Bijlage I onderzoeksrapport sturen op jeugdhulp

Bij lokale contracten voert de gemeente zelf de gesprekken met de aanbieders en doet zij ook zelf de beleidsvoorbereidende werkzaamheden en het inkooptraject. Vanuit lokaal contractmanagent wordt geconstateerd dat er de afgelopen twee jaar relatief veel maatwerktrajecten zijn ingezet, terwijl het uitgangspunt is dat met de ingekochte jeugdhulp zoveel mogelijk in de gehele vraag naar jeugdhulp wordt voorzien. Maatwerktrajecten zijn relatief duur. Vanuit contractmanagement wordt gesignaleerd dat GI’s vaker buiten de gecontracteerde aanbieders om verwijzen. Hierover vindt momenteel overleg met hen plaats. Soms is er geen plek bij gecontracteerde aanbieders, maar soms ook leiden personeelswisselingen of een informatieachterstand bij de GI’s tot de inzet van maatwerk, zo wordt in een interview aangegeven. Op casusniveau heeft de contractmanager van de gemeente Súdwest-Fryslân contact met de aanbieder wanneer er problemen zijn, dergelijke signalen worden niet rechtstreeks vanuit het gebiedsteam besproken met de betreffende aanbieder. Wanneer er meerdere signalen zijn dat de samenwerking niet goed loopt, dan wordt dit bij SDF neergelegd. De problemen die worden gesignaleerd in de keten en die in het voorgaande werden beschreven, worden ook door de portefeuillehouder bij SDF op de agenda gezet.

Deze manier van werken is nu beter dan in het verleden omdat er bij SDF meer capaciteit voor contractmanagement beschikbaar is gekomen. Toch wordt vanuit de gemeente ervaren dat het vaak nog lang duurt voordat SDF actie onderneemt. Maandelijks vindt er een Fries contractmanagersoverleg plaats waar ook SDF bij aanwezig is en waarin afstemming plaatsvindt en signalen over aanbieders worden gedeeld. 3.3.3 Gezamenlijk transformeren van de jeugdhulp Elke jeugdhulpregio in Nederland stelt een regiovisie op, zo ook de jeugdhulpregio Fryslân. Hiermee wordt de regionale samenwerking en het opdrachtgeverschap versterkt. De Friese gemeenten hebben samen met alle partners, waaronder jeugdhulpaanbieders en cliënten, de Fryske regiovisie Jeugdhulp vormgeven. In deze visie worden de gewenste beweging van het zorglandschap, de verbinding tussen de lokale toegang en specialistische jeugdhulp, een nietvrijblijvende governance en de jeugdfuncties waarop bovenregionaal wordt samengewerkt beschreven. Verder moet de regiovisie bijdragen aan het beperken van de administratieve lasten, het realiseren van reële tarieven en het borgen van de zorgvuldigheidseisen van de inkoop. Er zijn in 2020 in VNG verband met de zogenaamde Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO) verschillende procesmatige en inhoudelijke eisen gesteld die gemeenten moeten

Sturen op jeugdhulp

26

Rekenkamer Súdwest-Fryslân

vastleggen in hun regiovisie. De Fryske Regiovisie Jeugdhulp is vastgesteld door de afzonderlijke Friese gemeenteraden. In de gemeente Súdwest-Fryslân gebeurde dat op 13 april 2023. In onderstaande figuur staat de kern van de Fryske Regiovisie weergegeven. 7 Figuur 3.2 De Fryske Regiovisie Jeugdhulp

Bron: Mei-inoar foar ús bern - De Fryske Regiovisie Jeugdhulp 2023 – 2026, p.5.

In de Fryske Regiovisie staat beschreven dat ook het vervolg hiervan in partnerschap wordt vormgegeven. In jaarplannen worden de concrete acties en thema’s benoemd waarmee de Friese gemeenten dat jaar aan de slag gaan. Daarnaast spreken de gemeenten af om structureel met elkaar in gesprek te blijven op bestuurlijk, tactisch en operationeel niveau.

3.3.4 Hervormingsagenda Jeugd Op landelijk niveau zijn het ministerie van VWS, zorgaanbieders, cliënten(vertegenwoordigers), professionals en de VNG bezig met het opstellen van de Hervormingsagenda Jeugd 2022-2028. Het doel van de Hervormingsagenda Jeugd is tweeledig: 1. Betere en tijdige zorg en ondersteuning, op de juiste plek en wanneer dit nodig is 2. Een beheersbaar en daarmee duurzaam financieel houdbaar stelsel De Hervormingsagenda moet een inhoudelijke vernieuwing van het jeugdstelsel opleveren die de kwaliteit van de jeugdhulp verhoogt. Het opstellen van de Hervormingsagenda liep vertraging op door onenigheid tussen verschillende partijen over de structurele extra besparing op de jeugdhulp die in het meest recente Regeerakkoord werd aangekondigd. In april 2023 werd bekend dat de Vereniging Nederlandse Gemeenten en het Rijk een principeakkoord hebben bereikt over het financiële kader voor de Hervormingsagenda Jeugd. Afgesproken is dat er in 2024 en 2025 in totaal € 385 miljoen minder hoeft te worden bespaard. Vanaf 2026 blijft er een bezuiniging staan. In mei 2023 bereikten cliëntenorganisaties, professionals, aanbieders, gemeenten en het Rijk een principeakkoord over de inhoud van de Hervormingsagenda Jeugd en gaven zij aan de gemaakte afspraken met een positief advies voor te leggen aan hun achterban.

De Hervormingsagenda Jeugd bevat een groot pakket maatregelen om de jeugdzorg te verbeteren en financieel houdbaar te krijgen. Zo zal er structureel worden geïnvesteerd in de landelijke kwaliteit en effectiviteit van jeugdhulp. Ook komt er een aanpassing van de Jeugdwet, waardoor duidelijker wordt waarvoor kinderen en ouders hulp kunnen krijgen. Gemeenten worden verplicht bepaalde specialistische zorg regionaal in te kopen om beschikbaarheid en continuïteit van zorg beter te organiseren. Er zal minder papierwerk en administratie nodig 7 Mei-inoar foar ús bern. De Fryske Regiovisie Jeugdhulp 2023 – 2026.

