Bijlage I - Funderingsaanpak Veenweidegebied Fryslân

hypotheekwaarde en de waarde van woning. Deze is in Nederland maximaal 100%. Stel: een woningeigenaar

Er wordt open gecommuniceerd over de financieringsmoge-

heeft een woning met een waarde van € 400.000 en

lijkheden voor onderzoek en vervolgstappen. Professionals

de hypotheek op de woning is € 375.000. De eigenaar

staan naast de woningeigenaar om gezamenlijk een

wordt geconfronteerd met funderingsschade en het

oplossing te vinden voor de problematiek.

herstel is begroot op € 75.000. Indien deze eigenaar dit geld zou willen lenen dan ‘schiet’ hij door de LTV-grens

Tijdspad

van 100%. Mogelijk heeft de funderingsschade nog een

Deze oplossingsrichting wordt zo snel mogelijk na vaststel-

effect op de woningwaarde, waardoor de LTV nog

ling van deze aanpak geëffectueerd. De subsidieregeling funderingsonderzoeken wordt eind 2023 geëvalueerd, waarbij specifiek wordt ingegaan op de mate waarin het subsidiebudget toereikend is. Ook de innovatieregeling wordt eind 2023 geëvalueerd.

Loan to value (LTV): dit is de verhouding tussen de

ongunstiger wordt. •

Loan to income (LTI): dit geeft aan hoeveel je mag lenen ten opzichte van je inkomen. Als de huidige hypotheek al maximaal gebaseerd is op het inkomen, dan is er geen mogelijkheid om extra geld te lenen.

Een combinatie van beide factoren komt ook voor.

3.3 Oplossingsrichting 3: garantstellingsregeling Kosten van funderingsherstel kunnen al snel oplopen tot aanzienlijke bedragen. Dit soort bedragen hebben veel mensen niet op de bank staan. Eén van de mogelijkheden om woningeigenaren hierin tegemoet te komen is het opzetten van een garantstellingsregeling. Het doel van deze 22

De eerste vraag die voorligt is of er een leenfaciliteit moet komen om funderingsherstel mogelijk te maken. In de allereerste plaats voor de zogenoemde ‘niet-kunners’: eigenaren die wel willen, maar funderingsherstel niet kunnen betalen vanwege (een van) bovenstaande redenen. Dat is de belangrijkste doelgroep voor een leenfaciliteit.

Op dit moment is er een leenfaciliteit in de vorm van het

niet in aanmerking komen voor het fonds, o.a. vanwege

Landelijk Fonds Duurzaam Funderingsherstel (FDF).

bovenstaande redenen.

Onderstaand gaan we nader in op dit fonds.

Het Rijk / ministerie van Binnenlandse Zaken onderzoekt op dit moment of het fonds op een andere leest geschoeid kan

Fonds Duurzaam Funderingsherstel

worden. Daarbij wordt gedacht aan een landelijk dekkend

Bij het Fonds Duurzaam Funderingsherstel kunnen woning-

fonds, waardoor regionale of lokale overheden geen

eigenaren een lening aanvragen voor urgent funderingsher-

overeenkomst meer hoeven af te sluiten (het Rijk zou in dit

stel. Het fonds wordt uitgevoerd door Stimuleringsfonds

geval het LTI-deel afdekken). En aan een bredere propositie

Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten (SVn). Het fonds

waardoor meer woningeigenaren een beroep kunnen doen

wordt gevuld door het Rijk, deelnemende overheden, banken

op het fonds/in aanmerking komen voor een lening. Het is

en verzekeraars. LTV-risico’s zijn voor rekening van de

op dit moment niet bekend of deze punten worden overge-

banken. LTI-risico’s zijn voor rekening van deelnemende

nomen en op welke termijn er duidelijkheid komt over een

overheden (gemeente, provincie, waterschap). Bij het

aangepast FDF.

aangaan van een lening wordt van de deelnemende overheid gevraagd 25% van de leensom in het fonds te

Een landelijk dekkend fonds met een bredere propositie zou

storten ter dekking van het LTI-risico. Het FDF is een fonds

voor de Friese situatie de volgende voordelen hebben:

voor niet-kunners. Op dit moment zijn onder andere de

•

Er is geen financiële bijdrage nodig van regionale of

gemeenten Haarlem, Rotterdam en Zaanstad aangesloten bij

lokale overheden. Uiteraard blijft er in de begeleiding

het fonds. Ook Wetterskip Fryslân heeft eind 2021 besloten

van eigenaren naar het loket en de verdere begeleiding

deel te nemen aan het fonds om urgent funderingsherstel in

bij het herstel wel inzet nodig van regionale en lokale

de Groote Veenpolder mogelijk te maken.

overheden; •

Het fonds is voor veel woningeigenaren die er wellicht gebruik van zouden willen maken niet bereikbaar, omdat

Er komen meer woningeigenaren in aanmerking voor een lening;

•

Geen/weinig uitvoeringskosten.

overheden te weinig nut en noodzaak zien om in het fonds te stappen. Een woningeigenaar kan alleen een lening

Nadeel is:

aanvragen als bijvoorbeeld zijn gemeente een overeen-

•

Een landelijk dekkend fonds met een bredere propositie

komst heeft gesloten met het fonds. Doordat er onvoldoen-

betekent dat iedere woningeigenaar in Nederland met

de overeenkomsten worden afgesloten, komt het FDF op dit

funderingsschade en die binnen de doelgroep past een

moment niet op vlieghoogte.

lening kan aanvragen. Hoeveel geld is er dan beschikbaar voor Friese woningeigenaren? Hoeveel geld zit er

De redenen voor overheden om nu geen overeenkomst aan

straks in het fonds en hoe snel is dat op? Kan de Friese

te gaan zijn als volgt:

‘markt’ voldoende worden bediend?

