Bijlage - Bestuursrapportage oktober, november, december 2023
Tekst van het document
Ons nummer: O24.000317
*O24.000317*
Bestuursrapportage oktober, november, december 2023
Pagina 1 van 57
Inhoudsopgave 1
Inleiding ...........................................................................................................3
2
Programma 1: Sociaal ...........................................................................................4
3
Programma 2: Ruimte ......................................................................................... 15
4
Programma 3: Bestuur ........................................................................................ 29
5
Overzichten ..................................................................................................... 38
6
Mutaties reserves .............................................................................................. 39
7
Paragrafen ...................................................................................................... 40
8
Ontwikkelfonds en overige projecten ...................................................................... 41 8.1
Ontwikkelfonds .......................................................................................... 41
8.2
Financieel overzicht Ontwikkelfonds ................................................................ 46
8.3
Overige majeure projecten ............................................................................ 47
9
Toelichting op het verwachte rekeningresultaat ........................................................ 49
10
Ombuigingsmonitor ............................................................................................ 57
Pagina 2 van 57
1 Inleiding Aanbieding bestuursrapportage Bijgaand ontvangt u de Bestuursrapportage oktober, november, december 2023. •
• • • • •
In deze berap rapporteren we over afwijkingen bij speerpunten en projecten. De speerpunten zijn afkomstig vanuit de Programmabegroting 2023. Daar waar er nieuwe zaken zijn die interessant zijn voor de raad, worden deze ook gemeld. Nieuwe teksten bij speerpunten en projecten zijn in groene tekst aangegeven. Via de Actualisatie van de Programmabegroting 2023 zijn specifieke middelen toegekend voor de komende jaren. Waar mogelijk zijn deze middelen vermeld bij de overeenkomstige speerpunten, bij de projecten of bij de paragrafen. Met deze bestuursrapportage, die uitkomt na het begrotingsjaar, kunnen we geen begrotingswijzigingen meer doorvoeren. In deze berap geven we een overzicht van een aantal nieuwe afwijkingen die van invloed zijn op het te verwachten resultaat. Per saldo is er een verwacht voordeel van ca. € 9,2 miljoen ten opzichte van de vorige berap. In paragraaf 9 zijn de diverse verwachtingen toegelicht. Ook de overige onderdelen van de bestuursrapportage zijn geactualiseerd.
Leeswijzer afwijkingen We rapporteren steeds op drie onderdelen. Hierbij gebruiken we de volgende icoontjes: Voor Inhoud:
Voor Financiën:
Voor Planning:
Per onderdeel kennen we een kleur toe. De kleuren hebben de volgende betekenis: Alles ligt op schema.
Er dreigen afwijkingen.
Er zijn afwijkingen.
Mutaties t.o.v. de vorige rapportage markeren we met een (verbetering) of een (verslechtering). Bij Financiën is de rapportage van de afwijking ten opzichte van de begroting. Tekstuele mutaties in de programma’s en bij de projectrapportage geven we weer in groene kleur. Prognose resultaat In de Programmabegroting 2023 is voor 2023 een nadelig saldo begroot van € 12,6 miljoen. De op 2 februari vastgestelde Actualisatie van de Programmabegroting 2023 gaf een verbetering van het begrote saldo van € 2,6 miljoen. De vorige bestuursrapportages gaven een nadeel op de exploitatie van € 5,6 miljoen. Daardoor is het begrote saldo voorafgaand aan deze bestuursrapportage veranderd in € 15,5 miljoen nadelig. Uit het overzicht van paragraaf 9 van deze bestuursrapportage blijkt dat we een extra voordeel verwachten van € 9,2 miljoen. Dat leidt dit tot een aangepast verwacht resultaat over 2023 van € 6,3 miljoen nadelig. Dat is dus € 6,3 miljoen gunstiger dan het oorspronkelijk begrote nadelige saldo van € 12,6 miljoen. Opgemerkt zij dat bovenstaande verwachting een voorlopige inschatting is. Pas in de eerste drie/vier maanden van 2024 komt alle informatie samen en weten we waar we op uitkomen. Een deel van het nu verwachte resultaat zal nodig zijn voor resultaatbestemmingen. Daar komen we bij het voorstel over de Jaarstukken 2023 op terug.
Pagina 3 van 57
2 Programma 1: Sociaal Speerpunten uit de Programmabegroting Nr.
Speerpunt Hoofdtaakveld Onderwijs
1.
Opstellen IHP Specifiek toegekende bedragen via de Actualisatie van de Programmabegroting 2023 2023
2024
2025
2026
Opstellen nieuw huisvestingsplan
-40
0
0
0
Indexeren investeringsprogramma onderwijshuisvesting
-37
-46
-55
-64
Toelichting: We stellen samen met de schoolbesturen een nieuw toekomstbestendig Integraal Huisvestingsplan (IHP) op voor het primair, voortgezet en speciaal onderwijs. We worden daarbij ondersteund door een externe partij. De gegunde partij is een specialist met ervaring in de regio, waarin ook de schoolbesturen hun vertrouwen hebben uitgesproken. We kiezen voor een zorgvuldig proces, dit kost tijd. We verwachten de uitkomst te kunnen delen met de raad in het tweede kwartaal van 2024. 2.
Integrale Kindaanpak Specifiek toegekende bedragen via de Actualisatie van de Programmabegroting 2023
Geen specifieke bedragen
2023
2024
2025
2026
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
Toelichting: Om kinderen gelijke kansen te bieden is het belangrijk dat kinderopvang, onderwijs, zorg, sport en cultuur goed op elkaar aansluiten. We leggen verbindingen tussen de verschillende beleidsterreinen en stimuleren de samenwerking tussen de diverse partijen. Via de gemeentelijk subsidieregeling IKA kunnen zij hiervoor subsidie ontvangen. De huisvesting van kinderopvang is geen zorgplicht van de gemeente, maar een integraal kindcentrum komt zonder de gemeente moeilijk tot stand. In het nieuwe onderwijshuisvestingsplan is daarom opgenomen dat bij ieder huisvestingsvraagstuk de visie op opgroeien en ontwikkelen zo mogelijk wordt vertaald naar de huisvesting. 3.
