Bijlage Ib - Ontwerpbestemmingsplan

Kenmerkend voor de behuizingen aan de Buorren - en ook elders binnen de bebouwing - is, naast de verticale geleding van de gevels, de afwisseling in de nokrichting, dakhelling en goothoogten waardoor een levendig beeld ontstaat. Het steenachtige karakter van de Buorren, vooral ontstaan na 1900, wordt nog versterkt door het ontbreken van boombeplanting. Tegenover een weids uitzicht op het nabije Lutkewierum krijgt de kern, met de versmalling van kade en vaart en de aanwezigheid van enige huizen aan de overzijde een toenemende beslotenheid in de richting van de brug. Zowel de brug als de door zijn ligging, schaal en vormgeving opvallende voormalige waterherberg vormen hier de visuele afsluiting naar het open landschap van het voormalige buitendijkse gebied. Van belang zijn ook de doorgangen, welke inzicht geven in de ruimtelijke opbouw vanaf de Buorren naar de achterliggende terreinen met de aldaar gelegen kleinschaliger bijgebouwen en losse woonhuizen. Nabij de Draversdijk heeft een van de doorgangen zich als verbinding van de Buorren naar de Draversdijk ontwikkeld tot een kleinschalige open ruimte met bescheiden woonbebouwing aan de zuidkant. De oudere oorsprong van de plek van de brug, de voormalige dijk en de bebouwing langs de kade laat zich

4

nog herkennen door de wat hogere ligging van het geheel ten opzichte van de omgeving en vooral de kade, die via een trapje bereikt wordt. Aansluitend aan de kernbebouwing, brug en voormalige herberg ligt de bebouwing langs de Molmawei en de Draversdijk, samengesteld uit al in vroeger tijden aanwezige losse grootschaliger elementen van boerderijen en de direct aan de dijk gelegen kleinschalige, gesloten lintbebouwing. Deze lintbebouwing heeft zich herkenbaar ontwikkeld in het smalle restgebied vanaf de herberg tussen de dijk en een opvaart naar een van de boerderijen in de omgeving. Door de beperkte ruimte zijn bijgebouwen als schuren en dergelijke, waarvan sommige opgetrokken van hout, eveneens direct aan de dijkweg gelegen tussen de woonhuizen. Behoudens de erven van de boerderijen en de tuinen van de aan de buitenzijden van het dorp gelegen losse huizen is ook hier boombeplanting schaars. Als geheel ontstaat derhalve een vrij direct herkenbaar silhouet van brug en bebouwing vanuit het omringende open landschap. Begrenzing van het dorpsgezicht De beschreven kenmerken van de historisch gegroeide ruimtelijke structuur van Rien, het huidige dorpsbeeld en de daarin herkenbare historische ontwikkeling rechtvaardigen een aanwijzing als beschermd dorpsgezicht ingevolge artikel 2 0 van de Monumentenwet.

Tot het aangewezen dorpsgezicht behoren de samenhangende onderdelen van de ruimtelijke structuur, waaruit de historische ontwikkeling is af te lezen. De samenhangende structuur is opgebouwd uit de brug, de vaart en de weg met de daaraan gerelateerde concentraties van bebouwing. Hoewel het omringende landschap door zijn openheid en de visuele relatie met het zuidelijker gelegen Lutkewierum mede van belang is voor de historisch-ruimtelijke karakteristiek van Rien, is dit vanuit practische overwegingen niet binnen de begrenzing opgenomen. De begrenzing van het aangewezen dorpsgezicht is weergegeven op de bijgevoegde kaart (Rijksdienst voor de Monumentenzorg, nummer 328). Rechtsgevolg aanwijzing Ter effectuering van de bescherming van het aangewezen dorpsgezicht moet ingevolge artikel 3 7 , lid 8 van de W e t op de Ruimtelijke Ordening een bestemmingsplan worden ontwikkeld of herzien. De toelichting op de aanwijzing als beschermd dorpsgezicht kan daarbij wat het beschermingsbelang betreft als uitgangspunt dienen.

Doel van de aanwijzing is de karakteristieke met de historische ontwikkeling samenhangende structuur en ruimtelijke kwaliteit van het gebied te onderkennen als zwaarwegend belang bij de verdere ontwikkelingen binnen het gebied. De aanwijzing beoogt op die wijze een basis te geven voor een ruimtelijke ontwikkeling die inspeelt op de aanwezige kwaliteiten, daarvan gebruik maakt en daarop voortbouwt.

Geraadpleegde literatuur: Aa. A.J. van der.

Aardrijkskundig woordenboek der Nederlanden. dl. 9. Gorinchem, 1847. Baerderadiel, In Geakunde. Gearstald fan it Geakundig Wurkforban fan de Fryske Akademy. Drachten, 1 9 5 7 . Hacquebord,

L.

'Het noordelijk zeekleigebied' in: S. Barends, J . Renes, T. Stol, J . C . van Triest e.a. (red ). Het Nederlandse Landschap. Een historisch-geografische benadering. Utrecht, 1 9 8 6 . o

Rienk,

§ T-

Binnendiken en Slieperdiken yn FrysIan. Boalsert, 1 9 5 4 .