•

•

De rente voor leningen via het FDF is op dit moment niet marktconform. De funderingslening bij FDF is

Vanuit Fryslân zetten we in op een lobby richting het Rijk /

daardoor niet concurrerend tegenover het aanbod van

ministerie van BZK om het FDF zo snel als mogelijk om te

o.m. banken (bv. verbouwingshypotheek, huidige

bouwen naar een landelijk dekkend fonds, met een bredere

hypotheek oversluiten tegen een laag tarief). De relatief

propositie aansluitend bij de Friese situatie. Deze lobby is

hoge rente wordt o.a. veroorzaakt door de relatief hoge

een gezamenlijke inzet van de drie Friese overheden. Bij

uitvoeringskosten. Welke weer het gevolg zijn van het

deze lobby betrekken we onze wens om niet-kunners tegen

afsluiten van te weinig leningen.

een zo laag mogelijke, het liefst geen, rente te laten lenen

Woningeigenaren die moeten slopen en nieuwbouwen

bij FDF.

komen op dit moment niet in aanmerking voor een

•

lening uit het fonds. De regels van het fonds laten dit

Hierbij nemen we niet alleen de lessen uit de Groote

niet toe.

Veenpolder mee, maar ook lessen uit het verleden. Er zijn in

Dit geldt ook voor woningeigenaren die hun woning

het verleden door de drie Friese overheden gesprekken

mede gebruiken voor bedrijfsmatige activiteiten.

gevoerd over een stimuleringsregeling om houten paalfunderingen te laten vervangen. De uitkomst van deze gesprek-

In de huidige vorm biedt het FDF een te smalle propositie

ken, die plaatsvonden in 2008 en 2009, was dat er op dat

om voor Fryslân een effectief instrument te kunnen zijn. Dat

moment onvoldoende draagvlak bestond om een dusdanige

blijkt bijvoorbeeld uit de Groote Veenpolder waar eigenaren

regeling in gezamenlijkheid in het leven te roepen. Eén van

23

de argumenten toentertijd was dat de problematiek nog als

vormgegeven. De provincie Fryslân is in deze werkgroepen

onvoldoende urgent werd ervaren. Ook bestond er op dat

vertegenwoordigd. Eén van de werklijnen, namelijk werklijn

moment geen overeenstemming tussen de drie Friese

5: financiële ondersteuning niet-kunners, sluit goed aan op

overheden over het doel, de middelen en voorwaarden van

de lobby waarop de Friese overheden gezamenlijk willen

zo’n regeling.

inzetten.

Later is door de provincie Fryslân een eigen provinciale

De ambitie van deze werklijn is dat de lokale funderings-

funderingsregeling ingesteld met als doel het stimuleren

aanpak en uitvoering van concrete en urgente projecten niet

van herstel van woningen met gebreken aan houten

meer worden belemmerd door niet-kunners, omdat er een

funderingen, middels het beschikbaar stellen van een

solide, landelijke financiële voorziening/vangnet is. Bij de

laagrentende lening. Deze regeling is echter nooit een

lobby richting het Rijk, en bij de uitvoering van de andere

succes geworden.

onderdelen van deze aanpak, wordt zo veel mogelijk aansluiting gezocht bij de ontwikkelingen vanuit het NPAF.

Provinciale Stimuleringsregeling funderingsherstel Op verzoek van Gedeputeerde Staten is in het verleden onderzoek gedaan naar de stagnatie van de uitvoering van

Werklijnen NPAF

de provinciale regeling. Hiertoe is een vragenlijstonderzoek

Spoor 1: Inzicht in aard en omvang van de problematiek en

gehouden in het gebied. Het Kennis Centrum Aanpak

spreiding

Funderingsproblematiek (KCAF) is hierbij betrokken geweest.

Spoor 2: Stimuleren innovaties, proces, aanpak van preventie

Hoewel de uitkomsten van het onderzoek diffuus zijn en

Spoor 3: Lokale ondersteuning en maatwerk

gelet op de lage respons lastig te interpreteren, lijken de

Spoor 4: Transparantie, voorlichting, bewustwording en

belangrijkste drempels voor het gebruik van de regeling te

kwaliteitsborging

liggen in:

Spoor 5: Faciliteren financiering niet-kunners

•

De beperking van de hoogte van de WOZ-waarde en het

Spoor 6: Onderwijs en marktaanbod kennis en kunde

jaar van aanschaf. In de regeling is opgenomen dat de

Spoor 7: Wegnemen knelpunten wet- en regelgeving

woning op of na 1 januari 1992 in eigendom is verkregen en dat WOZ-waarde van de woning lager moet zijn dan € 236.607.

Garantstellingsregeling

•

De onzichtbaarheid van de funderingsproblematiek.