Opstellen en uitvoeren Onderwijsachterstandenbeleid 2023-2026 Specifiek toegekende bedragen via de Actualisatie van de Programmabegroting 2023
Doorgaan met de weekend- en zomerschool
2023
2024
2025
2026
-42
-50
-50
-50
Toelichting: We gaan voor gelijke kansen voor alle kinderen. Het onderwijsachterstandenbeleid wil door onder meer vroegtijdige signalering en de inzet op kwalitatief hoogwaardige voorschoolse voorzieningen betere kansen bieden aan kinderen die vanwege sociaaleconomische, culturele en/of taalkenmerken het risico lopen op onderwijsachterstanden. Het aanbod van de weekenden zomerschool binnen Súdwest-Fryslân is daar een onderdeel van. Dit loopt goed en willen we graag continueren. Het onderwijsachterstandenbeleid 2018-2022 van onze gemeente is geëvalueerd met partners uit kinderopvangorganisaties, het onderwijs en de jeugdgezondheidszorg. Vanuit de evaluatie zijn bestaande en nieuwe speerpunten geformuleerd. Wat werkt, zetten we voort. We streven ernaar – zoals beschreven in de vorige berap – een geactualiseerd beleidsplan in Q2 2024 aan de gemeenteraad voor te leggen.
Pagina 4 van 57
Nr.
Speerpunt Hoofdtaakveld Sport
4.
Ontwikkelen nieuw sportbeleid Specifiek toegekende bedragen via de Actualisatie van de Programmabegroting 2023 2023
2024
2025
2026
0
-35
-35
-35
Bewegen in de Openbare Ruimte
-140
-140
-140
-140
Keuren buitensport- en speelmogelijkheden
-55
-55
-55
-55
Motie Sportmiddelen
-100
-100
-100
-100
Investeren in buitensport accommodaties
Toelichting: Er is gewerkt aan een herijking van het sportbeleid (2024+). Belangrijke speerpunten zijn: 1. Alle inwoners in beweging; vergroten sport- en beweegdeelname in alle leeftijdscategorieën, met aandacht voor kwetsbare doelgroepen en inzetten op sociaal, veilige, gezonde en inclusieve sportomgeving. 2. Veilige, toekomstbestendige en duurzame sportaccommodaties: waar ingezet wordt op kwalitatief hoogwaardige accommodaties en multifunctioneel gebruik, het versterken van sporten, bewegen en spelen in openbare ruimte en inzetten op veilige en toegankelijke sportomgeving. 3. Versterken van de waarde van sport en bewegen: met versterken van de sociaaleconomische waarde en de economische waarde als het gaat om evenementen, topsport en talentontwikkeling en vitale verenigingen. Tijdens de informerende bijeenkomst op 29 november is de raad geïnformeerd over de nieuwe beleidsvisies voor sport en bewegen en cultuur. Het sport- en beweegbeleid ‘Sport ferbynt, de krêft fan bewege 2024+’ is op 21 december 2023 door de raad vastgesteld. Naast het ontwikkelen van nieuw sportbeleid is de regeling sporthulpmiddelen in werking getreden en staat open voor het subsidieaanvragen. Na een jaar zal een evaluatie van de regeling plaatsvinden. De raad wordt hierover via een actieve info geïnformeerd.
Ook de subsidieregeling Bewegen in de Openbare Ruimte staat open voor het aanvragen van subsidie. 5.
Sporthart Bolsward Specifiek toegekende bedragen via de Actualisatie van de Programmabegroting 2023
Geen specifieke bedragen
2023
2024
2025
2026
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
Toelichting: Het college van B&W heeft op 21 november 2023 de raad actief geïnformeerd over de stand van zaken van het Plan van aanpak Groene Sporthart Bolsward. Bij de bespreking van het Ontwikkelfonds in 2024 zal dit project ook aan de orde komen. De raad heeft op 21 december 2023 de nota “Kunstgras in Súdwest-Fryslân, nu en in de toekomst” vastgesteld. Hierdoor is het bouwen in de centrale zoekzone van het Groene Hart Bolsward een stap dichterbij gekomen, omdat het verlies van een volwaardig voetbalveld nu kan worden gecompenseerd.
Pagina 5 van 57
Verder is gestart met het opstellen van een proces voor Ontwikkelgebied B, dat gaat over de locatie van zwembad Vitaloo. Over het verloop van dit proces zal de raad tussentijds worden geïnformeerd.
Nr.
Speerpunt Hoofdtaakveld Cultuur
6.
Uitvoering museumbeleid Specifiek toegekende bedragen via de Actualisatie van de Programmabegroting 2023 2023
2024
2025
2026
Ondersteunen van kunst en cultuur en musea
0
0
-410
-370
Ondersteunen van de samenwerking van onze musea
-8
-8
-8
-8
Toelichting: We voeren het vastgestelde museumbeleid (maart 2022) uit. Enkele van de speerpunten in dit beleid zijn toekomstbestendige musea door kwaliteitsverbetering en stimuleren van samenwerking tussen musea. De subsidieregeling voor musea is herijkt, zodat deze beter aansluit bij het nieuwe beleid. Op 14 november heeft het college besloten de gewijzigde ontwerp-Subsidieregeling musea 2025-2028 nogmaals ter inzage te leggen. De gewijzigde ontwerp-Subsidieregeling heeft tot 20 december 2023 ter inzage gelegen. Hierop zijn zes reacties binnengekomen. Momenteel worden deze reacties verwerkt. Daarna stellen we de regeling definitief vast. Ook het Reglement museumcommissie is in 2023 vastgesteld. Deze commissie adviseert het college hoe de subsidies verdeeld en toegekend kunnen worden. 7.
