Bijlage - Concept jaarstukken 2025
Tekst van het document
Ons nummer: O25.002939
Jaarstukken 2025
Pagina 2 van 235
O24.003054
Leeswijzer
Voor u liggen de jaarstukken 2025: het jaarverslag en de jaarrekening. Het college legt hiermee verantwoording af aan de gemeenteraad over het afgelopen bestuursjaar. We leggen vast hoe, vanuit de Programmabegroting 2025 (vastgesteld in november 2024), ontwikkelingen gestalte hebben gekregen. Is gelukt wat we voor ogen hadden? Of hebben onvoorziene ontwikkelingen of bewuste koerswijzigingen geleid tot een aangepaste uitkomst?
1.
Bestuurlijke hoofdlijnen
We geven op hoofdlijnen inzicht in de resultaten van de jaarstukken. In de hierna genoemde punten 2 en 3 lichten we dit nader toe. Daarnaast tonen we enkele overzichten en geven we de bestuurlijke structuur weer per ultimo 2025.
2.
Jaarverslag
In het jaarverslag geven we de beleidsinhoudelijke en financiële hoofdlijnen van 2025 aan. Zijn de voorgenomen doelstellingen en resultaten bereikt? Welke activiteiten en middelen zijn ingezet? De verantwoording vindt plaats per programma. We beantwoorden de vragen “Wat wilden we bereiken?” en “Wat hebben we daarvoor gedaan?” Ook vermelden we “Wat heeft het gekost?”
3.
Jaarrekening
In de Jaarrekening gaan we (aanvullend) in op de financiële toelichting op 2025. We brengen de balans in beeld en geven hierop een toelichting. Daarna geven we een financieel beeld per programma. We richten ons specifiek op de grotere afwijkingen. We vermelden of afwijkingen al dan niet een incidenteel of een structureel effect hebben.
4. 5.
Controleverklaring
De Jaarrekening is door de (onafhankelijke) accountant gecontroleerd. De verklaring is bijgevoegd.
Bijlagen
Er zijn drie bijlagen opgenomen: A: Beleidsindicatoren B: Overzicht investeringskredieten groter dan € 100.000 C: Overzicht incidentele kredieten groter dan € 100.000
Pagina 3 van 235
O24.003054
Inhoudsopgave Leeswijzer........................................................................................................... 3 Inhoudsopgave ...................................................................................................... 4 Aanbiedingsbrief ................................................................................................... 6
1.
Bestuurlijke hoofdlijnen ................................................................................. 6 1.1.
Resultaten op hoofdlijnen ........................................................................... 7
1.2.
Enkele overzichten ...................................................................................10
1.3.
Bestuurlijke structuur ...............................................................................11
1.4.
Verlenen van ‘decharge’ en Controleverklaring .................................................12
2.
Jaarverslag ...............................................................................................13 2.1.
Vooraf ..................................................................................................13
2.2.
Verantwoording programma’s ......................................................................13
2.2.1.
Programma 1: Sociaal ............................................................................14
2.2.2.
Programma 2: Ruimte ............................................................................52
2.2.3.
Programma 3: Bestuur............................................................................76
2.2.4.
Overzichten ........................................................................................94
2.3.
Verantwoording paragrafen .........................................................................98
2.3.1.
Paragraaf 1: Lokale heffingen ...................................................................99
2.3.2.
Paragraaf 2: Weerstandsvermogen/risicobeheersing ...................................... 103
2.3.3.
Paragraaf 3: Onderhoud kapitaalgoederen .................................................. 108
2.3.4.
Paragraaf 4: Financiering ...................................................................... 124
2.3.5.
Paragraaf 5: Bedrijfsvoering................................................................... 127
2.3.6.
Paragraaf 6: Verbonden partijen ............................................................. 134
2.3.7.
Paragraaf 7: Grondbeleid ...................................................................... 142
2.3.8.
Paragraaf 8: Openbaarheidsparagraaf Wet Open Overheid ............................... 148
Pagina 4 van 235
O24.003054
3.
Jaarrekening ........................................................................................... 149 3.1.
Vooraf ................................................................................................ 149
3.2.
Balans ................................................................................................ 150
3.3.
Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ........................................... 152
3.4.
Toelichting op de balans .......................................................................... 155
3.5.
Overzicht van baten en lasten ................................................................... 170
3.5.1.
Programma 1: Sociaal .......................................................................... 172
3.5.2.
Programma 2: Ruimte .......................................................................... 186
3.5.3.
Programma 3: Bestuur.......................................................................... 196
3.5.4.
Overzichten ...................................................................................... 199
3.6.
Overzicht incidentele baten en lasten .......................................................... 206
3.7.
Overzicht verloop onvoorzien .................................................................... 208
3.8.
Vennootschapsbelasting ........................................................................... 209
3.9.
Wet WNT (Wet normering topinkomens) ........................................................ 211
3.10.
Overzicht van de baten en lasten per taakveld ................................................ 213
3.11.
Sisa-bijlage .......................................................................................... 214
3.12.
Rechtmatigheidsverantwoording ................................................................. 221
4.
Overige gegevens ...................................................................................... 223 4.1.
5.
Controleverklaring ................................................................................. 223 Bijlagen ................................................................................................. 228
5.1.
Bijlage A: Beleidsindicatoren ..................................................................... 229
5.2.
Bijlage B: Overzicht investeringskredieten groter dan € 100.000 ........................... 230
5.3.
Bijlage C: Overzicht incidentele kredieten groter dan € 100.000 ........................... 234
Pagina 5 van 235
O24.003054
Aanbiedingsbrief Hierbij bieden wij u de jaarstukken 2025 aan. Het was het derde jaar van deze bestuursperiode. We werkten samen verder aan een sterk en toekomstbestendig Súdwest-Fryslân. Daarbij zochten we steeds de balans tussen onze ambities en de financiële uitdagingen. In 2025 investeerden we ruim € 427 miljoen in woningbouw, zorg, onderwijs, jeugd, dienstverlening en de leefbaarheid van onze steden, dorpen en wijken. We sluiten het jaar af met een positief resultaat van € 13,2 miljoen. Werken aan brede welvaart We willen dat inwoners in onze gemeente prettig wonen, leven, werken en elkaar kunnen ontmoeten. Samen met inwoners en partners versterkten we de ondersteuning voor mensen die dat nodig hebben. Dat deden we via de sociale koers en door te werken aan toekomstbestendige zorg. Ook op het gebied van wonen en ruimte zetten we stappen. En dat is ook nodig, want de behoefte aan woningen blijft groot. We bouwden woningen in dorpen en steden en maakten plannen voor nieuwe woningen. Daarnaast stelden we de Nota Openbare Ruimte vast. Daarin staat hoe we onze wegen, waterwegen, bruggen, fietspaden, trottoirs, water, groen en gebouwen onderhouden. We kiezen voor een duidelijke en haalbare aanpak. Zo zorgen we voor een openbare ruimte die veilig en toegankelijk is voor iedereen. Verder werkten we aan de Omgevingsvisie 2060 en de ruimtelijke strategie voor Sneek.
Daarmee bereiden we ons voor op keuzes voor de toekomst van wonen, werken en leven in onze gemeente. Samen met de mienskip Samenwerken stond in 2025 centraal. Met inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en andere overheden werkten we aan verschillende opgaven. Een belangrijke stap was de start van de Regio Deal Zuidwest-Fryslân. Met steun van het Rijk investeren we in projecten die onze regio sterker maken, zoals de wijkaanpak in Sperkhem Sneek. Ook betrokken we jongeren vaker bij onze plannen, bijvoorbeeld met de inzet van de kinderraad. Financieel in balans Ook financieel maakten we stappen. Samen met de raad werkten we aan een meerjarenbegroting die realistisch en in balans is. We bekeken verschillende mogelijkheden en maakten keuzes voor de komende jaren. Met een aanpak die bij ons past: realistische keuzes, zorgen dat de basis op orde blijft en werken aan een gezonde financiële positie. Daarbij kijken we steeds verder dan deze bestuursperiode. Vooruitblik Met de resultaten van 2025 bouwen we verder aan een stabiel en toekomstbestendig SúdwestFryslân. We blijven investeren in wat belangrijk is voor inwoners en ondernemers. En we maken bewuste keuzes om financieel gezond te blijven. Zo werken we stap voor stap, grutsk en tichtby, verder aan een gemeente die klaar is voor de toekomst: sociaal sterk, economisch vitaal en financieel gezond.
