoopvol om een doorbraak te kunnen
de mens. Bij de beschrijving van ontwikkelingen
realiseren. Het Ministerie van Volksgezondheid,
en ambities hebben we de leefwereld van al
Welzijn en Sport (VWS) heeft versterking van
onze inwoners voor ogen. Een indeling van
de publieke gezondheid aangekondigd, bereidt
levensfases helpt daarbij. We werken voor
wijziging van de Wet Publieke Gezondheid voor,