Bijlage I - Businesscase 2.0 Gymzaal Stadsfenne

Businesscase 2.0

Gymzaal Simon Havingaschool Gymzaal Stadsfenne

2 november 2021 Opgesteld door: Ouders Simon Havingaschool

Samenvatting In deze businesscase zetten we de redenen om de gymzaal bij de Simon Havingaschool te behouden op een rij en brengen we de gevolgen van de voorgenomen sloop in kaart. Waarom? Door sluiting/sloop van de gymzaal: • gaat de kwaliteit van bewegingsonderwijs achteruit. Meerdere scholen in Sneek zijn vanwege de afstand tot hun gymlocatie genoodzaakt om eens per week een blokuur te gymmen. Daarmee voldoen zij vanaf 2023 niet aan de wettelijke norm om 2x per week 45 minuten bewegingsonderwijs aan te bieden. Bovendien is het advies van de KVLO om 3x per week 45 minuten bewegingsonderwijs te geven. Met het sluiten van de gymzaal bij de Simon Havingaschool hebben de scholen in Sneek geen ruimte om in de toekomst aan dit streven te voldoen. (Zie hoofdstuk 1) • zijn leerlingen van de Simon Havingaschool, De Oudvaart en de Bonifatiusschool langer onderweg naar hun gymlocatie. Dit gaat ten koste van effectieve onderwijstijd. Voor leerlingen van de Simon Havingaschool is dat een verlies van ruim 2 weken onderwijstijd per jaar. Er is meer effectieve onderwijstijd voor zowel de Simon Havingaschool als de Oudvaart en de Bonifatius, als de gymzaal blijft bestaan. (Zie hoofdstuk 1) Behouden van de gymzaal: • voldoet aan de wens van wijkbewoners, leerlingen en ouders, directie en Medezeggenschapsraad van de Simon Havingaschool.

Tachtig procent van de respondenten, van de uitgezette enquête in Stadsfenne (september 2021), wil de gymzaal behouden en ook inzetbaar maken voor wijk- en buurtactiviteiten. Ouders uiten hun zorgen over het mogelijk wegvallen van de huidige gymzaal, bewegingsonderwijs in blokuren en het lopen/fietsen naar de gymzaal ’t Rak (nieuwe gymlocatie). • zorgt voor meer verkeersveiligheid. De Medezeggenschapsraad van de Simon Havingaschool heeft zich eerder in het proces ook bemoeid met de verandering in gymlocatie. De MR heeft zich voornamelijk gericht op de veiligheid van de kinderen, omdat dat binnen hun invloedssfeer ligt. De MR heeft zich sterk gemaakt voor een veilige route naar de gymzaal bij It Rak. Helaas is de route op dit moment nog niet zoals die door de MR was beoogd: de kruising Middelzeelaan-Groenedijk is deels aangepast maar nog niet gereed. Ouders maken zich zorgen over de veiligheid van kinderen die hier moeten oversteken, als zij onderweg zijn naar de gymzaal ‘t Rak. (Zie hoofdstuk 3). Door sluiting van de gymzaal bij de Simon Havingaschool zijn de gymlocaties opnieuw verdeeld onder de scholen in Sneek. Ook leerlingen van een andere school zijn uitgeweken naar een gymlocatie die verder weg ligt. Dit zorgt voor meer verkeersbewegingen. • past in de gemeentelijke visie.

Het draagt bij aan: instandhouding van lokaal voorzieningenniveau, veilige verbindingen voor schoolgaande jeugd, ondersteuning plaatselijke belangen/initiatieven en de noodzaak van ontmoetingsplaatsen. (hoofdstuk 4) • is van toegevoegde waarde voor de scholen (ruimte voor sport en culturele activiteiten), voor wijkbewoners (plek voor ontmoeting), voor de maatschappij (inzet van andere partijen en studenten zorgt voor verbinding) (hoofdstuk 4) • voldoet aan de behoefte van diverse partijen om hun activiteiten in Stadsfenne uit te voeren. Een sportvereniging, een muziekvereniging én de BSO hebben aangegeven de gymzaal te willen huren. Er is behoefte aan ruimte! De opbrengsten uit de verhuur worden ingezet om de kosten van de gymzaal te dekken.

Pagina 2 van 49

Is het sloopbesluit onterecht? De werkgroep heeft de argumenten voor de sloop van de gymzaal onder de loep genomen. In het besluit tot sloop (2019) is een te hoog bedrag (500.000 euro) aan onderhoudskosten voor de gymzaal berekend. Na ontdekking van deze fout, is het besluit in april 2021 herijkt. Hierbij zijn andere argumenten niet opnieuw tegen het licht gehouden. O.a. het Mulier-rapport uit 2018 is gebruikt om aan te tonen dat er een overschot aan gymzalen in Súdwest-Fryslân is en dat de sloop van de gymzaal bij de Simon Havingaschool gerechtvaardigd is. Het Mulier Instituut zelf heeft de gebruikte methode in dat rapport inmiddels genuanceerd. De werkgroep vindt daarom dat de conclusie die het college trekt n.a.v. het Mulier rapport te kort door de bocht. Ook de afstand tussen de school en de gymzaal bij ‘t Rak was een argument om het gymonderwijs van de Simon Havingaschool te verplaatsen: deze valt binnen de gemeentelijke verordening. De werkgroep zet vraagtekens bij de gemeten afstand én de inhoud van de verordening. Hoe? In de businesscase zijn drie mogelijke scenario’s verkend voor eigenaarschap van de gymzaal. 1. De Gemeente Súdwest-Fryslân neemt beheer en exploitatie op zich. De gemeente heeft hiervoor de kosten op een rijtje gezet, om te voldoen aan de aangenomen motie door de gemeenteraad (april 2021).

Volgens de werkgroep schat de gemeente de kosten bijna 1 miljoen euro te hoog in. 2. De Gemeente Súdwest-Fryslân neemt beheer op zich, exploitatie wordt belegd bij een andere partij. Er is een sportvereniging die de exploitatie van de gymzaal zou kunnen verzorgen. 3. Een stichting neemt beheer en exploitatie op zich. De Stichting Wijkplatform Stadsfenne zou ‘Gymzaal Stadsfenne’ onder haar hoede kunnen nemen, ook gezien het draagvlak onder wijkbewoners. De gymzaal kan dan ingezet worden voor het bevorderen van de onderlinge contacten van de bewoners van de wijk Stadsfenne te Sneek, sporten voor jong & oud en het bewegingsonderwijs voor de omliggende scholen. Ook Sociaal Collectief ziet kansen voor een wijkgebouw in Stadsfenne en zou dat willen inzetten voor jeugd- en ouderenwerk. Op basis van het huidige beleid van de gemeente waarin privatisering van sportfaciliteiten wordt gestimuleerd, lijkt de grootste kans voor het behouden van de gymzaal scenario 3: eigenaarschap door stichting Wijkplatform Stadsfenne. Onze voorkeur gaat uit naar een gemeente die haar verantwoordelijkheid neemt in het faciliteren van ruimte voor bewegingsonderwijs: scenario 1 of 2 (eigendom bij gemeente). Dat past bij een lange termijn visie waarbij de gemeente investeert in toekomstbestendig bewegingsonderwijs en de continuïteit daarvan waarborgt.

(hoofdstuk 5) Wat kost het behoud van de gymzaal? Het achterstallig onderhoud van de gymzaal (hoofdstuk 6) is de laatste jaren zo opgelopen, dat er een flink bedrag nodig is (ruim € 150.000) om de gymzaal weer bij de tijd te brengen. Onder andere de gereserveerde sloopkosten (ruim € 64.000) kunnen hiervoor worden ingezet. We vragen de gemeente Súdwest-Fryslân om bij te dragen aan het achterstallig onderhoud. Afhankelijk van welke partij het eigenaarschap van de gymzaal op zich neemt, zijn er diverse subsidies en fondsen aan te boren. Afgezien van het achterstallig onderhoud, is de gymzaal goed rendabel te exploiteren met opbrengsten uit verhuur. Er zijn voldoende huurders gevonden om de jaarlijkse kosten van exploitatie en regulier onderhoud ruimschoots te dekken tot en met 2041. Het saldo van lasten en baten komt niet in de rode cijfers voor de komende twintig jaar (zie hoofdstuk 7). Het positieve saldo kan gebruikt worden om de startinvestering voor achterstallig onderhoud terug te verdienen.