Sneek, mei 2026 Burgemeester en wethouders van gemeente Súdwest-Fryslân
Pagina 6 van 235
O24.003054
1. Bestuurlijke hoofdlijnen 1.1.
Resultaten op hoofdlijnen
De resultaten op hoofdlijnen zijn te verdelen in beleidsmatige en in financiële resultaten. Beleidsmatig In de Programmabegroting 2025 zijn 123 speerpunten opgenomen. In het jaarverslag rapporteren wij over de realisatie van deze speerpunten. De meeste speerpunten zijn uitgevoerd. Verdeeld over de programma’s ziet het er als volgt uit: Programma 1 Sociaal 2 Ruimte 3 Bestuur Overzichten Totaal
Aantal speerpunten 50 45 21 7 123
Uitgevoerd 45 43 20 7 115
Deels uitgevoerd 5 2 1 0 8
Niet uitgevoerd 0 0 0 0 0
Een nadere toelichting op uitvoering van de speerpunten is opgenomen in hoofdstuk 2. Financieel De jaarrekening toont een financieel resultaat van € 13,2 miljoen voordelig. Verdeeld over de programma’s ziet het er als volgt uit:
Overzicht per programma
Voordelig
Nadelig
Programma 1 - Sociaal
369
0
Programma 2 - Ruimte
1.568
0
Programma 3 - Bestuur
0
-371
Overzichten
11.601
0
Totaal
13.537
-371
Totaal gerealiseerd resultaat
13.166
(bedragen x € 1.000)
Het resultaat van € 13,2 miljoen voordelig is ontstaan door: Sociaal (€ 0,4 miljoen voordelig) De grootste afwijkingen betreffen: • € 1,0 miljoen voordeel vanuit beschermd wonen. De doordecentralisatie van Beschermd Wonen is uitgesteld tot op zijn vroegst 2027, waardoor geplande maatregelen in 2025 nog niet zijn uitgevoerd en de bijbehorende uitgaven zijn achtergebleven bij de begroting. • € 0,8 miljoen voordeel vanuit het onderwijsachterstandenbeleid (OAB). De uitgaven zijn lager uitgevallen doordat minder subsidies zijn verleend na een herijking van lopende projecten en er een negatieve afrekening over voorgaande jaren heeft plaatsgevonden. • € 0,6 miljoen voordeel vanuit onderhoud sportaccommodaties. Het sportaccommodatiebeleid is in 2026 door de raad vastgesteld, waardoor uitvoering van onderhoudsmaatregelen in 2025 niet mogelijk was. • € 0,5 miljoen voordeel vanuit dorpshuizen, MFC’s en wijkgebouwen. Het nieuwe beleid voor het verduurzamen van ontmoetingsplaatsen kent een gefaseerde uitvoering, waardoor aanvragen in de eerste jaren nog beperkt zijn en de uitgaven in 2025 achterblijven bij de begroting. • € 0,4 miljoen voordeel vanuit Jeugdzorg Wonen. De uitgaven voor kleinschalige woonvoorzieningen zijn in 2025 lager uitgekomen dan begroot en lager dan in het voorgaande jaar; op dit moment is hiervoor geen eenduidige verklaring vastgesteld.
Pagina 7 van 235
O24.003054
•
€ 2,9 miljoen nadeel vanuit specialistische jeugdzorg. Er is sprake van een verschuiving van lichte naar specialistische jeugdzorg bij circa 200 jeugdigen, waardoor de gemiddelde zorgkosten per jeugdige zijn toegenomen, in combinatie met hogere kosten voor dagopvang door wijzigingen in productstructuren, vervoersvergoedingen en de afbakening tussen onderwijs en jeugdhulp.
Ruimte (€ 1,0 miljoen voordelig) De grootste afwijkingen betreffen: • € 1,7 miljoen voordeel vanuit de reserve wegen en water. Voorgaand jaar is deze ingesteld in verband met nog uit te voeren onderhoud aan wegen en water. Deze reserve is dit jaar ingezet voor een inhaalslag aan onderhoud. • € 0,9 miljoen voordeel vanuit Afval. De hogere grondstofprijzen leveren extra inkomsten op, aangevuld met afrekeningen over 2023 en 2024. • € 0,5 miljoen voordeel vanuit kabels en leidingen. De intensieve werkzaamheden van nutspartijen leveren €156.000 extra leges en €383.000 aan degeneratielasten op, waarvan de degeneratielasten worden toegevoegd aan de reserve wegen en water. • € 0,4 miljoen voordeel vanuit onderhoud waterwegen. Omdat het grootste deel van de baggerwerkzaamheden later in het seizoen plaatsvindt, schuiven de uitgaven door en ontstaat een onderschrijding van €379.000, die ten goede komt aan de reserve Wegen en Water. • € 0,4 miljoen nadeel omtrent bruggen. Door extra noodzakelijk onderhoud aan de Lemmerbrug en Oppenhuizerbrug ontstaat een overschrijding van €346.000, die ten laste komt van de reserve Wegen en Water. • € 2,1 miljoen nadeel vanuit onderhoud wegen. Asfaltwerkzaamheden zijn vanuit 2024 doorgeschoven naar 2025, dit zorgt grotendeels voor de overschrijding. Dit bedrag wordt gedekt uit de voorgaand jaar ingestelde reserve wegen en water.
Bestuur (€ 0,4 miljoen nadelig) De grootste afwijkingen betreffen: • € 0,3 miljoen voordeel vanuit personele lasten. De personele lasten worden toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering. • € 0,2 miljoen voordeel vanuit leges. Dit ontstaat door € 0,5 miljoen voordeel vanwege een stijging van de uitgifte van reisdocumenten. Hier staat tegenover een nadeel van € 0,3 miljoen, vanwege hogere lasten. • € 0,1 miljoen voordeel met betrekking tot Bibob. Voor de actualisatie en implementatie van het verouderde Bibob‑beleid, dat door wetsuitbreidingen moet worden herzien, zijn middelen vanuit de Veiligheidsregio Fryslân beschikbaar gesteld als prioriteit binnen het Integraal Veiligheidsplan. • € 0,1 miljoen voordeel vanuit middelen met betrekking tot de verkiezingen. Er was aanvankelijk rekening gehouden met een tekort, maar dankzij aanvullende rijksmiddelen uit de septembercirculaire voor de vervroegde Tweede Kamerverkiezingen is dit uitgebleven. • € 1,1 miljoen nadeel vanuit de voorziening wethouderspensioenen. Door de verplichte overdracht van wethouderspensioenen naar het ABP moet in 2025 al €1.145.000 extra worden gedoteerd voor de overdrachtswaarde, een bedrag dat pas eind december bekend werd.
Overzichten (€ 11,6 miljoen voordelig) De grootste afwijkingen betreffen: • € 7,0 miljoen voordeel vanuit het initieel geraamde begrotingssaldo. • € 3,3 miljoen voordeel vanwege een hogere algemene uitkering (decembercirculaire 2025). • € 0,8 miljoen voordeel vanuit middelen voor nieuwe technologie. De middelen voor het inzetten van nieuwe technologie zijn in 2025 niet besteed, omdat dit een voorbereidend jaar was waarin de middelen laat beschikbaar kwamen en vooral beleid, analyses en ontwerpkeuzes zijn opgesteld als noodzakelijke basis voor de verdere uitvoering. • € 0,5 miljoen voordeel vanuit afschrijving en rente investeringsplannen (IP). Dit betreft een voordeel op de afschrijvings- en rentelasten van het Investeringsplan 2025–2028 (Ontwikkelfonds) doordat investeringen later zijn uitgevoerd dan gepland. Pagina 8 van 235
O24.003054
• • • • •
€ 0,2 miljoen voordeel met betrekking tot toegerekende rente. De hogere rente ontstaat doordat nieuwe grondexploitaties zijn geopend, waardoor de totale boekwaarde hoger is dan begroot en er meer rente moet worden toegerekend. € 0,2 miljoen voordeel vanuit vergoedingen personeel. Dit betreft ontvangen UWV-uitkeringen voor ZW, WAZO en ouderschapsverlof. € 0,2 miljoen voordeel vanuit de Wet Open Overheid. Door vertraging in de werving is de nieuwe WOO‑projectleider pas in september gestart, waardoor de eerste periode op analyse is gericht en het budget in 2025 niet volledig is benut. € 0,2 miljoen voordeel vanuit tijdschrijven projecten. Alle inkomsten uit tijdschrijven voor projecten en opdrachten worden op deze post verantwoord, wat opnieuw tot een voordeel leidt, al lager dan in voorgaande jaren doordat minder uren zijn geschreven dan eerder. € 0,8 miljoen nadeel vanuit een naheffingsaanslag belastingen. De naheffingsaanslag loonheffing betreft een correctie op de reiskostenuitruil uit 2020, terwijl de naheffingsaanslag omzetbelasting voortkomt uit het onderzoek naar de btw-afdracht 2015– 2021, waarvoor vanwege de verjaringstermijn alvast een deel is opgelegd.