Sturen op jeugdhulp

27

Rekenkamer Súdwest-Fryslân

zijn, zodat medewerkers daar zo min mogelijk tijd aan kwijt zijn. Ook zullen wijkteams worden versterkt en moet betere samenwerking met bijvoorbeeld het onderwijs er voor zorgen dat kinderen en jongeren meer met collectieve voorzieningen worden ondersteund. Uithuisplaatsingen worden zoveel mogelijk voorkomen en teruggedrongen.8

3.4 Monitoring Zoals uit hoofdstuk 3 is gebleken heeft de gemeente Súdwest-Fryslân de afgelopen jaren verschillende stappen gezet in de doorontwikkeling van de monitoring om zo beter zicht te krijgen op de ontwikkelingen in de jeugdhulp. De te verwachten uitgaven worden op een andere manier geprognosticeerd en er wordt naast financiële overzichten periodiek inzicht gegeven in aantallen cliënten per voorziening. Op verzoek kunnen de verschillende bestuurlijk en ambtelijk betrokkenen rapportages ontvangen. Vanuit de gebiedsteams is er periodiek overleg met medewerkers van control, financiën en kwaliteit waarin managementinformatie wordt besproken. Er is binnen de gemeente nog veel (meer) informatie beschikbaar, bijvoorbeeld over aanbieders, is de indruk van de respondenten. Sinds anderhalf jaar is er in de gemeente een data analist werkzaam voor het sociaal domein. Het is nu eenvoudiger om de benodigde cijfers in beeld te krijgen en het is mogelijk om een betere inschatting van de kosten te maken. Er wordt in de gemeente Súdwest-Fryslân nog niet gestuurd aan de hand van real-time informatie in dashboards, hoewel dat laatste volgens verschillende respondenten wel wenselijk zou zijn. Er is in het verleden een aanzet hiertoe gedaan, maar dit is gestopt omdat niet aan alle randvoorwaarden kon worden voldaan.

De ervaring is dat er in de gemeente SúdwestFryslân in beperkte mate wordt gestuurd op de ontwikkelingen in kosten en aantallen. Wanneer bijvoorbeeld de kosten van verblijf stijgen, dan wordt daarnaar gekeken en wordt aan SDF gevraagd om de contracten nog eens na te kijken. De hoge kosten van maatwerk is een aandachtspunt dat wordt meegegeven aan de gebiedsteams en die gaan dan vervolgens uitzoeken wat hieraan gedaan kan worden. In een interview wordt erop gewezen dat er nu nog vooral financieel wordt gestuurd en dat hierbij meer de verbinding gemaakt zou moeten worden met ontwikkelingen in het zorggebruik: hoeveel cliënten krijgen welke zorgzwaarte en welke ontwikkelingen doen zich daarin voor. Dat moet concreter worden en daar wordt een uitdaging gezien; van financiële analyses naar inzicht in aard en aantallen. De gemeente wil dat cliënten van zwaardere zorg naar lichtere ondersteuning of naar eigen ondersteuning door de gebiedsteams gaan en dat zou de gemeente inzichtelijk willen krijgen, aldus een respondent. Vanuit de gebiedsteams wordt de kanttekening geplaatst dat sturen op jeugdhulp moeilijk is door de aard van de problematiek en door de context. Cijfers zijn van belang, maar inzicht in casuïstiek is beter, ook voor het inzicht van de raad, wordt hierbij opgemerkt.

8 https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2023/05/17/hervormingsagenda-over-verbeteringen-

jeugdzorg, geraadpleegd op 19 mei 2023.

Sturen op jeugdhulp

28

Rekenkamer Súdwest-Fryslân

Hoofdstuk 4 Perspectief van de raad 4.1 Het perspectief ten tijde van de transitie In het rekenkameronderzoek uit 2014 werden gesprekken gevoerd met op één na alle fracties die destijds in de gemeenteraad vertegenwoordigd waren. Uit deze gesprekken bleek dat raadsleden positief waren voor wat betreft de communicatie over en de houding van de gemeente ten aanzien van de transitie in het jeugddomein. Verder gaf men aan dat de raad weliswaar zeer frequent wordt geïnformeerd, maar minder frequent wordt gevraagd een besluit te nemen. De besluiten die wel door het college aan de raad werden voorgelegd, waren vrij abstract van aard en leken gericht op het scheppen van ruimte voor het college of de ambtelijke organisatie. Gevolg was dat nadien verschillende interpretaties aan de genomen besluiten konden worden gegeven, zo constateerde de rekenkamer. Verder bleek uit het onderzoek dat de informatievoorziening richting de raad in accent moest verschuiven. Waar het in 2014 nog ging om kaderstellende besluiten met betrekking tot de decentralisatie (het proces ernaar toe), ging het vanaf 2015 om indicatoren die de raad de gelegenheid moeten bieden te kunnen sturen.

Welke indicatoren dat zouden moeten zijn moest nog worden bezien en het voornemen om te monitoren op indicatoren zoals doorstroom en uitstroom en verwijspatronen werd door de rekenkamer op zichzelf raadzaam gevonden, maar daarbij werd opgemerkt dat dit een nadere concretisering behoeft die enkel in dialoog gemaakt kan worden. De ontschotting van de verschillende budgetten binnen het sociaal domein werd door verschillende raadsleden als positief ervaren. Aan de andere kant werd ook de behoefte geuit om separaat zicht te houden op het financiële verloop binnen de jeugdzorg. Raadsleden verwachtten een behoorlijke groei van de instroom richting eerste lijn jeugdzorg en daarmee mogelijk oplopende kosten. Tot slot spraken alle geraadpleegde raadsleden zich uit tegen samenwerking in een nieuwe gemeenschappelijke regeling (GR); dan is de raad de regie kwijt en is er alleen een extra laag en extra kosten, zo werd door hen gesteld. Met betrekking tot de samenwerking met (private) zorgaanbieders blijkt wantrouwen te bestaan bij verschillende raadsleden. Raadsleden zien ten tijde van het rekenkameronderzoek risico’s voor de ambtelijke organisatie, de decentralisatie betekent een hele ommezwaai, en ook voor de doelgroep. De overgangsperiode van de oude naar de nieuwe situatie brengt het risico met zich mee dat cliënten tussen de wal en het schip geraken, zo wordt opgemerkt.

4.2 Het perspectief van de raad in 2023 In het kader van dit rekenkameronderzoek werd een enquête uitgezet onder raadsleden met jeugdhulp in portefeuille en werd een aantal raadsleden in een groepsgesprek nader bevraagd. Raadsleden signaleren dat bepaalde maatschappelijke ontwikkelingen, zoals vechtscheidingen, een probleem zijn en hun effect hebben op kinderen. Een andere tijdgeest vraagt om een andere manier van werken. Raadsleden denken daarbij aan praten met kinderen in plaats van

Sturen op jeugdhulp

29

Rekenkamer Súdwest-Fryslân

praten over kinderen, bijvoorbeeld door middel van een jongerenadviesraad. Raadsleden benadrukken het belang van preventie en voorlichting. Zij zien het als een voordeel dat jeugdhulp naar de gemeente is gegaan, zowel voor de kinderen als voor de ouders. Raadsleden zijn enthousiast en horen goede geluiden over het werken met POH-ers. Wel horen zij van inwoners dat wachtlijsten nog erg lang zijn en dat er veel personele wisselingen zijn, met name bij de aanbieders. De meeste raadsleden geven aan redelijk tot goed op de hoogte te zijn van wat er speelt binnen het beleidsdomein jeugd, soms omdat zij een relevante nevenfunctie bekleden. De raadsleden die minder goed op de hoogte zeggen te zijn schrijven dit onder meer toe aan het feit dat zij nieuw in de raad zijn. Eén van hen merkt hierbij op: “Het is mij bekend dat het beleidsdomein jeugd een zeer actueel dossier is. Het zou dan ook mooi zijn als er meer informatie op overzichtelijke wijze en thema/informerende/voorlichtende avonden zouden worden georganiseerd. Dit is helaas niet gebeurd”. Het is voor de raadsleden niet duidelijk waar zij wel en waar zij niet over gaan met betrekking tot de jeugdhulp. De raadsleden die beroepsmatig betrokken zijn bij jeugdhulp hebben hier een beter beeld van.

