Bijlage I - Jaarstukken 2020 (incl. controleverklaring)
Tekst van het document
O21.000965
O21.000965*
Jaarstukken 2020
Colofon Gemeente Súdwest-Fryslân Postbus 10.000 8600 HA Sneek (0515) 48 90 00 www.gemeentesudwestfryslan.nl
Pagina 2 van 135
O21.000965
Leeswijzer Voor u liggen de jaarstukken 2020: het jaarverslag en de jaarrekening. Het college legt hiermee verantwoording af aan de gemeenteraad over het afgelopen bestuursjaar. We leggen vast hoe, vanuit de Programmabegroting 2020 (vastgesteld in november 2019), ontwikkelingen gestalte hebben gekregen. Is gelukt wat we voor ogen hadden? Of hebben onvoorziene ontwikkelingen of bewuste koerswijzigingen geleid tot een aangepaste uitkomst?
1.
Bestuurlijke hoofdlijnen
We geven op hoofdlijnen inzicht in de resultaten van de jaarstukken. In de hierna genoemde punten 2 en 3 lichten we dit nader toe. Daarnaast tonen we enkele overzichten en geven we de bestuurlijke structuur weer per ultimo 2020.
2.
Jaarverslag
In het jaarverslag geven we de beleidsinhoudelijke en financiële hoofdlijnen van 2020 aan. Zijn de voorgenomen doelstellingen en resultaten bereikt? Welke activiteiten en middelen zijn ingezet? De verantwoording vindt plaats per programma. We beantwoorden de vragen “Wat wilden we bereiken?” en “Wat hebben we daarvoor gedaan?” Ook vermelden we “Wat heeft het gekost?”
3.
Jaarrekening
In de Jaarrekening gaan we (aanvullend) in op de financiële toelichting op 2020. We brengen de balans in beeld en geven hierop een toelichting. Daarna geven we een financieel beeld per programma. We richten ons specifiek op de grotere afwijkingen. We vermelden of afwijkingen al dan niet een incidenteel of een structureel effect hebben.
4. 5.
Controleverklaring
De Jaarrekening is door de (onafhankelijke) accountant gecontroleerd. De verklaring is bijgevoegd.
Bijlagen
Er zijn twee bijlagen opgenomen: A: Beleidsindicatoren B: Overzicht investeringskredieten groter dan € 100.000 C: Overzicht incidentele kredieten groter dan € 100.000
Pagina 3 van 135
O21.000965
Inhoudsopgave Leeswijzer ..................................................................................................................................................... 3 Inhoudsopgave ............................................................................................................................................. 4 Aanbiedingsbrief........................................................................................................................................... 6
1.
2.
Bestuurlijke hoofdlijnen ....................................................................................................................... 7 1.1
Resultaten op hoofdlijnen ............................................................................................................ 7
1.2
Enkele overzichten ....................................................................................................................... 9
1.3
Bestuurlijke structuur ................................................................................................................. 10
1.4
Verlenen van ‘decharge’ en Controleverklaring ......................................................................... 11
Jaarverslag .......................................................................................................................................... 12 2.1
Vooraf ......................................................................................................................................... 12
2.2
Verantwoording programma’s ................................................................................................... 12
2.2.1
Programma 1: Sociaal ......................................................................................................... 13
2.2.2
Programma 2: Ruimte......................................................................................................... 20
2.2.3
Programma 3: Bestuur........................................................................................................ 20
2.2.4
Overzichten......................................................................................................................... 31
2.3
Verantwoording paragrafen ....................................................................................................... 32
2.3.1
Paragraaf 1: Lokale heffingen ............................................................................................. 33
2.3.2
Paragraaf 2: Weerstandsvermogen/risicobeheersing........................................................ 36
2.3.3
Paragraaf 3: Onderhoud kapitaalgoederen ........................................................................ 41
2.3.4
Paragraaf 4: Financiering .................................................................................................... 45
2.3.5
Paragraaf 5: Bedrijfsvoering ............................................................................................... 48
2.3.6
Paragraaf 6: Verbonden partijen ........................................................................................ 51
2.3.7
Paragraaf 7: Grondbeleid ................................................................................................... 58
2.3.8
Paragraaf 8: Corona ............................................................................................................ 63
Pagina 4 van 135
O21.000965
3.
4.
Jaarrekening ....................................................................................................................................... 71 3.1
Vooraf ......................................................................................................................................... 71
3.2
Balans ......................................................................................................................................... 72
3.3
Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling .................................................................. 74
3.4
Toelichting op de balans ............................................................................................................. 77
3.5
Programmarekening met toelichting ......................................................................................... 89
3.5.1
Programma 1: Sociaal ......................................................................................................... 91
3.5.2
Programma 2: Ruimte....................................................................................................... 102
3.5.3
Programma 3: Bestuur...................................................................................................... 109
3.5.4
Overzichten....................................................................................................................... 111
3.6
Overzicht incidentele baten en lasten ...................................................................................... 115
3.7
Overzicht verloop onvoorzien .................................................................................................. 117
3.8
Vennootschapsbelasting .......................................................................................................... 118
3.9
Wet WNT (Wet normering topinkomens) ................................................................................ 120
3.10
Overzicht van de baten en lasten per taakveld ........................................................................ 121
3.11
Sisa-overzicht ............................................................................................................................ 122
Overige gegevens ............................................................................................................................. 126 4.1
Controleverklaring .................................................................................................................... 126
Bijlagen ..................................................................................................................................................... 131 Bijlage A: Beleidsindicatoren ................................................................................................................ 132 Bijlage B: Overzicht investeringskredieten groter dan € 100.000 ........................................................ 134 Bijlage C: Overzicht incidentele kredieten groter dan € 100.000......................................................... 135
Pagina 5 van 135
O21.000965
Aanbiedingsbrief Een positief resultaat in een bijzonder jaar Voor u ligt de jaarrekening over 2020. We begonnen 2020 met de wetenschap dat het financieel gezien een moeilijk jaar zou worden. Immers, de programmabegroting die (in het najaar van 2019) voor 2020 was vastgesteld, kon alleen sluitend worden gemaakt door een flink beroep te doen (van ruim € 7 miljoen) op onze algemene reserves. Nu we over heel 2020 de balans hebben opgemaakt, kunnen we vaststellen dat het lastig blijft de toekomst te voorspellen. Immers, bij aanvang van het boekjaar had niemand verwacht dat we in dit financiële verslag een paragraaf zouden opnemen over Covid-19 en het gemeentelijk coronafonds, nieuwe regelingen zouden opvoeren met namen als TOZO-1, 2 en 3 en uitleg zouden geven over de verantwoording van omzetgaranties aan zorgaanbieders en vervoerders. Gaandeweg het bijzondere jaar 2020 werd duidelijk dat een deel van het voorgenomen beleid door ‘corona’ moest worden aangepast of uitgesteld. Daarnaast stonden we voor onvoorziene uitgaven waarvan het onzeker was of we daarvoor voldoende door de rijksoverheid zouden worden gecompenseerd. Door adequaat te anticiperen op deze ontwikkelingen, hielden we financieel de controle.
Geholpen door enkele flinke meevallers (hogere BUIG-uitkering, opbrengsten grondexploitatie), waarop we in de bestuursrapportage van november-december al een voorschot namen, konden we 2020 zelfs afsluiten met een positief saldo van € 4,7 miljoen. Toch kunnen we onszelf niet rijk rekenen. Het grootste deel van dit saldo hebben we gereserveerd voor zaken waarvan we weten dat deze in 2021 op onze weg komen. Met extra inzet op sociaal economisch herstel Een treffend voorbeeld van initiatiefrijk handelen in het afgelopen jaar is de instelling van het gemeentelijk coronafonds, waarmee we proberen te voorkomen dat culturele en maatschappelijke organisaties in onze gemeente aan de coronacrisis ten onder gaan. Naast deze financiële compensatie gaven we een impuls aan investeringen. Zo dragen de investeringen vanuit de Ontwikkelagenda en in kapitaalgoederen bij aan het sociaaleconomisch herstel. Met een structurele uitdaging In dit bijzondere jaar 2020 heeft de inzet op alle veranderingen er ook toe geleid dat vernieuwingen met structurele effecten minder prioriteit kregen. Zo zijn de verwachtingen van participatie in de arbeidsmarkt getemporiseerd en is alle aandacht van ICT gegaan naar de continuering van de bedrijfsprocessen. Via de digitale kanalen hebben wij de verbinding met onze partners in stand kunnen houden, maar noodzakelijke vernieuwingen zijn uitgesteld.