Pagina 3 van 49

Conclusie In deze businesscase denken we voldoende aangetoond te hebben dat er goed onderbouwde argumenten zijn om de gymzaal te behouden. Met de bredere inzet kan de gymzaal een waardevolle functie in de wijk krijgen. Niet alleen voor bewegingsonderwijs, maar ook voor culturele en maatschappelijke invulling en ontmoeting voor zowel de leerlingen als ook voor bewoners van de wijk Stadsfenne en omliggende wijken.

Pagina 4 van 49

Inhoud Samenvatting .......................................................................................................................................... 2 1

2

3

4

5

6

7

Doel behouden gymzaal Simon Havingaschool .............................................................................. 7 1.1

Kwaliteit bewegingsonderwijs ................................................................................................ 7

1.2

Effectieve onderwijstijd ........................................................................................................ 10

Uitgangspunten besluitvorming gymzaal Simon Havingaschool .................................................. 13 2.1

Rapport Mulier Instituut ....................................................................................................... 13

2.2

Afstand tot de gymzaal ......................................................................................................... 14

Draagvlak behoud gymzaal Simon Havingaschool ........................................................................ 17 3.1

Enquête wijkbewoners Stadsfenne ...................................................................................... 17

3.2

MR Simon Havingaschool...................................................................................................... 17

3.3

Directeuren basisscholen Sneek ........................................................................................... 18

3.4

Ouders gymzaal Simon Havingaschool ................................................................................. 18

3.5

Motie behoud gymzaal Simon Havingaschool ...................................................................... 20

Wijkfunctie gymzaal ...................................................................................................................... 21 4.1

Wijkplatform Stadsfenne ...................................................................................................... 21

4.2

Toegevoegde waarde voor de wijk/omgeving...................................................................... 21

4.3

Toegevoegde waarde voor de Simon Havingaschool ........................................................... 23

4.4

Toegevoegde waarde voor de maatschappij op andere wijze ............................................. 23

4.5

Aansluiting bij gemeentelijke doelstelling ............................................................................ 24

Eigenaarschap gymzaal ................................................................................................................. 25 5.1

Gemeente Súdwest-Fryslân eigenaar (auteur: gemeente Súdwest-Fryslân) ....................... 26

5.2

Gemeente Súdwest-Fryslan eigenaar: reactie van werkgroep ............................................. 28

5.3

Stichting Wijkplatform Stadsfenne ....................................................................................... 31

5.4

Scenario’s eigenaarschap gymzaal Simon Havingaschool .................................................... 32

Onderhoudskosten gymzaal van de Simon Havingaschool .......................................................... 33 6.1

Twee actuele MJOB’s: met en zonder duurzaamheid .......................................................... 33

6.2

Voorstel onderhoudskosten obv MJOB 2021 ....................................................................... 34

6.3

Achterstallig onderhoud ....................................................................................................... 34

6.4

Subsidies en andere vormen van financiering ...................................................................... 35

Exploitatie van de gymzaal............................................................................................................ 37 7.1

Kosten ................................................................................................................................... 37

7.2

Opbrengsten ......................................................................................................................... 39

8

Proces besluitvorming gymzaal Simon Havingaschool ................................................................. 41

9

Conclusie ....................................................................................................................................... 46 Pagina 5 van 49

10

Verwijzingen.............................................................................................................................. 47

Bijlagen.................................................................................................................................................. 49

Pagina 6 van 49

1 Doel behouden gymzaal Simon Havingaschool De gemeente Súdwest-Fryslân is voornemens de gymzaal naast de Simon Havingaschool te slopen. De ouders van leerlingen van de Simon Havingaschool vinden dat de gymzaal moet blijven. In deze businesscase zetten we de redenen om de gymzaal te behouden op een rij en brengen we de gevolgen van de sloop in kaart. In dit eerste hoofdstuk behandelen we de twee belangrijkste redenen om de gymzaal te behouden: behoud van de gymzaal is belangrijk voor de kwaliteit van het bewegingsonderwijs, en de sloop van de gymzaal zorgt voor een vermindering van effectieve lestijd. Deze twee argumenten gelden niet alleen voor de leerlingen van de Simon Havingaschool, maar ook voor andere scholen in Sneek die last hebben van het buiten gebruik stellen van de gymzaal.

1.1 Kwaliteit bewegingsonderwijs Vanaf het schooljaar 2023-2024 zijn scholen wettelijk verplicht om minimaal twee lesuren (twee maal 45 minuten) bewegingsonderwijs aan te bieden, gegeven door een bevoegde (vak)leerkracht (Heerema, R.; Van Nispen, 2020). Met het buiten gebruik stellen van de gymzaal van de Simon Havingaschool sinds 1 augustus 2021 worden meerdere basisscholen in Aantal scholen Sneek wordt Sneek genoodzaakt om het gymonderwijs in blokuren genoodzaakt om gymonderwijs in aan te bieden. Door de verre afstand naar de gymzaal is blokuren aan te bieden. Daarmee het alleen mogelijk om het gymonderwijs in een blokuur voldoen ze niet aan de wettelijke eis aan te bieden, anders gaat er teveel onderwijstijd van minimaal twee keer per week 45 verloren en daarnaast is er weinig speelruimte in de minuten bewegingsonderwijs. roostering voor de gymuren. De gymzalen zijn helemaal vol geroosterd. Wettelijke eis bewegingsonderwijs Het Mulier Instituut heeft een rapport gepubliceerd over lesuren bewegingsonderwijs (Mulier Instituut, 2021). Hier wordt o.a. gesteld: “In 2023 moeten alle scholen verplicht minimaal twee keer per week 45 minuten bewegingsonderwijs geven. In 2020/2021 voldoet 53 procent van de scholen aan deze eis voor alle groepen.

Indien we alleen kijken naar de groepen 3-8 voldoet 66 procent van de scholen aan de eis van minimaal twee keer 45 minuten bewegingsonderwijs per week. Scholen die niet voldoen, roosteren ofwel geen 90 minuten per week in, of wel 90 minuten maar in één les.” De scholen in Sneek die het bewegingsonderwijs nu in blokuren aanbieden, voldoen dus niet aan deze wettelijke eis! De Koninklijke Vereniging voor Lichamelijke Opvoeding (KVLO) is de belangenvereniging voor alle professionals die kinderen in en rond de school goed leren bewegen. De KVLO adviseert om het gymonderwijs niet in blokuren aan te bieden. Het is beter dat kinderen twee keer per week bewegen en daarnaast heb je meer mogelijkheden in je diversiteit van het sportaanbod. Advies van de KVLO: de lessen van 45 minuten gespreid in de week aanbieden (minimaal 2, dan wel 3 keer per week) uiteraard gegeven door een bevoegde (vak) leerkracht (KVLO, 2020) Gymonderwijs op slot In de herijking besluitvorming sloop gymzaal Simon Havingaschool geeft de gemeente aan dat de gevolgen voor de scholen Simon Havingaschool, de Oudvaart en Bonifatius beperkt blijven en passen binnen de criteria van de genoemde verordening (Gemeente Súdwest-Fryslân, 2021). Met het besluit tot sloop van de gymzaal Simon Havingaschool worden de scholen Simon Havingaschool, de Oudvaart en Bonifatius gedwongen hun gymonderwijs in blokuren aan te bieden.

Anders is het verlies van onderwijs te groot. Daarmee zijn de gevolgen van het besluit van de Pagina 7 van 49

gemeente niet beperkt. Met het gedwongen aanbieden van bewegingsonderwijs in een blokuur verdwijnt de goede mix van leren en bewegen die erg belangrijk is voor de kinderen. Er zijn nu meerdere basisscholen die niet een evenwichtig onderwijsprogramma kunnen aanbieden met twee keer bewegingsonderwijs in de week. In de motie Behoud gymzaal Simon Havingaschool (CDA, PoieszZijlstra, FNP, GBTL, PvdA, 2021) geven de politieke partijen aan dat met de sloop er geen mogelijkheid meer is basisschoolleerlingen in Sneek meer gymlessen aan te bieden terwijl het belang van sport/gym voor juist jonge kinderen steeds duidelijker wordt. Dit vormt de basis voor zowel lichamelijke als ook psychische gezondheid in de toekomst. Het is advies is dan ook om drie uur gym aan te bieden. Zij zien het belang van het behouden van de gymzaal voor de toekomst van de kinderen. Door sluiting van de gymzaal bij de Simon Havingaschool gaat het gymonderwijs in Sneek op slot. Hoewel de leerlingprognoses van basisscholen in noordoost-Sneek op korte termijn een lichte daling laten zien, zullen de leerlingaantallen weer aantrekken tot (tenminste) het huidige niveau. Deze Hoe ziet de reis naar de andere prognoses zijn gebaseerd op demografische gegevens. Door veranderende omstandigheden m.b.t. de opvang van gymzaal eruit? Loop mee! asielzoekers kunnen de leerlingenaantallen wijzigen.