Vanuit de programmabegroting was sprake van een sluitende begroting, conform de vastgestelde primitieve begroting. In de bestuursrapportages van oktober, november en december 2025 is het begrotingssaldo bijgesteld tot € 11,1 miljoen voordelig. Het uiteindelijke saldo van de jaarrekening bedraagt € 13,2 miljoen en ligt daarmee € 2,1 miljoen hoger dan gerapporteerd bij de bestuursrapportage. Deze afwijking wordt met name verklaard door verschillen binnen Beschermd Wonen (€ 1,0 miljoen), Onderhoud sportaccommodaties (€ 0,6 miljoen) en dorpshuizen, MFC’s en wijkgebouwen (€ 0,5 miljoen). Een nadere toelichting op de afwijkingen is opgenomen in paragraaf 3.5.
Pagina 9 van 235
O24.003054
1.2.
Enkele overzichten
Baten en Lasten In 2025 bedroegen de lasten en baten van de gemeente een bedrag van € 441 miljoen. In het volgende overzicht zijn de bedragen per onderdeel weergegeven.
Heffingen Het totaal aan lokale heffingen bedroeg in 2025 € 64,5 miljoen. In onderstaand diagram is de verdeling per onderdeel aangegeven.
Pagina 10 van 235
O24.003054
1.3.
Bestuurlijke structuur
De gemeenteraad van Súdwest-Fryslân bestaat uit 37 leden, die verdeeld zijn over 13 fracties (situatie per december 2025). Jannewietske de Grietsje Stegenga Vries Griffier Voorzitter
PvdA
PvdA
PvdA
Mark Konst Aagje Bouwhuis- Johan Feenstra Fractievoorzitter Harkema
PvdA
PvdA
PvdA
PvdA
CDA
Jan Flikkema
Marijke Roskam
Paula van der Veer
Piety van der Veer
Uilkje AttemaDe Groot Fractievoorzitter
CDA
CDA
FNP
FNP
CDA
CDA
CDA
CDA
Jos de Boer
Arjen Doedel
Haye Ketelaar
Karel Lever
FNP
FNP
FNP
FNP
VVD
VVD
VVD
GB SWF
Jikkie RuiterPostma
Debbie Kruit Fractievoorzitter
Lianne van der Wal
Simon de Witte
Peter Walinga Fractievoorzitter
PVV
PVV
GroenLinks
Douwe Blom
Thea Hoekstra- René van der Leij Vleer
Theunis de Vries Bob van der Werf Tsjerk Bouwhuis Corrie BergstraFractievoorzitter Veldhuis
GB SWF
D66
D66
Sjoerd Hettinga
Luuk Adema Fractievoorzitter
Mare de Vries
GroenLinks
ChristenUnie
FVD
Edwin Cnossen
Geartsje HorjusBarry Bibo Pieter Jan Carla van der Vos Fractievoorzitter Scholtanus Hoek Fractievoorzitter Fractievoorzitter Fractievoorzitter
Pagina 11 van 235
Nieuw Sociaal Nieuw Sociaal
Jacoline Johan Steenbeek Cees Riezebos Menno de Vries Idske KoopmansFractievoorzitter Douma EngelmoerLeeuwen Fractievoorzitter Fractievoorzitter
Mooi SWF
O24.003054
SP
College van burgemeester en wethouders Het college van burgemeester en wethouders (B&W) is het dagelijks bestuur van de gemeente en bestaat uit de burgemeester en vijf wethouders. Elk collegelid heeft een eigen portefeuille. Zie het overzicht (situatie per december 2025): Jannewietske de Vries – Burgemeester
Marianne Poelman – Wethouder
Bauke Dam – Wethouder
Henk de Boer – Wethouder
• Algemeen bestuur • Bestuurlijke samenwerking en coördinatie netwerken • Openbare orde en veiligheid • Brandweer • Rampenbestrijding • Communicatie • Burgerzaken
• Ruimtelijke ontwikkeling en Omgevingswet • Economische zaken (inclusief Afsluitdijk) • Sport en Bewegen • Ontmoetingsplaatsen • Agenda Sneek • Gebiedsagenda Zuidwesthoek
Michel Rietman - Wethouder • • • • • • •
Wonen en grondbedrijf Gastvrijheidseconomie Mobiliteit Afval, waterbeheer en riolering Strategisch Ontwikkelfonds Bedrijfsvoering Agenda Merengebied, Lege Geaën en Greidhoeke
• Werk en inkomen • MBO-onderwijs • Zorg (inclusief Wmo, welzijn en gebiedsteams) • Dienstverlening • Europa
• • • • • •
Financiën Duurzaamheid en klimaatagenda Kernenbeleid Landbouw, natuur en landschap Kapitaalgoederen (inclusief vastgoed) Agenda IJsselmeerkust
Petra van den Akker - Wethouder
• • • • • •
Jeugd(zorg) Onderwijs Cultuur en Kunst, inclusief erfgoed Vernieuwing lokale democratie Agenda Bolsward Toezicht en Handhaving
Cor Smits – Gemeentesecretaris
1.4. Verlenen van ‘decharge’ en Controleverklaring De gemeenteraad beoordeelt de verantwoording en stelt de jaarstukken vast. De gemeenteraad keurt hiermee de uitgaven goed en accepteert de verklaring bij de cijfers. Hiermee sluiten we het financiële jaar af en verleent de gemeenteraad ‘decharge’ aan het college. Met het verlenen van decharge accepteert de gemeenteraad dat het college zijn taak naar behoren heeft verricht en ontlast het college van aansprakelijkheid voor hun bestuur over dat jaar. De accountant heeft de jaarrekening gecontroleerd. De verklaring is opgenomen onder 4. Overige gegevens.
Pagina 12 van 235
O24.003054
2. Jaarverslag
2.1.
Vooraf
In het jaarverslag geven we de beleidsinhoudelijke en financiële hoofdlijnen van 2025 aan. Zijn de voorgenomen doelstellingen bereikt? Welke activiteiten zijn uitgevoerd en welke middelen zijn ingezet? De verantwoording vindt plaats per programma. Dat gebeurt aan de hand van de onderdelen: 1. Wat hebben we bereikt? 2. Wat hebben we daarvoor gedaan? 3. Wat heeft het gekost? Het jaarverslag is de spiegel van de begroting. De gegeven verantwoording in dit jaarverslag is ten opzichte van de Programmabegroting 2025. Het jaarverslag bevat de onderdelen: • Verantwoording programma’s • Verantwoording paragrafen 2.2.
Verantwoording programma’s
Hierna beantwoorden we per programma de drie W-vragen. Dit doen we in de volgorde van de Programmabegroting 2025. Net als in de bestuursrapportages werken we bij het onderdeel “Wat hebben we daarvoor gedaan?” met een kleurcodering. In het Jaarverslag 2025 rapporteren we over alle speerpunten, ook als er geen afwijkingen zijn. Per speerpunt kennen we een kleur toe. De kleuren hebben de volgende betekenis: Het speerpunt is volledig uitgevoerd.
Pagina 13 van 235
Het speerpunt is deels uitgevoerd.
O24.003054
Het speerpunt is niet uitgevoerd.
2.2.1. Programma 1: Sociaal
1. Wat hebben we bereikt? Dit programma bestaat uit 7 hoofdtaakvelden met in totaal 50 actiepunten. Per actiepunt geven we aan wat we in 2025 hebben bereikt en wat we daarvoor hebben gedaan. We beginnen met een terugblik op 2025 in grote lijnen. Actualisatie visie sociaal domein – Sociale Koers Door de transities op het gebied van werk, Wmo, jeugd en onderwijs zijn gemeenten in 2015 verantwoordelijk geworden voor bijna de gehele maatschappelijke ondersteuning aan inwoners; jongeren, volwassenen en ouderen. De gemeente heeft hiervoor in 2013 een visie opgesteld. Ondertussen zijn we ruim tien jaar verder en is er veel veranderd, zowel in de samenleving als in het sociaal domein. In 2025 is de visie geactualiseerd. Hierbij zijn veel mensen betrokken geweest, zowel uit de organisatie als uit de mienskip. Zorgaanbieders, het onderwijs, vrijwilligers, adviesorganen en nog veel meer maatschappelijke partners hebben samen met de gemeente hun toekomstbeeld voor het sociaal domein bepaald. Deze nieuwe visie, de Sociale Koers, is in december 2025 door de gemeenteraad vastgesteld. De komende jaren wordt gewerkt aan vier opgaven: versterken van de sociale basis, een gezonde en verbindende leefomgeving, kansengelijkheid stimuleren en vergroten van de bestaanszekerheid.