Voor de komende jaren ligt er nog steeds een structurele uitdaging om de begroting op orde te houden. We onderschrijven de recente bevindingen van onderzoeksbureau Cebeon, dat het ministerie van binnenlandse zaken er in april 2021 op wees dat ‘de financiële druk op gemeenten toeneemt’. Zonder financiële hulp uit Den Haag kan in gemeenten ‘verschraling van het voorzieningenniveau’ niet uitblijven, aldus Cebeon. Investeren in ‘goed wonen, werken en genieten’ Niettemin blijven we werken aan de Ontwikkelagenda, waaronder de toekomstvisies voor Sneek en Bolsward, zetten we verder in op realisatie van de klimaatdoelen met onze Transitievisie Warmte, helpen we onze ondernemers om stappen te zetten richting een circulaire economie en blijven we investeren in een toekomstbestendig cultureel klimaat en recreatieve sector. Zo gaan we samen investerend de crisis uit en houden we koers om ervoor te zorgen dat Súdwest-Fryslân een gemeente blijft waar het voor iedereen goed wonen, werken en genieten is.
Sneek, 30 april 2021 Burgemeester en wethouders van Súdwest-Fryslân
Pagina 6 van 135
O21.000965
1. Bestuurlijke hoofdlijnen 1.1
Resultaten op hoofdlijnen
De resultaten op hoofdlijnen zijn te verdelen in beleidsmatige en in financiële resultaten.
Beleidsmatig In de Programmabegroting 2020 zijn 13 speerpunten opgenomen. In het jaarverslag rapporteren wij over de realisatie van deze speerpunten. De meeste speerpunten zijn uitgevoerd. Verdeeld over de programma’s ziet het er als volgt uit: Programma 1 Sociaal 2 Ruimte 3 Bestuur Totaal
Aantal speerpunten 5 5 3 13
Deels uitgevoerd 0 1 1 2
Uitgevoerd 5 4 2 11
Niet uitgevoerd 0 0 0 0
Een nadere toelichting op uitvoering van de speerpunten is opgenomen in hoofdstuk 2.
Financieel De jaarrekening toont een financieel resultaat van € 4,7 miljoen voordelig. Verdeeld over de programma’s ziet het er als volgt uit: Overzicht per programma
Voordelig
Nadelig
Programma 1 - Sociaal
4.699
0
Programma 2 - Ruimte
3.996
0
Programma 3 - Bestuur
137
0
0
-4.123
Totaal
8.832
-4.123
Totaal gerealiseerd resultaat
4.709
(bedragen x € 1.000)
Overzichten
Het resultaat van € 4,7 miljoen voordelig is ontstaan door: Sociaal (€ 4,7 miljoen voordelig) De grootste afwijkingen betreffen: • € 2,9 miljoen voordeel (per saldo) bij Lichte en Specialistische Ondersteuning, met name voordeel door hogere BUIG uitkering (€ 2,3 mln) en minder kosten voor beschermd wonen (€ 0,6 mln). • € 0,9 miljoen voordeel (per saldo) bij Onderwijs, met name voordeel op onderwijshuisvesting (lagere huisvestingskosten en kapitaallasten) en minder uitgaven aan leerlingenvervoer en gymnastiekvervoer. • € 0,6 miljoen voordeel (per saldo) bij Voorliggend Veld, grotendeels door voordelen op personeelskosten en vluchtelingenhulp. • € 0,3 miljoen voordeel (per saldo) bij Sport, met name voordeel door hogere bijdrage SPUKregeling. Daarnaast zijn er vele diverse voor- en nadelen. Betreffende de TOZO zijn er grote afwijkingen, zowel bij de lasten als bij de baten; per saldo heffen die elkaar op. Ruimte (€ 4 miljoen voordelig) De grootste afwijkingen betreffen: • € 3,1 miljoen voordeel (per saldo) bij Wonen, met name door voordelen bij de grondcomplexen. • € 0,4 miljoen voordeel (per saldo) bij Werken, met name meeropbrengsten toeristenbelasting (afrekening 2019) en meer grondverkopen.
Pagina 7 van 135
O21.000965
•
€ 0,4 miljoen voordeel (per saldo) bij Leefomgeving, grotendeels door voordelen op afval en lagere uitgaven bij ruimtelijk beleid m.b.t. invoering omgevingswet.
Bestuur (€ 0,1 miljoen voordelig) Dit komt met name door voordelen op salarissen en inhuur van personeel. Overzichten (€ 4,1 miljoen nadelig) De grootste afwijkingen betreffen: • € 7,3 miljoen nadelig, zijnde onttrekkingen uit reserves, betreft voornamelijk het in de primitieve begroting geraamde nadelige saldo van € 7,2 miljoen. • € 3,2 miljoen voordelig, met name door het saldo van begrotingswijzigingen uit bestuursrapportages over 2020 (volgens berap sept.- okt. 2020 € 1,69 miljoen) en een hogere Algemene Uitkering van € 1,5 miljoen. Kortom: We hielden rekening met een tekort van € 7,24 miljoen (conform vastgestelde primitieve begroting). Door begrotingswijzigingen uit de bestuursrapportages over 2020 (in totaal € 1,7 miljoen) is het begrotingssaldo aangepast in € 5,5 miljoen nadelig. Dit is het begrote saldo zoals vermeld in de bestuursrapportage september - oktober 2020. Uit de bestuursrapportage november – december 2020 blijkt dat we een extra voordeel verwachten van € 6,9 miljoen. Het verwachte resultaat veranderde daardoor in € 1,4 miljoen voordelig. In werkelijkheid geeft de jaarrekening een voordelig resultaat van € 4,7 miljoen. Dit is dus € 3,3 miljoen gunstiger dan we hadden verwacht.
Dit komt met name door het voordeligere resultaat op de grondcomplexen van € 2,2 miljoen (zie paragraaf Grondbeleid), daarnaast voordeliger resultaat op de personele lasten (zie paragraaf Bedrijfsvoering). Een nadere toelichting op de afwijkingen is opgenomen in paragraaf 3.5.
Pagina 8 van 135
O21.000965
1.2
Enkele overzichten
Baten en Lasten In 2020 bedroegen de lasten en baten van de gemeente een bedrag van € 333,4 miljoen. In het volgende overzicht zijn de bedragen per onderdeel weergegeven.
Heffingen Het totaal aan lokale heffingen bedroeg in 2020 € 53,0 miljoen. In onderstaand diagram is de verdeling per onderdeel aangegeven.