Vragen die raadsleden hebben zijn onder meer:  In welke structuur is de jeugdhulp is gegoten?  Waar mag de raad over beslissen en wat wordt er vanuit de centrumgemeente Leeuwarden geregeld?  Wie zijn naast de gemeente de verwijzers en wat zijn hun bevoegdheden?  Jeugdhulp is een paraplu term. Wat valt hier nu precies onder?  Hoe lopen de geldstromen? Raadsleden geven aan dat er geen concrete en goed meetbare doelen zijn geformuleerd voor de jeugdhulp of constateren dat zij niet weten wat die doelen zijn. Ook weet een ruime meerderheid van de raadsleden niet welke indicatoren worden gehanteerd om inzichtelijk te maken of de doelen zijn gerealiseerd. Twee derde van de raadsleden geeft aan dat zij onvoldoende informatie over jeugdhulp ontvangen om hun kaderstellende taak uit te voeren. “Mogelijk vragen wij ook te weinig aan het college”, merkt één van de raadsleden hierover op. In het groepsgesprek bevestigen raadsleden dat zij weinig hebben gevraagd en geven zij aan het gevoel te hebben dat er beslissingen zijn genomen waar zij onvoldoende vat op hebben gehad. Bijvoorbeeld het inrichten van de gemeenschappelijke regeling SDF waardoor de jeugdhulp meer op afstand is komen te staan, terwijl de herindeling van de voormalige gemeenten naar de gemeente Súdwest-Fryslân was bedoeld om als gemeente zelf meer slagkracht te krijgen.

Ook zijn bijna alle raadsleden van mening dat zij onvoldoende informatie ontvangen om hun controlerende rol uit te oefenen. Als mogelijke verklaring hiervoor wordt opgemerkt dat de raad door de samenwerking in SDF op afstand staat. Ook is de wijze waarop de kosten van de jeugdhulp zich in de gemeente ontwikkelen voor de meeste raadsleden niet tot nauwelijks inzichtelijk. Datgene wat raadsleden het meest missen in de informatievoorziening over de jeugdhulp is terugkoppeling op de doelstellingen, inzicht in cliëntervaring en een duidelijk overzicht van de financiën. Een raadslid merkt hierbij op: “Informatie die wij krijgen is te ingewikkeld en met juridisch jargon moeilijk te lezen”. Dit wordt bevestigd in het groepsgesprek. Raadsleden geven aan geen zicht te hebben op individuele casuïstiek. Wel krijgen zij actieve informatie over financiën en aantallen en dat wordt als ingewikkelde en droge stof gezien. Op dit moment is de raad niet op vlieghoogte, wordt geconstateerd.

Sturen op jeugdhulp

30

Rekenkamer Súdwest-Fryslân

De wijze waarop informatie wordt aangeboden en behandeld wordt door bijna alle raadsleden als onvoldoende beschouwd. Eén van de raadsleden beoordeelt, gezien de huidige crisis in de jeugdzorg, de terugkoppeling als onvoldoende en andere raadsleden geven aan een informatieve bijeenkomst en verdiepende stukken over de gemeente Súdwest-Fryslân te wensen. “De taak van een raadslid is controleren op hoofdlijnen. Die hoofdlijnen zijn redelijk te volgen, maar op detail gaat het vaak mis en dat is het probleem”, aldus weer een ander raadslid. Andere bronnen, zoals de media, worden soms als informatiever gezien dan de informatie die van het college werd ontvangen. Raadsleden staan neutraal ten opzichte van de kwaliteit (onder andere tijdigheid, consistentie, betrouwbaarheid) van de informatie die zij ontvangen. Zij zijn het erover eens dat de informatie niet aansluit bij de behoeften van de raad en dat het detailniveau van de informatie niet passend is. Raadsleden verschillen van mening over de vraag of de raad duidelijke kaders heeft gesteld voor de jeugdhulp, waarbij één van hen aangeeft dat als die kaders al zijn gesteld, deze bij hem of haar in ieder geval niet bekend zijn.

Ook oordelen zij verschillend over de mate waarin de positie van de gemeente SúdwestFryslân binnen de regionale samenwerking in SDF voldoende duidelijk voor hen is; voor de ene helft van de raadsleden is dit wel het geval en voor de andere helft niet. Eenzelfde (verdeelde) beeld doet zich voor waar het gaat om de vraag of er sprake is van een effectieve samenwerking tussen gemeenteraden in de regio. Op de vraag wat er verbeterd kan worden in de regionale samenwerking antwoorden raadsleden dat er open en transparant verteld moet worden wat de verschillen tussen theorie en praktijk zijn; wat is het doel ooit geweest van de jeugdzorg en wat wordt er gerealiseerd? Een ander raadslid pleit voor meer en betere informatie over inrichting, voortgang en opbrengsten van het beleid ten aanzien van jeugdhulp en voor het tijdig verstrekken van informatie. Raadsleden zijn redelijk eenduidig in hun oordeel dat de raad van de gemeente Súdwest-Fryslân onvoldoende invloed heeft op de keuzes die worden gemaakt ten aanzien van de jeugdhulp. Uiteindelijk zouden er minder wachtlijsten en minder bureaucratie in de jeugdhulp moeten zijn en zou er gewerkt moeten worden vanuit meer zeggenschap voor ouders en jongeren en meer vertrouwen in de individuele hulpverlener, aldus één van de raadsleden.

Sturen op jeugdhulp

31

Rekenkamer Súdwest-Fryslân

Hoofdstuk 5 Analyse, conclusies & aanbevelingen In dit hoofdstuk worden de onderzoeksvragen beantwoord, waarna conclusies worden getrokken en aanbevelingen worden gedaan en inzichtelijk wordt in hoeverre en op welke wijze de gemeente beter in staat kan worden gesteld zijn sturingsruimte voor wat betreft de jeugdhulp in te vullen.

5.1 Analyse Hoe hebben de kosten voor de jeugdhulp zich de afgelopen vijf jaar ontwikkeld en welke oorzaken liggen ten grondslag aan deze ontwikkeling? Sinds de decentralisatie in 2015 is in de gemeente Súdwest-Fryslân het aantal hulpvragen met betrekking tot jeugd toegenomen en is de problematiek van jeugdigen complexer geworden. Mogelijke oorzaken die hiervoor worden genoemd zijn het toenemend aantal vechtscheidingen en de rol van social media, maar bijvoorbeeld ook de bredere en meer integrale manier van werken waardoor mogelijk meer problemen zichtbaar worden. Ook speelt de corona pandemie mogelijk een rol in het ontstaan en meer zichtbaar worden van problematiek onder jongeren. In 2022 lijkt de omvang van het gebruik van jeugdhulp licht af te nemen. Voor wat betreft het jeugdhulpgebruik onderscheidt de gemeente zich niet wezenlijk van andere gemeenten met een vergelijkbare omvang. Met de toenemende (complexiteit van de) vraag naar jeugdhulp, zijn ook de kosten in de afgelopen jaren gestegen in de gemeente Súdwest-Fryslân. Dit geldt zowel voor de totale kosten als de gemiddelde kosten per inwoner. De begrote kosten stegen ook, maar waren nog niet op het niveau van de kosten die daadwerkelijk werden gerealiseerd.