De raad heeft op 18 december 2025 een krediet van € 4,2 miljoen beschikbaar gesteld voor de transformatie van het sociaal domein. Hiermee kan gericht worden geïnvesteerd in de verdere vernieuwing en versterking van het sociaal domein, inclusief het jeugdbeleid. Jeugd In 2025 is 'Jeugdbeleid Súdwest-Fryslân 2026 en verder' vastgesteld door de gemeenteraad. De nieuwe Sociale Koers is het overkoepelende kader voor dit beleid. De kernstrategie van dit nieuwe jeugdbeleid zet in op het versterken van een stevige pedagogische basis. Door problemen te voorkomen of ze vroegtijdig aan te pakken in de directe leefomgeving, zoals thuis, op school, in de buurt of bij een cultuur- of sportvereniging, houden we de hulp dichtbij en effectief. Doorontwikkeling van de gebiedsteams speelt hierin een belangrijke rol. Als specialistische jeugdhulp nodig is, wordt die tijdelijk en doelgericht ingezet – altijd afgestemd op de leefwereld van het kind – om duurzame oplossingen te realiseren. Dit integrale beleid vraagt om gezamenlijke inzet. Ouders, scholen, de buurt, cultuur- en sportverenigingen én professionals werken intensief samen om ieder kind de kans te geven veilig, gezond en kansrijk op te groeien. Pagina 14 van 235
O24.003054
Onderwijs Onderwijs is belangrijk voor de talentontwikkeling, het bieden van gelijke kansen en opleiding van toekomstige generaties. We hebben samen met de schoolbesturen een nieuw toekomstbestendig Integraal Huisvestingsplan (IHP) opgesteld voor het primair, voortgezet en speciaal onderwijs. Het IHP is 10 juli 2025 met een uitvoeringsprogramma voor de periode 2025 tot 2040 vastgesteld. Voor de uitvoering van IHP 2025–2040 is een totale investering van circa € 185 miljoen geraamd (prijspeil 1 januari 2025). Eén van de opgaven is een toekomstbestendige huisvesting voor het voortgezet onderwijs in Sneek. De raad heeft budget beschikbaar gesteld om hiervoor een haalbaarheidsonderzoek uit te voeren. Participatie Onze inwoners moeten kunnen meedoen in de samenleving. Als het nodig is, bieden we de inwoner lichte of specialistische ondersteuning of hulp vanuit Participatiewet, Jeugdwet, Wmo of schulddienstverlening. Zodat inwoners (zo lang mogelijk) kunnen meedoen aan het gewone dagelijkse leven in hun eigen vertrouwde buurt, jeugdigen veilig opgroeien en er geen stagnatie in de ontwikkeling ontstaat, werkzoekenden worden toegeleid naar werk of een zinvolle dagbesteding en wordt voorkomen dat mensen door armoede en schulden vastlopen of niet mee kunnen doen.
Het Hulpfonds Bestaanszekerheid bestaat uit een noodfonds voor inwoners en een subsidieregeling voor maatschappelijke initiatieven, die gericht zijn op het verminderen van koopkrachtverlies van onze inwoners. In 2025 hebben bijna 100 inwoners gebruikgemaakt van het noodfonds. Wij hebben het hulpfonds tot 31 december 2026 verlengd. Een deel van onze inwoners ontvangt een bijstandsuitkering. De vergoeding die de gemeente hiervoor krijgt (BUIG) is lager dan de uitgaven. In 2025 hebben we het uitvoeringsplan Werken aan perspectief opgesteld om de instroom in de bijstand te verlagen en de uitstroom te verhogen. Met dit uitvoeringsplan werken we aan verschillende actiepunten die gericht zijn op het ondersteunen naar werk en participatie voor inwoners in een uitkeringssituatie. Opvang en integratie Súdwest-Fryslân heeft, gelijk aan voorgaande jaren, in 2024 aan de vraag naar asielplekken invulling gegeven met de opvang van 600 asielzoekers in het azc in Sneek en circa 180 in de noodopvang in Heeg. Beide locaties vallen onder de verantwoordelijkheid van het COA. Hiermee is de opgave vanuit de Spreidingswet ruim gehaald. Voor de opvang van ontheemde Oekraïners voldoet SúdwestFryslân ook ruim aan de opgave (Friese verdeelsleutel). In 2024 zijn 154 statushouders gehuisvest in sociale huurwoningen. Deze mensen zijn door Vluchtelingenwerk bijgestaan in hun eerste stappen vanuit het azc.
Gemeente SWF is met deze nieuwe inwoners gestart met het inburgeringstraject. De taakstelling huisvesting statushouders is in 2024 niet gehaald, waardoor de achterstand in de huisvesting van statushouders verder is opgelopen. In 2024 is gemeente SWF met twee andere gemeenten deelnemer geworden aan de landelijke pilot Proeven voor Startbanen, met als doel statushouders snel en goed te laten integreren middels begeleiding naar passend betaald werk. Súdwest-Fryslân vangt asielzoekers en Oekraïense ontheemden op en huisvest statushouders. Het AZC in Sneek blijft open totdat de nieuwe opvanglocatie in Harinxmaland in gebruik wordt genomen. Naar verwachting is dit eind 2026 of begin 2027. De noodopvang in Heeg is op 1 mei 2025 beëindigd. In 2025 is een deel van de achterstand op de huisvesting van statushouders ingelopen. Jaarlijks schommelt de taakstelling huisvesting statushouders tussen de 170 en 220 personen. De achterstand eind 2025 is circa 70 personen (statushouders). Het aantal Oekraïense ontheemden in de gemeentelijke opvanglocaties (8 locaties) bedraagt 829 personen. Gezondheid We willen dat onze gemeente een plek is waar iedereen gelijke kansen krijgt om gelukkig en gezond te zijn. Tegelijkertijd groeit de vraag naar zorg, onder andere doordat steeds meer mensen langer leven.
We werken aan de transitie van zorg naar gezondheid vanuit het concept van positieve gezondheid en gezond ouder worden. Bij positieve gezondheid staat een bredere kijk op gezondheid centraal. Gezondheid is meer dan niet ziek zijn. Gezondheid gaat ook over veerkracht, meedoen in de maatschappij, betekenisvol werk of andere activiteiten en over de omgeving waarin je leeft. Mensen zijn er zelf verantwoordelijk voor dat ze gezond eten, goed voor zichzelf zorgen, genoeg bewegen, sociale contacten onderhouden en naar school of werk gaan. Maar niet iedereen kan dat, waardoor gezondheidsverschillen kunnen ontstaan. Positieve gezondheid is een leidend principe van het provinciale transformatieplan Mentale Gezondheid en Veerkracht. Door het transformatieplan willen we de beweging van geestelijke Pagina 15 van 235
O24.003054
gezondheidszorg naar mentale gezondheid maken. In 2023 en 2024 hebben we samen met andere Friese gemeenten, (een vertegenwoordiging van de) huisartsen, GGZ zorgaanbieders en de zorgverzekeraar gewerkt aan een integraal plan om deze transformatie mogelijk te maken, waarbij gemeente Súdwest-Fryslân voorzitter is van de opgave. In 2025 is het transformatieplan Mentale Gezondheid en Veerkracht goedgekeurd door de beoordelende zorgverzekeraars en gemeente en komt daarmee in aanmerkingen voor € 43 miljoen transformatiegelden, waarvan ca. € 23 miljoen bestemd is voor de Friese gemeenten en welzijnsorganisaties. Gebiedsgericht werken Voor onze wijken en dorpen ontwikkelden we een gebiedsgerichte integrale aanpak, waarbij we kwetsbare groepen ondersteunen bij het versterken van de basisvoorwaarden voor een gezond en vitaal leven. We organiseren in de hele gemeente activiteiten voor jong en oud, onder andere via Sociaal Collectief, Welzijn op Recept en Cool Súdwest. Een mooi voorbeeld is het netwerkcentrum In Bolsward. Dit is in 2025 met hulp van veel vrijwilligers tot stand gekomen. Er worden al veel activiteiten georganiseerd, waaronder koffie-/inloopmomenten, Arabisch-Nederlandse les, samen eten, schilderen en sjoelen. Zorglandschap In 2023 maakten de vier Friese ziekenhuizen en zorgverzekeraars bekend dat zij onderzoek deden naar toekomstbestendige ziekenhuiszorg in Friesland.