Pagina 9 van 135
O21.000965
1.3
Bestuurlijke structuur
Gemeenteraad
De gemeenteraad van Súdwest-Fryslân bestaat uit 37 leden, die verdeeld zijn over 11 fracties (situatie per december 2020). Jannewietske de Grietsje Stegenga Griffier Vries Voorzitter
CDA
CDA
CDA
CDA
Douwe Attema Fractievoorzitter
Petra van den Akker
Uilkje Attema de Groot
Arjen Doedel
CDA
CDA
PvdA
PvdA
Pieter de Vries
Theunis de Vries
FNP
FNP
FNP
FNP
FNP
VVD
VVD
VVD
Corrie Bergstra – Veldhuis Fractievoorzitter
Douwe Blom
Tsjerk Bouwhuis
Sicco Rypma
Jikkie Ruiter Postma
Debbie Douwes Fractievoorzitter
Hielke Bandstra
Lianne van der Wal
VVD
GroenLinks
GroenLinks
GroenLinks
GBTL
GBTL
ChristenUnie
ChristenUnie
Simon de Witte
Angelina Kerver
Thomas van Dijk
Rowdy van der Veen
Bertus Walsma Fractievoorzitter
Carla van der Hoek
D66
D66
De Wind
Semplonius
PoieszZijlstra
Marieke Vellinga Fractievoorzitter
Bouke van Dijk
Harmen de Wind Fractievoorzitter
Pagina 10 van 135
Johan Feenstra Habtamu de Hoop Fractievoorzitter
CDA
CDA
Pieter Greidanus Samantha Joustra Anneke Koster Klijnstra
PvdA
Djoke de Jong
Klaas Jan Rinske Poiesz – Semplonius Zijlstra Fractievoorzitter Fractievoorzitter
O21.000965
CDA
PvdA
PvdA
Johan Langbroek Marianne Poelman
CDA
Johan Steenbeek
PvdA
Paula van der Veer
Geartsje Horjus – Gert Schouwstra Vos Fractievoorzitter
College van burgemeester en wethouders Het college van burgemeester en wethouders (B&W) is het dagelijks bestuur van de gemeente en bestaat uit de burgemeester en vijf wethouders. Elk collegelid heeft een eigen portefeuille. Zie het overzicht (situatie per december 2020): Jannewietske de Vries – Burgemeester • • • • • • •
Algemeen bestuur Bestuurlijke samenwerking Openbare Orde en Veiligheid Brandweer Rampenbestrijding Communicatie Burgerzaken
Gea Wielinga – Wethouder
• Financiën, Grondexploitatie • Zorg, inclusief Wmo, welzijn en gebiedsteams • Arbeidsparticipatie en Inkomen, inclusief Empatec en minimabeleid • Agenda Bolsward
Bauke Dam – Wethouder
Mark de Man – Wethouder
Erik Faber - Wethouder
Mirjam Bakker - Wethouder
• Economische zaken (Programma Werken) • Ontwikkelagenda, Agenda IJsselmeerkust, Agenda Sneek • Gebiedsagenda ZWH • Landbouw en Landschap • Sport • Dorpshuizen
• Duurzaamheid en Klimaatagenda • Afval, waterbeheer en riolering • Ruimtelijke ontwikkeling en Omgevingswet • Agenda Ut de Mienskip • Bedrijfsvoering en Dienstverlening, inclusief huisvesting en digitalisering
• Wonen, inclusief programma wonen • Kapitaalgoederen, inclusief vastgoed en huisvesting buitendienst • Jeugd en Jeugdzorg • Europese agenda • Toerisme en Recreatie • Handhaving
• Cultuur en Kunst, inclusief erfgoed en project Historisch Centrum Westergo • Onderwijs, inclusief doordecentralisatie huisvesting • Kernenbeleid • Verkeer en Vervoer • Vernieuwing lokale democratie (bestuurlijke vernieuwing)
Pieter Zondervan – Gemeentesecretaris
1.4
Verlenen van ‘decharge’ en Controleverklaring
De gemeenteraad beoordeelt de verantwoording en stelt de jaarstukken vast. De gemeenteraad keurt hiermee de uitgaven goed en accepteert de verklaring bij de cijfers. Hiermee sluiten we het financiële jaar af en verleent de gemeenteraad ‘decharge’ aan het college. Met het verlenen van decharge accepteert de gemeenteraad dat het college zijn taak naar behoren heeft verricht en ontlast het college van aansprakelijkheid voor hun bestuur over dat jaar. De accountant heeft de jaarrekening gecontroleerd. De verklaring is opgenomen onder 4. Overige gegevens.
Pagina 11 van 135
O21.000965
2. Jaarverslag 2.1
Vooraf
In het jaarverslag geven we de beleidsinhoudelijke en financiële hoofdlijnen van 2020 aan. Zijn de voorgenomen doelstellingen bereikt? Welke activiteiten zijn uitgevoerd en welke middelen zijn ingezet? De verantwoording vindt plaats per programma. Dat gebeurt aan de hand van de onderdelen: 1. Wat hebben we bereikt? 2. Wat hebben we daarvoor gedaan? 3. Wat heeft het gekost? Het jaarverslag is de spiegel van de begroting. De gegeven verantwoording in dit jaarverslag is ten opzichte van de Programmabegroting 2020. Het jaarverslag bevat de onderdelen: • Verantwoording programma’s • Verantwoording paragrafen
2.2
Verantwoording programma’s
Hierna beantwoorden we per programma de drie W-vragen. Dit doen we in de volgorde van de Programmabegroting 2020. Net als in de bestuursrapportages werken we bij het onderdeel “Wat hebben we daarvoor gedaan?” met een kleurcodering. In het Jaarverslag 2020 rapporteren we over alle speerpunten, ook als er geen afwijkingen zijn. Per speerpunt kennen we een kleur toe. De kleuren hebben de volgende betekenis: Het speerpunt is volledig Het speerpunt is deels Het speerpunt is niet uitgevoerd. uitgevoerd. uitgevoerd.
Pagina 12 van 135
O21.000965
2.2.1
Programma 1: Sociaal
1a. Wat wilden we bereiken? In het hoofdlijnenakkoord hebben wij aangegeven dat we de komende jaren verder willen gaan met de transformatie van het sociaal domein, waarbij de inwoner centraal staat. De transformatie naar een participatiesamenleving waarin de gemeente doet wat nodig is en inwoners op maat geholpen worden. Transformatie is een andere manier van organiseren, denken en werken. Er moet een omslag komen van “zorgen voor” naar “zorgen dat”. Deze transformatie voeren we samen uit met onze inwoners, het bedrijfsleven, de zorgaanbieders, huisartsen en de cliëntenorganisaties. Bij de transformatie is gekozen voor een integrale aanpak. Om onze strategische doelen, zoals o.a. verwoord in de koersnota van 2014, te realiseren ligt de focus de komende periode op de volgende speerpunten: - Preventie - Versterking kracht van de samenleving - Vernieuwing lichte en specialistische ondersteuning - Vernieuwing zorglandschap - Doorontwikkeling gebiedsgericht werken
1b. Wat hebben we bereikt? Dit staat uitgebreid beschreven bij de toelichting op de speerpunten.
Pagina 13 van 135
O21.000965
2. Wat hebben we daarvoor gedaan?
Voorliggend veld en Sport Nr.
Speerpunt
Uitgevoerd?
1.
Opstellen en uitvoeren van de integrale preventieaanpak
Samenvatting van de tekst uit Programmabegroting 2020: We gaan een preventieakkoord opstellen. We richten ons op de fysieke en mentale gezondheid. • Voor de realisatie van deze aanpak gaan we een meerjarenakkoord sluiten met De Friesland, GGD, kennisinstituten en andere maatschappelijke partners. Stand van zaken: In 2019 zijn wij al gestart met de voorbereidingen voor de ontwikkeling van de preventie-aanpak, onderdeel hiervan is een preventieakkoord. Op 7 juli jl. 2020 is het lokale preventieakkoord “Samen doen, Samen gezond Súdwest-Fryslân” door het College vastgesteld. In het akkoord staan onze ambities. Dit helpt ons om samen met anderen aan de ambities te werken. Partijen kunnen zich aansluiten bij het preventieakkoord en samen bepalen we hoe we dit kunnen vertalen in concrete plannen met doelen. Het akkoord is te lezen via: https://pdc.sudwestfryslan.nl/wp-content/uploads/2020/08/preventie-akkoord-Samen-Doen-SamenGezond.pdf. U heeft in juli actieve informatie ontvangen over dit speerpunt.
De VNG is gecharmeerd van onze aanpak en heeft een brochure gemaakt, ter inspiratie voor anderen; https://vng.nl/sites/default/files/2020-11/brochure-sudwest-fyslan.pdf Daarnaast is er nog meer landelijke aandacht voor ons akkoord: Landelijk is er aandacht besteed aan ons preventieakkoord; https://www.gezondin.nu/nieuws/lokaal-preventieakkoord-voor-sudwestfryslan/ Uitvoering Er is een uitvoeringsplan opgesteld waarin aangegeven wordt hoe aan de ambities uit het akkoord gewerkt wordt. GGD Fryslân, Hogeschool NHL-Stenden en De Friesland ondersteunen de ambities in ons preventieakkoord. Zij vinden het, net als wij, belangrijk om hierin te investeren en willen samen met ons, ambassadeur zijn. Studenten In zowel februari als september zijn studenten van Hogeschool NHL Stenden van start gegaan in het atelier Sociaal Domein Súdwest-Fryslân. Zij pakken vraagstukken op die bijdragen aan een Krachtige Samenleving en Preventie. Met NHL Stenden hebben we afgesproken dat we in ieder geval tot eind 2022 met elkaar samenwerken in de ateliers Sociaal Domein. Friese preventie aanpak Súdwest-Fryslân is ook aangesloten bij de Friese preventie aanpak. Met de Friese Preventieaanpak (FPA) willen we een brede beweging in Fryslân in gang zetten waarin partners in gezamenlijkheid werken aan de ambitie: Een goede gezondheid en welzijn met gelijke kansen voor iedereen in Fryslân.