Aansluiten bij Arcadia Specifiek toegekende bedragen via Programmabegroting 2023
Aansluiting Arcadia
2023
2024
2025
2026
-75
-75
-75
0
Toelichting: In 2025 wil Súdwest-Fryslân een actieve bijdrage gaan leveren aan Arcadia op een manier die passend is bij ons DNA en actuele thema’s die spelen. We gaan dit in samenwerking met Arcadia, dat in de lead is, en onze lokale culturele instellingen, organisaties en toerismesector verder concretiseren en uitwerken. In november 2023 heeft er een ambtelijk gesprek met de organisatie van Arcadia plaatsgevonden. Daarop volgde eind 2023 een bestuurlijk overleg met een aantal wethouders en de organisatie van Arcadia. Het voornaamste bespreekpunt was het besluit van de provincie om het provinciale budget voor Arcadia voor de periode van 2024-2028 te halveren. Welke consequenties dit voor Arcadia in de verdere uitvoering zal hebben, en daarmee voor onze gemeente, is nog niet duidelijk. Aan de organisatie is om financiële stukken gevraagd. 8.
Toekomstbestendige exploitatie De Tiid Specifiek toegekende bedragen via de Actualisatie van de Programmabegroting 2023
Geen specifieke bedragen
2023
2024
2025
2026
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
Toelichting: Nu De Tiid operationeel is, verschuift de aandacht naar de exploitatiefase. Het onderzoek naar de exploitatie van Stichting HCW is afgerond. De bevindingen zijn beschreven in de notitie
Pagina 6 van 57
‘Exploitatie Stichting HCW Lang leve ‘het huis van verhalen’. De gemeenteraad heeft op 20 juli 2023 besloten om een aantal maatregelen te nemen om de exploitatie van de Stichting HCW op een gezond niveau te krijgen en te houden. De komende periode worden de maatregelen verder uitgewerkt en geïmplementeerd. Hiermee is deze opdracht afgerond. Verantwoording over de in het raadsbesluit gemaakte afspraken worden betrokken bij de verantwoording over de subsidies. 9.
Ontwikkeling nieuw cultuurbeleid 2023-2026 Specifiek toegekende bedragen via de Actualisatie van de Programmabegroting 2023
Geen specifieke bedragen
2023
2024
2025
2026
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
Toelichting: Het proces om te komen tot een geactualiseerd cultuurbeleid is in 2023 opgestart en afgerond. De informatie die we hebben verzameld via onder andere een enquête, diverse diepteinterviews en een themabijeenkomst heeft de input geleverd voor een nieuwe cultuurnotitie. Tijdens de informerende bijeenkomst op 29 november 2023 is de raad geïnformeerd over zowel de nieuwe beleidsvisie voor cultuur als voor sport en bewegen. De beleidsnotitie De krêft fan keunst en kultuer tichtby – 2024 en fierder’ is op 21 december 2023 door de raad vastgesteld. De ambities die in onze vorige beleidsnotitie Samenwerken aan Cultuur 2017-2021 zijn vastgelegd, blijven ook voor 2024 en verder onze leidraad. Het gaat om vier ambities: 1. Instellingen, organisaties en inwoners werken samen aan cultuur 2. Er is verspreid over de gemeente een divers cultuuraanbod 3. Iedereen doet mee aan cultuur 4. Cultuureducatie is bereikbaar voor iedereen en verankerd in het onderwijs Deze ambities worden in het nieuwe cultuurbeleid nader uitgewerkt. Hierbij versterken we wat goed gaat, scherpen we aan waar nodig en gaan we in de komende jaren samen met het culturele veld met concrete kansen aan de slag. Om inzicht te krijgen in de effectiviteit van het cultuurbeleid, wordt 1 keer per 3 jaar een enquête afgenomen over de beleving van cultuur in onze gemeente.
Daarover maken we driejaarlijks een rapportage voor de raad. Hierin gaan we in op de voortgang en resultaten van het beleid.
Nr.
Speerpunt Hoofdtaakveld Dichtbij meedoen
10.
Versterken sociale basis Specifiek toegekende bedragen via de Actualisatie van de Programmabegroting 2023 2023
2024
2025
2026
Subsidiëren van laagdrempelige activiteiten
-50
-50
-50
-50
Verhogen waardering mantelzorgers naar 100 euro
-45
-45
-45
-45
Voorfinancieren SPUK (Preventie)
-140
0
0
0
Investeren in preventie en vroegtijdige signalering
-25
-25
-25
-25
Toelichting: We streven naar een samenleving met een sterke sociale samenhang en laagdrempelige toegankelijke voorzieningen waar mensen op elkaar kunnen terugvallen en meedoen in de samenleving. Dit doen we door de sociale basis te versterken. Onder sociale basis verstaan we activiteiten en voorzieningen waar mensen zonder indicatie aan deel kunnen nemen om elkaar te ontmoeten, te ontspannen, te ontplooien, maar ook ondersteuning kunnen krijgen. Het betreffen zowel activiteiten georganiseerd door verenigingen als door organisaties als Sociaal Collectief (SoCo), bibliotheken, kerken, et cetera.
Pagina 7 van 57
We werken op uiteenlopende manieren aan het versterken van de sociale basis voor jong en oud. Enkele voorbeelden: - Door Sociaal Collectief worden diverse activiteiten georganiseerd om de verbinding in de wijk of dorp te versterken. - Binnen Welzijn op Recept werken we samen met huisartsen, wijkverpleegkundigen en Sociaal Collectief aan de juiste zorg en ondersteuning voor mensen met psychosociale klachten. - De Welzijnscoach van SoCo ondersteunt mensen o.b.v. het concept van positieve gezondheid, zodat inwoners hun welbevinden vergroten. De huisartsen zijn hier enthousiast over. - Met Cool Súdwest zetten we in op zinvolle vrije tijdsbesteding en talentontwikkeling. Het aanbod is voor iedere jongere gemakkelijk beschikbaar en is zoveel mogelijk georganiseerd in een sociaal veilige en eigen omgeving. - In juni is het Odensehuis in Sneek geopend, een laagdrempelige voorziening voor mensen met geheugenproblemen/beginnende dementie. In onze gemeente zijn nu twee Odensehuizen, één in Bolsward en één in Sneek. Over hoe we deze sociale basis kunnen versterken zijn in het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) afspraken gemaakt tussen gemeenten, GGD’en, zorgverzekeraars en het ministerie. We hebben een aanvraag ingediend bij het Rijk voor de brede SPUK-gelden (=Specifieke Uitkering). Het vereiste Integrale Plan van Aanpak is eind september ingediend.