Dit is https://youtu.be/jd2jG9PqwG0 al eerder het geval geweest en in oktober 2021 berichtte de Leeuwarder Courant dat er meer AZC leerlingen in Sneek #slopenislopen komen (Leeuwarder Courant, 2021). Daarmee komt er meer druk op de bezetting van de al overvolle gymzalen. Bovendien adviseert het KVLO om gymonderwijs op de basisschool uit te breiden naar drie lesuren per week. Met de huidige capaciteit van gymzalen in Sneek (exclusief de gymzaal bij de Simon Havingaschool) is dat niet meer mogelijk. De onderwijsinspectie (Inspectie van het Onderwijs, 2021) geeft aan dat ook waar mogelijk scholen streven naar drie uren bewegingsonderwijs. Met de sloop van de gymzaal bij de Simon Havingaschool kunnen scholen niet meer streven naar het aanbieden van drie uren bewegingsonderwijs. In de scenario’s gymzaal Simon Havingaschool opgesteld voor de besluitvorming (Gemeente Súdwest-Fryslân, 2019) plaatst de gemeente Súdwest-Fryslân twee kanttekeningen bij de sloop van de gymzaal. In de beleidsregel bewegingsonderwijs is opgenomen dat scholen de mogelijkheid hebben hun klokuren uit te breiden van 1,5 uur per groep leerlingen tot 2,25 uur per groep per week om zo het bewegingsonderwijs te stimuleren. Hier wordt weinig gebruik van gemaakt. Mochten alle scholen die deze zalen gebruiken dat willen doen, dan is er niet voldoende ruimte op termijn.

Meer verkeersbewegingen De tweede kanttekening is dat de gemeente in 2007 in overleg met de Bisschop Muller Stichting (BMS) de gymzaal van de Bonifatiusschool heeft gesloopt voor uitbreiding van de school. BMS heeft met dit besluit ingestemd omdat er een geschikte alternatieve locatie op korte afstand beschikbaar was, de gymzaal ’t Rak, Burgemeester de Hooppark. Met de sloop van de gymzaal van de Simon Havingaschool moeten de kinderen van de Bonifatius school gymmen op een alternatieve locatie waarbij ze een route door het centrum van Sneek moeten afleggen. De gemeente (Gemeente Súdwest-Fryslân, 2019) geeft ook aan dat dit risico’s met zich mee brengt omdat meer scholen zich moeten verplaatsen met hun leerlingen naar een gymzaal en de afstanden die moeten worden afgelegd groter worden. Dat zorgt ook voor meer verkeersbewegingen. Voor de leerlingen van de Simon Havingaschool geldt dat het lopen naar een gymzaal naast de school veel (verkeers)veiliger is dan naar de gymzaal bij It Rak. Natuurlijk spant de school zich in om de tocht naar de gymzaal zo veilig mogelijk te maken, maar met Pagina 8 van 49

een klas vol kinderen onder leiding van één of twee begeleiders een afstand overbruggen blijft een risico. In dit geval: een onnodig risico, want er staat een gymzaal naast de deur. Zie ook paragraaf 3.2. Onderzoek bewegen voor leerlingen Leerlingen bewegen nog te weinig en dat moet anders. Onderzoek van het CBS toont aan dat 31% van de jongeren tussen de 12 en 17 jaar onvoldoende beweegt voor de gezondheid. Op 10 september 2018 verschijnt dan ook het advies aan scholen in het rapport ‘Plezier in Bewegen’. Laat leerlingen twee keer per dag een half uur bewegen en sporten, adviseren De Nederlandse Sportraad, de Onderwijsraad en de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving. Wie op vroege leeftijd positieve ervaringen heeft met bewegen, houdt er op latere leeftijd een actievere levensstijl op na. Verder zorgt bewegen ervoor dat je beter kan leren, zo stellen de drie organisaties. (Sprundel, 2017) Het belang van bewegen en een gezonde leefstijl was nog nooit zo groot en is in deze periode tijdens / na Corona extra zichtbaar. Vanuit verschillende hoeken is hier aandacht voor, bijvoorbeeld in een paginagrote advertentie in landelijke dagbladen: het Manifest Bewegen het nieuwe normaal (Vitaal NL, 2020) door een samenwerking van diverse sportkoepels.

Al in 2018 verscheen het rapport Plezier in bewegen van de Nederlandse Sportraad, over het belang van sport en bewegen in het onderwijs (Nederlandse Sportraad, 2018). De subsidieregeling Impuls en Innovatie Bewegingsonderwijs van het ministerie van OCW ondersteunt scholen op de wettelijke eis voor bewegingsonderwijs vanaf 2023 en op meer bewegen. Scholen kunnen deze subsidie gebruiken om de verplichte twee uur te halen, om extra lessen te geven of om bewegen tijdens de schooldag te stimuleren. In de achterliggende informatie over deze subsidie wordt omschreven waarom meer bewegen zo belangrijk is. Hier wordt o.a. aangegeven dat er een onderscheid is tussen bewegingsonderwijs en meer bewegen: Het doel van bewegingsonderwijs is om kinderen beter te leren bewegen, het gaat hierbij om de kwaliteit van bewegen en het realiseren van de kerndoelen voor bewegingsonderwijs. En de daarbij behorende leerlijnen bewegingsonderwijs. Bij meer bewegen onder schooltijd is het doel ruimer. Het gaat om een dynamische schooldag waarbij er meer bewogen wordt door de dag heen en tijdens andere schoolvakken. Bij meer bewegen kan bewegen ook als middel worden ingezet om kerndoelen van andere vakken te ondersteunen. (Bewegen en bewegingsonderwijs, 2021)

Ook Sport Fryslân vindt, samen met verzekeraar De Friesland, dat kwalitatief goed bewegingsonderwijs een steeds belangrijker onderdeel van de basisschool moet zijn, omdat de fysieke ontwikkeling van kinderen verslechtert. Sport Fryslân stelt dat gymnastiek op de basisschool net zo belangrijk zou moeten worden als rekenen en taal. In een interview bij Omrop Fryslân licht de directeur van Sport Fryslân dit toe. (Sport Fryslân: "Maak gymnastiek net zo belangrijk als rekenen en taal", 2021) Conclusie: met de sluiting van de gymzaal Simon Havingaschool gaat de kwaliteit van het onderwijs en bewegingsonderwijs achteruit. Meerdere basisscholen in Sneek worden gedwongen om het bewegingsonderwijs in blokuren aan te bieden en kunnen zo niet een evenwichtig programma aanbieden, een dynamische schooldag. Met het aanbieden van het gymonderwijs in blokuren voldoen de scholen niet aan de wettelijke eis van minimaal twee keer 45 minuten

Pagina 9 van 49

bewegingsonderwijs per week. Daarnaast is het aanbieden van drie uren bewegingsonderwijs, zoals wordt geadviseerd, niet haalbaar als de gymzaal wordt gesloopt.

1.2 Effectieve onderwijstijd Sloop van de gymzaal betekent dat de leerlingen van de Simon Havingaschool de gymzaal van ’t Rak gaan delen met de leerlingen van De Oudvaart en de Bonifatiusschool. Per 1-8-2021 is de gymzaal bij de Simon Havingaschool al buiten gebruik gesteld, en gymmen de leerlingen van de Simon Havingaschool al bij de gymzaal It Rak. Dat levert grote problemen op wat betreft beschikbare ruimte. De Oudvaart en de Bonifatiusschool maakten al langer gebruik van de gymzaal bij ’t Rak. Nu de Simon Havingaschool gebruik maakt van deze gymzaal, moet een deel van de groepen van de de Bonifatius uitwijken naar een andere gymlocatie. Dit betekent dat er voor drie scholen meer reisbewegingen en reistijd nodig is ten behoeve van de gymlessen. Deze extra reistijd gaat ten koste van de effectieve onderwijstijd. Door corona-maatregelen (lockdowns) hebben de leerlingen de afgelopen periode een achterstand opgelopen, daardoor wordt het nog belangrijker om de onderwijstijd efficiënt in te zetten. Voor de leerlingen van de Simon Havingaschool hebben we berekend dat er ruim 2 weken effectieve onderwijstijd per jaar verloren gaat (bij twee keer gymmen per week). Bij éénmaal gymmen per week in een blokuur is het verlies van onderwijstijd ruim 1 week. Dit geldt niet alleen voor de Simon Havingaschool.