We willen gezond leven in alle levensfases mogelijk maken. Cool Súdwest; het terugdringen van alcohol- en middelengebruik onder jongeren door beschermende factoren te versterken en risicofactoren te verminderen. Cool Súdwest zet, onder andere in op een zinvolle vrijetijdsbesteding en speelt zo in op de actuele vraagstukken, passend bij de Covid-19 crisis. Hiervoor hebben we landelijk geld aangevraagd en dienen we als voorbeeldgemeente. Deze activiteiten voldoen aan de voorwaarden die door het ministerie zijn gesteld. De realisatie hiervan is in handen van de werkgroep Cool actief, bestaande uit de buurtsportcoaches, cultuurcoaches en jongerenwerk, onder regie van de gemeente. Een onderdeel van Cool Súdwest is om eens in de 2 jaar onderzoek te doen naar de gezondheid en het welbevinden van de jongeren. Daarom heeft de GGD Fryslân in november voor de tweede keer een onderzoek uitgevoerd onder alle jongeren van 15 en 16 jaar. De resultaten worden in het eerste kwartaal van 2021 verwacht. Project Vitale regio; “Hoe kunnen we ons platteland zo dementievriendelijk mogelijk inrichten, zodat ouderen zo lang mogelijk met een goede kwaliteit van leven zelfstandig kunnen blijven wonen?”
Pagina 14 van 135
O21.000965
Stand van zaken: • Activiteiten rond de fysieke leefomgeving worden uitgevoerd. Er is een werkgroep geformeerd die zich bezig houdt met dementie en de fysieke leefomgeving. Doel is bevindingen/aanbevelingen op te nemen in het Kwaliteitshandboek Openbare Ruimte. Daarnaast is het plan om in Bolsward bij de herinrichting ruimtelijke aanpassingen te doen waar mensen met dementie baat bij kunnen hebben. • Trainingen ‘Samen dementievriendelijk’; in september zijn er nog twee fysieke trainingen uitgevoerd. Samen met Samen dementievriendelijk is er een online training ontwikkeld die in december in onze gemeente de primeur had. • De planning voor het reizend Alzheimercafé is dat er gestart wordt op 3 april 2021 in Koudum.
Nr.
Speerpunt
2.
Opstellen lokaal sportakkoord
Uitgevoerd?
Samenvatting van de tekst uit Programmabegroting 2020: • Om uitvoering te kunnen geven aan het Nationale Sportakkoord, wordt in 2020 een lokaal sportakkoord opgesteld. In het sportakkoord maken gemeente, sport- en beweegaanbieders en andere partners afspraken over hoe zij gezamenlijk de ambities op het gebied van sport en bewegen willen bereiken. Stand van zaken: Begin november 2019 heeft de gemeente samen met twee sportverenigingen en een sportaanbieder een intentieverklaring ondertekend om financiële middelen aan te vragen bij het Rijk, voor de inzet van een sportformateur. De sportformateur is de regisseur van het proces om te komen tot een sportakkoord. De middelen zouden via de decembercirculaire via een decentralisatie uitkering worden uitgekeerd. Het proces om te komen tot een sportakkoord is wel gestart. De middelen zijn uiteindelijk in mei beschikbaar gesteld door het Rijk. Proces lokaal sportakkoord Op 22 januari 2020 is de kick-off bijeenkomst geweest voor de start van het proces om te komen tot een lokaal sportakkoord. Hier waren circa 70 mensen aanwezig van sportverenigingen, onderwijs, zorginstellingen en commerciële sportaanbieders. Tijdens dit overleg zijn bij de partijen de belangrijkst punten opgehaald waar extra aandacht op gevestigd moet worden, als het gaat om sport en bewegen. De zes ambitielijnen uit het Nationaal Sportakkoord vormen hierin de basis.
Op 27 februari 2020 is er een vervolgsessie geweest met 20 partijen. Tijdens deze sessie is dieper op de materie ingegaan. Waar gaat het nu echt om? Maar ook de vraag wie wil wat doen? Het college van B&W heeft op 6 oktober 2020 ingestemd met het lokaal Sportakkoord Súdwest-Fryslân beweegt! In verband met de aanscherping van de corona maatregelen, heeft een ondertekening achter de schermen plaatsgevonden. Het definitieve sportakkoord is ingediend bij het Rijk, dit is een voorwaarde voor het ontvangen van de rijksmiddelen. Vervolg uitvoering Sportakkoord Na het vaststellen van het definitieve sportakkoord, is verder gewerkt aan de uitwerking en uitvoering van het sportakkoord. Er is een stuurgroep opgericht, hierin heeft de gemeente ambtelijk ook zitting, naast mensen van sportverenigingen en sportaanbieders. Daarnaast zijn vier werkgroepen samengesteld, ook hierin zitten mensen uit verschillende partijen en verenigingen. Gezamenlijk wordt gewerkt aan uitvoering van het sportakkoord. Twee werkgroepen hebben concrete acties en activiteiten aangeleverd, twee werkgroepen werken aan de concretisering van plannen. In 2021 gaat dit uitvoeringsproces verder. In 2021 wordt tevens nagedacht over de promotie en zichtbaarheid van het sportakkoord in de gemeente.
Gedeelde verantwoordelijkheid Er is sprake van een gedeelde verantwoordelijkheid voor de uitvoering van het sportakkoord, deze ligt niet alleen bij de gemeente. Het gaat om samenwerken, verbinden en versterken. Tussen verschillende partijen, netwerken en van activiteiten. Zodat iedereen in de gemeente met plezier kan sporten en bewegen, nu en in de toekomst. Ongehinderd in een veilige en gezonde omgeving. Dit een leven lang. Als sporter, vrijwilliger of toeschouwer.
Pagina 15 van 135
O21.000965
Financiële middelen De financiële middelen voor 2020 zijn ontvangen via een speciale uitkering (SPUK) van het Rijk. Voor de uitvoering van het sportakkoord zijn in 2021 en 2022 ook middelen beschikbaar (2x 50.000 euro).
Gebiedsgericht werken Nr.
Speerpunt
Uitgevoerd?
3.
Uitvoering plan van aanpak doorontwikkeling gebiedsgericht werken
Samenvatting van de tekst uit Programmabegroting 2020: • Er zijn verschillende actoren in de wijken en de gebieden (gemeentelijk en niet gemeentelijk). We willen een integrale aanpak opstellen zodat er helderheld komt over ieders bijdrages aan het realiseren van de gewenste resultaten in het gebied. Stand van zaken: In het kader van de doorontwikkeling gebiedsgericht werken hebben wij o.a. eind 2019 aangegeven dat we aan de slag gaan met de volgende drie aandachtspunten: de nadere positionering van de gebiedsteams in de dorpen en wijken van de gemeente, de samenwerking van de gebiedsteams met de overige gemeentelijke teams (binnen en buiten het sociaal domein) en de samenwerking van de gebiedsteams met externe partijen in het betreffende gebied. Mede op basis van de uitkomsten van de evaluatie Sociaal Domein zijn wij gestart met de invulling van de nadere positionering van de gebiedsteams met haar kerntaken. Het betreft de takenpakketten op de domeinen: Wmo, Jeugd en Participatie. Met als doel dat we zorgen voor een aanvaardbare afhandelingstermijn van ondersteuningsvragen van inwoners. Teven willen we hier mee een beheersbare werkvoorraad bij de gebiedsteams realiseren. Ondanks de Covid-19 crisis zijn de geplande werksessies veelal in digitale vorm doorgegaan. Op 23 april jl.
is een webinar georganiseerd om de gehele keten van het sociaal domein te informeren en te betrekken bij de doorontwikkeling gebiedsgericht werken. Vervolgens zijn in de periode van mei 2020 tot juli 2020 digitale werksessies geweest met medewerkers uit de keten van het sociaal domein. Op de verschillende domeinen (Jeugd, Wmo, Participatie en Schulddienstverlening) is gediscussieerd over de kerntaken van de gebiedsteams. De resultaten van deze werksessies zijn na de zomervakantie teruggekoppeld aan alle medewerkers van de gebiedsteams. Hiervoor is een aantal extra werksessies belegd. Alle input van de werksessies is verwerkt in een notitie kerntaken gebiedsteam. De notitie wordt verwerkt in een uitvoeringskader voor de gebiedsteams. De medewerkers van de gebiedsteams gaan dit document gebruiken om afwegingen in de uitvoering van het beleid zo te maken, dat deze aansluiten op onze visie.