We realiseren ons dat het ombouwen van het bestaande

•

De onderzoekskosten van € 2.500-5.000 die voor eigen

fonds funderingsherstel niet van vandaag op morgen

rekening komen als er geen funderingsproblemen

geregeld is. En dat er zich in de tussentijd situaties van

worden aangetroffen.

funderingsschade voordoen die hier niet op kunnen

•

De hoge kosten en de ingrijpende aard van

wachten. Voor deze situaties is het voorstel een garantstel-

de maatregelen.

lingsregeling in te richten, gefinancierd door de Friese

•

Het door de lage rentestand bij banken niet

overheden.

concurrerend zijn van de lening (door overheadkosten •

die worden gemaakt).

Kern hiervan is een garantstelling voor leningen die een

De onbekendheid met de regeling.

huiseigenaar afsluit bij zijn eigen hypotheekverstrekker. Het inrichten van een eigen leenfaciliteit wordt gezien de

Nationaal Programma Aanpak Funderingsproblematiek (NPAF)

administratieve last en de verwachte korte periode dat een dergelijk stelsel nodig is, niet haalbaar geacht.

Op Rijksniveau wordt er via het NPAF gewerkt aan het

24

verbeteren van de kennis over funderingsproblematiek in

Het doel is om zoveel mogelijk eigenaren via het landelijk

Nederland en de aanpak daarvan. Het NPAF richt zich zowel

fonds te helpen. De garantstellingsregeling is daarom alleen

op funderingsschade in het stedelijk als landelijke gebied.

bedoeld voor urgente gevallen, waarbij uitstel van funde-

Via zeven werklijnen richt het programma zich op het

ringsherstel niet verantwoord is. Aan eigenaren die hiervoor

ondersteunen van wat al loopt, het stimuleren van wat beter

in aanmerking willen komen stellen we dan ook in ieder

kan en het activeren wat nog niet gebeurt, maar we wel

geval de voorwaarde dat er een funderingsonderzoek moet

belangrijk vinden. Via relevante stakeholders, vertegenwoor-

zijn uitgevoerd (conform de KCAF-standaard), waaruit blijkt

digd in diverse werkgroepen, wordt de aanpak verder

dat er sprake is van een zogenoemde ‘code rood’ situatie. Bij

code rood is er een handhavingstermijn van 0-5 jaar en is

te informeren. Ook hier geldt, dat de communicatie-inzet

directe actie nodig.

een uitbreiding is op het pakket aan communicatiemiddelen

Andere voorwaarden worden bij de verdere uitwerking van

bij oplossingsrichting 1 + 2.

de garantstellingsregeling opgesteld, waarbij het doel om urgente situaties te helpen voorop blijft staan.

Tijdspad Indien besluitvorming over een garantstellingsregeling

Voorgesteld wordt om de garantstellingsregeling voor 2 jaar

positief is, zal deze z.s.m. worden uitgewerkt.

in te stellen. Onze lobby richting het Rijk is erop gericht om zo snel mogelijk met een landelijk dekkend fonds te komen. Mocht er eind 2024 nog geen zicht zijn op een landelijk dekkend fonds, dan wordt op basis van het gebruik in de jaren 2023 en 2024 eventueel een voorstel voor verlenging gedaan. Voor de hoogte van de lening waarvoor de overheden garant moeten staan, gaan we uit van maximaal € 100.000 per eigenaar. De kosten voor funderingsherstel zijn de laatste jaren behoorlijk opgelopen. Met een bedrag van € 100.000 moet funderingsherstel in de meeste gevallen mogelijk zijn. In gesprekken met SVn is duidelijk geworden dat een garantstellingsregeling op termijn niet over kan gaan in een landelijk fonds. Tevens is het niet mogelijk op het huidige fonds maatwerk toe te passen, zodat deze beter passend is bij de Friese situatie. Dit houdt in dat een garantstellingsregeling door de Friese overheden moet worden ingericht. Overheden dienen daarbij rekening te houden met financiële verplichtingen voor de komende 25-30 jaar.

Urgente gevallen Deze overbruggingsfaciliteit wordt in het leven geroepen om woningeigenaren waarbij acuut funderingsherstel noodzakelijk is, niet te laten wachten op landelijke ontwikkelingen rondom het landelijk Fonds Duurzaam Funderingsherstel. Een lening via deze overbruggingsfaciliteit draagt bij aan een spoedig herstel van de fundering.

Communicatie Communicatie bij oplossingsrichting 3 is er met name op gericht de garantstellingsregeling onder de aandacht te brengen en uit te leggen onder welke voorwaarden woningeigenaren daarvan gebruik kunnen maken. Belangrijk aandachtspunt is dat de voorwaarden geen ruimte laten voor interpretatie en goed te begrijpen zijn. We richten de website in met een aanmeldstraat waar woningeigenaren eenvoudig een verzoek tot een lening kunnen aanvragen. Naast on- en offline middelen, is ook hier wederom veel aandacht voor persoonlijke communicatie om woningeigenaren op verschillende plekken en verschillende manieren

25

Hoofdstuk IV: Varia 4.1 Raakvlakken aanpak hoogwatercircuits

Het waterschap richt zich in de komende jaren als eerste op de urgente hoogwatercircuits (zie voor meer informatie hierover de aanpak) waarin waarin het waterpeil niet langer is

Naast een aanpak van de funderingsproblematiek is in het

te handhaven door maaivelddaling in het hoogwatercircuit.