Eén van de mogelijkheden was dat het ziekenhuis in de huidige vorm in Sneek zou verdwijnen. In mei 2025 heeft het Antoniusziekenhuis echter besloten om in Sneek te blijven. Dit besluit heeft grote gevolgen: voor het zorglandschap in onze gemeente en ook voor het behouden van voorzieningen. Waar we vreesden dat met het verdwijnen van het ziekenhuis een spiraal van verschraling zou ontstaan, kunnen we nu optimistischer vooruitblikken. Want hoewel het ziekenhuis behouden is voor Sneek, zullen de komende jaren wel wijzigingen in het zorglandschap komen. De gemeente heeft daarin een rol. Samen met lokale stakeholders uit zorg en welzijn en met inwoners richten we ons op de toekomst. Ontmoeten Ontmoeten is ook belangrijk om mee te kunnen doen. Geschikte ontmoetingsplaatsen zijn hierbij essentieel. In 2023 is hiervoor beleid vastgesteld om een inhaalslag op (achterstallig) onderhoud te kunnen maken en in te zetten op maximale verduurzaming van alle 63 ontmoetingsplekken. Inmiddels zijn we hiermee al goed op weg. Ter ondersteuning van de verduurzaming is op 1 januari 2025 de nieuwe subsidieregeling Groot onderhoud en verduurzaming ingegaan. Er zijn mooie en complete plannen aangeleverd, die zich niet alleen richten op verduurzaming van gebouwen en groot onderhoud, maar ook op de toekomstige invulling van een gebouw en wat hiervoor nodig is.
Naast de dorpen zijn ook alle wijken met een wijkgebouw in Sneek druk bezig met de uitwerking van hun plannen. Cultuur Ook door cultuur ontmoeten mensen elkaar. De raad heeft in 2023 cultuurbeleid vastgesteld, met als doel dat er verspreid over de gemeente een divers cultuuraanbod is, waaraan iedereen kan meedoen. In 2025 zijn verspreid door de gemeente veel activiteiten georganiseerd in het kader van het provinciebrede programma Arcadia. Cultuurkwartier Sneek (CKS) heeft in 2025 aanvullende incidentele middelen gekregen van de gemeente om op de langere termijn weer een gezonde organisatie te krijgen. Dit volgde op een periode waarin de organisatie financieel onder forse druk heeft gestaan, waardoor de continuïteit van de organisatie in het geding kwam. Sport en bewegen Sporten en bewegen horen bij een gezonde leefstijl. In de visie ‘Sport ferbynt, de krêft fan bewege 2024+’ geven we aan dat we ons inzetten voor goed onderhouden, maatschappelijk inzetbare, gebruiksvriendelijke, toekomstbestendige en uitdagende sportaccommodaties. In aanvulling op het dashboard sportaccommodaties en het afwegingskader duurzaamheid is in 2025 een nieuw instrument ontwikkeld: de Beslisboom sportaccommodaties.
Deze beslisboom biedt een gestructureerde methodiek om per accommodatie een keuze te maken: renovatie, nieuwbouw, afstoten of het tijdelijk in stand houden met beperkte verduurzamings-maatregelen. Deze werkwijze is opgenomen in de aanpak ‘Koers en Kompas, duurzame en toekomstbestendige sportaccommodaties’, die in 2026 aan de raad wordt voorgelegd. Verder is er goed gebruikgemaakt van de subsidieregeling Bewegen in de openbare ruimte en zijn flinke stappen gezet in de ontwikkeling van het toekomstbestendige sportpark Hart van Bolsward. Pagina 16 van 235
O24.003054
2. Wat hebben we daarvoor gedaan? Nr.
Actiepunt
Uitgevoerd?
Hoofdtaakveld Onderwijs 1.
We stellen een nieuw huisvestingsplan op voor het primair onderwijs, het voortgezet onderwijs en het speciaal onderwijs. Indicatoren/te behalen resultaat: - We hebben een nieuw toekomstbestendig Integraal Huisvestingsplan (IHP) onderwijs opgesteld voor het primair, voortgezet en speciaal onderwijs. Toelichting: In de raadsvergadering van 10 juli 2025 is het IHP met een uitvoeringsprogramma van 2025 tot 2040 vastgesteld. Het IHP is een beleidsplan met aandacht voor een gezond binnenklimaat, energieneutraal bouwen en inclusiviteit, zodat leerlingen en medewerkers kunnen leren en werken in een toekomstbestendige, veilige en inspirerende schoolomgeving. In deze periode worden er 28 scholen gebouwd of gerenoveerd. Het is belangrijk dat er aandacht is om de bouw voortvarend op te pakken. Dit betekent versnellen van bouwprocessen en verduurzamen voor een goede prijs. Daarom zet de gemeente onder andere een intern projectleider in die samen met de schoolbesturen de bouw begeleidt.
2.
We versterken de integrale kindaanpak. Indicatoren/te behalen resultaat: - We versterken een integrale kindaanpak in wijken en dorpen door bestaande IKA’s te ondersteunen en te subsidiëren en stimuleren de ontwikkeling van nieuwe IKA’s. Toelichting: Om kinderen gelijke kansen te bieden is het belangrijk dat kinderopvang, onderwijs, zorg, sport en cultuur goed op elkaar aansluiten. Voor deze integrale kindaanpak (IKA) leggen we voortdurend verbindingen tussen de verschillende beleidsterreinen en stimuleren de samenwerking tussen welzijn, zorg, sport, cultuur en andere partners. Via de gemeentelijke subsidieregeling IKA kan een IKC voor deze samenwerking subsidie ontvangen. We bespreken dit onderwerp actief in een werkgroep waarbij onder andere schoolbesturen, kinderopvangorganisaties en GGD zijn aangehaakt. Huisvesting van kinderopvang is geen zorgplicht van de gemeente, maar een integraal kindcentrum komt zonder gemeente moeilijk tot stand. In het nieuwe onderwijshuisvestingsplan is daarom opgenomen dat bij ieder huisvestingsvraagstuk de visie op opgroeien en ontwikkelen zo mogelijk wordt vertaald naar de huisvesting.
3.
We gaan door met de weekend- en zomerschool. Indicatoren/te behalen resultaat: - We continueren de activiteiten van stichting Weekendschool in 2025 en kijken daarbij gezamenlijk hoe we deze zo efficiënt mogelijk kunnen organiseren. Toelichting: We verlenen een jaarlijkse subsidie aan stichting Weekendschool. Omdat de zomerschool een kostbaar aanbod is, hebben we met de Weekendschool onderzocht of er andere mogelijkheden zijn om de kosten te dekken en activiteiten efficiënter te organiseren. Dit heeft ertoe geleid dat de incidentele subsidie trapsgewijs is afgebouwd en deze activiteiten op korte termijn binnen het financiële kader van de jaarlijkse subsidie passen. In 2025 hebben 80 kinderen deelgenomen aan de zomerschool. Het gaat om basisschoolleerlingen die risico lopen op leerachterstand, vaak kinderen uit gezinnen met een lage sociaaleconomische status of migratieachtergrond, die thuis minder toegang hebben tot educatieve ondersteuning. Het aanbod is afgestemd op hun persoonlijke leerdoelen in overleg met de leerkracht van de school waar zij naartoe gaan, zodat zij optimale ontwikkelkansen
Pagina 17 van 235
O24.003054
krijgen. Het programma richtte zich hoofdzakelijk op de kernvakken taal en rekenen (waaronder spelling en breuken), maar bood daarnaast ook gevarieerde activiteiten, zoals techniek, programmeren, muziek en koken. Leren gebeurde spelenderwijs en actief, waarbij plezier en doen centraal stonden. Daarnaast werd ook de sociale ontwikkeling gestimuleerd door samenwerken en samen problemen oplossen. De samenwerking met de gebiedsteams verloopt steeds beter; zij herkennen de gezinnen waarvoor de zomerschool van waarde is en ondersteunen waar nodig deelname van kinderen. Evaluaties laten zien dat zowel kinderen als ouders zeer positief zijn over het aanbod. 4.