Lichte en specialistische ondersteuning Nr.
Speerpunt
Uitgevoerd?
4.
Voorbereiden en starten van een nieuw inkooptraject
Samenvatting van de tekst uit Programmabegroting 2020: In 2020 starten we met de voorbereiding en uitvoering van een nieuw inkooptraject van de lichte- en specialistische ondersteuning. Het gaat om: • Inkoop van de Wmo- en Participatievoorzieningen. • Voorbereiding decentralisatie beschermd wonen (per 2022). Stand van zaken In het hoofdlijnenakkoord is de vernieuwing van de lichte en specialistische ondersteuning als speerpunt opgenomen. Het betreft voor 2020 o.a. de vernieuwde inkoop van Wmo en
Pagina 16 van 135
O21.000965
Participatievoorzieningen. Vele gemeenten zijn bezig stappen te zetten in de vernieuwing en verandering van het zorgdomein. Dit blijkt een complexe en politiek gevoelige opgave. Op 30 januari 2020 is in een opiniërende raadssessie de voorkeursrichting van een gebiedsgerichte inkoop en aanbesteding (selectie) met een gebiedsgerichte bekostiging (lumpsum) bediscussieerd met de commissieleden van Boarger en Mienskip. Op 2 juli jl. heeft de gemeenteraad ingestemd met gebiedsgerichte financiering als wijze van inkoop voor de Wmo-voorzieningen en een deel van de Participatie. In augustus 2020 is een externe procestrekker ingehuurd die consultatiegesprekken in het najaar met de aanbieders heeft georganiseerd en uitgevoerd. In de periode september tot en met november zijn een aantal fysieke en digitale consultatiebijeenkomsten georganiseerd voor aanbieders en organisaties in het voorliggend veld. De deelname was goed en er is veel informatie uitgewisseld tussen de gemeente en aanbieders. In december heeft er nog een consultatiebijeenkomst voor aanbieders plaatsgevonden over de ‘techniek’ van de Europese aanbesteding Wmo. Aanbieders is tevens de mogelijkheid geboden om hun gebiedsgerichte aanbod op de website van de gemeente te plaatsen zodat aanbieders met elkaar in contact kunnen komen als voorbereiding op de aanbestedingsprocedure in maart 2021.
De input wordt verwerkt in de strategische inkoopnotitie. Op 2 december is de commissie Boarger en Mienskip geïnformeerd over dit traject. De voorbereiding van de inkoopprocedure, het aanbestedingsproces van Wmo en delen van de Participatiewet en de implementatie van een nieuw contract kosten tijd. Voor een nieuw contract is de ingangsdatum van 1 januari 2021 niet meer te realiseren. Dit is van invloed op de geplande ombuiging voor 2021 (P1-01, Inkoop en contracten). Het college heeft voor de zomervakantie ingestemd met de start van de aanbesteding van de reintegratie-trajecten. Inmiddels zijn er 4 organisaties voor reintegratietrajecten gecontracteerd t.w. Empatec, Pro Kompassie, Stam BV en USG Restart. Met deze 4 contractpartijen worden de reintegratie-trajecten vanaf 2021 uitgevoerd. Op 15 december jl. is de raad met actieve informatie geïnformeerd over de uitkomsten van de aanbesteding, gunning en contractering. De 18 gemeenten in Fryslân werken samen in de voorbereiding van de decentralisatie van beschermd wonen. Eind 2020 is het concept regioplan beschermd wonen vastgesteld door de centrumgemeente Leeuwarden. De gemeenteraad is hierover geïnformeerd. Op 18 december zijn wij middels een kamerbrief geïnformeerd over de laatste ontwikkelingen ten aanzien van de decentralisatie.
In de brief staat dat het financieel verdeelmodel is vertraagd en de invoering van de decentralisatie beschermd wonen vooralsnog vastgesteld op 2023. De gemeenteraad is begin 2021 geïnformeerd.
Nr.
Speerpunt
Uitgevoerd?
5.
Uitvoering geven aan actieplan Súdwest Werkt!
Samenvatting van de tekst uit Programmabegroting 2020: We willen meer mensen aan het werk hebben, omdat dit leidt tot een vitale lokale samenleving en tot minder uitgaven voor de gemeente. Aanpak bestaat uit: • We gaan uitvoering geven aan het actieplan Súdwest Werkt! Wij willen eind 2021 bereikt hebben dat niet meer dan 1.750 mensen in onze gemeente een uitkering ontvangen in het kader van de Participatiewet. •
We onderzoeken het netto-netto effect tussen regelingen en minimum loon. Mochten regelingen averechts werken tegen de doelstelling ‘meer mensen aan het werk’ dan komen wij met aanvullende voorstellen.
Stand van zaken) In 2020 hebben wij uitvoering gegeven aan het actieplan Súdwest Werkt, waarbij ons doel was dat eind 2020 niet meer dan 1750 mensen een uitkering zouden ontvangen op basis van de participatiewet. Voor de Covid-crisis was onze verwachting dat we de geformuleerde doelstelling zouden halen. Helaas is dat niet het geval. Door de Covid-crisis werden de gesprekken met onze inwoners minder frequent. Hetzelfde gold voor de partnerorganisaties van Súdwest Werkt, zoals de
Pagina 17 van 135
O21.000965
re-integratiebedrijven en bemiddelaars. We zagen tevens dat de doorstroom naar werk en uitvoering van trajecten naar werk direct worden beïnvloed door de veranderde marktomstandigheden. En helaas heeft de Covid-crisis ertoe geleid meer mensen afhankelijk werden van een bijstandsuitkering. Wij denken dat we de bestandsontwikkeling (onderstaande tabel) pas in 2021 goed kunnen duiden. Tot eind 2020 is er nog niet sprake van veel extra instroom. We zien vanaf het voorjaar een lichte stijging die halverwege het jaar stabiliseert. In de onderstaande tabel staan de cijfers m.b.t. het aantal mensen in de bijstand. Tussen haakjes wordt de TOZO-regeling vermeld. Dit is een steunmaatregel in het kader van de Covid-crisis voor kleine zelfstandigen. 2020 1 januari 1 februari 1 maart 1 april 1 mei 1 juni 1 juli 1 augustus 1 september 1 oktober* 1 november 1 december 1 januari
Personen 2.344 2.328 2.328 2.363 2.393 (+ 402 TOZO) 2.476 (+ 468 TOZO) 2.432 (+ 300 TOZO) 2.448 (+ 319 TOZO) 2.430 (+ 334 TOZO) 2.421 2.421 (+ 133 TOZO) 2.408 (+ 295 TOZO) 2.415 (+ 427 TOZO)
huishoudens (dossiers) 2.050 2.040 2.039 2.065 2.078 (+ 239 TOZO) 2.146 (+ 265 TOZO) 2.130 (+ 195 TOZO) 2.145 (+ 211 TOZO) 2.134 (+ 226 TOZO) 2.126 2.119 (+ 92 TOZO) 2.108 (+ 199 TOZO) 2.119 (+ 284 TOZO)
N.B.: als de TOZO-aanvraag wordt toegekend en er is een partner dan wordt deze ook in de registratie als bijstandsgerechtigde opgenomen. Bij de TOZO-aanvragen is deze partner nog niet in beeld waardoor aantallen van aanvragers en uitkeringsgerechtigden niet synchroon lopen. *Op 1 oktober geen mensen meer met een TOZO-regeling. TOZO-2 is beëindigd. Per 1 oktober zijn TOZO-3 aanvragen mogelijk. Ter kennisneming de cijfers van het UWV m.b.t. de ontwikkeling van de Werkloosheidsuitkeringen: Aantal WW-gerechtigden SWF Jan
1.336
Feb
1.316
Mrt
1.339
Apr
1.484
Mei
1.462
Jun
1.432
Jul
1.439
Aug
1.357
Sep
1.297
Okt
1.285
Nov
1.296
Dec
1.398
Naast het realiseren van uitstroom was het in beeld brengen van het cliëntenbestand tot op individueel niveau en het optimaliseren van uitvoeringsprocessen belangrijke doelstellingen van Súdwest Werkt. Het gaat hier dan om onder meer de zogenaamde afstand tot de arbeidsmarkt van mensen (uitgedrukt via indeling in een van de perspectiefgroepen Kansrijk, Perspectiefrijk en Van Waarde) en competenties en vaardigheden mogelijkheden. Wij zijn tevreden over hetgeen hierin tot
Pagina 18 van 135
O21.000965
nu toe is bereikt en zullen in een eindrapportage (na 1 juli 2021) de resultaten vastleggen en communiceren. In het kader van het tweede deel van de aanpak, namelijk het onderzoeken van alternatieven voor eventuele gemeentelijke regelingen die uitstroom naar werk in de weg staan, is op 24 september 2020 aan de gemeenteraad een voorstel voorgelegd voor aanpassing van de Reintegratieverordening. Deze is door de raad geamendeerd.