Wel is het verschil tussen werkelijke en begrote kosten aanzienlijk kleiner geworden en lijkt er recent dus realistischer te worden begroot in de gemeente Súdwest-Fryslân. Om de oplopende kosten te beheersen heeft de gemeente maatregelen getroffen, waarover in de volgende alinea meer. Enkele jaren geleden zijn er daarnaast forse ombuigingen opgenomen in de begroting. Met de recent toegezegde compensatie vanuit het Rijk is de aanleiding voor de ombuigingen, die nu door de gemeente als erg ambitieus en weinig realistisch worden gezien, voorlopig weggenomen. De hoge kosten van de jeugdhulp in de gemeente SúdwestFryslân worden deels verklaard door de inzet van relatief dure maatwerktrajecten wanneer in de gewenste zorg niet voorzien kan worden met de beschikbare ingekochte zorg en ondersteuning. Hiervoor worden verschillende verklaringen gegeven, waaronder de verstopping in de keten/wachtlijsten bij aanbieders, maar ook de wensen van aanbieders.

Welke mogelijkheden heeft de gemeente Súdwest-Fryslân om te sturen op de ontwikkelingen in (de kosten van) de jeugdhulp en in hoeverre wordt hiervan gebruik gemaakt? Gemeenten hebben, zoals in het eerste hoofdstuk werd beschreven, verschillende mogelijkheden om te sturen op de ontwikkelingen in (de kosten van) de jeugdhulp. In onderstaande tabel is uitgewerkt hoe de gemeente Súdwest-Fryslân hier invulling aan geeft. De mate waarin de inzet van de verschillende sturingsmogelijkheden daadwerkelijk van invloed is (geweest) op de kosten van jeugdhulp was geen onderdeel van dit onderzoek, maar kan ook

Sturen op jeugdhulp

32

Rekenkamer Súdwest-Fryslân

lastig worden vastgesteld door het ontbreken van eenduidige relatie tussen de inzet van de afzonderlijke maatregelen en de resultaten daarvan.

Tabel 5.1 Sturingsmogelijkheden in de praktijk Sturingsmogelijkheden De grip op de toegang verbeteren

Inzet in de praktijk      

Meer aandacht voor kostenbeheersing

   

Meer aandacht voor realiseren transformatiedoelstellingen

  

Versterken grip op financiën in de uitvoering

  

Versterken grip op effectiviteit zorg in de uitvoering

 

Sturen op jeugdhulp

Het gebiedsteam biedt zelf in beperkte mate lichte zorg en ondersteuning. De gemeente werkt samen met het onderwijs en wil hier verder invulling aan geven. De gemeente werkt met POH GGZ jeugd. Met de komst van ZorgDomein wordt verwacht beter te kunnen sturen op het verwijsgedrag van huisartsen. De gemeente voert gesprekken met de GI’s. Er zijn duidelijker kaders voor de medewerkers van de gebiedsteams, bijv. ten aanzien van het afsluiten van trajecten. De gemeente wil de inrichting en samenstelling van de gebiedsteams meer afstemmen op de omvang en aard van de problematiek. De inkoop van jeugdhulp vindt overwegend op regionaal niveau plaats via SDF. Het accounthouderschap m.b.t. de aanbieders gebeurt deels door SDF en deels lokaal en/of in samenspraak met de gemeente. Er worden resultaatafspraken gemaakt met aanbieders en hierover wordt op casusniveau het gesprek gevoerd. Er geen sprake van resultaatbekostiging. Buiten de ingekochte zorg om worden er maatwerktrajecten ingezet. Het gebiedsteam werkt integraal, maar met aandacht voor de specifieke expertise op het gebied van jeugdhulp. De gemeente zoekt naar intensievere samenwerking met het voorliggend veld, bijv. het onderwijs. De gebiedsteams komen onvoldoende toe aan preventief werken. De kwaliteit van de financiële prognoses is verbeterd en het verschil tussen begrote en werkelijke kosten wordt kleiner.

Er is veel managementinformatie beschikbaar, maar er is nog geen sprake van datagedreven sturing. De gemeente heeft zicht op de ontwikkelingen in de kosten van jeugdhulp, minder op ontwikkelingen in de zorgvraag. Beleidsdoelstellingen zijn niet duidelijk en meetbaar geformuleerd waardoor resultaten op gemeentelijk niveau niet (helder) kunnen worden weergegeven. Er worden binnen de uitvoering resultaatafspraken gemaakt met aanbieders en hierover worden op casusniveau gesprekken gevoerd.

33

Rekenkamer Súdwest-Fryslân

Op welke wijze geeft de raad invulling aan zijn kaderstellende en controlerende rol voor wat betreft de jeugdhulp? En hoe zijn het bestuurlijk proces, de bestuurscultuur en de bestuurlijke context hierop van invloed? De gemeente Súdwest-Fryslân stelt via de reguliere planning- en controlcyclus de financiële kaders ten aanzien van het sociaal domein en daarbinnen de jeugdhulp. Het beleidskader voor het sociaal domein dateert uit 2014. Specifieke beleidsambities ten aanzien van jeugdhulp en een vertaling daarvan naar meetbare doelen en resultaten op het niveau van de gemeente zijn er niet. Gemeentelijke doelen zijn dan ook niet vertaald naar de afspraken met jeugdhulpaanbieders. Desgevraagd geven raadsleden aan dat er geen concrete en goed meetbare doelen zijn geformuleerd voor de jeugdhulp of constateren zij dat zij niet weten wat die doelen zijn. De meeste raadsleden die in dit onderzoek hebben geparticipeerd vinden dat zij onvoldoende informatie over jeugdhulp ontvangen om hun kaderstellende taak uit te voeren, maar dat zij zelf wellicht ook niet voldoende informatie vragen aan het college. Verschillende raadsleden hebben het gevoel dat zij onvoldoende vat hebben gehad op beslissingen die zijn genomen ten aanzien van de jeugdhulp, bijvoorbeeld ten aanzien van het inrichten van SDF.