De middelen worden verstrekt en die moeten we verantwoorden middels de Sisa-verantwoording. Voor een sterke sociale basis zijn vrijwilligers en mantelzorgers belangrijk. We hebben de mantelzorgwaardering verhoogd naar € 100,--. 11.
Uitvoeren beleid toekomstbestendige ontmoetingsruimten Specifiek toegekende bedragen via de Actualisatie van de Programmabegroting 2023
Nieuwbouw Klameare Subsidiëren groot onderhoud en verduurzaming Ondersteunen ontmoetingsplaatsen aandachtswijken en -dorpen
2023
2024
2025
2026
-60
-60
-198
-198
0
-75
-150
-225
-40
-40
-40
-40
Toelichting: Onze ontmoetingsruimten zijn belangrijke plekken waar mensen elkaar kunnen ontmoeten en waar laagdrempelige- en preventieactiviteiten plaatsvinden. We zijn op diverse onderdelen aan de slag met het investeren in de ontmoetingsruimten. Zo werken we aan toekomstbestendige ontmoetingsruimten door een inhaalslag op groot onderhoud en verduurzaming. Hiervoor wordt gewerkt aan een nieuwe subsidieregeling, die samen met de besturen van ontmoetingsruimten verder wordt vormgegeven. We zetten in op meervoudig gebruik van de ontmoetingsruimten en ondersteunen de vrijwillige besturen bij de exploitatie en verduurzaming van het gebouw. Daarbij hebben we extra aandacht voor besturen in aandachtswijken. Op dit moment inventariseren we de behoefte aan ondersteuning bij besturen van dorpshuizen, MFC’s of wijkgebouwen. Dit kan variëren van het vinden van vrijwilligers, het maken van een plan voor bijvoorbeeld verduurzaming tot aan het duurzaam inzetten van activiteiten en het realiseren van meer verbinding in de dorpen/wijken. Doarpswurk ondersteunt deze inventarisatie. Ook vindt er regelmatig afstemming plaats met de dorpen- en wijkencoördinatoren over wat er speelt en leeft. Initiatieven vanuit de dorpen/wijken worden zo goed mogelijk ondersteund.
We zijn bezig om de subsidieregeling voor onderhoud en verduurzaming aan te passen, onder andere door twee alternatieven te verkennen en verder uit te werken. Daar zou idealiter een projectleider met specifieke kennis van verduurzaming van gebouwen het voortouw in moeten nemen. Inmiddels is een projectleider gevonden die per januari 2024 start. Er zijn een aantal ontmoetingsruimten die zelf al concrete plannen hebben voor verduurzaming en hier in 2024 een start mee maken. Deze plannen stimuleren we. Pagina 8 van 57
Op basis van het Omgevingsprogramma Wonen & Zorg is er met woningcorporaties, zorginstellingen, het zorgkantoor, huurdersverenigingen en de adviesraad sociaal domein overeenstemming bereikt over de onderwerpen waarover we afspraken gaan maken betreffende de realisatie en exploitatie van ontmoetingsplaatsen in relatie met wonen & zorg. Het gaat hier veelal om ontmoetingsruimten binnen woonzorgvoorzieningen. Een voorbeeld van een gezamenlijke inspanning is de locatie Nij Ylostins in IJlst. De woningcorporatie gaat deze locatie herontwikkelen tot woningen voor senioren. Een ontmoetingsruimte is onderdeel van de plannen. Door gezamenlijke inspanningen hebben we in december 2023 de Stimuleringsregeling Ontmoetingsruimte in Ouderenhuisvesting (SOO, rijksregeling) toegekend gekregen om ook daadwerkelijk een ontmoetingsruimte te kunnen realiseren. In december 2022 heeft uw raad ingestemd met de realisatie van een nieuwe de Klameare op een andere locatie. Wij hebben een exploitatiesubsidie toegekend voor 2023 en 2024, gedurende de transitieperiode tot aan realisatie van het nieuwe MFC, zodat de exploitatie van de huidige locatie financieel haalbaar is en activiteiten door kunnen blijven gaan.
Nr.
Speerpunt Hoofdtaakveld Gebiedsgericht werken
12.
Gebiedsteams dichtbij Specifiek toegekende bedragen via de Actualisatie van de Programmabegroting 2023
Geen specifieke bedragen
2023
2024
2025
2026
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
Toelichting: De gebiedsteammedewerkers gaan na een melding in principe altijd voor een eerste gesprek op huisbezoek bij de inwoner en indien nodig ook daarna nog. Dit is de basis van waaruit zij handelen. Daarnaast zijn de schoolmaatschappelijk werkers uit de gebiedsteams aangesloten bij de scholen. Verder maken de gebiedsteams onderdeel uit van het wijkgericht werken waarin huisarts, wijkverpleging, gebiedsteam en de welzijnsmedewerkers samenwerken aan de juiste zorg op de juiste plek voor onze inwoners. Ook worden er, net als voor de coronaperiode, door de gebiedsteams weer inloopspreekuren ingericht in Workum, Makkum en Koudum. In Koudum is de locatie de Klink. Hier zitten onder andere ook het Stipepunt en Súdwest Tichtby. De PR wordt geregeld, met daarin vermeld de data van de inloopspreekuren en locaties. Berichtgeving hierover zal met regelmaat herhaald worden in de verschillende media. We gaan eerst ervaring opdoen in de drie genoemde plaatsen, zodat er een goed fundament ligt om het initiatief verder uit te rollen. Naast dat de gebiedsteams fysiek dichtbij zijn, zijn ze ook dichtbij door op werkdagen telefonisch bereikbaar te zijn van 9.00-17.00 uur en via de website van de gemeente. 13.