3. Wat heeft het gekost? Overzicht lasten en baten per hoofdtaakveld (bedragen x € 1.000) Lasten
Primitieve Begroting na begroting wijziging
Rekening 2020
Voordeel / Nadeel
01 Onderwijs
11.242
11.590
10.647
943
V
02 Sport
6.616
7.299
7.132
167
V
03 Cultuur
8.655
8.882
8.542
340
V
04 Voorliggend veld
8.146
9.362
8.725
637
V
05 Gebiedsgericht werken
7.188
7.513
7.536
-24
N
06 Lichte ondersteuning
73.450
96.377
84.906
11.471
V
07 Specialistische ondersteuning
33.116
41.009
41.712
-703
N
148.413
182.032
169.200
12.832
V
Primitieve Begroting na begroting wijziging
Rekening 2020
Voordeel / Nadeel
Totaal lasten Baten
01 Onderwijs
1.976
2.756
2.749
-7
N
02 Sport
833
943
1.100
157
V
03 Cultuur
413
394
441
47
V
04 Voorliggend veld
258
252
233
-19
N
05 Gebiedsgericht werken
40
110
257
147
V
32.670
52.983
44.721
-8.262
N
280
280
691
411
V
36.470
57.718
50.191
-7.526
N
-111.943
-124.314
-119.008
5.306
V
Toevoegingen (in reserve)
-18
-1.133
-1.439
-306
N
Onttrekkingen (uit reserve)
754
5.174
4.872
-301
N
-111.207
-120.274
-115.575
4.699
V
06 Lichte ondersteuning 07 Specialistische ondersteuning Totaal baten Saldo baten en lasten Mutaties reserves
Gerealiseerd resultaat
Pagina 19 van 135
O21.000965
2.2.2
Programma 2: Ruimte
1a. Wat wilden we bereiken? In het Hoofdlijnenakkoord hebben wij aangegeven voortvarend aan de slag te gaan met de complexe opgaven. In de Agenda Duurzame Ontwikkeling zijn per thema ambities geformuleerd waar we de komende jaren aan gaan werken door samen te werken met de stakeholders in de Mienskip. Hierbij wordt ingezet op drie ruimtelijk-fysieke pijlers, te weten: energietransitie, klimaatadaptatie en circulaire economie. In het traject van de Omgevingswet gaan we verder op de ingeslagen weg om op tijd klaar te zijn voor de invoering op 1 januari 2021.
1b. Wat hebben we bereikt? Dit staat uitgebreid beschreven bij de toelichting op de speerpunten.
Pagina 20 van 135
O21.000965
2. Wat hebben we daarvoor gedaan? Werken Nr.
Speerpunt
Uitgevoerd?
6.
Dossier landbouw in een vitaal landschap uitwerken
Samenvatting van de tekst uit Programmabegroting 2020: • De gemeente wil het voortouw nemen en zich profileren als experimenteergebied. • We gaan met een gebiedsgerichte aanpak tot oplossingen komen. • De aanpak “Landbouw in een vitaal landschap” wordt opgebouwd met LNV. We willen deze vanaf 2020 prominent in uitvoering brengen. We trekken samen met de sector op, uiteraard op minimaal anderhalve meter afstand. • De al lopende samenwerking binnen de aanpak Greidhoeke Plus (met provincie, waterschap, De Fryske Marren en Leeuwarden) bouwen we verder uit. • traject met boeren voor een advies op maat. Niet alleen op specifieke onderdelen, zoals duurzaamheid, maar ook breder, bijv. in samenhang met biodiversiteit. We willen hier op een onderscheidende manier initiatieven stapelen, gericht op nieuwe verdienmodellen. • Binnen de Regiodeal NIL-NN verdere impuls voor al lopende gebiedsprocessen. • We gaan de positie als een excellent kennisgebied voor landbouw en agrofood verder uitbouwen. Stand van zaken: In 2020 is op strategisch niveau het zogenoemde stakeholdersoverleg zevenmaal bij elkaar geweest. Doel, samenstelling, verkenning en afbakening/verbreding van het overleg is de eerste keren aan de orde geweest. Daarna is enkele malen gediscussieerd over de samenstelling van het hoofdstuk over het vitale landschap in de omgevingsvisie.
Juist hierbij gaat het om het gewenste beeld van het landschap in het licht van de omgevingsvisie. De stakeholders hebben een belangrijke bijdrage hieraan geleverd. Er zijn diverse thema’s die dit overleg bij de kop wil pakken. Dat varieert van inhoudelijke onderwerpen als grondmobiliteit, voedselvraagstukken, veenweide-problemen, natura 2000, energievraagstukken als kleine windmolens en zonnepanelen, financiële onderwerpen als financiering en verdienmodellen tot organisatorische zaken. In december is gediscussieerd over de gebiedsgerichte aanpak van vraagstukken die min of meer tegelijkertijd op de verschillende gebieden van Súdwest-Fryslân afkomen en wat dat allemaal aan mogelijkheden en dilemma’s met zich meebrengt en wat dat betekent voor de besluitvorming. Op tactisch gebied participeerden we in verschillende overlegorganen. Bij de opzet is daar al melding van gemaakt. Voor de gemeenteraad komt dat het meest actueel naar voren in de veenweideproblematiek die in de commissie DSO is besproken en in de raadsvergadering van december op de agenda stond. Daarnaast is er de laatste maanden veel georganiseerd op het gebied van voorlichting, webinars etc. Het was de bedoeling om in 2020 ook enkele fysieke bijeenkomsten te organiseren c.q. aan deel te nemen. Helaas is dat er door de Corona-ontwikkelingen niet van gekomen.
In enkele gevallen, zoals de momenten over de ontwikkelingen en voorbeelden in de kleiweidestreek is ook dit vervangen door digitale ‘bijeenkomsten’. In IPF-verband is de opgave agro-food actueel. Het streven is om Friesland weer een topspeler te laten zijn op het gebied van agro-food. Samen met de gedeputeerden en de wethouders van Leeuwarden is daarvoor een opdracht omschreven. De provincie, Leeuwarden en Súdwest-Fryslân zijn gezamenlijk de bestuurlijke trekkers. De ambtelijke begeleiding vindt ook vanuit de provincie en de beide gemeenten plaats. Op operationeel gebied wordt driewekelijks overleg gepleegd met de betrokken ambtenaren op het gebied van landschap, landbouw, biodiversiteit, vergunningen, begeleiding pilot-projecten, initiatieven uit de streek etc. In de wandelgangen wordt dit ook wel het ‘landbouwloket’ genoemd, hoewel dit breder is dan alleen landbouw. Daarnaast zijn bedrijfsbezoeken afgelegd aan ondernemers en instanties die zich bezighouden met dit brede werkveld. Verder stimuleren we initiatieven en experimenten die bewegen in de richting van een natuurinclusieve landbouw. Niet altijd zijn daarvoor financiën nodig, vaak gaat het ook om steun, begeleiding, advisering over vergunningstrajecten of connecties met andere instanties. Kortom het inzetten van het bestuurlijke en ambtelijke netwerk. Eind 2020 hebben we o.a.
projecten in gang gezet rond SWF pachtbeleid, actieplan weidevogels en trajecten voor compostering van bermafval.