Veenweideprogramma ook aangekondigd dat het water-

Hiernaast inventariseert het waterschap de hoogwatercir-

schap onderzoek doet naar de effectiviteit van hoogwater-

cuits in de veenweidegebiedsprojecten om meekoppelkan-

circuits. Uit eerdere analyses bleek dat deze hoogwatercir-

sen te benutten.

cuits niet overal meer even effectief zijn. Door de

26

bodemdaling en de daarmee gepaard gaande peilaanpassin-

Samen vormen beide aanpakken een integrale aanpak van

gen zijn de gemiddelde grondwaterstanden in het veenwei-

de funderingsproblematiek. Dankzij de funderingsaanpak is

degebied steeds lager geworden, ook bij hoogwatercircuits.

de voorgestelde aanpak van hoogwatercircuits mogelijk en

Daarom is een voorstel voor een aanpak van hoogwatercir-

wordt vice versa de funderingsaanpak versterkt door de

cuits gemaakt om de voorzieningen systematisch te

aanpak van hoogwatercircuits:

beoordelen op het functioneren en vervolgens verbeterings-

•

voor de aanpak hoogwatercircuits is de grote plus van

maatregelen uit te voeren. Deze maatregelen kunnen zich

de funderingsaanpak dat woningeigenaren voor

enerzijds richten op het verbeteren van het functioneren

informatie over de conditie van hun fundering en hun

van het hoogwatercircuit en anderzijds op het afwaarderen

handelingsperspectief niet hoeven te wachten totdat

van het hoogwatercircuit. Het voorstel voor de aanpak wordt

het waterschap hun hoogwatercircuit beoordeelt.

gelijktijdig met de funderingsaanpak voorgelegd aan het

Eigenaren kunnen hiervoor zelf het initiatief nemen

algemeen bestuur van het waterschap.

dankzij het funderingsloket. Met de resultaten van deze

•

•

funderingsonderzoeken verbetert het waterschap de

relatie tot de uitkomsten van de evaluatie van beide

programmering van hoogwatercircuits.

regelingen (gepland voor eind 2023).

tweede plus voor de aanpak hoogwatercircuits is dat als het waterschap met een hoogwatercircuit aan de slag

Zowel de gemeenten als provincie en waterschap betalen

gaat, de woningeigenaren voor advisering gebruik

voor 1/3 mee aan de eenmalige en jaarlijkse kosten voor het

kunnen maken van de kennis en informatie van het

funderingsloket 2.0, als onderdeel van de oplossingsrichtin-

funderingsloket.

gen 1 en 2, voor de inrichting van het loket (o.a. ICT) en de

voor de funderingsaanpak en dan met name voor de

personele inzet. De gemeenten komen onderling tot een

preventie van funderingsschade, volgt uit de aanpak

nadere verdeling. De gemeenten hebben aangegeven niet

van hoogwatercircuits wat woningeigenaren nog

mee te betalen aan de jaarlijkse kosten voor het subsidie-

kunnen verwachten van hun hoogwatercircuit voor de

budget funderingsonderzoeken en de jaarlijkse kosten voor

bescherming van hun fundering.

subsidiebudget innovatieregeling. Provincie en waterschap willen hierover in 2023 nog verder met de gemeenten in gesprek en willen daarbij de hiervoor genoemde nog op te stellen evaluaties (gepland voor eind 2023) betrekken.

4.2 Financiële paragraaf

De kosten voor de garantstellingsregeling worden (in De kosten van de funderingsaanpak ramen we voorlopig

principe) gedragen door de provincie en het waterschap: het

als volgt:

algemeen bestuur van het waterschap neemt daarover een besluit als de regeling is uitgewerkt.

Onderdeel

2023 in €

2024-2030 (p. j.) in €

Eenmalige kosten

111.500

n.v.t.

431.500

431.500

funderingsloket 2.0 Jaarlijkse kosten funderingsloket 2.0 Jaarlijkse kosten subsidie-

330.000

500.000

4.3 Overzicht tijdspaden Maatregel

Tijdspad

Funderingsloket 2.0

1 juni 2023 opent het nieuwe loket. Huidige loket blijft tot die

regeling funderings-

tijd actief.

onderzoek Jaarlijkse kosten

50.000

75.000

innovatieregeling Kosten garantstellingsregeling (incl. uitvoerings-

max.

max.

1.375.000

1.375.000*

kosten, kosten gaan uit van

Subsidieregeling

1 mei 2023 opent subsidieloket

funderingsonderzoek

funderingsonderzoek. Dit geldt ook voor de innovatieregeling.

Garantstellings-

De tijdelijke garantstellingsrege-

regeling

ling voor urgente gevallen wordt

maximaal risico**)

z.s.m. in 2023 opengesteld, indien

*alleen in 2023 en 2024

besluitvorming hierover positief is.

** Met maximaal risico wordt bedoeld het niet terug kunnen betalen van lening en rentekosten door woningeigenaren die aanspraak kunnen maken op de garantstellingsregeling.

4.4 Evaluatie en monitoring

Dekking De betrokken Friese overheden zullen ieder voor hun deel

IJkmoment 2026

tot een passend dekkingsvoorstel komen. Er is in grote

De maatregelen van de funderingsaanpak veenweidegebied

lijnen overeenstemming over de inzet van middelen, in ieder

Fryslân lopen tot 2030.

geval voor 2023. Voor de dekking van de jaarlijkse kosten voor de subsidieregeling funderingsonderzoek en de

Een evaluatie van de voorgestelde maatregelen vindt plaats

jaarlijkse kosten voor de innovatieregeling vanaf 2024 (en

met het ijkmoment van 2026. We kijken dan hoe zaken

daarna) is nog nadere afstemming nodig tussen de betrok-

ervoor staan en wat er geleerd is. Op basis daarvan bepalen

ken overheden. Het overleg vindt in 2023 plaats ook in

we wat een logische koers voor de daaropvolgende jaren is.