Adequaat omgaan met ondersteuningsvragen inwoners Specifiek toegekende bedragen via de Actualisatie van de Programmabegroting 2023
Geen specifieke bedragen
2023
2024
2025
2026
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
Toelichting: De hoofdaanbieders hebben in het eerste jaar (2022) vaak een kortlopende indicatie (6-12 maanden) voor Wmo-begeleiding afgegeven. Dit betekent dat de gebiedsteammedewerkers in 2023 opnieuw moesten beoordelen of de ingezette ondersteuning nog moest worden voortgezet. Omdat de extra ingezette capaciteit is afgebouwd, merkten we dat de werkvoorraden van de gebiedsteams opliepen. We hebben de werkprocessen aangepast en de werkvoorraad is
Pagina 9 van 57
daardoor in dit kwartaal verminderd. Nu de werkvoorraad onder controle is, willen we de volgende stap zetten: de gebiedsteammedewerkers gaan zelf de lichte ondersteuning bieden. De Centrale Toegang onderzoekt bij een ondersteuningsvraag van de inwoner direct al of de ondersteuning in de omgeving van de inwoner kan plaatsvinden. Er wordt gestreefd naar oplossingen die laagdrempelig en dichtbij zijn. Zodat de inwoner als dat mogelijk is deel kan nemen aan alledaagse activiteiten in de samenleving Er wordt gewerkt aan de verbetering van de sociale kaart waar per gebied activiteiten en ondersteuning in vermeld staan, waar zonder indicatie aan deelgenomen kan worden. In de praktijk blijkt daar enorme behoefte aan bij de professionals. We zetten in op drie onderdelen: sociale kaart voor professionals waar vooral de activiteiten van de maatschappelijke organisaties staan vermeld. een sociale kaart voor de inwoner waar hij alle activiteiten in zijn omgeving kan vinden, zowel op het gebied van welzijn, sport als cultuur. Per gebied een WhatsApp-groep waarin eenmalige activiteiten (muziekoptredens, gezamenlijk eten etc.) verspreid kunnen worden. We verwachten dat de sociale kaarten in het vierde kwartaal van 2024 klaar zijn. De Whatsappgroepen werken al. Ook zetten we in op een training positieve gezondheid voor alle gebiedsteammedewerkers.
Als er meer ondersteuning nodig is, worden daar vanzelfsprekend de zorgaanbieders bij betrokken. 14.
Ontwikkelen gebiedsgericht aanpak Specifiek toegekende bedragen via de Actualisatie van de Programmabegroting 2023
Geen specifieke bedragen
2023
2024
2025
2026
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
Toelichting: In de gebiedsgerichte aanpak willen we kwetsbare groepen inwoners beter ondersteunen bij het versterken van de basisvoorwaarden voor een gezond en vitaal leven. We kijken wat de meest voorkomende problemen zijn in een gebied en ontwikkelen hiervoor een gebiedsgerichte aanpak, op kleine schaal. Voor de start van deze lokale aanpak is een data-analyse uitgevoerd om te onderzoeken in welke vier wijken/ buurten deze aanpak het beste plaats kan vinden. Deze data is met de samenwerkingspartners, waaronder gebiedsteam, Soco en GGD besproken om hier meer ‘kleur aan te geven’ / de cijfers te duiden en zo een goede keuze voor de gebieden van de aanpak te maken. Er is een projectleider geworven bij Sociaal Collectief die de lokale wijkaanpakken aanjaagt. Deze projectleider is in juni 2023 gestart en heeft helaas besloten begin november (2023) de taak neer te leggen. Op korte termijn is een nieuwe projectleider binnen Sociaal Collectief geworven, die deze rol nu weer oppakt. De projectleider is bezig een koersdocument te schrijven en er volgt per wijk/buurt een concreet plan van aanpak. De eerste buurt waar gestart is, is Bolsward Noord. Met de gebiedsgerichte aanpak willen we een beweging in gang zetten om meer positieve gezondheid in de dorpen/wijken te brengen.
We sluiten aan bij de leefwereld van de inwoners, nodigen hen uit om aan de slag te gaan met wat voor hen het meest urgent is. Hierbij blijft het eigenaarschap bij de inwoners en vervullen zij zelf een actieve rol, zowel individueel als ook collectief (inwoners met elkaar). We werken daarnaast aan ‘de context’/ omgeving van de inwoners. De afgelopen jaren hebben we geleerd dat het belangrijk is met een brede(re) blik naar de aandachtswijken te kijken en dus oog voor deze context te hebben. Hier liggen vaak veel kansen die positief bijdragen aan de gezondheid en het welzijn van inwoners. Voorbeelden zijn bestaanszekerheid, gezonde leefomgeving en mogelijkheden om elkaar te ontmoeten.
Pagina 10 van 57
Hierbij horen ook de professionals in de wijk en de publieke en private partijen. Doel is om de samenwerking en het (integrale) aanbod te optimaliseren. Hier spelen we als gemeente ook een belangrijke rol in. 15.
Intensiveren aanpak Zorg en Veiligheid Specifiek toegekende bedragen via de Actualisatie van de Programmabegroting 2023
Geen specifieke bedragen
2023
2024
2025
2026
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
Toelichting: We intensiveren de aanpak en de samenwerking tussen partners als het gaat om casuïstiek op het snijvlak van het sociaal domein en zorg en veiligheid. Dit doen we door het organiseren van een structureel overleg voor complexe casuïstiek. De aanpak Zorg & Veiligheid is onder de aandacht gebracht bij externe partners en medewerkers van de gemeente om de werkwijze te borgen in de organisatie. Er is een vaste kern medewerkers gevormd, die deel uitmaakt van het overleg. Net voor de zomervakantie zijn we gestart met het overleg en de casuïstiek wordt door alle partijen goed opgepakt. Omdat het overleg een vaste structuur heeft, is het van belang dat de privacy gewaarborgd is. Daarom sluiten we een convenant met alle deelnemende partijen waarin de samenwerkingsafspraken staan.
Nr.
Speerpunt Hoofdtaakveld Lichte en Specialistische ondersteuning
16.