Als de gymzaal bij de Simon Havingaschool blijft staan, zou basisschool de Oudvaart ook gebruik kunnen maken van deze accommodatie. Deze gymzaal bij de SHS is voor de Oudvaart namelijk dichterbij dan de gymzaal bij ‘t Rak (waar de Oudvaart nu gymt). Dat betekent dat de Oudvaart effectieve onderwijstijd kan winnen door te gaan gymmen bij de Simon Havingaschool. De afstanden tussen scholen de verschillende gymzalen zijn bepaald door het Mulier Instituut (bron: Ruimte voor sport in Súdwest-Fryslân, 2018). De afstand van de Simon Havingaschool naar de gymzaal bij ‘t Rak bedraagt 1,2 km. Een 8-jarige leerling heeft deze afstand lopend afgelegd (zie kader), dit kostte 18 minuten. Met een groep van ongeveer 25 kinderen zal dit zeker langer zijn. Voor de berekening van verlies aan effectieve onderwijstijd zijn wij uitgegaan van 20 minuten looptijd voor 1,2 km. Voor de looptijd tussen andere scholen/gymzalen zijn we uitgegaan van de afstanden in het Mulierrapport, waarbij we de loopsnelheid van de SHS-leerling als uitgangspunt hebben genomen. We komen dan op de volgende looptijden: School

Gymzaal

Afstand (km)

Looptijd enkele reis (min) Simon Havingaschool Simon Havingaschool 0 0 Simon Havingaschool ‘t Rak 1,2 20 Oudvaart ‘t Rak 0,9 15 Oudvaart Simon Havingaschool 0,5 8,3 Bonifatius ‘t Rak 0,5 8,3 Bonifatius Julianaschool 0,7 11,7 Bonifatius BOS lokaal 0,8 13,3 NB: de looptijd tussen Oudvaart-gymzaal Simon Havingaschool is mogelijk korter omdat drukke kruisingen worden vermeden. De looptijd van Bonifatius-gymzaal ‘t Rak is om diezelfde reden mogelijk korter dan hier weergegeven. Pagina 10 van 49

Verlies onderwijstijd Wekelijks hebben leerlingen twee gymmomenten. In totaal wordt de afstand dus per week vier keer afgelegd. Deze reistijd gaat ten koste van effectieve onderwijstijd. Een schooljaar telt veertig lesweken. Met deze gegevens berekenden wij het verlies resp. mogelijke winst aan onderwijstijd voor de betrokken leerlingen op de verschillende scholen, in twee scenario’s. We gaan hierbij uit van 5 klokuren onderwijs per dag (pauzes niet meegeteld). Scenario 1: De gymzaal bij de Simon Havingaschool blijft staan. De leerlingen van de Simon Havingaschool en de Oudvaart gymmen op deze locatie. De leerlingen van de Bonifatius-school gymmen bij ‘t Rak. Scenario 2: De gymzaal bij de Simon Havingaschool wordt gesloopt. De leerlingen van de Simon Havingaschool en de Oudvaart gymmen bij ‘t Rak. De leerlingen van de Bonifatius-school gymmen deels bij de Julianaschool en deels in het BOS-lokaal. Simon Havingaschool Reistijd Scenario 1 Scenario 2 enkele reis (min) 0 20 per week (min) 0 80 per schooljaar (min) 0 3200 per schooljaar (uren) 0 53:20 per schooljaar (lesdagen) 0 10,7 In bovenstaande tabel wordt aangetoond dat een leerling van de Simon Havingaschool per schooljaar bijna 11 schooldagen (ruim 2 weken!) effectieve onderwijstijd verliest als de gymzaal wordt gesloopt.

Oudvaart Reistijd Scenario 1 Scenario 2 enkele reis (min) 8,3 15 per week (min) 33,3 60 per schooljaar (min) 1333,3 2400 per schooljaar (uren) 22:13 40:00 per schooljaar (lesdagen) 4,4 8 In bovenstaande tabel wordt aangetoond dat een leerling van de Oudvaart per schooljaar in de huidige situatie 8 schooldagen besteedt aan lopen naar de gymzaal bij ‘t Rak. Als de Oudvaart zou gaan gymmen in de gymzaal bij de Simon Havingaschool, zou dit ruim 4 schooldagen zijn. Dat betekent een winst van ruim 3,5 schooldagen aan effectieve onderwijstijd.

Pagina 11 van 49

Bonifatius Reistijd

Scenario 1

Scenario 2 Scenario 2Julianaschool BOS lokaal enkele reis (min) 8,3 11,7 13,3 per week (min) 33,3 46,7 53,3 per schooljaar (min) 1333,3 1866,7 2133,3 per schooljaar (uren) 22:13 31:07 35:34 per schooljaar (lesdagen) 4,4 6,2 7,1 In bovenstaande tabel wordt aangetoond dat een leerling van de Bonifatius per schooljaar 4,4 schooldagen besteedt aan lopen naar de gymzaal bij ‘t Rak. Voor de leerlingen die moeten gymmen in de gymzaal bij de Julianaschool, zou dit ruim 6 schooldagen zijn. Voor de leerlingen die moeten gymmen in het BOS-lokaal, zou dit ruim 7 schooldagen zijn. Het uitwijken naar een andere gymlocatie, betekent voor een leerling van de Bonifatius-school een verlies van 9 tot 13 uren effectieve onderwijstijd per schooljaar. In het geval dat een school bewegingsonderwijs in blokuren aanbiedt, wordt de reistijd per week/schooljaar (en dus het verlies aan onderwijstijd) in bovenstaande tabellen gehalveerd. Conclusie: kijkend naar de effectieve onderwijstijd is het, voor zowel de Simon Havingaschool als de Oudvaart en de Bonifatius-school, gunstig als de gymzaal bij de Simon Havingaschool blijft bestaan. Voor de leerlingen van de Simon Havingaschool zou de sloop een verlies van effectieve onderwijstijd betekenen van ruim 2 weken per jaar. Voor de leerlingen van de Oudvaart kan een winst in effectieve onderwijstijd behaald worden van ruim 3,5 schooldag per jaar.

Voor leerlingen van de Bonifatius-school kan een verlies van effectieve onderwijstijd van ongeveer 2 schooldagen worden voorkomen, als de gymzaal bij de Simon Havingaschool blijft bestaan. Als bewegingsonderwijs éénmaal per week in een blokuur wordt gegeven, is het verlies van effectieve onderwijstijd voor de Simon Havingaschool ruim 1 week. De besparing in effectieve onderwijstijd voor de Oudvaart en de Bonifatiusschool is dan 9 uren resp. ongeveer 1 schooldag.

Pagina 12 van 49

2 Uitgangspunten besluitvorming gymzaal Simon Havingaschool Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Súdwest-Fryslân heeft op 26-3-2019 besloten om de gymzaal bij de Simon Havingaschool te slopen (Gemeente Súdwest-Fryslân, 2019) en geen andere gymzaal te bouwen. Dit besluit is gebaseerd op enkele uitgangspunten, waaronder: het Mulier-rapport ‘Ruimte voor sport in Súdwest-Fryslân’ (Mulier Instituut, 2018), de afstand tussen de Simon Havingaschool en de gymzaal bij It Rak, en de hoge onderhoudskosten voor de gymzaal. De hoge onderhoudskosten zijn, op verzoek van de werkgroep, nader bekeken en bleken onjuist te zijn. Daarom is het besluit door het college herijkt op 26 april 2021 (Gemeente Súdwest-Fryslân, 2021). Hierbij zijn de andere uitgangspunten van het besluit van 26-3-2019 niet opnieuw tegen het licht gehouden.