27

Dat kunnen aanpassingen zijn, maar ook het doorzetten van

het veenweidegebied. We willen voorkomen dat woning-

de maatregelen van dat moment.

eigenaren die net buiten deze begrenzing vallen, geen aanspraak kunnen maken op maatregelen vanuit deze

In de jaren voor en na het ijkmoment van 2026 houden we

funderingsaanpak. De intentie is en blijft om flexibel om te

vinger aan de pols en indien noodzakelijk eerder wijzigin-

gaan met grensgevallen tijdens de uitvoering, zowel in loket

gen doorvoeren. Indien deze situatie zich voordoet wordt

als de regeling funderingsonderzoeken. Dit wordt per

hiervoor een separaat voorstel opgesteld en voorgelegd.

individueel geval beoordeeld.

Los van het ijkmoment in 2026 wordt de subsidieregeling

We realiseren ons ook dat het risico op funderingsschade

funderingsonderzoeken al eerder, namelijk eind 2023,

niet alleen speelt in het Friese veenweidegebied. We

geëvalueerd. Daarbij wordt in ieder geval ingegaan op de

onderzoeken in hoeverre een bredere toepassing van de

mate waarin het subsidiebudget toereikend is. Ook de

funderingsaanpak, die ook voor andere delen van Fryslân

innovatieregeling wordt eind 2023 geëvalueerd.

beschikbaar komt, mogelijk is. We nemen de inzichten bij de uitvoering van deze aanpak hierin mee.

Cijfers risicogevoelige woningen en begrenzing veenweidegebied De indicatieve cijfers over risicogevoelige woningen blijven we de komende jaren verfijnen. We gebruiken hiervoor bijvoorbeeld informatie uit de funderingsonderzoeken die worden uitgevoerd. Verder zal er aandacht zijn voor de huidige begrenzing van

28

Bijlage I: Strategisch communicatieplan Algemene doelen communicatieplan

lossen en in welke mate ze daarbij ondersteuning

Met dit communicatieplan willen we bereiken dat:

kunnen krijgen (afhankelijk van de gekozen oplossings-

•

richting);

de bewustwording onder woningeigenaren rondom de funderingsproblematiek wordt vergroot (preventie);

•

•

•

•

•

woningeigenaren positief tegenover funderingsherstel

woningeigenaren in het veenweidegebied op de hoogte

staan en de kosten die dat met zich meebrengt. Ze

zijn van de funderingsrisico’s van wonen in het

hebben vertrouwen in de aanpak en wat het hen

veenweidegebied;

oplevert.

woningeigenaren in het veenweidegebied over voldoende informatie beschikken om zelf een keuze te

Belangrijkste doelgroep en andere betrokkenen

kunnen maken hoe ze omgaan met funderingsschade;

Bij de funderingsaanpak zijn veel belanghebbenden:

woningeigenaren in het veenweidegebied weten waar

mensen of organisaties die invloed hebben op de aanpak of

ze (een vermoeden van) funderingsschade kunnen

invloed ondervinden van deze aanpak. Om die betrokkenen

melden;

en hun belangen in kaart te brengen, maken we een

woningeigenaren in het veenweidegebied weten welke

uitgebreide stakeholdersanalyse. Deze stakeholderanalyse

mogelijkheden er zijn om funderingsschade op te

vindt u hieronder.

29

30

Uitgangspunten

losmaken bij woningeigenaren en de media-aandacht

•

Gemeenten zijn – als eerste aanspreekpunt voor de

voor de problematiek vergroten. Teneur en sentiment

burgers én als verantwoordelijke overheid voor de

zullen sterk afhangen van de gekozen oplossingsrich-

leefbaarheid in dorpen en streken – onmisbaar voor de

ting en tevredenheid over de daadwerkelijk geboden

communicatie met woningeigenaren.

steun. Niet iedere woningeigenaar zal de geboden

We communiceren als één overheid als het gaat om de

steun als voldoende ervaren. Het is ook van belang om

aanpak van de funderingsproblematiek. We willen

altijd scherp te blijven wanneer zich geschikte momen-

gezamenlijk aan oplossingen werken.

ten voordoen om zelf de pers op te zoeken/uit te

We communiceren duidelijk, transparant en begrijpelijk

nodigen (proactief vs reactief).

•

•

en zetten allerlei verschillende soorten communicatie-

•

bied loopt erg uiteen.

middelen in om iedereen goed te bereiken. Denk aan online/offline, beeld/tekst etc. •

•

zelf verantwoordelijk zijn voor hun fundering en

We informeren en helpen de woningeigenaar zo goed

eventueel herstel ervan is een lastige. Het sentiment en

mogelijk. We hebben ook oog voor de zorgen en vragen

de ideeën over de schuldvraag lopen sterk uiteen. •

is niet te onderschatten.