Ontwikkelen collectieve onderwijs-zorg-arrangementen Specifiek toegekende bedragen via de Actualisatie van de Programmabegroting 2023
Investeren in preventie en vroegtijdige signalering
2023
2024
2025
2026
-100
0
0
0
Toelichting: Sommige kinderen of jongeren hebben naast ondersteuning in het onderwijs ook jeugdhulp en/of zorg nodig om naar school te kunnen gaan. In een onderwijs-zorg-arrangement wordt dit gezamenlijk op school aangeboden. Kinderen of jongeren krijgen in een kleine groep een gecombineerde aanpak van onderwijs en specialistische jeugdhulp. Op deze manier willen we voorkomen dat kinderen de school verlaten, een langere tijd nauwelijks of geen onderwijs krijgen en/of in meer intensieve zorgtrajecten terecht komen. Er vinden in onze gemeente verschillende pilots met onderwijs-zorg-arrangementen plaats. We zijn deze pilots aan het evalueren en onderzoeken hoe we het aanbod van onderwijs-zorg-arrangementen structureel kunnen inbedden in onze gemeente. 17.
Ontwikkelen en organiseren lichte ondersteuning Jeugd Specifiek toegekende bedragen via de Actualisatie van de Programmabegroting 2023
Investeren in praktijkondersteuners GGZ Jeugd
2023
2024
2025
2026
-25
-50
-25
0
Toelichting: Op 1 januari 2024 treedt de nieuwe inkoop Jeugd van de Friese gemeenten (via Sociaal Domein Fryslân) in werking voor de specialistische en hoog specialistische ondersteuning. Vanaf dat moment is de gemeente verantwoordelijk om lichte ondersteuning en complementaire ondersteuning, zoals creatieve therapie en rouwverwerking, zelf te organiseren. We werken aan een pilot lichte ondersteuning om te onderzoeken op welke manier we de lichte ondersteuning
Pagina 11 van 57
lokaal het beste kunnen inrichten. Onderdeel van de pilot is ook het versterken van verbinding tussen deze maatschappelijke partners en de gebiedsteams te versterken. In 2024 monitoren we het aantal en de aard van de hulpvragen dat in aanmerking komt voor lichte en complementaire ondersteuning. De monitor samen met de uitkomsten/resultaten van de pilot geven informatie over hoe we de lichte ondersteuning hier lokaal het best kunnen organiseren. Door de nieuwe inkoop Jeugd hebben diverse zorgaanbieders per 1 januari 2024 geen contract meer met SDF. Vanuit de hoofdaannemer-onderaannemer constructie kunnen zij eventueel ingehuurd worden door een zorgaanbieder die wel gecontracteerd is voor (hoog)specialistische ondersteuning. We monitoren dit vanaf januari 2024. We blijven investeren in de inzet van de POH-GGZ Jeugd, omdat zij lichte ondersteuning bieden en er daardoor minder doorverwijzingen plaatsvinden. Het streven is een dekking van 100% (bij elke huisartsenpraktijk een POH-GGZ Jeugd). De situatie op de arbeidsmarkt maakt het lastig 100% dekking te bereiken. Op dit moment heeft 70% van alle huisartsenpraktijken in Súdwest-Fryslân een POH-GGZ Jeugd. Voorlopig verwachten we hier weinig verandering in.
Er zijn verschillende redenen waarom huisartsen geen POH-GGZ Jeugd willen of kunnen faciliteren, zoals gebrek aan ruimte, een eigen POH-GGZ in dienst die ook jeugdigen ziet of weinig vraag naar jeugdhulp. We werden door de VNG begeleid in een visieleertraject over jeugd. In december 2023 was de laatste sessie met de VNG. Dit traject helpt bij vraagstukken rondom doorontwikkeling van gebiedsteams en toegangsorganisaties tot jeugdhulp. De VNG stuurt haar bevindingen en adviezen naar aanleiding van het traject op. We verwachten dit in januari 2024 te ontvangen. 18.
Maatwerk ondersteuning inwoner Specifiek toegekende bedragen via de Actualisatie van de Programmabegroting 2023
Geen specifieke bedragen
2023
2024
2025
2026
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
Toelichting: We willen de behoefte van de inwoner aan ondersteuning centraal stellen, dat vraagt om individueel maatwerk. De zorgaanbieder zorgt er steeds meer voor dat in samenwerking met andere organisaties activiteiten aansluiten bij de inwoner en zijn omgeving. Dit om het netwerk van de inwoner te versterken. De hoofdaanbieders hebben het initiatief genomen voor het oprichten van een Odensehuis in Sneek (in Bolsward bestaat al een Odensehuis). Dit doen zij in samenwerking met andere partners. De opening van het Odensehuis in Sneek was in juni. Er worden door een aantal organisaties in gezamenlijkheid plannen ontwikkeld voor een inloopvoorziening om inwoners met een sociaal-psychische kwetsbaarheid beter te kunnen ondersteunen. De gemeente stuurt hierin op de samenwerking. 19.
Verhogen bereik minimaregelingen Specifiek toegekende bedragen via de Actualisatie van de Programmabegroting 2023 2023
2024
2025
2026
Communiceren minimaregelingen
-50
0
0
0
Verhogen gebruik regelingen van 40 naar 80%
-425
-500
-500
-500
Opstartkosten Súdwest Tichtby
-350
0
0
0
Toelichting: Vanuit het nieuwe armoede- en schuldenbeleid werken we aan het verhogen van het bereik van de bestaande minimaregelingen en het vereenvoudigen van de aanvragen. Het project SWF Tichtby is tot en met 2027 verlengd. Hiermee blijven we inzetten op nauw(er) contact met inwoners om zo het bereik van de minimaregelingen te verhogen. Daarnaast zijn we bezig om de Pagina 12 van 57
communicatie over de minimaregelingen te verbeteren door onder andere de website aan te passen, zodat regelingen makkelijker te vinden zijn voor inwoners. Daarnaast hebben laaggeletterden de mogelijkheid om informatie te beluisteren. Vanaf september zijn we gestart met een grote communicatiecampagne om de diverse minimaregelingen onder de aandacht te brengen. We zien op basis van data duidelijk dat vanaf begin september (start communicatiecampagne) het aantal aanvragen toeneemt ten opzichte van dezelfde periode in 2021 en 2022. Als deze trend doorzet komen we op circa 3.100 aanvragen minima voor 2023 uit, een stijging van 14,8% ten opzichte van 2022. 20.