2.1 Rapport Mulier Instituut Op 20 april 2021 heeft het Mulier instituut een artikel (Mulier Instituut, 2021) gepubliceerd met daarin nieuwe inzichten rondom normgetallen en draagvlakcijfers. Feitelijk stelt het instituut hierin vast dat accommodatieonderzoeken en doorrekeningen op behoefte en bezetting van binnensportaccommodaties om maatwerk vraagt. De draagvlakcijfers die gebruikt zijn door het Mulier instituut kennen geen differentiatie tussen stad en platteland. Dit voortschrijdend inzicht raakt direct aan het rapport voor Súdwest-Fryslân. Het nemen van beslissingen op basis van alleen overschot-cijfers uit het rapport is onverstandig. Het Mulier Instituut heeft een publicatie gemaakt van de nieuwe inzichten: Binnensportaccommodaties in Nederland (Mulier Instituut, 2021). Hierin worden onder andere de normgetallen herijkt voor sporthallen en sportzalen, maar niet voor gymzalen. We hebben het Mulier Instituut om een reactie gevraagd: Het klopt dat we in het rapport ‘Binnensportaccommodaties in Nederland’ geen nieuwe methode voor het berekenen van de behoefte aan gymzalen presenteren. In het desbetreffende rapport zijn de badminton-, basketbal-, handbal-, hockey-, korfbal-, voetbalen volleybalverenigingen en sporthallen (+/- 44*24m) als uitgangspunt genomen.

We zien dat in sportzalen (+/- 28*22m) en gymzalen (+/- 21*12m-26*14m) anders, of door andere type gebruikers, dan in sporthallen wordt gesport. Op basis van de nieuwe richtlijn kan alsnog worden gesteld dat voor bovenstaande genoemde zaalsporten er gemeentebreed voldoende ruimte in de sporthallen beschikbaar is. Wel speelt hier natuurlijk de opbouw van de gemeente in meerdere kernen een rol. Andere kanttekening hierbij is dat ondanks dat het aanbod normatief in orde is, de sporthallen ‘in de piek’ vol zitten (in 2016 iig). Gymzalen voorzien zoals gezegd vaak in een andere behoefte of kunnen lokaal een uitkomst bieden voor huisvesting van bepaalde sporten (zoals judo) of andere activiteiten (zoals een muziekkorps). Uitgangspunt bij de realisatie of instandhouding van gymzalen ligt doorgaans bij de gemeentelijke taakstelling van het voorzien in ruimte voor het bewegingsonderwijs.

Conclusie: het college van burgemeester en wethouders heeft het Mulier-rapport uit 2018 (Mulier Instituut, 2018) in 2019 en 2021 gebruikt in de besluitvorming. Hiermee toont het college aan dat er

Pagina 13 van 49

een overschot is aan gymzalen in Súdwest-Fryslân en in Sneek in het bijzonder, en dat sloop van de gymzaal Simon Havinga daarmee gerechtvaardigd is. Op basis van de interpretatie van de publicatie Binnensportaccommodaties in Nederland (Mulier Instituut, 2021) en de bovenstaande reactie van het Mulier Instituut, vindt de werkgroep Behoud de gymzaal dat deze conclusie te kort door de bocht is. Zo houdt het Mulier Instituut geen rekening met andere activiteiten die in de gymzaal kunnen plaatsvinden, waardoor de behoefte aan gymzalen hoger ligt dan gerapporteerd. Bovendien zou er opnieuw gekeken moeten worden naar de piekbelasting van gymzalen als het gaat om bewegingsonderwijs: hoe groot is de druk op de beschikbaarheid van ruimte in die piek? De directeuren van diverse basisscholen in Sneek hebben aangegeven dat de gymzalen overvol zijn en dat er geen ruimte is voor flexibiliteit, laat staan voor verruiming van het aantal lesuren bewegingsonderwijs.

2.2 Afstand tot de gymzaal De reisafstand van de Simon Havingaschool naar ’t Rak is 1,2 km (Mulier Instituut, 2018). Volgens de ‘Verordening voorziening huisvesting onderwijs’ van de gemeente Súdwest-Fryslân is de vastgestelde normafstand voor de Simon Havingaschool (die tussen de 5 en 15 klokuren bewegingsonderwijs heeft) maar liefst 7,5 km (Gemeente Súdwest-Fryslân, 2015). Dat is een zeer ruime norm. In de ‘Beleidsregel vergoeding lokalen bewegingsonderwijs voor (speciaal) basisonderwijs en (voortgezet) speciaal onderwijs in de gemeente Súdwest-Fryslân’, artikel 3, staat dat er een vervoersvergoeding voor de groepen 3 en 4 wordt toegekend als de afstand van de school tot de gymzaal meer dan 1,1 km bedraagt, met uitzondering van de kernen Sneek en Bolsward (Gemeente Súdwest-Fryslân, 2016). De KVLO reageert hierop: “De verordening zorgt voor een enorme discrepantie tussen scholen. Scholen uit Bolsward en Sneek die weinig uren afnemen op een accommodatie, worden achtergesteld en daarmee alle leerlingen. Leerlingen lopen derhalve beweegachterstanden op wat nu met de coronacrisis een geconstateerd probleem is, leerlingen hebben meer last van overgewicht en een slechtere conditie.

Bewegen zou voorop moeten staan in de onderwijshuisvesting van scholen en zeker met 2023 in acht nemende waarin volgens wetgeving iedere school gefaciliteerd dient te worden voor 2 lesuren bewegingsonderwijs per week per groep!” Daarnaast beveelt het KVLO een afstand van maximaal 750 meter aan voor het basisonderwijs zodat er zo min mogelijk effectieve onderwijstijd verloren gaat. KVLO: “En nee, naar de accommodatie toelopen is geen bewegingsonderwijs. Er is een duidelijk verschil tussen bewegen en LEREN bewegen.” Kortom: hoewel de afstand van de Simon Havingaschool naar de gymzaal ’t Rak binnen de door de gemeente gestelde normen valt, is de afstand groter dan genoemd het advies van de KVLO. En levert deze afstand een verlies van effectieve onderwijstijd op. De genoemde adviezen zijn terug te vinden in het handboek huisvesting bewegingsonderwijs (KVLO, 2019).

Pagina 14 van 49

Pagina 15 van 49

Loopafstand: “Rekening houdend met de afstandscriteria uit de verordening huisvesting onderwijs en de beleidsregel bewegingsonderwijs zullen de gevolgen voor de scholen Simon Havinga, Bonifatius en Oudvaart beperkt blijven en passen binnen de criteria van genoemde verordening.” In het besluit van maart 2019 (Gemeente Súdwest-Fryslân, 2019) werd gesteld dat de afstand over de openbare weg 1,1 km mag zijn en dat de afstand SHS-it Rak 950m is. In het Mulier rapport (Mulier Instituut, 2018) werd de afstand tussen SHS en gymlokaal in het Burgemeester de Hooppark bepaald: 1,2km. Dat is eenvoudig zelf na te gaan:

Conclusie: Er zijn nu verschillende basisscholen in Sneek die in blokuren moeten gymmen omdat de afstand tot de gymzaal te groot is. Twee keer per week gymmen kan niet, want dan gaat er te veel onderwijstijd verloren. Daarnaast moeten ze grotere afstanden afleggen dan de 750m die geadviseerd is door de KVLO.

Pagina 16 van 49

3 Draagvlak behoud gymzaal Simon Havingaschool De afgelopen jaren is er veel onrust geweest over de sloop van de gymzaal naast de Simon Havingaschool. Er zijn meerdere partijen die zich hebben ingezet om de gymzaal te behouden voor de wijk. In dit hoofdstuk is het draagvlak voor behoud van de gymzaal uitgewerkt.

3.1 Enquête wijkbewoners Stadsfenne De gemeente Súdwest-Fryslân heeft in september 2021 een vragenlijst uitgezet onder inwoners van de wijk Stadsfenne mbt de gymzaal. Uit de antwoorden blijkt dat 91% van de respondenten het belangrijk vindt dat er een gebouw in de wijk is voor bewegingsonderwijs. 80% van de respondenten is van mening dat het gymzaal gebouw naast de Simon Havingaschool niet gesloopt moet worden maar gebruikt moet worden voor bewegingsonderwijs én voor buurt- en wijkactiviteiten. 51% van de respondenten zou graag willen deelnemen aan buurt- en wijkactiviteiten in een gebouw in de wijk. 22% van de respondenten is bereid om als vrijwilliger bij te dragen aan het organiseren van buurt- en wijkactiviteiten (van de 330 respondenten zouden dat dus ruim 70 vrijwilligers zijn!). Hieruit blijkt dat het draagvlak voor behoud van de gymzaal in de wijk groot is (bijlage 1, analyse inwoners Stadsfenne – gymzaal Simon Havingaschool).