•

acceptatie tot frustratie.

perspectief voor de woningeigenaar: wat heeft hij •

In sommige gemeenten is er deels en deels niet sprake

•

Het bijeffect kan zijn dat ook eigenaren van woningen

van veenweidegebied.

belangrijk om keuze x te maken etc. Voor woningeigenaren is er één duidelijk loket/

De beleving van de funderingsproblematiek verschilt sterk onder woningeigenaren, uiteenlopend van

In onze communicatie ligt de focus altijd op het eraan/wat levert het hem op/waarom is het voor hem

Woningeigenaren voelen zich mogelijk benadeeld ten opzichte van de landbouw.

alleen financiële consequenties, ook de sociale impact

•

De boodschap dat woningeigenaren juridisch gezien

De woningeigenaar staat in alles wat we doen centraal.

van de woningeigenaar. Funderingsschade heeft niet

•

De kennis van funderingsschade in het veenweidege-

met geen risico zich zorgen maken over de toekomst.

aanspreekpunt waar zij terecht kunnen (geen kastjenaar-de-muur). Ze kunnen eenvoudig informatie vinden,

• •

•

contact leggen en eenvoudig zaken aanvragen (indien

Kernboodschap

van toepassing). Alles is gericht op gebruiksgemak en

Als woningeigenaar in het Friese veenweidegebied kunt u te

een fijne gebruiksbeleving. Zodat woningeigenaren zich

maken krijgen met schade aan de fundering, (mede) als

ook echt geholpen voelen.

gevolg van bodemdaling en dalende grondwaterstanden.

Woningeigenaren bepalen zelf of en hoe ze funderings-

Dat brengt zorgen en onzekerheden met zich mee. De

problemen aan de eigen woning oplossen.

juridische realiteit is dat u zelf verantwoordelijk bent voor

Communicatie is essentieel bij een complex en gevoelig

onderhoud aan uw woning. Van dak tot fundering. Wetterskip

onderwerp als dit en dat vraagt om voldoende capaci-

Fryslân, provincie Fryslân en de zeven gemeenten willen in

teit en slagkracht.

het veenweidegebied woningeigenaren bijstaan om

De funderingsproblematiek is nauw verbonden met de

funderingsproblematiek te voorkomen en op te lossen. Dat

aanpak van de hoogwatercircuits. Daar waar het kan en

start bij het Funderingsloket Veenweidegebied Fryslân.

nuttig is, wordt communicatie over beide onderwerpen

NB: De strategie en de middelen vormen de basis voor de

op elkaar afgestemd.

communicatie rondom de funderingsaanpak. De concrete invulling bij de gekozen oplossingsrichting wordt verder

Aandachtspunten •

Er is nog onvoldoende zicht op aard en omvang van de den om meer kennis en inzicht te vergaren.

Communicatiestrategie oplossingsrichting 1: uitbreiding funderingsloket

Als overheden hebben wij de plicht om burgers

Doelstelling

transparant en actief te informeren. We zetten daarom

•

funderingsschade. De funderingsaanpak helpt overhe•

woningeigenaren in het Friese veenweidegebied weten

fors in op communicatie. In combinatie met het

waar ze informatie kunnen vinden over voorkomen en

voorgaande punt, is het moeilijk in te schatten wat er

oplossen van funderingsschade.

‘loskomt’ aan aantal meldingen. •

uitgewerkt in een communicatiekalender.

Meer aandacht voor funderingsproblematiek en inzicht

•

woningeigenaren weten hoe ze kunnen achterhalen of hun fundering kans op schade heeft.

in funderingsschade aan de eigen woning kan veel

31

•

• • •

woningeigenaren weten dat ze een adviseur met kennis

Boodschap

van zaken kunnen inschakelen om hen bij te staan

We begrijpen dat u zich zorgen maakt over (mogelijke)

met advies.

schade aan de fundering aan uw (toekomstige) huis.

woningeigenaren weten hoe ze funderingsschade

Funderingsloket Veenweidegebied Fryslân ondersteunt u

kunnen voorkomen of oplossen.

met informatie over het voorkomen en oplossen van

woningeigenaren melden (vermoeden van)

funderingsschade en met persoonlijk advies over de beste

funderingsschade en funderingsherstel actief.

aanpak.

woningeigenaren ondernemen zelf actie om funderingsschade te voorkomen of op te lossen. Middel

Middelen

Doel

Toelichting

Informeren, bewustwor-

We gaan woningeigenaren gericht een brief sturen waarin we op

ding en uitnodigen voor

hoofdlijnen vertellen over funderingsschade en hen uitnodigen voor een

bijeenkomst

bijeenkomst waarin we ze meer vertellen over funderingsproblematiek,

Offline Brief

preventie, oplossingen etc. Folders

Informeren, bewustwor-

We ontwikkelen thematische folders over het voorkomen en oplossen

ding vergroten

van funderingsschade. Voor toekomstige woningeigenaren maken we een checklist met punten die ze kunnen doen/waarop ze kunnen letten bij de aankoop van een woning. De folders kunnen verspreid worden op openbare plekken (gemeentehuizen, dorpshuizen), uitgedeeld tijdens bijeenkomsten en uitgereikt door de adviseur van het funderingsloket aan woningeigenaren.

Gemeentepagina in

Informeren, vindbaarheid

weekbladen

funderingsloket vergroten ren over het funderingsloket, bijeenkomsten en activiteiten.