De raad heeft geen bewuste afweging gemaakt over de wijze waarop hij zijn controlerende rol wenst uit te oefenen. Zo heeft de raad niet duidelijk aangegeven waarop ze de resultaten van beleid en uitvoering wil beoordelen en op welk moment dat zou moeten gebeuren. Desondanks is de raad in voorgaande jaren, zoals ook blijkt uit hoofdstuk 2, op meerdere manieren en op meerdere momenten door het college geïnformeerd over in het bijzonder de financiële ontwikkelingen ten aanzien van de jeugdhulp. De informatievoorziening van college aan raad gebeurt overwegend op vaste momenten via de P&C-cyclus en is meer aanbod- dan vraaggestuurd. Raadsleden zijn van mening dat zij onvoldoende informatie ontvangen om hun controlerende rol uit te oefenen. Zij hebben de indruk dat zij door de samenwerking in SDF op afstand zijn komen te staan. De informatie die de raad ontvangt wordt als droog en ingewikkeld beoordeeld. Wat de raad naar eigen zeggen graag zou willen weten is terugkoppeling op de doelstellingen, inzicht in cliëntervaring en een duidelijk overzicht van de financiën. Raadsleden zijn het erover eens dat de informatie die zij ontvangen niet aansluit bij de behoeften van de raad en dat het detailniveau van de informatie niet passend is. Verschillende raadsleden geven aan dat het fijn zou zijn wanneer er informatiebijeenkomsten over het onderwerp jeugdhulp zouden plaatsvinden.

Op 26 april 2023 heeft een dergelijke bijeenkomst plaatsgevonden waarin onder andere is ingegaan op de taken van de gemeente in het kader van de Jeugdwet, de cijfers en invloed van gebiedsteams en de mogelijkheden van gemeenteraden om invloed te kunnen uitoefenen binnen de centrumregeling. Over de duidelijkheid van de positie en sturingsmogelijkheden van de gemeente in het algemeen en de raad in het bijzonder binnen de regionale samenwerking en over het contact en samenwerking met de raden van de andere deelnemende gemeenten binnen de regionale samenwerking wordt verschillend gedacht. Raadsleden zijn redelijk eensgezind waar het gaat om hun (beperkte) invloed op de keuzes die worden gemaakt ten aanzien van de jeugdhulp door de complexe inrichting van het jeugdhulpstelsel.

Sturen op jeugdhulp

34

Rekenkamer Súdwest-Fryslân

5.2 Conclusies Beperkte invloed op een complex probleem De toenemende (complexiteit van de) vraag naar jeugdhulp heeft er in de gemeente SúdwestFryslân, net als in veel andere gemeenten, toe geleid dat de kosten in de afgelopen jaren zijn gestegen. Er zijn in de gemeente verschillende maatregelen getroffen om te sturen op de inzet van jeugdhulp en daarmee tot op zekere hoogte op de kosten van jeugdhulp. Tot op zekere hoogte, omdat jeugdhulp een zogenaamde open einde regeling is; gemeenten zijn en blijven verantwoordelijk voor het bieden en betalen van jeugdhulp, terwijl zij tegelijkertijd niet de enige toegangspoort tot jeugdhulp zijn. Sturen op verwijzers en aanbieders blijft een uitdaging De gemeente stuurt op de toegang tot jeugdhulp door onder meer de inzet van praktijkondersteuners bij de huisartsen, door het versterken van de verbinding met het onderwijs zodat problemen van kinderen en jongeren vroegtijdig worden gesignaleerd en door de werkwijze en inrichting van de gebiedsteams af te stemmen op de ontwikkelingen rond en vraag naar jeugdhulp. De veiligheid van en zorg voor jeugdigen staat daarbij centraal. Er wordt gesproken met jeugdhulpaanbieders, onder andere over de te behalen resultaten.

Daarbij is er ruimte voor de inzet van maatwerktrajecten buiten de ingekochte zorg om, mede door de ervaring dat het regelmatig lastig is om de gewenste zorg te kunnen bieden bij de gewenste aanbieder. De jeugdhulpketen zit verstopt, zo wordt door verschillende respondenten aangegeven. Door de regionale samenwerking binnen SDF is de directe invloed van de gemeente Súdwest-Fryslân op aanbieders beperkt. Door complexiteit van de problematiek blijven transformatiedoelen moeilijk te realiseren De gemeente Súdwest-Fryslân, in het bijzonder de gebiedsteams, werken aan het realiseren van de oorspronkelijke transformatiedoelen. Gebiedsteams werken integraal, maar zouden, om een verschuiving van zwaardere naar lichtere vormen van jeugdhulp te realiseren, zelf meer lichte ondersteuning willen en kunnen bieden. Ook zouden gebiedsteams meer aandacht willen besteden aan preventie en de samenwerking met voorliggende voorzieningen, maar door de complexiteit van de problematiek van jeugdigen en de inzet die nodig is om passende zorg en ondersteuning voor hen te vinden, komen zij hier onvoldoende aan toe. Meer datagedreven werken is wenselijk Er is in de gemeente Súdwest-Fryslân (nog) geen sprake van datagedreven werken met betrekking tot de jeugdhulp.

Er is de afgelopen jaren meer managementinformatie beschikbaar gekomen en de kwaliteit van de financiële prognoses is verbeterd, maar het volgen van en spreken over de ontwikkelingen in de aard en omvang van de jeugdhulp en vervolgens het beslissen over de aanpak heeft meer een ad hoc dan een systematisch karakter. Het ontbreken van actuele, duidelijke en meetbare beleidsdoelstellingen en indicatoren maakt dat resultaten op gemeentelijk niveau niet (helder) kunnen worden weergegeven en dat het ook niet duidelijk is waar de monitoring zich precies op zou moeten richten. De aard van het bestuurlijk proces, de bestuurscultuur en de bestuurlijke context zijn van invloed op rolinvulling van de raad De aard van het bestuurlijk proces leidt tot een gebrek aan politieke discussie waar het gaat om de jeugdhulp in de gemeente Súdwest-Fryslân. Landelijke kaders en de regionale afspraken die zijn gemaakt binnen SDF beperken de invloed die vanuit de gemeente(raad) kan worden

Sturen op jeugdhulp

35

Rekenkamer Súdwest-Fryslân

uitgeoefend op de jeugdhulp. Tegelijkertijd geeft de raad aan onvoldoende zicht te hebben op de beleidsruimte die er wel is. De invloed van de raad is beperkt en deels indirect door de regionale samenwerking in het kader van SDF. Desondanks kan de raad input geven aan de portefeuillehouder die de gemeente vertegenwoordigt in het portefeuillehoudersoverleg van SDF waarin de belangrijkste zaken die binnen de centrumregeling spelen aan de orde komen, een mogelijkheid waar weinig gebruik van gemaakt lijkt te worden. Door de oplopende tekorten gedurende de afgelopen jaren had de informatievoorziening en het gesprek tussen raad en college voor een groot deel betrekking op de financiële kaders. Bestuurlijke en inhoudelijke kaders voor wat betreft jeugdhulp zijn onvoldoende duidelijk voor de gemeenteraad. De complexiteit van zowel het jeugdhulpstelsel als de problematiek maken het een lastig onderwerp voor de raad. De informatievoorziening vanuit het college aan de raad is meer aanbod- dan vraaggestuurd en raadsleden zijn niet tevreden over de huidige informatievoorziening en de mate waarin deze in hun behoefte voorziet. Informatie wordt als droog en ingewikkeld beoordeeld en de raad geeft aan onvoldoende in staat te zijn om kaders te stellen en te controleren.

Raadsleden hebben in het bijzonder behoefte aan terugkoppeling op de doelstellingen, inzicht in cliëntervaring en een duidelijk/begrijpelijk overzicht van de financiële ontwikkelingen ten aanzien van de jeugdhulp. Tegelijkertijd geven raadsleden aan zelf ook weinig actief te zijn geweest in het bevragen van het college.