Samenvattend kunnen we stellen dat het overgrote deel van de inwoners van mening is dat het gebouw niet gesloopt moet worden.

3.2 MR Simon Havingaschool De MR van de Simon Havingaschool heeft zich veelvuldig en langdurig vergaderd over de gymzaal. De MR heeft zich voornamelijk gericht op de veiligheid van de kinderen, omdat dat binnen hun invloedsfeer ligt. De MR heeft zich sterk gemaakt voor een veilige route naar de gymzaal bij It Rak. Omdat de kinderen op de route naar de gymzaal bij It Rak moesten oversteken over een onveilige kruising, heeft de MR niet ingestemd met het vervoersprotocol. Daardoor is de sloop van de gymzaal (die gepland was in zomer 2020) bij de Simon Havingaschool uitgesteld. De gemeente heeft de kruising Middelzeelaan-Groenedijk inmiddels aangepast. Daarna heeft de MR ingestemd met het veiligheidsplan en konden de leerlingen van de Simon Havingaschool gaan gymmen bij It Rak. Nog steeds blijft de veiligheid voor de kinderen een aandachtspunt. Het kruispunt is aangepast maar nog niet klaar, de borden en hekken staan er nog. De aanpassingen van de kruising maken het op dit moment niet veiliger. Daarnaast blijkt dat het kruispunt verkeerd is aangelegd en deze aan het einde van dit jaar weer wordt aangepast. De kinderen moeten ondertussen wel oversteken op dit gevaarlijke punt. De kinderen gaan met grote groepen naar de gymzaal ’t Rak 20-25 kinderen. Ze moeten daarbij via dit kruispunt oversteken en hebben daarbij twee begeleiders.

Wanneer de vrijwilliger ziek is, wordt een onderwijsassistent of andere medewerker van de school ingezet voor de begeleiding. Dit gaat ten koste van extra ondersteuning voor kinderen op school, omdat de collega moet bijspringen bij de begeleiding van de kinderen naar de gymzaal.

Pagina 17 van 49

3.3 Directeuren basisscholen Sneek We hebben een groot aantal basisschooldirecteuren in Sneek geïnterviewd om in kaart te brengen welke problemen zij ondervinden met betrekking tot huisvesting voor bewegingsonderwijs. Uit deze rondvraag blijkt dat de scholen krapte ervaren in de beschikbaarheid van ruimte voor bewegingsonderwijs. Het merendeel van de ondervraagde scholen in Sneek is genoodzaakt om bewegingsonderwijs in blokuren aan te bieden (dus 1x per week in plaats van 2x per week). Directeuren geven aan dat dit niet hun voorkeur heeft: liefst zouden ze de leerlingen 2x per week een lesuur laten gymmen. De locaties waar de scholen gymmen (soms een eigen gymzaal bij de school, soms een gymzaal op afstand) zitten onder schooltijd overvol. Er is weinig ruimte voor flexibiliteit in het gymrooster. Enkele scholen geven aan dat zij de wens hebben om in de toekomst 3 lesuren per week bewegingsonderwijs aan te bieden, maar dat dat nu niet haalbaar is in verband met ruimtegebrek. Andere scholen zijn nog niet bezig met het streven naar 3 lesuren bewegingsonderwijs. Toch zien alle ondervraagde directeuren het belang van goed bewegingsonderwijs, ook door de toenemende vraag naar motorische remedial teaching.

3.4 Ouders gymzaal Simon Havingaschool De ouders van de Simon Havinga ontvingen op 12 januari jl. het bericht dat de gemeente in overleg met de stichting Palludara heeft besloten de gymzaal naast de Simon Havingaschool in de zomervakantie van 2021 te slopen. De leerlingen van de Simon Havingaschool zullen daarna gaan gymmen in de gymzaal bij It Rak. De ouders hebben na dit bericht besloten om gezamenlijk een brief op de stellen naar de gemeenteraad om hun zorgen te uiten. De brief is ondertekend door vele gezorgde ouders, zie bijlage 2. Op 12 februari heeft de werkgroep een facebook pagina aangemaakt voor de ouders om de ouders te informeren over te ontwikkelen met betrekking tot de gymzaal. Maar ook om input te vragen voor de businesscase. De facebookgroep heeft inmiddels 108 leden.

Pagina 18 van 49

Reacties ouders Simon Havingaschool Half oktober hebben we via Facebook ouders van de Simon Havingaschool benaderd om reacties op de situatie rondom de gymzaal. Hieronder zijn enkele quotes van ouders opgenomen, per onderwerp. Over het lopen/fietsen naar de gymzaal: • • • •

‘Vanwege de afstand is men sneller geneigd bij slecht weer de gymles te annuleren (bijvoorbeeld ivm slecht weer)’ ‘Kinderen moeten bijna rennen om de juf bij te houden omdat ze binnen een kwartier moeten lopen. Fruit en lunch moeten hierdoor veel te snel worden gegeten.’ ‘Veel te ver lopen. Looptempo door tijdsdruk te hoog!!!! Kinderen krijgen buikpijn klachten tijdens het lopen.’ ‘Er moest snel lunch worden gegeten anders kwam men niet op tijd.’

Over gymmen in blokuren: •

•

•

•

‘Daarnaast is het zo jammer dat de beweegmomenten niet meer verspreid worden over de week, want ik denk dat het meer oplevert wanneer de kinderen vaker kort bewegen, dan in 1x heel lang. Bewegen heeft een goede invloed op de hersenwerking en concentratie en daarom is het aan te bevelen om vaker kort te bewegen.’ ‘Kinderen van deze leeftijd kunnen niet 90 minuten aan een zolang intensief sporten. Wanneer dit verdeeld wordt over twee momenten heeft dit een positief effect. Dit verhoogt ook het plezier en de positiviteit hormonen. Ik ben er dus absoluut geen voor stander van om 1 keer te sporten!’ ‘Erg intensief om 90 minuten achter elkaar te gymmen en ook nog eens heen-en weer te moeten lopen. Bovendien lijkt 2x45 minuten meer in balans door de week heen, zoals je dat als volwassene ook zou willen.’ ‘90 minuten te lang, kinderen zijn daarna moe en kunnen daarna ook niet meer optimaal les volgen op school. Daarbij komt ook nog dat ze 40 minuten naast die 90 minuten moeten lopen.’

Algemeen: •

•

‘Beweging en gymonderwijs wordt als een groot goed gezien in Nederland, meerdere verenigingen in Sneek hebben moeite binnensportlocaties te vinden en moeten buiten de stad gaan trainen, sporten etc. Dit terwijl er een gymzaal staat die gebruikt kan worden. In deze hoek van Sneek is al helemaal niets. Dit is tijdrovend en boven al zijn de kinderen de dupe van alles. Gemeente kom eens achter je bureau vandaan en ga eens de gemeente in en praat met mensen ipv naar theoretische cijfers te kijken. Kinderen en sport en beweging is niet in cijfers uit te drukken!’ ‘Het hebben van een gymzaal levert de school meerdere voordelen op. Zo hebben ze vorig schooljaar de lessen van Veilig verkeer Nederland allemaal in de gymzaal kunnen houden, dat is zonder gymzaal onmogelijk en dus is er geen uitwijkmogelijkheid bij slecht weer. Maar ook het opvoeren van een (eind)musical of workshops djembe kunnen daar plaatsvinden, zonder dat de rest van de school er last van heeft. Ook kun je gemakkelijker bewegend leren inzetten bij slecht weer, even tien minuten bewegend leren in de gymzaal en weer actief & fit terug in de klas. Daarnaast gymt groep 3 nu ook in het speellokaal en daarmee hebben de kleuters weer veel minder bewegingsruimte, helemaal als het straks weer slecht weer

Pagina 19 van 49

• •

wordt. En groep 3 heeft ook behoefte aan bewegen en voor hen wordt het speellokaal wel klein, helemaal voor de jongens met veel energie.’ ‘Het allerbelangrijkste is denken in het belang van het kind en dat lijkt met de keuze voor de gymzaal 't Rak uit het oog te zijn verloren.’ ‘Denk dat huidige locatie voor theater in aula van de school erg onder de maat is. Gymzaal biedt naast sportactiviteiten ook mooie ruimte om creatief bezig te zijn met de kinderen.’