We investeren in preventie en vroegtijdige signalering om complexe trajecten en duurdere zorg te voorkomen. Indicatoren/te behalen resultaat: - Schoolmaatschappelijk werkers ondersteunen jeugdigen van 2-18 jaar op school en op de peuteropvang. - We werken samen met onderwijs en partners in collectieve onderwijszorgarrangementen. Toelichting: De schoolmaatschappelijk werkers verrichten lichte ondersteuning op de scholen. Daarmee voorkomen we dat problemen groter worden en een beroep wordt gedaan op duurdere specialistische jeugdzorg. Alle scholen hebben voor een bepaald aantal uren schoolmaatschappelijk werkers, die jeugdigen op school kunnen ondersteunen op het gebied van sociaal-emotionele ontwikkeling. Scholen zijn een belangrijke vindplaats van problematiek bij het opgroeien, sociaal-emotionele problematiek bij jeugdigen. Schoolmaatschappelijk werkers zijn vanuit het gebiedsteam aan de scholen verbonden en bieden kortdurende hulpverlening binnen de driehoek ‘leerlingen, ouders en school’. Als er meer ondersteuning nodig is, is de schoolmaatschappelijk werker de verbindende schakel tussen het gebiedsteam en het onderwijs. Hij/zij is zichtbaar in de school en voor ouders, werkt laagdrempelig en preventief. Vanuit het onderwijs wordt positief gereageerd op de inzet van schoolmaatschappelijk werk.
Alle schoolmaatschappelijk werkers maken onderdeel uit van het intern zorgoverleg (IZO). Door het IZO ontstaat er afstemming tussen ouders, het onderwijs en de professionals (de zogenaamde zorgdriehoek). Ook bevordert het de onderlinge samenwerking. Zo kan, wanneer een casus daar om vraagt, de schoolmaatschappelijk werker de POH GGZ Jeugd meenemen naar een zorgoverleg. Onderwijs-zorg-arrangement Sommige kinderen of jongeren hebben naast ondersteuning in het onderwijs ook jeugdhulp en/of zorg nodig om naar school te kunnen gaan. In een collectief onderwijs-zorg-arrangement wordt dit op school aangeboden. Kinderen of jongeren krijgen in een kleine groep een gecombineerde aanpak van onderwijs en specialistische jeugdhulp. Op deze manier willen we voorkomen dat kinderen de school verlaten, een langere tijd nauwelijks of geen onderwijs krijgen of in meer intensieve zorgtrajecten terechtkomen. Er zijn in onze gemeente verschillende pilots met collectieve onderwijs-zorg-arrangementen. Twee voormalige pilots, op SBO Súdwester en SBO Wetterwille, worden inmiddels structureel aangeboden. De onderwijszorgarrangementen in SWF worden meegenomen in een provinciaal onderzoek naar de actielijn Onderwijs-Gemeente-Jeugdhulp. Dit onderzoek is eind 2026 klaar. Hieruit worden kaders ontwikkeld voor bestuurders voor de structurele inzet van onderwijszorgarrangementen.
De verbinding onderwijs-jeugdhulp is meegenomen in het nieuwe jeugdbeleid van de gemeente. We hebben de mogelijkheden onderzocht voor een passende plek voor kinderen in de leeftijd van 2 tot 4 jaar met gedrags-, ontwikkelings- of opgroeiproblemen, waarbij de ondersteuningsbehoefte momenteel niet valt binnen de reguliere kinderopvang en ook niet binnen het BEC (Behandel- en Expertisecentrum). We hebben met partners in de kinderopvang, jeugdhulp, GGD en onderwijs gesprekken gevoerd om een passende oplossing voor deze doelgroep te vinden. In het kader van inclusief onderwijs is het doel om met elkaar de bestaande ondersteuningsstructuren te versterken.
Pagina 18 van 235
O24.003054
5.
We faciliteren jongeren tot het behalen van een startkwalificatie, het verkleinen van schooluitval en het maken van keuzes die kansrijk zijn op de arbeidsmarkt. Indicatoren/te behalen resultaat: - Wij willen ervoor zorgen dat schooluitval weer minder dan 2% bedraagt in de regio Zuidwest-Friesland. Toelichting: We stimuleren dat scholen de leerlingen die verzuimen melden bij team Leerplicht, zodat deze leerlingen zo snel mogelijk in beeld komen. PO en VO Leerplicht, MBO Leerplicht en Doorstroompunt werken hiervoor samen met scholen, de collega’s van de Gebiedsteams, de GGD en met samenwerkende partijen als Pastiel en AZC. Daarnaast blijft de monitoring van “oud-uitvallers” ook doorgaan. Schooluitval in de regio Zuidwest-Friesland is gedaald van 2,1% naar 1,74%.
6.
Als een leerling aan het begin van het schooljaar in aanmerking komt voor een Ov-kaart, regelen we dat. Indicatoren/te behalen resultaat: - We verstrekken een OV-pas als de school voor voortgezet (speciaal) onderwijs meer dan 11 kilometer van het woonadres gelegen is. Toelichting: Deze regeling loopt al een aantal jaren, vanaf 2018. De regeling loopt goed. Mensen met een inkomen tot en met 120% van de voor hen van toepassing zijnde bijstandsnorm krijgen het volledige abonnement vergoed, mensen met een inkomen hoger dan 120% van de bijstandsnorm, 30% korting op een abonnement. Met het busabonnement (Busvrij) kunnen scholieren door heel Fryslân reizen. De treinabonnementen zijn voor Stavoren-Sneek, Koudum-Molkwerum-Sneek, Hindeloopen-Sneek en Workum-Sneek. Op basis van de hardheidsclausule kennen we heel soms een ander traject toe, bijvoorbeeld Sneek-Leeuwarden. De abonnementen lopen meestal per schooljaar, maar er zijn ook abonnementen die later dan begin schooljaar ingaan. Alle abonnementen lopen een jaar. Over de financiering van deze regeling zijn afspraken gemaakt met de provincie en Arriva (en later Qbuzz). Sinds 15 december 2024 is er een nieuwe bus vervoerder, Qbuzz. Tot 1 maart 2025 konden inwoners met een Arriva Meedoenpas gratis met Qbuzz reizen. Deze inwoners hebben een pas van Qbuzz ontvangen waarmee zij nu met de bus kunnen reizen.
Nr.
Actiepunt
Uitgevoerd?
Hoofdtaakveld Sport 7.
We stellen nieuw sportbeleid en een visie voor sport en bewegen in de openbare ruimte op. Indicatoren/te behalen resultaat: - In 2025 is een uitvoeringsplan voor het sportbeleid opgesteld en wordt een doorkijk gegeven naar 2026. - In december 2025 is een visie op duurzame en toekomstbestendige sportaccommodaties ontwikkeld en vastgesteld. Toelichting: In december 2023 is de sport- en beweegvisie ‘Sport ferbynt, de krêft fan bewege 2024+’ vastgesteld. We hebben in 2025 aan de uitvoering van de beweegstrategie gewerkt, bijvoorbeeld op de onderdelen gezonde sportomgeving, kunstgras, duurzame en toekomstbestendige sportaccommodaties en bewegen in de openbare ruimte. Deze onderdelen worden hieronder en onder andere actiepunten nader toegelicht. Er is hiervoor geen apart uitvoeringsplan opgesteld.
Pagina 19 van 235
O24.003054
Aanpak ‘Koers en Kompas, duurzame en toekomstbestendige sportaccommodaties’ In de visie ‘Sport ferbynt, de krêft fan bewege 2024+’ geven we aan dat we ons inzetten voor goed onderhouden, maatschappelijk inzetbare, gebruiksvriendelijke, toekomstbestendige en uitdagende sportaccommodaties. Samen zijn er stappen gezet om vanuit een integrale benadering van duurzaamheid de sportaccommodaties in de gemeente toekomstproof te maken. Er is een Afwegingskader duurzaamheid gemaakt, waarmee eenduidig gefundeerde, integrale keuzes kunnen worden gemaakt over verduurzaming en toekomstbestendigheid van sportaccommodaties. Er is een kwantitatief en kwalitatief onderzoek uitgevoerd naar de huidige staat van buitensportaccommodaties, verdeeld over 52 locaties. Dit heeft geleid tot een meerjarenonderhoudsplan en meerjareninvesteringsplanning. Er is een dashboard ontwikkeld, dat inzicht biedt in binnen- en buitensportaccommodaties en informatie geeft over bijvoorbeeld het aantal accommodaties, hun geografische spreiding, afstand tot onderwijsinstellingen en de mate van bezetting. De combinatie van kwantitatieve data en ruimtelijke analyse maakt het mogelijk om gericht knelpunten te signaleren, behoeften in kaart te brengen en strategische keuzes te onderbouwen voor een toekomstbestendig sportaanbod in de gemeente.