5.3 Aanbevelingen… … aan het college Bij het vaststellen van de regionale visie op jeugdhulp door de achttien Friese gemeenten is aangegeven dat de regiovisie per gemeente een unieke uitwerking en vertaling gaat krijgen, omdat iedere gemeente de pedagogische basis en preventieve voorzieningen op een eigen manier georganiseerd heeft. In het bijbehorende raadsvoorstel geeft het college aan veel waarde te hechten aan de betrokkenheid van de gemeenteraad bij het vervolgproces. Daarnaast wil het college werken aan een vertaling van de doelen en leidende principes uit de landelijke Hervormingsagenda, de Fryske regiovisie en het coalitieakkoord naar lokale doelen en acties en in ieder geval jaarlijks de gemeenteraad informeren over de voortgang en de resultaten van de regiovisie via de jaarplannen. 9 Wij bevelen aan de gemeenteraad actief te betrekken bij het inrichten van het proces van informatievoorziening, zodat raadsleden mee kunnen bepalen hoe en wanneer ze worden ingelicht over zowel de inhoudelijke taakuitvoering als over de voortgang op de doelstellingen en de indicatoren. Daarbij moet ook gezorgd worden voor afstemming met de informatie die via de P&C-cyclus met de raad wordt gedeeld zodat er samenhang en overzicht in de informatievoorziening aan de raad ontstaat.

Daarbij moet er onder meer aandacht zijn voor de (kwalitatieve) ervaringen van cliënten en eventuele wachtlijsten bij de gemeentelijke toegang en de aanbieders. … aan de raad Neem als raad zelf initiatieven om meer en betere informatie over de werking en effecten van de jeugdhulp te verzamelen, bijvoorbeeld door werkbezoeken, gesprekken met cliëntenraden en gesprekken met andere (Friese) gemeenten/gemeenteraden.

9 Raadsvoorstel gemeente Súdwest-Fryslân Fryske regiovisie Jeugdhulp, 13 april 2023.

Sturen op jeugdhulp

36

Rekenkamer Súdwest-Fryslân

Dring bij het college aan op een sterkere inhoudelijke verantwoording over de jeugdhulp. Neem een actieve rol in waar het gaat om de beoogde vertaling van (onder meer) de regiovisie naar lokale doelen. Zorg ervoor dat er meer concrete handvatten voor sturing en controle komen door het opnemen van duidelijke en concrete doelstellingen en indicatoren in beleid en P&C documenten en voer hierover het gesprek met het college. Het college wil de raad jaarlijks informeren over de ontwikkelingen in de jeugdhulp en de voortgang van de regiovisie. Geef als raad aan hoe de informatievoorziening eruit zou moeten zien; welke informatie wil de raad op welke manier ontvangen? Denk daarbij aan informatie over de toegankelijkheid en beschikbaarheid van jeugdhulp (en in dat verband de inzet van maatwerk en wachtlijsten), de kwaliteit van jeugdhulp, de tevredenheid van jeugdigen en ouders, de effectiviteit van de geleverde zorg en ondersteuning en trends in aard, omvang en kosten van de jeugdhulp.

In een recent onderzoek van de rekenkamercommissie van de gemeenten Noardeast-Fryslân en Dantumadiel10 wordt de raden van deze gemeenten geadviseerd om het college te verzoeken eens per jaar of twee jaar de informatie van SDF over de resultaten van de jeugdzorg (afweging kosten en baten, monitoring en evaluatie, en zeker ook zicht op de effecten van de zorg vanuit het perspectief van de zorgontvangers) naar de raden te sturen. Aanleiding hiervoor kan het jaarverslag of de voorjaarsbrief van het SDF zijn. Daarnaast wordt de raden in dat verband aanbevolen om contact met andere raden in Fryslân te zoeken om tot een soort rapportageformat te komen voor de SDF-taken, zodat de raden zich ook gezamenlijk een oordeel kunnen vormen over de prestaties van SDF binnen de centrumregeling. Deze aanbeveling willen wij ook de raad van de gemeente Súdwest-Fryslân meegeven.

10 Jeugdzorg in Noardeast-Fryslân en Dantumadiel. Verantwoordelijkheid, sturing en uitvoering, mei

2023.

Sturen op jeugdhulp

37

Rekenkamer Súdwest-Fryslân

Bijlage I Normenkader Onderzoeksvraag 1. Hoe hebben de kosten voor de jeugdhulp zich de afgelopen vier jaar ontwikkeld en welke oorzaken liggen ten grondslag aan deze ontwikkeling? 2. Welke mogelijkheden heeft de gemeente Súdwest-Fryslân om te sturen op de ontwikkelingen in (de kosten van) de jeugdhulp en in hoeverre wordt hiervan gebruik gemaakt?

Thema Kostenontwikkeling

Normen Hiervoor bestaat in beginsel geen norm, dit moet uit het onderzoek blijken

Inzet sturingsinstrumenten

 

  



3.

Op welke wijze geeft de raad invulling aan zijn kaderstellende en controlerende rol voor wat betreft de jeugdhulp? En hoe zijn het bestuurlijk proces, de bestuurscultuur en de bestuurlijke context hierop van invloed?

Kaders

 

 Informatie inrichting

 



Sturen op jeugdhulp

In de inkoopsystematiek zijn prikkels tot kostenbeheersing en budgetbewaking bij jeugdhulpaanbieders ingebouwd Er is sprake van contractmanagement waarin zicht is op budgetuitputting, prijsvorming en trends en patronen in gebruik van verschillende vormen van jeugdhulp De gecontracteerde jeugdhulpaanbieders leveren informatie aan de gemeente over kosten en gebruik Bij de gemeentelijke toegang is sprake van budgetverantwoordelijkheid voor het gebruik van jeugdhulp Bij de gemeentelijke toegang is sprake van kostenbewustzijn met betrekking tot geïndiceerde jeugdhulp en wordt gestuurd op budgetbewaking en kostenontwikkelingen De gemeente heeft zicht op trends en patronen in de verwijzingen en de financiële gevolgen daarvan en voert hierover het gesprek met de verwijzers De raad is bereid keuzes te maken ten aanzien van de jeugdhulp; de raad heeft beleids- en financiële kaders vastgesteld De kaders en richtlijnen die de gemeenteraad en het college van B&W hebben afgesproken in beleidsplannen en beleidsregels zijn actueel en voldoende concreet; beleidsambities zijn vertaald naar meetbare doelen en resultaten De gemeentelijke doelen zijn vertaald naar de afspraken met jeugdhulpaanbieders De gemeente monitort periodiek of de beleidsdoelen worden bereikt en of dit gebeurt binnen de budgettaire kaders De raad heeft een bewuste afweging gemaakt over de wijze waarop hij zijn controlerende

rol wenst uit te oefenen; de raad heeft duidelijk waarop ze de resultaten van beleid en uitvoering wil beoordelen en op welk moment Het college van B&W heeft een systematiek opgesteld om de gemeenteraad te informeren over ontwikkelingen in de uitvoering van de jeugdhulp. Bij de vormgeving van deze