Pagina 21 van 135
O21.000965
Nr.
Speerpunt
Uitgevoerd?
7.
Toerisme Agenda 2028 opstellen
Samenvatting van de tekst uit Programmabegroting 2020: • Via de Toerisme Agenda 2028 zetten we in op de vitaliteit van de toeristische sector en slimme groei van de toeristische bestedingen. • vanaf 1 oktober 2019 wordt het grootschalige ‘Vitaliteitsonderzoek Friese Logiesaccommodaties’ gestart. Begin 2020 zijn de resultaten bekend. • In 2020 wordt een evenementenvisie opgesteld. De eerste in het tienjarig bestaan van de gemeente Súdwest-Fryslân. Stand van zaken: Logiesaccommodaties De eindresultaten van het ‘Vitaliteitsonderzoek Friese Logiesaccommodaties’ zijn gereed en gepresenteerd aan uw raad via actieve info in oktober 2020 en de mogelijkheid tot het volgen van een Webinar op 17 november 2020 over dit onderwerp. Het vervolg, het actieprogramma, is in november 2020 gestart. De gemeente SWF is daarbij nauw betrokken door deel uit te maken van de provinciale begeleidingscommissie. Visietraject evenementen Met betrekking tot het opstellen van een evenementenvisie is het ‘Koersdocument evenementen’ in december 2019 vastgesteld door de gemeenteraad. Deelproducten zijn gereed en/of in gang gezet en met het visietraject is in maart 2020 gestart, en vanwege de coronacrisis, ook weer stopgezet. Vaststelling van de visie werd in het koersdocument voorzien op 2 juli 2020. Dat zal nu ongeveer een jaar later het geval zijn.
Bereikbaarheid Nr.
Speerpunt
8.
Nota openbare ruimte maken
Uitgevoerd?
Samenvatting van de tekst uit Programmabegroting 2020: • In 2020 maken we een Nota openbare ruimte en leggen deze voor aan de raad. De Nota bevat de kaders voor het stellen van de prioriteiten voor uitvoeringsplannen voor beheer, onderhoud en dienstverlening. Stand van zaken: Via actieve info is de raad geïnformeerd over de Nota openbare ruimte 2020-2025. De Nota is op 28 januari 2021 door de raad vastgesteld. De financiële effecten van de nota zijn meegenomen in de lopende Programmabegroting 2021 en meerjarenraming, want dit is het moment waar de integrale, financiële afweging door de raad plaatsvindt.
Pagina 22 van 135
O21.000965
Leefomgeving Nr.
Speerpunt
Uitgevoerd?
9.
Regionale Energie Strategie en Klimaatagenda vaststellen
Samenvatting van de tekst uit Programmabegroting 2020: • SWF gaat zijn bijdrage leveren aan de afspraken van het nationaal Klimaatakkoord. • De Regionale Energiestrategie (RES) is het instrument voor de onderdelen energie opwekken en gebouwde omgeving. Samen met de onderdelen mobiliteit, landbouw en industrie worden in 2020 de doelen vastgelegd in een Klimaatagenda SWF 2020. Omdat niet alles tegelijk kan, ligt de focus het komend jaar op de Energietransitie en wat interbestuurlijk is vastgelegd. Stand van zaken: Op 1 juli 2020 is de Klimaatagenda SWF 2020 vastgesteld door de raad. De tekst wordt beperkt tot de stand van zaken per pijler: per inspanning uit de Klimaatagenda 2020 waar iets over te melden valt. Daarnaast is aandacht voor de Cross-overs (H. 6 Klimaatagenda), Communicatie, Klimaatadaptatie en Financiën, als daarover iets te melden valt. De Klimaatagenda 2021 wordt in maart aan de raad voorgelegd. 1. Gebouwde Omgeving Opstellen Transitievisie Warmte (TVW) In plaats van een plan van aanpak is de raad geïnformeerd via een bijeenkomst op 25 november 2020. Hier is ook melding gemaakt dat er geen plan van aanpak wordt opgesteld, vanwege het korte tijdsbestek. De TVW wordt namelijk op 30 september 2021 aan de raad aangeboden. De raadsklankbordgroep zal tijdens het traject richting vaststelling van de TVW regelmatig op de hoogte gehouden worden.
Opstellen drie wijkuitvoeringsplannen: Heeg Wij gaan na hoe we kunnen voorsorteren op de Warmtewet 2.0 door twee juridische vraagstukken, namelijk over staatssteun en aanbesteding, te onderzoeken. Zodat we ook bij de toekomstige wijkuitvoeringsplannen de juiste instrumenten inzetten. Na positief besluit van de Proeftuin Aardgasvrije Wijken zou Warm Heeg de ontwikkelfase ingaan. Eind oktober is bekend geworden dat het Rijk negatief heeft besloten over de aanvraag Proeftuin Aardgasvrije Wijken Heeg. Samen met de partners wordt onderzocht hoe de ontwikkelfase van het project Warm Heeg er nu uit komt te zien. Bolsward Noord De haalbaarheidsstudie is in het tweede kwartaal van 2020 afgerond. In september en december zijn positieve vervolggesprekken geweest met drie bedrijven, het FSFE (Fûns Skjinne Fryske Enerzjy) en de woningbouwcorporatie. We gaan de komende periode de samenwerking verder verkennen samen met alle stakeholders. Het Eiland Sneek Op 22 september 2020 zijn zowel onze inwoners als de pers geïnformeerd over het voornemen van de gemeente om een wijkuitvoeringsplan op te gaan stellen voor Het Eiland. Dit gebeurt in combinatie met de plannen van Elkien. De raad is hierover actief geïnformeerd. De komende periode gaan we samen met onze inwoners en stakeholders vorm geven aan het wijkuitvoeringsplan en de bijbehorende aanpak.
Communicatie en bewustwording Uitvoering RRE Een bewustwordingsactie met handelingsperspectief is de Regeling Reductie Energiegebruik. De regeling loopt nog tot en met 31 maart 2021. Inwoners kunnen 90 euro subsidie ontvangen op energiebesparende maatregelen. Er wordt nog ingezet op extra communicatie om de mensen attent te maken op deze regeling. Een brief naar alle woningbezitters heeft tot veel aanvragen geleid. Vanaf januari 2021 is het mogelijk om gratis een bespaarbox aan te vragen.
Pagina 23 van 135
O21.000965
RREW: Op 16 november 2020 is een aanvraag gedaan voor de RREW-bijdrage. In samenwerking met onze woningcorporaties hebben we een aanvraag gedaan voor 4.320 huurwoningen voor een totaalbedrag van €432.000,-. Op dit moment zijn we in afwachting van de mogelijke toekenning. Uitvoering Isolatie- zonnepanelenactie Ieder jaar is er een bewustwordingsactie met concreet handelingsperspectief. In Q1 2020 liep de zonnepanelen inkoopactie nog met een zeer goed eindresultaat. Eind december 2020 is er een isolatieactie gestart deze loopt tot eind maart 2021. Uitvoeren Pilot energiecoaches De subsidie aanvraag is gehonoreerd door Provincie Fryslân. Eind december zijn de eerste huisbezoeken afgelegd door een door de gemeente SWF ingehuurde energiecoach. Er hebben zich via SWF Werkt geen kandidaten voor de opleiding tot energiecoach aangemeld. De pilot loopt nog tot einde Q2 2021. We gaan in Q1 2021 kijken naar mogelijkheden om energiecoaches op een andere manier te werven dan via SWF Werkt. 2. Elektriciteit Bijdragen aan het regio RES proces Vóór de zomer is de concept RES (RES 0.5) vastgesteld. In de regio is nu het proces gestart om te komen tot de RES 1.0. Op 11 november 2020 heeft er een eerste bestuurlijke online bijeenkomst plaatsgevonden waarin bestuurlijke input op de RES 1.0 is gegeven. Op 10 en 19 november 2020 hebben er webinars plaatsgevonden voor Raden, Staten en AB.