Dorps- en wijkbla-

Informeren, vindbaarheid

den

funderingsloket vergroten, aanleveren over de funderingsproblematiek, waar ze terecht kunnen met bewustwording vergroten

Via de gemeentepagina in de weekbladen informeren we woningeigenaDorpsbladen worden over het algemeen goed gelezen. We kunnen kopij vragen, om dorpsbewoners uit te nodigen voor een informatiebijeenkomst.

Belscript

Informeren, doorverwij-

Woningeigenaren met funderingsschade kloppen in de eerste plaats aan

gemeenten

zen, vindbaarheid

bij hun eigen gemeente, zeker als ze onvoldoende op de hoogte zijn van

funderingsloket vergroten het bestaan van het funderingsloket. Voor de KCC’s op de gemeentehuizen ontwikkelen we belscripts, met als doel om woningeigenaar door te verwijzen naar de juiste plek voor hun vragen of meldingen. Praatplaten,

Informeren, bewustwor-

Daar waar nuttig en zinvol, inzet van praatplaten, infographics en

infographics &

ding vergroten

animaties om complexe informatie begrijpelijk te presenteren. Geschikt

animaties

om op verschillende manieren in te zetten: bij bijeenkomsten, bij keukentafelgesprekken en op de website.

Online Website Funde-

Informeren/bewustwor-

Op de website van het funderingsloket kunnen woningeigenaren op een

ringsloket Veenwei- ding vergroten/informatie

laagdrempelige manier actuele informatie en checklists vinden over

degebied Fryslân

funderingsproblematiek, preventie en oplossingsmogelijkheden. De

over funderingsschade

website ontsluit relevante informatie voor woningeigenaren: bouwtekeningen/vergunningen, waterpeilen, FunderMaps, funderingsviewer). Op de website zijn veel gestelde vragen te vinden die voortdurend worden aangevuld. Woningeigenaren leggen er eenvoudig contact met het funderingsloket voor vragen of om een afspraak te maken. Ze kunnen eenvoudig een vermoeden van funderingsschade melden. De website kan ook ingezet worden om verhalen te delen van woningeigenaren die funderingsproblemen hebben opgelost.

32

Middel

Doel

Toelichting

Websites

Informeren/leiden naar

Op de websites van de overheden is beknopte informatie te vinden over

overheden

website funderingsloket

funderingsschade, preventie en oplossingen. Het doel is om woningeigenaren naar de website van het Funderingsloket Veenweidegebied Fryslân te leiden.

Social media

Informeren

gemeenten

Voor het funderingsloket ontwikkelen we geen eigen social media-kanalen, maar maken we gebruik van de bestaande kanalen waar al veel inwoners te vinden zijn: de kanalen van de gemeenten. Hier informeren we inwoners op gezette tijden over het funderingsloket.

Persoonlijk Inloopmomenten

Informeren, op weg

Het funderingsloket is op gezette tijden aanwezig op het gemeentehuis

gemeentehuizen

helpen bij preventie/

voor inloopmomenten. Burgers met vragen over funderingsschade

oplossingen, luisterend

kunnen in het gemeentehuis langskomen om hun vragen te stellen aan

oor bieden

een adviseur.

Adviesgesprekken

Informeren, op weg

De adviseur van het funderingsloket kan bij woningeigenaren langsko-

aan de keukentafel

helpen bij preventie/

men voor een adviesgesprek.

oplossingen, luisterend oor bieden, inzicht in vragen en zorgen die er leven Communicatiekana- Bewustzijn creëren,

Daar waar het kan, maken we gebruik van de communicatiekanalen van

len/nieuwsbrieven

informeren, uitnodigen

de gebiedsprocessen om woningeigenaren in dat gebied te bereiken.

Webinar/fysieke

Bewustzijn creëren,

We organiseren op gezette tijden bijeenkomsten (online of fysiek) voor

themabijeenkom-

informeren, op weg

(toekomstige) woningeigenaren over thema’s als funderingsschade,

sten over funde-

helpen, inzicht in vragen

oplossingen en preventie. Waar relevant, nodigen we inhouds- of

ringsschade

en zorgen die er leven

ervaringsdeskundigen uit. Daarnaast organiseren we ook bijeenkomsten

gebiedsprocessen Bijeenkomsten

voor makelaars/hypotheekverstrekkers om het bewustzijn over funderingsschade te vergroten. Alle woningeigenaren met een woning met risico op funderingsschade worden per brief uitgenodigd voor een eerste informatiebijeenkomst. We kunnen ook aansluiten bij bestaande publieke bijeenkomsten, bijvoorbeeld van dorpsbelangen.

Communicatiestrategie oplossingsrichting 2: helpen bij funderingsonderzoek

Boodschap

Doelstelling

schade aan de fundering aan uw (toekomstige) huis.

•

woningeigenaren in het Friese veenweidegebied weten

Funderingsloket Veenweidegebied Fryslân ondersteunt u

of er sprake is van (risico op) funderingsschade aan hun

met informatie over het voorkomen en oplossen van

woning;

funderingsschade en met persoonlijk advies over de beste

woningeigenaren weten wat er specifiek moet gebeuren

aanpak.

aan funderingsherstel aan hun woning in geval van

Via het funderingsloket kunt u een subsidie ontvangen voor

funderingsschade;

een deel van de kosten van funderingsonderzoek. U weet

woningeigenaren weten wat er specifiek moet gebeuren

dan of er sprake is van (risico op) funderingsschade en wat u

om funderingsschade aan hun eigen woning te

kunt doen om schade te voorkomen of op te lossen. We

voorkomen;

bieden u hiervoor een preventie- of herstelgesprek aan.