38

Rekenkamer Súdwest-Fryslân



 Controleren & (bij)sturen

 

 







Sturen op jeugdhulp

systematiek is rekening gehouden met de informatiebehoefte van de gemeenteraad De daadwerkelijke informatievoorziening vanuit het college naar de raad is vraag gestuurd. Naar mening van de raadsleden: o is de informatie actueel o is de informatie tijdig aangeboden aan de raad o sluit de informatie aan op eerdere rapportages, nota’s en dergelijke o is de informatievoorziening aan de gemeenteraad juist (de informatie kent geen fouten en is betrouwbaar) o sluit de informatie aan op de informatiebehoefte van de gemeenteraad o is er voldoende reikwijdte (beslaat de informatie verschillende perspectieven en beleidsterreinen) o heeft de informatie het juiste detailniveau In voorstellen van het college worden scenario’s voorgelegd aan de raad De raad heeft het college van B&W bevraagd op de mate waarin de doelen gerealiseerd worden De raad heeft de ontvangen informatie beoordeeld en heeft het college om aanvullende of andere informatie gevraagd wanneer de informatie niet voldeed De raad toetst de behaalde resultaten aan de door de raad gestelde kaders De positie van de gemeente SúdwestFryslân binnen de regionale samenwerking is voldoende helder voor de raadsleden Er is contact en samenwerking met de raden van de andere deelnemende gemeenten binnen de regionale samenwerking De mogelijkheden om te kunnen (bij)sturen zijn bekend bij de raadsleden.

Er is een overzicht van instrumenten en momenten waarop dit kan Wanneer de informatie aanleiding gaf om (bij) te sturen, heeft de raad daadwerkelijk sturingsinstrumenten ingezet

39

Rekenkamer Súdwest-Fryslân

4.

In hoeverre en op welke wijze kan de gemeente beter in staat worden gesteld zijn sturingsruimte voor wat betreft de jeugdhulp in te vullen?

Sturen op jeugdhulp

Lessen & aanbevelingen

Hiervoor bestaat in beginsel geen norm, dit moet uit het onderzoek blijken.

40

Rekenkamer Súdwest-Fryslân

Bijlage II Documenten Documenten gemeente Súdwest-Fryslân Planning- en controldocumenten 2018-2022, in het bijzonder:   

Programmabegrotingen Jaarstukken Bestuursrapportages

Raadsvoorstel gemeente Súdwest-Fryslân Fryske regiovisie Jeugdhulp, 13 april 2023. Beleidsplan Veerkracht in het sociaal domein, 2014. BMC, Evaluatie sociaal domein gemeente Súdwest-Fryslân, 2019. Documentaten regionale samenwerking Startdocument Inkoop Jeugdhulp in Friesland 2018 en verder. Centrumregeling samenwerking Sociaal Domein Fryslân (SDF), 2022. Werkgroep Evaluatie, Evaluatie van het Friese inkoop- en bekostigingssysteem voor de jeugdhulp, 2020. SDF, Mei-inoar foar ús bern - De Fryske Regiovisie Jeugdhulp 2023 – 2026, 2023. Overige documenten Rekenkamercommissie Noardeast-Fryslân en Dantumadiel, Jeugdzorg in Noardeast-Fryslân en Dantumadiel. Verantwoordelijkheid, sturing en uitvoering, mei 2023. PBLQ in opdracht van Divosa, Rekenkamers over het sociaal domein, januari 2020. Rekenkamercommissie ’s-Hertogenbosch, Sturing op jeugdhulp, maart 2021. Andersson Elffers Felix (AEF), Stelsel in groei. Een onderzoek naar financiële tekorten in de jeugdzorg, 2020. Raad voor het Openbaar Bestuur, Decentrale taak is politieke zaak. Naar een sturende rol van de gemeenteraad in het sociaal domein, 2020.

Sturen op jeugdhulp

41

Rekenkamer Súdwest-Fryslân

Bijlage III Respondenten        

Directeur/loco-gemeentesecretaris Teammanager sociaal domein Portefeuillehouder jeugd Praktijkbegeleider gebiedsteam Manager gebiedsteam Sneek Zuid Financieel adviseur sociaal domein Contractmanager sociaal domein Algemeen manager van het spoedcluster Jeugd van GGZ Friesland



Manager behandelzaken Kinnik, onderdeel van GGZ Friesland

Sturen op jeugdhulp

42

Rekenkamer Súdwest-Fryslân

Bijlage IV Functies centrumgemeente SDF De centrumgemeente vervult ten aanzien van inkoop van bovenstaande taken de volgende functies:  

  

Bepalen van de inkoopstrategie Realiseren van de inkoopproces, waaronder: het opstellen van overeenkomsten met aanbieders dan wel van de verleningsbeschikking of subsidie, het nemen van besluiten tot het aangaan van overeenkomsten met aanbieders namens gemeenten, het sluiten van contracten met de aanbieders of verlenen van beschikkingen namens gemeenten. Uitvoeren van leveranciersmanagement Verzorgen van het contractbeheer Doen verzorgen van de jaarlijkse verantwoording ten aanzien van geleverde zorg en ten behoeve van de noodzakelijke accountantsverklaring

Voor wat betreft de regiocoördinatie met betrekking tot bovenstaande taken vervult de centrumgemeente de volgende functies: 



 





 



Het signaleren en analyseren van landelijke en regionale ontwikkelingen (waaronder de mogelijkheden en kansen die landelijke actieplannen bieden) en maatschappelijke tendensen in relatie tot de taken en opdrachten die door de samenwerkingsorganisatie worden uitgevoerd Signaleren wanneer maatregelen nodig zijn die kunnen zorgen voor een soepele inzet van noodzakelijke zorg bij overgang van de ene naar één of meerdere andere beleidsterreinen die onder deze regeling vallen Deelnemen aan bovenregionale en landelijke bijeenkomsten met een directe relatie tot de taken en opdrachten die door de samenwerkingsorganisatie worden uitgevoerd Voorbereiden en initiëren van regionale visies en regionale beleidsstukken voor de onder deze regeling vallende beleidsterreinen conform hetgeen in het Jaarplan is overeengekomen Coördinatie op het ontwikkelen en borgen van de transformatieopdracht behorende bij de onder de regeling vallende beleidsterreinen en wetten bij gastgemeenten en zorgaanbieders Monitoren of de afzonderlijke taken en opdrachten uit deze regeling door de betreffende verantwoordelijken (gemeenten, zorgaanbieders of samenwerkingsorganisatie) worden uitgevoerd Bewaken of de uitvoering wordt gedaan zoals is overeengekomen en is vastgelegd in de documenten van deze regeling en als uitwerking van deze regeling (regietaak) Nemen van maatregelen en instellen van hulpstructuren zoals

bijvoorbeeld een expertteam of inzetten van instrumenten zoals experimenten, pilots, beleidsdocumenten, project subsidies, (uitvoerings)instructies, kwaliteitskader, die er voor zorgen dat de uitvoering van de werkzaamheden, opdrachten en taken die in deze regeling worden genoemd, optimaal en accuraat worden uitgevoerd Opstellen van een jaarlijkse planning en jaarlijkse verantwoording met daarin de in deze regeling opgenomen taken, opdrachten, noodzakelijke acties en werkzaamheden in dat betreffende jaar