Gecombineerde aanpak van armoedebestrijding en energietransitie Specifiek toegekende bedragen via de Actualisatie van de Programmabegroting 2023 2023
2024
2025
2026
Verhogen energietoeslag tot 140% sociaal minimum
-1.200
0
0
0
Stipe Tichtby
-1.000
0
0
0
Toelichting: We pakken de armoedebestrijding en energietransitie gezamenlijk op middels een langjarig integraal traject, we ontwikkelen hiervoor een plan van aanpak energiearmoede. Onderdeel hiervan is de besteding van de Specifieke Uitkering Energiearmoede. Zie ook speerpunt 18 van programma ruimte. De raad heeft op 28 september ingestemd met de subsidieregeling Witgoedvervanging en de subsidieregeling Bodem- of vloerisolatie. In oktober is de regeling Hulpfonds Bestaanszekerheid (nieuwe naam in plaats van Stipe Tichtby) vastgesteld. Deze regeling is op twee manieren ingezet. Enerzijds als een noodfonds voor individuele inwoners die het financieel zwaar hebben. Anderzijds kunnen maatschappelijke initiatieven een subsidie aanvragen voor het organiseren van activiteiten die de koopkracht van inwoners versterken. Beide regelingen kunnen aangevraagd worden tot mei 2024. Tot nu toe blijven we binnen het budget van €1.000.000. 21.
Doorontwikkeling participatie en Werkleerbedrijf Fryslân-West Specifiek toegekende bedragen via de Actualisatie van de Programmabegroting 2023
Motie wachtlijst beschut werk
2023
2024
2025
2026
PM
PM
PM
PM
Toelichting: Voor inwoners die zijn aangewezen op een beschutte werkomgeving wordt samengewerkt met SW-bedrijf Empatec. De aanbevelingen uit de raadsenquête uit 2021 en de verdere samenwerking met Empatec zijn verwoord in de Brede Verkenning die op 9 maart 2023 door de gemeenteraad is vastgesteld. Dat geldt ook voor de Businesscase, waarin de doorontwikkeling naar het Werkleerbedrijf is verwoord. Op dit moment wordt gewerkt aan de tweede fase van de aanpassingen van de GR (Gemeenschappelijke Regeling). Op 1 maart heeft hiervoor een gezamenlijke informatiebijeenkomst plaatsgehad. De gemeenteraden zijn gevraagd om een zienswijze uit te brengen op de aangepaste GR. De radenwerkgroep van de vier gemeenten heeft een zienswijze opgesteld die eind september/begin oktober in alle gemeenteraden is behandeld. Het dagelijks bestuur van de GR heeft een reactienota gemaakt die inmiddels in alle colleges is behandeld. Het is de bedoeling dat de besluitvorming hierover vóór 1 juli 2024 is afgerond. Verder is in het eerste halfjaar gewerkt aan het Implementatieplan voor de Businesscase. De Adviesraden van de vier gemeenten hebben inmiddels zienswijzen uitgebracht. Deze zijn verwerkt in het Implementatieplan. Op 3 oktober 2023 zijn de gemeenteraden via een informatiebijeenkomst hierover op de hoogte gebracht. De raden hebben hierop in december wensen en bedenkingen uitgebracht.
In het eerste kwartaal van 2024 zullen deze door het DB van de GR worden beoordeeld.
Pagina 13 van 57
Beschut werk Er zijn vanuit onze gemeente inmiddels 30 inwoners aan het werk op een beschutte werkplek (plaatsingen binnen taakstelling). Daarnaast hebben we te maken met een wachtlijst Beschut Werk (boven taakstelling). Er is een extern onderzoek uitgevoerd in opdracht van de gemeenten uit de GR naar de oorzaken van de wachtlijsten beschut werk. Daarnaast is een interne kostenen batenanalyse uitgevoerd. Dit heeft geleid tot een aanpak beschut werk, met daarin een voorstel hoe de huidige wachtlijst op te lossen en het ontstaan van een nieuwe wachtlijst (beter) te beheersen. Nadat de gemeenteraad op 20 juli 2023 heeft besloten dat de huidige wachtlijst Beschut Werk wordt opgelost, is er overleg geweest met het Werkleerbedrijf. Het Werkleerbedrijf zorgt voor een beschutte werkplek voor deze inwoners. Vanaf Q3 is gestart met het plaatsen van inwoners vanaf de wachtlijst bij het Werkleerbedrijf. Er wordt gekeken naar een passende werkplek en momenteel zijn veertien inwoners van de wachtlijst in afwachting van een arbeidsovereenkomst bij het Werkleerbedrijf. Zodra zij een arbeidsovereenkomst hebben ondertekend, tellen zij mee in de plaatsingen (boven taakstelling). Gedurende 2024 verwachten we nog eens 15 extra inwoners aan te melden voor een plaatsing op een beschutte werkplek. Momenteel worden de mogelijkheden van deze inwoners door het gebiedsteam onderzocht.
Overige zaken (going concern) Er zijn geen overige zaken te melden.
Pagina 14 van 57
3 Programma 2: Ruimte Speerpunten uit de Programmabegroting Nr.
Speerpunt Hoofdtaakveld Wonen
1.
Taskforce Wonen Specifiek toegekende bedragen via de Actualisatie van de Programmabegroting 2023
Aanbieden ruimte aan creatieve woonvormen
2023
2024
2025
2026
-130
0
0
0
Toelichting: De opdracht van de taskforce voorziet in creatieve woonvormen: boerenerven, wonen op het water en wonen op particulier erf. De taskforce is inmiddels (met beperkte capaciteit) gestart en heeft de opdracht om concrete voorstellen te doen om meer mogelijkheden te creëren hiervoor. Onderdelen worden gefaseerd opgepakt. Opdracht loopt over de jaren 2023 en 2024. In januari 2024 wordt een eerste rapportage met het college gedeeld over de bevindingen, kansen en vervolgacties op de genoemde thema’s. De raad wordt hierover actief geïnformeerd. De taskforce heeft momenteel weer voldoende capaciteit. 2.