•

•

•

We begrijpen dat u zich zorgen maakt over (mogelijke)

het Funderingsloket Veenweidegebied Fryslân krijgt steeds meer inzicht in aard, omvang en locatie van funderingsschade. Hiermee vergroten en verrijken we ook onze eigen kennis over deze problematiek.

33

Middelen Middel

Aanvulling op oplossingsrichting 1

Offline Folders

Folder over hoe de vergoeding is aan te vragen inclusief voorwaarden (zo laagdrempelig mogelijk), folder over hoe funderingsonderzoek wordt uitgevoerd + wat de uitkomsten van het onderzoek betekenen.

Praatplaten, infographics & animaties

Visualisaties van hoe funderingsonderzoek wordt uitgevoerd, uitkomsten en vervolgstappen.

Online Website Funderingsloket Veenweidegebied

Via de website kunnen woningeigenaren eenvoudig een verzoek tot

Fryslân

funderingsonderzoek indienen. Door een ‘aanmeldstraat’ in te zetten, kunnen we vooraf een aantal minimale voorwaarden al uitvragen (denk aan bouwjaar woning, woonplaats etc.) en tevens informatie verzamelen over mogelijke funderingsproblematiek.

Persoonlijk Inloopmomenten gemeentehuizen/

Woningeigenaren kunnen in gesprek met een adviseur over de aanvraag

adviesgesprekken aan de keukentafel

van (subsidie voor) het funderingsonderzoek, het preventie- of herstelplan en bij vragen over de vervolgstappen.

Bijeenkomsten Webinar/fysieke themabijeenkomsten over

We organiseren bijeenkomsten over subsidie voor het funderingsonderzoek,

funderingsschade

hoe onderzoek wordt uitgevoerd, wat het resultaat kan zijn en hoe je daar verder mee kan. De bijeenkomsten bieden woningeigenaren de kans om hun vragen en dilemma’s voor te leggen.

Communicatiestrategie oplossingsrichting 3: tijdelijke garantstellingsregeling

Wilt u uw funderingen laten herstellen? U kunt via het

Doelstelling

garantstellingsregeling om funderingsherstel aan uw eigen

• woningeigenaren in het Friese veenweidegebied weten

woning te bekostigen. Deze tijdelijke garantstellingsregeling

dat ze onder voorwaarden gebruik kunnen maken van

geldt alleen voor niet-kunners en in urgente gevallen (zie

een lening voor het bekostigen van funderingsherstel;

ook paragraaf 3.3. van de Funderingsaanpak)

funderingsloket onder voorwaarden gebruik maken van een

• woningeigenaren weten dat ze via het Funderingsloket Veenweidegebied Fryslân ondersteuning/advies kunnen

NB: de uitvoering van de garantstellingsregeling is opgeno-

inschakelen van A tot Z: van eerste melding tot aan het

men onder het voorbehoud van positieve besluitvorming

uitvoeren van het herstel.

hieromtrent.

Boodschap We begrijpen dat u zich zorgen maakt over (mogelijke) schade aan de fundering aan uw (toekomstige) huis. Funderingsloket Veenweidegebied Fryslân ondersteunt u met informatie over het voorkomen en oplossen van funderingsschade en met persoonlijk advies over de beste aanpak. Via het funderingsloket kunt u een subsidie ontvangen voor een deel van de kosten van funderingsonderzoek. U weet dan of er sprake is van (risico op) funderingsschade en wat u kunt doen om schade te voorkomen of op te lossen. We bieden u hiervoor een preventie- of herstelgesprek aan.

34

Middelen Middel

Aanvulling op oplossingsrichting 1+2

Offline Folders

Folder met meer informatie over de tijdelijke garantstellingsregeling, wat het voor de woningeigenaar betekent, in welke vorm etc. Daarnaast een quickscan/stappenplan, zodat woningeigenaren eenvoudig kunnen nagaan of ze in aanmerking komen voor een lening.

Animatie

Animatie met eenvoudige uitleg over de tijdelijke garantstellingsregeling.

Online Website Funderingsloket Veenweidegebied

Woningeigenaren kunnen op de website eenvoudig nagaan of ze in

Fryslân

aanmerking komen voor een lening door een aantal vragen te doorlopen. Vervolgens kunnen ze op de website ook eenvoudig een verzoek tot lening indienen.

Persoonlijk Inloopmomenten gemeentehuizen/adviesge- De adviseur van het funderingsloket kan woningeigenaren bijstaan in het sprekken aan de keukentafel

hele traject: van funderingsonderzoek tot en met funderingsherstel.

Bijeenkomsten Webinar/fysieke themabijeenkomsten over

We organiseren bijeenkomsten waar we meer uitleg geven over de tijdelijke

funderingsschade

garantstellingsregeling en de voorwaarden. Woningeigenaren hebben de gelegenheid om vragen te stellen en na afloop kunnen ze ook direct in gesprek met de adviseur over hun persoonlijke situatie.

35

COLOFON Uitgave: Provincie Fryslân, Wetterskip Fryslân, Fryske Feangreidegemeenten, oktober 2022 Opmaak & druk Afdeling Communicatie, provincie Fryslân Fotografie Daniël Hartog Wetterskip Fryslân (pagina 26)

Veenweideprogramma www.veenweidefryslan.frl veenweide@fryslan.frl