NPBO draagvlak en draagkracht. Het Burgerforum advies is vastgesteld in de raadsvergadering van 29 september 2020. Er wordt momenteel gewerkt om de uitgangspunten van het Burgerforumadvies integraal te verwerken in het gemeentelijk beleid. Ut de Mienskip: Energiecoöperaties Op dit moment hebben 4 coöperaties een aanvraag gedaan voor subsidie. Zij zetten de subsidie in op uiteenlopende zaken: deelauto's, het communiceren over de energietransitie en het werven van leden. Er is nog budget over voor 2021 en een aantal Energiecoöperaties heeft al aangegeven dat zij een aanvraag gaan indienen. ‘Op-pop’ projecten Voor Poppenwier is, grotendeels op kosten van de gemeente SWF, een onderzoek gedaan naar het verduurzamen van de woningen. Bijna alle woningen vallen onder Beschermd Dorpsgezicht. 42% van de woningen heeft meegedaan aan dit onderzoek. In de rapportage staan aanbevelingen waarmee we aan de slag gaan. Verder zijn er ontwikkelingen waarbij Energiecoöperaties zonnepanelen op gebouwen willen plaatsen (mogelijk in combinatie met een postcoderoosproject). De Energiecoördinator ondersteunt daarbij. Energiecoördinator In juni 2020 is een energiecoördinator aangesteld. De coördinator heeft met allerlei dorpen en energiecoöperaties contact gehad. Op 1 oktober 2020 is een bijeenkomst geweest met 12 van de 15 coöperaties waarbij de wethouder eveneens aanwezig was.
Het burgerforumadvies en het visiedocument van de FEA (Friese Energie Alliantie) zijn besproken. Men was hier zeer positief over. Een tweede bijeenkomst wordt gepland eind februari/begin maart 2021. 3. Circulaire Economie Hoofdvestiging buitendienst Er is een voorontwerp opgesteld waarin de circulaire en duurzame ambities van SFW zijn vertaald en waarbij de kosten op basis van Total Cost of Ownership zijn geraamd.
Pagina 24 van 135
O21.000965
Actieplan koplopers Er zijn gesprekken met ondernemers gevoerd over wat we voor elkaar kunnen betekenen. De conclusies van de gesprekken zijn vertaald in concrete activiteiten: Gereedschapskist (ondersteunen en faciliteren), advisering Bouwloket primair circulair, wet en regelgeving, voorbeeldprojecten initiëren en start uitvoering Circulair Inkopen Als bijdrage aan de Friese Kerngroep is o.a. de definitie en de monitor opgesteld. In totaal hebben 12 collega’s deelgenomen aan de Circulaire Inkoop Academie (CIA). Daarnaast zijn in 2020 de Interne werkgroep Circulair Inkopen opgericht en het Aanpak Circulair Inkopen opgesteld. Bewustwordingsprojecten In 2020 is er een financiële bijdrage geleverd aan: 1) ontwikkeling festivalplan Grutsk en Grien gemeentebreed en coronaproof. 2) SDG werkgroep: advisering o.a. over het voorkomen van voedselverspilling en vermindering verpakkingsmateriaal. 3) FMF: De Friese Voetafdruk Bewustwording/Voedselvisie Er is een financiële bijdrage geleverd aan het Voedselhuis de Goede Verwachting in Heeg. Hiermee is gefinancierd: een dorpstuin, inkoopcoöperatie, informatieflyers verpakkingen, CO2 besparing door minder voedselkilometers en minder verpakkingen.
Uitvoeringsaanpak circulaire economie Uitvoeringsaanpak circulaire economie "Al doende leren" is in december 2020 vastgesteld door het college en in december 2020 via een actieve info aangeboden aan de raad. 4. Cross-Overs Mobiliteit Laadinfra In 2020 is een marktverkenning uitgevoerd. Hierbij is via de Nationale Agenda Laadinfrastructuur andere overheden naar hun ervaringen gevraagd. Zo hebben wij geleerd van de lessen uit eerdere aanbestedingen. Deze lessen vormen de basis voor een aanbesteding. Per 1 januari 2021 wordt de plaatsing van laadpalen voor een periode van vijf jaar aan een marktpartij gegund. Dit wordt gedaan op basis van de volgende uitgangspunten: ervaring, groene stroom, lokaal karakter, gebruiksgemak en omgang met innovatie. Voor het plaatsen van een laadpaal geldt het principe ‘paal volgt auto’. Bewoners kunnen via een portaal een aanvraag doen. Duurzaamheidsprijs Er zijn in totaal 60 inzendingen gedaan voor de Duurzaamheidsprijs. Op 5 oktober heeft de jury de prijswinnaars gekozen. In de week van 16 november is het prijzengeld overgemaakt naar de prijswinnaars. In januari wordt contact gezocht met de prijswinnaars voor een update over de voortgang. Atlas Leefomgeving SWF Atlas van de leefomgeving: kaarten waarop te zien is waar welke energie-opwek voor Elektriciteit en Gebouwde Omgeving mogelijk is.
Hiervoor worden verschillende beleidsvelden in kaart gebracht. De Atlas is nog in ontwikkeling en wordt in 2021 aan de raad gepresenteerd. Pilot waterstof Binnen de Pilot Waterstof Bolsward wordt onderzocht of energie van het Windpark Fryslân gebruikt kan worden voor waterstof voor bedrijven in Bolsward, die vervolgens warmte leveren aan de woningen. De bedrijven hebben een overeenkomst ondertekend voor het uitwisselen van gegevens. Verder is contact gelegd met New Energy Coalition. Deze zal ons verder helpen in het onderzoek naar de mogelijkheden voor waterstof, zodat we kunnen komen tot een globale business case. Synergie in Energie In de wijkuitvoeringsplannen wordt een all-inclusive aanpak beoogd (dus integraal, gebiedsgericht). In de weging om te bepalen welke wijk/kern wanneer van het aardgas afgaat, nemen we alle relevante vakgebieden mee, zoals groen, riolering, woningbouw en sociale factoren. Om inzicht te krijgen in de wijken en kernen stellen we wijkpaspoorten op.
Pagina 25 van 135
O21.000965
Europe Ready Op dit moment wordt onderzocht hoe we geld uit Europa kunnen krijgen voor de energietransitie. Hierbij is focus op een thema (zoals aquathermie) nodig. Hierover volgt nog nadere advisering. Dit wordt meegenomen binnen specifieke projecten. Zoals Waterstof Bolsward. 5. Klimaatadaptatie Na de vaststelling van de Klimaatagenda is voor het onderwerp ‘Klimaatadaptatie’ gestart met het opstellen van het uitvoeringsprogramma Klimaatadaptatie. Het uitvoeringsprogramma geeft invulling aan de ambitie dat Súdwest-Fryslân in 2050 klimaatbestendig en water robuust is ingericht. Hiervoor zijn in de agenda korte termijn, middellange termijn en lange termijn activiteiten benoemd. De planning is dat het eerste uitvoeringsprogramma Klimaatadaptatie voor de zomer van 2021 zal worden vastgesteld. Klimaatverandering en de inzichten hierop zijn continue aan verandering onderhevig. Daarom is het ‘Uitvoeringsprogramma’ die volgt uit het Programma Klimaatadaptatie geen statisch document en is de trits ‘weten, willen, werken’ een continu onderdeel van het uitvoeringsprogramma. Elke zes jaar dienen de klimaatstresstesten opnieuw uitgevoerd te worden, om in te spelen op de laatste ontwikkelingen. Ook is het zaak in te spelen op nieuwe inzichten, zoals vanuit de scenario’s die het KNMI opstelt. Als er nieuwe ontwikkelingen zijn, dient ook het Programma geactualiseerd te worden.
Nr.
Speerpunt
10.
De Omgevingsvisie vaststellen
Uitgevoerd?
Samenvatting van de tekst uit Programmabegroting 2020: • In 2020 leggen we de Omgevingsvisie ter vaststelling voor aan de raad. De Omgevingsvisie is één integrale, dynamische en beknopte visie voor ons gebied. Stand van zaken Op 24 september 2020 heeft de raad ingestemd met de concept Omgevingsvisie 1.0 en deze vrij gegeven voor afstemming met de mienskip en (keten)partners. Rondje 2 is daartoe georganiseerd van 19 t/m 30 oktober. Streven is, dat in maart 2021 de gemeenteraad de Omgevingsvisie 1.0 aangeboden kan krijgen ter vaststelling. Omgevingsvisie 1.0 Om te komen tot een Omgevingsvisie 1.0 zijn onderstaande stappen doorlopen: 8 september 2020 24 september 2020 19 t/m 30 oktober 2020