3.5 Motie behoud gymzaal Simon Havingaschool Op 29 april hebben de politieke partijen (CDA, PoieszZijlstra, FNP, GBTL, PvdA, 2021) een motie ingediend bij het college. In deze motie roepen zij het college op de optie om: om ook de optie om het beheer en de exploitatie van de gymzaal als gemeente over te nemen uit te werken en mee te nemen in de overwegingen. Dit gelijk aan 5 andere gymzalen binnen de gemeenten die tevens geschikt zijn voor wijk- en buurtactiviteiten, trainingen en onderwijs. de exploitatiekosten daarvan, i.s.m. de werkgroep, kostendekkend proberen te maken. Hierbij als uitgangspunt het exploitatieoverzicht in de businesscase van de werkgroep te gebruiken. de (financiële) uitwerking van de verschillende opties terug te koppelen naar de raad voor de start van het volgende schooljaar (30 augustus 2021). De motie is aangenomen met 33 stemmen voor en 3 stemmen tegen. Daarnaast zijn er schriftelijke vragen gesteld door CDA tijdens commissiebijeenkomsten en raadsvergaderingen, namelijk: -

Vragenhalfuur, 6 juni 2019 – Sportvoorziening Simon Havingaschool. Schriftelijke vragen, 9 februari 2021 – Gymzaal Simon Havingaschool Stadsfenne Sneek.

Pagina 20 van 49

4 Wijkfunctie gymzaal Behalve het beperken van verlies aan effectieve onderwijstijd (paragraaf 1.2), zijn er nog vele kwalitatieve redenen om de gymzaal bij de Simon Havingaschool te behouden. In dit hoofdstuk sommen wij een aantal van die redenen op.

4.1 Wijkplatform Stadsfenne De wijk Stadsfenne heeft geen wijkgebouw. Ook de omliggende wijken Oudvaart, Pasveer en de Domp hebben geen faciliteit voor wijkactiviteiten. Uit onderzoek van de gemeente (bijlage 1 enquête) is gebleken dat een groot aantal inwoners van Stadsfenne wel behoefte heeft aan wijk- en buurtactiviteiten: 51% van de ondervraagde bewoners wil graag deelnemen aan activiteiten. In de gymzaal zouden tal van activiteiten kunnen worden georganiseerd. De directie van de Simon Havingaschool staat open voor meer samenwerking in de wijk en wil graag bijdragen aan het verbinden van verschillende partijen. Concreet betekent dat bijvoorbeeld, dat de faciliteiten van de school (zoals de aula en de keuken) gebruikt kunnen worden door derden (bron: gesprek directie SHS en werkgroep, 1-10-2021). De wijk Stadsfenne heeft een eigen stichting wijkplatform Stadsfenne (Wijkplatform Stadsfenne, 2021). In het verleden heeft dit platform veel activiteiten en bijeenkomsten voor de wijkbewoners georganiseerd. De afgelopen jaren, mede door corona, staan de activiteiten op een laag pitje. De stichting wijkplatform Stadsfenne kan het eigenaarschap van de gymzaal Simon Havingaschool van de gemeente overnemen.

De gymzaal kan dan ingezet worden voor het bevorderen van de onderlinge contacten van de bewoners van de wijk Stadsfenne te Sneek, sporten voor jong & oud en het bewegingsonderwijs voor de leerlingen in de wijk Stadsfenne van zowel de Simon Havingaschool als basisschool de Oudvaart, zie ook paragraaf 5.2. De werkgroep heeft meerdere gesprekken gevoerd met Eddy Lania van Doarpswurk om te kijken naar de brede inzet van de gymzaal in de wijk. Vervolgen is er contact gelegd met het Sociaal Collectief. Het Sociaal Collectief ziet kansen voor een wijkgebouw in Stadsfenne en zou dat willen inzetten voor activiteiten voor jeugd- en ouderenwerk. Daarnaast heeft de gemeentelijke wijkcoördinator van Stadsfenne aangegeven dat de wijkagent ook wat kan betekenen in de wijkfunctie/invulling van de gymzaal.

4.2 Toegevoegde waarde voor de wijk/omgeving Het handboek sportaccommodaties NOC*NSF (KVLO, 2019) geeft aan dat: het gymnastieklokaal/de sportzaal dient zo dicht mogelijk bij de school gesitueerd te worden, opdat er zo min mogelijk onderwijstijd verloren gaat. Ook om naschoolse sportactiviteiten in het kader van de verlengde schooldag/brede school en wijkgebonden sportstimulering en medegebruik mogelijk te maken, is situering bij de school gewenst. Zij hanteren daarbij een norm met een maximale afstand van 1 kilometer voor primair onderwijs. De aanbeveling is zelf een afstand van maximaal 750 meter voor het basisonderwijs. De gymzaal kan in huidige vorm dienen als sportfaciliteit in de wijk Stadsfenne en voor omringende wijken. In de wijken Stadsfenne, Oudvaart en Pasveer is geen andere sportfaciliteit of wijkgebouw aanwezig (zie onderstaand kaartje).

Pagina 21 van 49

De drempel om deel te nemen aan sportactiviteiten is veel lager als dit dicht bij huis kan. Met name de huurders/andere partijen die de gymzaal (willen) gebruiken, dragen bij aan de toegevoegde waarde voor de wijk en omgeving: • huurders: BSO, Judo Dries Poelstra, Advendo en mogelijk nog andere partijen • andere sport- en bewegingsactiviteiten (de zaal is geschikt voor bijvoorbeeld yoga, dans, aerobics, enz.), • culturele activiteiten: de gymzaal kan omgebouwd worden tot een zaal met een podium, zodat die gebruikt kan worden voor een kleinschalig concert, toneelvoorstelling, talentenjacht, enz. • diverse doelgroepactiviteiten (bijvoorbeeld: valpreventie voor ouderen. Zowel de Parkflat als de Frittemahof zijn op korte afstand van de gymzaal, waardoor het mogelijk een geschikte locatie is voor activiteiten voor ouderen die woonachtig zijn in deze woonvormen). • wijkgebouw (Stadsfenne heeft nu geen wijkgebouw). Bovendien • verhuur voor kinderspeelactiviteiten/feestjes (bijv. lasergamen, vakantiesporttoernooien) • de gymzaal kan gebruikt worden als stemlokaal, vaccinatielocatie en meer. In de enquête van de gemeente (bijlage 1) heeft 22% van de 330 respondenten aangegeven dat zij zich als vrijwilliger willen inzetten bij/voor wijkactiviteiten. Dat zijn ruim 70 personen. De enquête is alleen uitgezet in Stadsfenne, helaas zijn hierbij o.a. de flats aan de Loengasterlaan vergeten.

In deze flats wonen veel ouderen, die waarschijnlijk bovengemiddeld geneigd zijn om deel te nemen aan wijkactiviteiten en/of vrijwilligerstaken op zich te nemen. Bovendien is het goed denkbaar dat ook vanuit de wijken Pasveer, Oudvaart en De Domp mensen enthousiast zijn om deel te nemen aan activiteiten en/of vrijwilliger te zijn. Het verdient aanbeveling om nader uit te zoeken of er voldoende belangstelling en vrijwilligers zijn om een wijkvereniging draaiende te houden in Stadsfenne. Dan moet ook uitgezocht wat er nodig is Pagina 22 van 49

om van de gymzaal een wijkgebouw te maken. Uit een gesprek met de wijkvereniging De Noorderhoek bleek dat voor veel wijkactiviteiten een zaal met tafels en stoelen, een keuken en een bar onmisbaar zijn. Daar is de gymzaal nu niet op ingericht; mogelijk vraagt dat om aanbouwen van extra ruimte(n).