Sturen op jeugdhulp

43

Rekenkamer Súdwest-Fryslân











Periodiek (minimaal eens per half jaar) opstellen van een tussenrapportage (bevindingen, knelpunten, stand van zaken) over de taken, werkzaamheden en opdrachten voor de samenwerkende gemeenten Zorgen voor tijdige communicatie met, informatie aan, transparantie voor en betrokkenheid van gastgemeenten op alle niveaus van hun organisatie te weten bestuurlijk (gemeenteraad en college van B&W), managerial (gemeentesecretarissen, hoofden sectoren sociaal domein) en ambtelijk (beleid, uitvoering en backoffices) met betrekking tot de onder deze regeling vallende werkzaamheden voor zover deze informatie betrekking heeft op de door gastgemeenten zelf uit te voeren taken Zorgen voor periodieke actualisatie alsmede het warmhouden van het doel van de samenwerking, de wil en ambitie om samen te werken en de zachte kanten van de samenwerking (werken zoals bedoeld en gedrag en houding die past bij de samenwerking) Zorgen voor een –jaarlijks te actualiseren- voorstel over de inrichting en bezetting van ambtelijke werkgroepen die ingesteld worden voor de uitvoering van de werkzaamheden en opdrachten van de samenwerkingsorganisatie Zorgen voor de coördinatie en afstemming tussen de ambtelijke werkgroepen onderling en tussen werkgroepen en de verschillende gremia die binnen de samenwerkingsorganisatie functioneren.

Ten aanzien van het accounthouderschap voor aanbieders en gesubsidieerde instellingen verricht de centrumgemeente de volgende functies: 

 



 

 



Invullen van de inhoudelijke en financiële beheerfunctie namens de gastgemeenten voor de gecontracteerde en gesubsidieerde partijen, voor zover dit de werkzaamheden en taken van die partijen betreft Invullen van de operationele en tactische contactfunctie tussen de gecontracteerde partijen en de samenwerkende gemeenten Vaststellen van indicatoren (effectiviteit en efficiëntie) op kwalitatief en kwantitatief niveau die aangeven of beoogde doelen, gevraagde resultaten en opgedragen werkzaamheden worden uitgevoerd zoals bedoeld Zorgen voor communicatie, informatie, transparantie over en goede resultaten in zowel de uitvoering van de eigen taken van de samenwerkingsorganisatie als van de gecontracteerde partijen Bespreken van de jaarrekening, begroting en het kwaliteitsverslag met de gecontracteerde partijen Analyseren van informatie en rapportages over de uitvoering van de dienstverlening door de gecontracteerde partijen, en voorleggen van conclusies en aanbevelingen op basis van deze analyses, aan de samenwerkende gemeenten Monitoren (ook benchmarken) van prestaties (resultaten en kwaliteit) in relatie tot vastgestelde indicatoren Voorstellen doen over gecontracteerde of gesubsidieerde partijen, ten aanzien van bijsturen beleid, aanpassen indicatoren, opleggen van sancties en mate waarin voldaan wordt aan geldende wet- en regelgeving op basis van besprekingen, analyses en/of

monitoring Invullen van het bestuurlijke overleg met de gecontracteerde of gesubsidieerde partijen

Sturen op jeugdhulp

44

Rekenkamer Súdwest-Fryslân



Periodiek (minimaal eens per half jaar) c.q. op het moment dat er zich urgente zaken of calamiteiten voordoen, terugkoppelen van bevindingen en kernpunten rondom het accounthouderschap aan de samenwerkende gemeenten



Nemen van maatregelen die er voor zorgen dat de uitvoering van het accounthouderschap optimaal en accuraat kan worden uitgevoerd

Wanneer de gastgemeenten daartoe expliciet hebben besloten dan verleent de centrumgemeente de volgende functies ten aanzien van het voeren van financieel beheer van de overeenkomsten met aanbieders dan wel verleende beschikkingen op de taken:   

Verwerken van de zorgtoewijzingen Beoordelen van de facturen van de aanbieders op de afspraken daaromtrent Maken van betaalbestanden van de goedgekeurde facturen of factuurregels van de aanbieders voor de gastgemeente

Sturen op jeugdhulp

45

Rekenkamer Súdwest-Fryslân

Bijlage V Bestuurlijke reactie

Sturen op jeugdhulp

46

Rekenkamer Súdwest-Fryslân

Sturen op jeugdhulp

47

Rekenkamer Súdwest-Fryslân

Bijlage VI Nawoord rekenkamer De rekenkamer van de gemeente Súdwest-Fryslân heeft, mede op verzoek van de gemeenteraad, onderzoek gedaan naar de wijze waarop de jeugdhulp in de gemeente SúdwestFryslân zich heeft ontwikkeld en naar de wijze waarop de gemeente, en in het bijzonder de gemeenteraad, invulling geeft aan de sturingsmogelijkheden met betrekking tot (de kostenontwikkeling in) de jeugdhulp. Tijdens dit onderzoek zijn documenten opgevraagd en geleverd, hebben raadsleden een enquête ingevuld en zijn verschillende gesprekken gevoerd. De rekenkamer bedankt de ambtelijke organisatie voor het aanleveren van de gevraagde documenten en zowel de ambtelijke organisatie, de portefeuillehouder als verschillende raadsleden voor de gesprekken die wij hebben gevoerd. Daarnaast willen wij onze dank uitspreken aan de vertegenwoordigers van een jeugdhulpaanbieder die bereid waren om onze vragen te beantwoorden waardoor wij een breder perspectief kregen op het onderwerp. De rekenkamer heeft met genoegen kennis genomen van de reactie van het college op het rekenkameronderzoek naar sturen op jeugdhulp. We zijn verheugd te lezen dat het college onze aanbeveling overneemt en voornemens is de raad actief te informeren over en betrekken bij de ontwikkelingen die gaande zijn met betrekking tot de jeugdhulpverlening.

Het is, gezien de behoefte van de raad om beter geïnformeerd te worden over de ervaringen van jeugdigen, goed om te zien dat de gemeente Súdwest-Fryslân periodiek cliëntervaringsonderzoeken laat uitvoeren. Wij adviseren om ook deze onderzoeken actief te delen en inhoudelijk te bespreken met de raad op een nog nader te bepalen moment. Wij wijzen erop dat de cliëntervaringsonderzoeken los staan van het rekenkameronderzoek en vinden het daarom niet wenselijk om deze te betrekken in de behandeling van dit onderzoek. De rekenkamer hoopt met dit onderzoek een bijdrage te leveren aan het verbeteren van het zicht van de raad op de ontwikkelingen in het complexe jeugddomein en op de sturingsmogelijkheden die de raad hierin heeft. Drs. Jet H. Lepage MPA Voorzitter Rekenkamer Súdwest-Fryslân

Sturen op jeugdhulp

48