In aanvulling op het Dashboard sportaccommodaties en het Afwegingskader duurzaamheid is een nieuw instrument ontwikkeld: de Beslisboom sportaccommodaties. De beslisboom helpt als instrument bij het maken van de feitelijke afweging voor de accommodatie: renoveren en verduurzamen, nieuwbouwen, uitfaseren of slopen. Door het hanteren van de consistente werkwijze in de aanpak ‘Koers en Kompas, duurzame en toekomstbestendige sportaccommodaties’ met de beslisboom en het afwegingskader, zorgen we voor betrouwbare en voorspelbare besluitvorming. Een participatieproces met de mienskip maakt onderdeel uit van de besluitvorming over specifieke accommodaties. De aanpak ‘Koers en Kompas’ wordt in maart 2026 voorgelegd aan de gemeenteraad. 8.
We zetten in op gratis buitensportmogelijkheden en speelmogelijkheden. Indicatoren/te behalen resultaat: - We keuren, onderhouden en vervangen de sport- en speelvoorzieningen in openbare ruimten. - De in 2024 voorbereide vervangingen voor 2025 zijn in Q2 uitgevoerd. De vervangingen voor 2026 zijn voorbereid. - Sportvoorzieningen in de openbare ruimte vragen in de meeste gevallen om flinke investeringen. Het gaat dan om de voorziening zelf en de bijbehorende ondergrond. We gaan in 2025 deze investeringen in een planning zetten en de bijbehorende financiering inregelen. Toelichting: Per jaar worden alle openbare speeltoestellen drie keer geïnspecteerd. Alle geplande inspecties en de daaruit voortvloeiende onderhoudswerkzaamheden zijn uitgevoerd. Hierdoor zijn op diverse speelplekken speel- en sporttoestellen vervangen. Ook aan de ondergrond van enkele speelplekken zijn de nodige werkzaamheden uitgevoerd. Voor de inspectie en planning zijn we in 2025 overgestapt op een nieuw beheersysteem. Dit beheersysteem is specifiek voor speel- en sporttoestellen en helpt ons nog beter te inspecteren, registreren en plannen. Uit de overleggen met de dorpsbelangen is een aantal uitbreidingswensen naar voren gekomen.
De volgende wensen zijn verwezenlijkt, betaald door bijdrages vanuit dorpsbelang en de gemeente: • Schraard, Itens, Hemelum en Stavoren; • Renovatie en modernisering speelplaatsen in Oppenhuizen, Woudsend en Makkum, Sneek: Vesperstraat, Schoolstraat en Gudsekop • Verbeteren ondergronden diverse locaties.
Pagina 20 van 235
O24.003054
Er zijn daarnaast nog toezeggingen vanuit 2023 en 2024 uitgevoerd. Bij deze toezeggingen was destijds de financiering vanuit dorpsbelang/school nog niet geregeld. Deze locaties zijn eind 2025 met voorrang opgepakt. • Scharnegoutum (speeltuinvereniging); • Wommels (school). De planning voor vervanging speeltoestellen 2026 is gemaakt en de voorbereidingen zijn opgestart. Met behulp van de planningsmodule van Playmapping is de planning voor de grotere sportvoorzieningen en de meerjarenplanning voor 2027 en later voor de speeltoestellen gemaakt. 9.
In wijken met weinig groen investeren in speeltoestellen, wandelpaden en gratis buitensportfaciliteiten met extra aandacht voor kinderen met een beperking. Indicatoren/te behalen resultaat: - We kennen subsidies toe voor beweeg- en speelvoorzieningen in de openbare ruimte. - Aan het einde van 2025 zullen de volgende projecten gerealiseerd zijn met een bijdrage vanuit het BIOR-budget: o Calisthenics en 3x3 basket en skatepark Zwette Sneek; o Bootcampvoorziening Hemdyk Sneek; o Pannakooi Easterein; o Pannakooi IJlst; o Pannakooi Heeg; o Beachvelden Stavoren; o Pickelball veld Oosthem; o Jeu de boules-veld Iens en Tjerkwerd; o Herinrichting speelplek Ludgerusschool, Workum Toelichting: Naast de vastgestelde visie op bewegen in de openbare ruimte (BIOR), Bûtengewoan bewege yn Súdwest-Fryslân, is de subsidieregeling Bûtengewoan bewege yn Súdwest-Fryslân ingericht. Er is naast interesse in duurzame voorzieningen en vergroening vraag naar plekken voor Urban Sports en Culture. Voorbeelden van Urban Sports zijn skateboarden, BMX, inlineskaten, stuntsteppen, panna-voetbal, freerunning en 3x3 basketbal. Om de vraag naar Urban Sports beter in kaart te brengen en deze te laten aansluiten bij het sport- en BIOR-beleid, is in 2025 onderzoek gedaan. Bij het onderzoek zijn het beweegteam Súdwest-Fryslân en Sociaal Collectief (jongerenwerk) betrokken. Het onderzoek is afgerond in december 2025.
De resultaten van het onderzoek zullen in het eerste kwartaal van 2026 worden meegenomen in de aanpassing van het beleid in 2026. In 2025 gerealiseerde projecten: • Calisthenics en 3x3 basket en skatepark Zwette Sneek; • Pannakooi Easterein; • Pannakooi IJlst; • Beachvelden Stavoren; • Jeu de boules-veld Iens en Tjerkwerd. Plannen die zijn ontwikkeld in 2025 voor realisatie van sport- en speelvoorzieningen in 2026: • Herinrichting speelplek Ludgerusschool, Workum; • Aanleg multisportveld op sportpark Heeg; • Herinrichting speelplek Hemdyk Sneek; • Aanleg multisportveld in Scharnegoutum. Bij het verlenen van een subsidies wordt extra aandacht gegeven aan ’toegankelijkheid’. Bij toegankelijkheid gaat het erom dat iedereen, met of zonder beperking, de kans krijgt gebruik te maken van onze voorzieningen. Iedereen moet volwaardig kunnen deelnemen aan de samenleving. Op dit moment is de subsidieregeling voldoende om de kosten te dekken.
Pagina 21 van 235
O24.003054
10.
We hebben specifieke aandacht voor beweegpaden in wijken en we onderzoeken de mogelijkheid voor een gravel-mountainbike-route in onze gemeente. Dit gaan we samen met inwoners verder vormgeven. Indicatoren/te behalen resultaat: - We onderzoeken de behoefte aan specifieke wandel- en beweegroutes en een gravelmountainbike-route en nemen een besluit over het vervolg. - We onderzoeken wat mensen in beweging brengt in de openbare ruimte. Toelichting: We vinden de ontwikkeling van mountainbike- en gravelbikepaden belangrijk en zullen daarom aansluiten bij de landelijke visie “Nieuwe paden. Mountainbike- en gravelbikevisie 2035” van de Nederlandse Toerfietsunie (NTFU). Deze visie uit 2024 gaat, over de ontwikkeling van gravel- en mountainbikeroutes In Nederland. De NTFU vraagt daarin medewerking van onder andere provincies, gemeenten, natuurorganisaties en de ANWB, om zo te komen tot een landelijk netwerk van veilig toegankelijke paden in 2035. In oktober 2025 is er een gesprek geweest met de NTFU. In het eerste kwartaal van 2026 zal er een thema-avond worden georganiseerd over de nieuwe NTFU-visie met diverse stakeholders (onder andere wielerverenigingen).
11.
We stimuleren de samenwerking tussen verenigingen en zorgen ervoor dat iedereen zo lang mogelijk mee kan doen in het verenigingsleven. Indicatoren/te behalen resultaat: - We onderzoeken hoe we kunnen blijven inzetten op toekomstbestendige cultuur- en sportverenigingen, om de leefbaarheid in stand te houden. - We bereiken meer verenigingen voor het toekomstbestendig maken of vitaliseren van diezelfde verenigingen met onze subsidieregelingen. - We bereiken meer sport- en cultuurverenigingen bij het toekomstbestendig maken van deze verenigingen, met de inzet onze verenigingsondersteuners. Toelichting: Het blijven inzetten op toekomstbestendige cultuur- en sportverenigingen is onder andere een vervolg op de al afgeronde pilot Leve de Vereniging. Het heeft in 2025 definitief een plek gekregen in de Regiodeal Zuidwest-Friesland. Onder de pijler Mienskip (Ontmoeten) starten we begin 2026 met het project Vitale cultuur- en sportverenigingen Súdwest-Fryslân. De uitvoering is in handen van Sport Fryslân, Keunstwurk en Doarpswurk. Het doel van dit project is een toekomstbestendig verenigingsleven (cultuur en sport) creëren, waarin vrijwilligers zich gewaardeerd voelen en duurzaam betrokken blijven, en waar inwoners actief kunnen deelnemen en elkaar ontmoeten. Zo blijven we kijken naar initiatieven die kunnen bijdragen aan de toekomstbestendigheid van de mienskip.