4.3 Toegevoegde waarde voor de Simon Havingaschool Het is bijzonder dat een basisschool een eigen gymzaal heeft. Al sinds de oprichting heeft de Simon Havingaschool van de gymzaal gebruik gemaakt voor verschillende doeleinden. Daardoor kennen de leerkrachten de voordelen van een gymzaal naast de school goed. Allereerst zijn er voordelen voor het bewegingsonderwijs zelf. Bijvoorbeeld: • andere juffen of meesters zijn dichtbij als er (extra) hulp nodig is (bijv: EHBO verlenen), • een kind dat plots niet meer mee kan gymmen kan gemakkelijk terug naar de klas of naar een andere juf/meester, in plaats van te moeten wachten in de gymzaal, • niet alle juffen en meesters hebben de bevoegdheid om gymles te geven. Dit wordt bijvoorbeeld opgevangen door twee leerkrachten voor de duur van de gymles van klas te laten ruilen. Een gymbevoegde leerkracht geeft een niet-eigen klas gymles, terwijl de niet-gymbevoegde leerkracht de andere klas tijdelijk overneemt. Door de reistijd naar een andere gymzaal zou de tijdsduur van invallen voor een andere klas toenemen. Dat is niet wenselijk.

Daarnaast is de gymzaal de afgelopen jaren ook gebruikt voor andere lessen en activiteiten dan bewegingsonderwijs: • het oefenen en uitvoeren van de jaarlijkse groep 8 musical, • oefenen en uitvoeren kerstmusical van de kleuters, • culturele of kunstzinnige activiteiten (bijv circus, toneelvoorstelling, optredens), • activiteiten in projectweken (gastlessen muziek), • trainingen voor sociale vaardigheid (Rots en Water).

4.4 Toegevoegde waarde voor de maatschappij op andere wijze Er is contact geweest met ROC Friese Poort. Deze mbo-instelling, met een vestiging in Sneek, leidt studenten vakgericht op. Daarvoor is ROC Friese Poort voortdurend op zoek naar stageplaatsen en werkervaringsplekken voor studenten. In dat kader heeft ROC Friese Poort een projectbureau ‘LINK’. De studenten van projectbureau ‘LINK’ zijn ingezet om met de werkgroep om mee te denken over het behoud van de gymzaal. Zij hadden een enquête opgesteld om uit te zetten in de wijk Stadsfenne. Deze is uiteindelijk niet uitgezet in de wijk Stadsfenne omdat de gemeente zelf een enquête heeft uitgezet. Daarnaast heeft ROC Friese Poort een opleiding ‘Bouw’. Studenten van deze opleiding kunnen (met begeleiding) ingezet worden bij een inhaalslag bij het achterstallig onderhoud. Juist in deze tijd van corona-maatregelen hebben studenten en instellingen grote moeite om stageplekken te vinden. Het is een mooie kans om de gymzaal van de Simon Havingaschool ook voor dit doel te kunnen inzetten. Centrum Duurzaam kan met een groep studenten verkennen welke mogelijkheden er zijn om (met een korte terugverdienperiode) aanpassingen te doen om het energieverbruik van de gymzaal naar beneden te brengen.

Pagina 23 van 49

4.5 Aansluiting bij gemeentelijke doelstelling “De aanwezigheid van lokale voorzieningen vindt binnen Súdwest-Fryslân plaats in clusters van grotere en kleinere kernen of in de stedelijke gebieden via een wisselwerking tussen binnenstad en wijken. Binnen de aanpak Ut de Mienskip zetten we in op een duurzame instandhouding van het lokale voorzieningenniveau. We hebben het dan over dorpshuizen/wijkcentra, zorg, welzijn, onderwijs, sport en cultuur, maar ook over infrastructuur, zowel over land en water maar evenzogoed digitaal. Het vraagt ook om een kritische benadering van bestaande voorzieningen en de houdbaarheid op termijn. We leggen eerst de nadruk op de onderdelen digitale bereikbaarheid, veilige (fiets)verbindingen voor de schoolgaande jeugd, ondersteuning plaatselijke belangen/initiatieven en de noodzaak van ontmoetingsplaatsen.” (Gemeente Súdwest-Fryslân, 2017) Het behoud van de gymzaal bij de Simon Havingaschool past in deze gemeentelijke visie.

Het draagt bij aan: • Instandhouding van lokaal voorzieningenniveau op het gebied van (vooral) onderwijs en sport, • Veilige verbindingen voor schoolgaande jeugd (de routes van Simon Havingaschool naar ‘t Rak en van De Oudvaart naar ‘t Rak gaan over gevaarlijke kruisingen), • Ondersteuning plaatselijke belangen/initiatieven (het belang van basisschoolleerlingen staat voorop: het behoud van de gymzaal heeft een positieve invloed op de effectieve onderwijstijd van drie basisscholen; bovendien is de inzet van ouders voor het behoud van de gymzaal zeker een lokaal initiatief te noemen), • Noodzaak van ontmoetingsplaatsen: bij goede exploitatie kan de gymzaal van de Simon Havingaschool door meer partijen gebruikt worden. Dit zorgt ervoor dat de gymzaal een centrale ontmoetingsplek in de wijk Stadsfenne wordt.

Pagina 24 van 49

5 Eigenaarschap gymzaal Stichting Palludara heeft op 1 augustus 2021 de gymzaal (met veel achterstallig onderhoud) overgedragen aan de gemeente. De gemeente heeft aangegeven bij de werkgroep dat één van de toetsingscriteria van de businesscase is dat een private partij de notariële akte de eigendom van de gymzaal op zich neemt. De grond waar de gymzaal op staat, blijft wel eigendom van de gemeente. Het is voor een private partij niet aantrekkelijk om een gebouw met veel achterstallig onderhoud, zonder grond, in eigendom te nemen. Tot op heden staat de vraag bij de gemeente nog open wat de kosten voor overname van de gymzaal zijn voor een private partij. We hebben met een geïnteresseerde ondernemer gesproken, maar die haakte helaas af i.v.m. andere bedrijfsprioriteiten. Daarnaast is gesproken met een andere ondernemer die de exploitatie wel wilde verzorgen (maar niet het eigendom op zich kan nemen). In de motie Behoud gymzaal Simon Havingaschool (CDA, PoieszZijlstra, FNP, GBTL, PvdA, 2021) hebben de politieke partijen uit de raad het college gevraagd om ook de optie om het beheer en de exploitatie van de gymzaal als gemeente over te nemen uit te werken en mee te nemen in de overwegingen. De gemeente heeft paragraaf 5.1 aangeleverd bij de werkgroep. De werkgroep heeft overname van de gymzaal door een stichting verder uitwerkt in paragraaf 5.2 Stichting wijkplatform Stadsfenne.

Pagina 25 van 49

5.1 Gemeente Súdwest-Fryslân eigenaar (auteur: gemeente Súdwest-Fryslân)

Pagina 26 van 49

Pagina 27 van 49

5.2 Gemeente Súdwest-Fryslan eigenaar: reactie van werkgroep De werkgroep heeft op 1-11-2021 bovenstaande paragraaf ontvangen van de Gemeente SúdwestFryslân. Wij zijn verbaasd over een aantal punten in deze paragraaf: •

• •

•

•

In tabel 1 is een post opgenomen van € 4.000 voor beheer en onderhoud (inzet van personeel). Er is een uitgebreid MJOB (zie ook tabel 4) waarin alle onderhoudskosten, inclusief manuren, zijn opgenomen. De Gemeente Súdwest-Fryslân maakt een optelling van de kostenposten in tabel 1 en komt uit op € 53.338. Dit is onjuist, de som van de posten is € 24.782. In tabel 3 zijn kosten opgenomen voor Vervanging gymvloer. Dit was al opgenomen in het MJOB (en dus in tabel 2). Dat wordt nu dubbel meegenomen. Overigens zijn de kosten voor de vloer in het MJOB veel hoger dan hier genoemd: in het MJOB kost vervanging van de gymvloer € 36.953. Waar komt dit verschil vandaan? In tabel 4 zijn de kosten van het MJOB opgenomen a € 731.605. Dit is echter het bedrag voor het MJOB inclusief verduurzaming, terwijl in tabel 2 wordt vermeld dat niet wordt gekozen voor dit MJOB maar voor de variant exclusief verduurzaming, a € 440.006 De Gemeente Súdwest-Fryslân maakt een optelling van de kostenposten in tabel 4 en komt uit op € 1.890.190. De post ‘Onvoorzien’ is hierin niet meegeteld.

Met deze aanpassingen komen wij op de volgende gecorrigeerde tabellen uit de vorige paragraaf: Tabel 1: Kosten beheer gymzaal door gemeente op jaarbasis Kostenpost Schoonmaak (inclusief personeel) Belasting WOZ Waterschapsbelasting Energiestation (Kenter en Trenton) Energie Gasverbruik Waterverbruik Beheer en onderhoud (inzet van personeel) Sporthalbeheerder Totaal