K.A. en Walther,

G.L

00

•r O ~ T

*"

Stedebouwkundig adviesbureau Witpaard-Partners. Voorstel te beschermen dorpsgezicht Rien, gemeente Hennaarderadeel. Zwolle, 1981. Stedebouwkundig adviesbureau Witpaard-Partners. Bestemmingsplan Rien, gemeente Littenseradiel. Zwolle, 1 9 8 6 . Stichting Bodemkartering. Toelichting bij de Bodemkaart van Nederland, schaal 1 : 50.000. Blad 10 Oost, Sneek. Wageningen, 1 9 7 4 .

Colofon: Uitgave van de Rijksdienst voor de Monumentenzorg, Zeist. Historisch-geografisch onderzoek: Drs. J . J . de Haas, Breda. Stedebouwkundig onderzoek: Rijksdienst voor de Monumentenzorg, Zeist. Foto's: Dienst van het Kadaster en de Openbare Registers, Apeldoorn (afb. 2); Rijksdienst voor de Monumentenzorg, Zeist (afb. 1 , 3 , 4 ) ; Topografische Dienst, Emmen (omslag). Kaart en illustratie in de tekst: Studio Ineke van der Burg, Bilthoven. Verkoopprijs f 1 0 , - . Deze publikatie is schriftelijk of telefonisch te bestellen bij het Distributiecentrum D O P Postbus 2 0 0 1 4 2 5 0 0 EA 's-Gravenhage. Telefoon: 0 7 0 - 7 8 98 8 0 . Onder vermelding van bestelnummer of I S B N 9 0 3 4 6 1472 7. Druk: Staatsdrukkerij, 's-Gravenhage. 5

Fotobijlage

A f b . 1. B. Schotanus a Sterringa, Uitbeeldinge der Heerlijkheit Friesland, 1970 (facsimile herdruk van 1718), grietenij Hennaarderadeel, fragment.

7

I'HOVIXl'lK

(; K M V. K N T K

FRIESLAND

111-; \ .\ A A 111) i : I! A1) K, K L .

I8GS /lufit/m-

/hmo/tfs*

A f b . 4. J . Kuyper, Gemeente-atlas van Nederland, 1874, provincie Friesland, gemeente Hennaarderadeel.

LIJST MET KARAKTERISTIEKE BOUWWERKEN EN MONUMENTEN

Verklaring van de toegekende Waarde aan de karakteristieke bouwwerken

K1 = Bouwwerken met de omschrijving K1 zijn tijdens het onderzoek naar karakteristieke bouwwerken aangeduid als het meest waardevol. Tijdens het onderzoek hebben deze 19 punten of meer gekregen. Deze bouwwerken vertegenwoordigen een zodanige monumentale waarde, dat behoud van bouwwerk gewenst is. Hierbij valt te denken aan het behoud van een bepaalde geleding in de bouwmassa, een specifieke dakvorm en geveltype. Voor het slopen is een omgevingsvergunning verreist omdat behoud van het historisch materiaal gewenst is.

K2 = Bouwwerken met de omschrijving K2 zijn tijdens het onderzoek naar karakteristieke bouwwerken aangeduid als waardevol. Tijdens het onderzoek hebben deze een score van 15 tot 19 punten gekregen. Deze bouwwerken vertegenwoordigen een zodanige waarde, dat het van belang is om de hoofdvorm van het bouwwerk in hoofdzaak in stand te houden. Hierbij valt te denken aan het behoud van een bepaalde geleding in de bouwmassa, een specifieke dakvorm en geveltype.

Karakteristieke bouwwerken Plaatsnaam

Straat

Huisnummer

Soort object

Waarde

Britswerd

Buorren

2

Woonhuis

K2

Hidaard

Buorren

1

Kerk

K1

Itens

Hearedyk Hearedyk Hearedyk Hearedyk Hearedyk Hearedyk Hearedyk Hearedyk

3 29 31 36 42 44 46 48

Pastorie Kosterswoning Kerk Smederij Woonhuis Dubbel woonhuis Dubbel woonhuis Woonhuis

K2 K2 K1 K2 K2 K2 K2 K2

Kûbaard

Tsjerkebuorren Tsjerkebuorren Tsjerkebuorren

2 Bij 3 7

Woonhuis / opslag Grafmonument Pastorie

K2 K2 K1

Reahûs

Sanleansterdyk Slijpsterwei Slijpsterwei Slijpsterwei

22 1 Bij 3 3

Onderwijzerswoning Café Grafmonument Kerk

K2 K2 K2 K1

Rien

Molmawei

1

Herberg

K1

Waaksens

Buorren

Bij 9

Baarhuisje

K1

Wiuwert

Labadistendyk Froonackerdyk

22 4

Woning / bedrijf Directeurs woning

K2 K2

Rijksmonumenten Plaatsnaam

Straat

Huisnummer

Soort object

RM nummer

Britswerd

Terp

2

Kerk

RM 8483

Hidaard

Buorren

4

Boerderij

RM 21536

Itens Kubaard Rien

Tsjerkebuorren Tsjerkebuorren Buorren Buorren Buorren Buorren Buorren Buorren Buorren Draversdyk

1 5 2 4 6 14 32 42 50 1

Kerk Kerk Woning Woning Woning Woning Woning Woning Woning Woning

RM 21538 RM 21541 RM 21550 RM 21551 RM 21552 RM 21553 RM 21554 RM 21555 RM 21556 RM 21549

Waaksens

Buorren

9

Kerk

RM 21554

Wiuwert

Terp Terp Terp

Nabij 1 1 8

Grafmonument Kerk Boerderij

RM 8521 RM 8521 RM 8523