Binnen de regelingen voor sportsubsidies is een regeling voor vitalisering van verenigingen en stichtingen. Deze regeling staat gedurende het hele jaar open. Verenigingsondersteuners, behorende bij het beweegteam SWF, ondersteunen verenigingen als het gaat om het versterken van samenwerking, (mee)organiseren van activiteiten of nieuw aanbod en het aantrekken van vrijwilligers en nieuwe leden. Ook worden verenigingen ondersteund om het bestuurlijk kader op orde te brengen of te professionaliseren. Via verschillende communicatiecampagnes zijn zowel de sport- als de cultuursubsidies onder de aandacht gebracht, zodat men weet welke subsidiemogelijkheden er zijn om verenigingen op diverse manieren een impuls te geven.
12.
We blijven investeren in buitensport accommodaties waaronder de ontwikkeling van (sport)hart Bolsward. Indicatoren/te behalen resultaat: - We vervangen minimaal twee kunstgrasvelden. - Uitvoering projectplan van Werkgroep en Gemeente inzake Sporthart Bolsward als onderdeel van de Regiodeal. - Start realisatie nieuw multifunctionele accommodatie (MFA). - Verbinding gerealiseerd tussen sociaal en fysiek domein. - Uitvoering van Bomenstructuurplan (inclusief fijnmazige padenstructuur).
Pagina 22 van 235
O24.003054
Toelichting: Kunstgrasvelden In Makkum en in Arum is een kunstgrasveld gerealiseerd. Voor Bolsward heeft de raad op 3 april 2025 geld beschikbaar gesteld voor de renovatie van het trainingsveld voor de voetbalverenigingen SC Bolsward en BlauwRood ’20 en het kunstgraskorfbalveld van korfbalvereniging Westergo. Sporthart Bolsward In de raad van oktober 2025 is een aanvullend voorbereidingskrediet van € 250.000 beschikbaar gesteld voor het opstellen van een integrale gebiedsaanpak van het Hart van Bolsward en een plan voor de uitwerking van de accommodatie(s). Daarnaast is op basis van financiële verkenning en de ambities vanuit de gebiedsvisie ‘Het Hart van Bolsward’, een voorkeur uitgesproken voor een geïntegreerde accommodatie van een Multifunctioneel Centrum (MFC) met zwembad. Er is gewerkt aan een voorstel voor de raad met een integraal gebiedsplan, een plan voor accommodaties op basis van schetsontwerpen en financiële uitwerkingen. Dit voorstel wordt voor de zomer van 2026 aan de raad voorgelegd.
Nr.
Actiepunt
Uitgevoerd?
Hoofdtaakveld Cultuur 13.
We willen in deze coalitieperiode een groot sport of cultuur evenement dat bijdraagt aan positieve gezondheid en past bij onze identiteit. Indicatoren/te behalen resultaat: - We blijven ons inzetten om mogelijkheden te onderzoeken om naast The Passion Hemelvaart en Arcadia nog een groot sport- of cultuurevenement binnen te halen of te organiseren. Toelichting: The Passion heeft in 2023 plaatsgevonden. Arcadia heeft plaatsgevonden van 17 mei tot 24 augustus 2025. Het opnieuw binnenhalen of organiseren van een groot cultuurevenement heeft onze aandacht gehad. Vanwege beperkte financiële ruimte is de afgelopen periode geen verdere inzet geweest om opnieuw een groot evenement binnen te halen of te organiseren. Begin 2025 is de subsidieregeling ‘Een jaarrond cultuur 2025’ opengesteld. Deze subsidieregeling had een subsidieplafond van € 180.000. Begin dit jaar zijn de culturele organisaties in onze gemeente hiervan op de hoogte gesteld via het Cultuurplein. Er zijn via deze regeling inmiddels subsidies verleend voor diverse grote (bovenlokale) projecten. Er is onder andere subsidie verleend aan Stichting Nootstroom. Deze stichting heeft eind 2025 in Heeg de opera Cavalleria Rusticana opgevoerd; een innovatieve locatieopera met impact op de regio, cultuur en economie. Er is ook subsidie verleend voor het project Walfisk van Stichting Media Art Friesland.
Eind november 2025 bracht dit project mediakunst in en rond de grachten van Sneek, in samenwerking met het Fries Scheepvaartmuseum. Daarnaast is een subsidie toegekend aan de Open Museum Maand 2025. In november 2025 hebben bijna 40 duizend mensen een (of meer) bezoek(en) gebracht aan de deelnemende musea.
14.
We doen mee aan Arcadia als grote gemeente, omdat er mooie activiteiten geprogrammeerd kunnen worden voor eigen inwoners en toeristen. Indicatoren/te behalen resultaat: - We stimuleren, door middel van een subsidieregeling, mienskipsinitiatieven die een bijdrage leveren aan Arcadia 2025. Toelichting: Arcadia 2025 was een cultureel programma van 100 dagen in Friesland, met als doel maatschappelijke uitdagingen aan te gaan en zodoende een creatieve, veerkrachtige
Pagina 23 van 235
O24.003054
samenleving te stimuleren. Het thema van deze editie was ‘Grûn’. Dit staat voor groei, samenwerking en de kracht van de mienskip. Arcadia 2025 startte op 17 mei met het Grûnfestival. In Súdwest-Fryslân werd op diezelfde dag ‘De Siel fan Súdwest’ geopend, het beeldende kunstproject van de Stichting Samenwerkende Musea i.s.m. Arcadia. Met een communicatiecampagne hebben we de dorpen, verenigingen, lokale partners en inwoners geïnformeerd over de mogelijkheid om subsidie aan te vragen voor een project in de buurt. De meeste activiteiten in Súdwest-Fryslân zijn afgerond. De subsidieregeling heeft ook in de zomer nog nieuwe projecten kunnen ondersteunen. Zo is onder andere het After Summerfest in Molkwar gerealiseerd. De regeling is in de rest van 2025 opengebleven voor Bloeiweken in het kader van Fryslân Bloeit. In september en oktober 2025 is Arcadia 2025 geëvalueerd door de gemeente. Er is een groot aantal evenementen en activiteiten mogelijk gemaakt met de subsidieregeling voor initiatieven vanuit de mienskip. De communicatie met de Arcadia-organisatie had beter gekund. Het project ‘Siel fan Súdwest’, van de samenwerkende musea, is positief ervaren door zowel musea, Arcadia als gemeente. Er is vanuit Arcadia nog geen duidelijkheid gegeven over de plannen voor 2028. 15.
We maken het Frysk, Stadsfries en Hylpersk meer zichtbaar, op straat en digitaal. Indicatoren/te behalen resultaat: - We stellen een uitvoeringsplan op, inclusief SMART doelen van zaken die geschikt zijn om in het Fries (of Stadsfries en Hylpersk) te vertalen en geven aan welke communicatiemiddelen geschikt zijn. Toelichting: Het beleidsplan ‘Frysk...en mear! Taalbelied gemeente Súdwest-Fryslân’ had een looptijd tot en met 2024. In 2024 is gestart met de ontwikkeling van nieuw beleid. Het nieuwe taalbeleid wordt in 2026 aan de raad voorgelegd. Dit is later dan gepland, onder andere door wijzigingen in de Wet gebruik Friese taal en een late openstelling van de subsidieregeling voor meertaligheidscoördinatoren. In december 2025 hebben we van de provincie de beschikking ontvangen over de subsidie voor het aanstellen van een meertaligheidscoördinator. De meertaligheidscoördinatoren in Fryslân vormen een samenhangend netwerk waarin kennisdeling en samenwerking centraal staan. De gemeente Súdwest-Fryslân gaat hiervoor intensiever samenwerken met de gemeenten De Fryske Marren en Heerenveen. Er is een subsidieregeling Friese taal. Doel hiervan is activiteiten te organiseren die de Friese taal, het ‘Stedsk’ of het ‘Hylpers’ meer zichtbaar maken in de gemeente. We willen de subsidieregeling bekender maken. In het nieuwe taalbeleid zullen we daar voorstellen voor doen.