Haalbaarheidsonderzoek tijdelijke woonconcepten Specifiek toegekende bedragen via de Actualisatie van de Programmabegroting 2023
Geen specifieke bedragen
2023
2024
2025
2026
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
Toelichting: De raad heeft onlangs een besluit genomen over de ontwikkeling van een flexwonenconcept in Sneek. 3.
Aanpak kleine kernen Specifiek toegekende bedragen via de Actualisatie van de Programmabegroting 2023
Onderzoeken t.b.v. realiseren van minimaal 1000 woningen (Kernenaanpak)
2023
2024
2025
2026
-120
0
0
0
Toelichting: Binnen dit proces wordt samen met een kern naar geschikte woningbouwlocaties gezocht. Traject in Blauwhuis is begin 2023 afgerond Over het traject in Hindeloopen heeft het college in december 2023 een besluit genomen en raad geïnformeerd. In Hindeloopen en Oudega heeft gemeente zelf grond. De verdere verkenning/ uitwerking van deze locaties start in het voorjaar 2024. De aanpak is geëvalueerd en er is een besluit genomen over het vervolg. Er is capaciteit om in 2024 de aanpak een vervolg te geven. Binnenkort wordt de aanpak in een drietal nieuwe kernen gestart.
Pagina 15 van 57
4.
Doelgroepenverordening Specifiek toegekende bedragen via de Actualisatie van de Programmabegroting 2023
Opstellen van een doelgroepenverordening
2023
2024
2025
2026
-20
0
0
0
Toelichting: De doelgroepenverordening is door de raad vastgesteld. 5.
Locatieonderzoek strategische grondaankopen Specifiek toegekende bedragen via de Actualisatie van de Programmabegroting 2023
Onderzoeken t.b.v. realiseren van minimaal 1000 woningen (Grondaankopen)
2023
2024
2025
2026
-20
0
0
0
Toelichting: De raad heeft onlangs besloten over het vestigen van voorkeursrecht op een aantal locaties. 6.
Planologische sturing op woonopgave Specifiek toegekende bedragen via de Actualisatie van de Programmabegroting 2023 2023
2024
2025
2026
Realiseren van minimaal 1000 woningen
-80
-80
-40
-40
Onderzoeken t.b.v. realiseren van minimaal 1000 woningen (Woononderzoek)
-20
0
0
0
Toelichting: Zie factsheet woningbouw. Er zijn diverse woningbouwplannen in voorbereiding die (in diverse stadia) ter besluitvorming worden voorgelegd. Er zijn voldoende plannen in voorbereiding om de bouw van 1000 woningen mogelijk te maken. Daarvoor is de gemeente uiteindelijk ook afhankelijk van marktpartijen. 7.
Prestatieafspraken woon-zorg partijen Specifiek toegekende bedragen via de Actualisatie van de Programmabegroting 2023 2023
2024
2025
2026
Bevorderen verhuizen naar levensloopbestendige woningen
-15
-15
-15
-15
Opstellen omgevingsprogramma 'Wonen en Zorg'
-20
0
0
0
Toelichting: Bevorderen van doorstroom valt ook onder speerpunt 6. Het omgevingsprogramma wonen en zorg is gereed. Samen met woningcorporaties, zorginstellingen, huurdersverenigingen en de adviesraad sociaal domein en het Zorgkantoor gaan we het Omgevingsprogramma vertalen in gebiedsgerichte uitvoeringsprogramma’s. Hier starten we in 2024 mee voor 5 van de 9 kernen met een centrumfunctie, waar een verpleeghuis en/of een woon/zorgcomplex is gevestigd.
Pagina 16 van 57
Nr.
Speerpunt Hoofdtaakveld Werken
8.
We stellen een economisch actieplan op Specifiek toegekende bedragen via de Actualisatie van de Programmabegroting 2023
Versterken parelsectoren en arbeidsmarkt
2023
2024
2025
2026
-260
-255
-255
-275
Toelichting: In november 2023 heeft een bijeenkomst met de Ondernemersfederatie en het college plaatsgevonden waarin de samenwerking in 2023 positief werd beoordeeld. Een nieuwe planning voor 2024 is gemaakt voor de werkgroepen waarin verder uitvoering wordt gegeven aan het economisch actieplan. 9.
We werken plannen bedrijventerreinen Bolsward en Makkum uit Specifiek toegekende bedragen via de Actualisatie van de Programmabegroting 2023
Geen specifieke bedragen
2023
2024
2025
2026
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
Toelichting: Voor Bolsward is besloten om dit vraagstuk in te richten als een project, dat zich nog in de initiatiefase bevindt. Allereerst moet de ruimtelijke verkenning worden uitgewerkt in een ruimtelijke inrichtingsschets, om tot afgewogen keuzes te komen. Daarnaast moeten keuzes gemaakt worden over grondverwerving. Voor deze inrichtingsschets en de daarbij behorende personele inzet zullen dit jaar nog middelen worden gevraagd. Voor Makkum zal dit jaar een projectleider aangesteld worden. Hij of zij zal een ruimtelijke verkenning moeten uitwerken, om tot afgewogen keuzes te komen. Daaruit zal moeten blijken of er grondverwerving nodig is, dat de gemeente voldoende grond in eigendom heeft of dat er mogelijk met andere grondeigenaren samengewerkt kan worden. 10.
We stellen een visie gastvrijheidseconomie op Specifiek toegekende bedragen via de Actualisatie van de Programmabegroting 2023
Ondersteunen gastvrijheidseconomie
2023
2024
2025
2026
-170
-120
-120
-120
Toelichting: Het visietraject Gastvrijheidseconomie loopt volgens schema. In augustus is de 1 ste grondverf versie (inclusief impactanalyse gastvrijheidseconomie SWF) opgeleverd. Deze is in september met de begeleidingsgroep (vertegenwoordigers uit alle deelsectoren van de gastvrijheidseconomie) doorgenomen en van input voorzien. Tijdens een brede stakeholdersbijeenkomst in oktober worden strategieën verder uitgediept en verwerkt in een conceptvisie die op 10 januari 2024 in een afsluitende bijeenkomst aan de begeleidingsgroep werd voorgelegd. Daarnaast werd het concept van input voorzien door vele interne collega’s van verschillende beleidsdomeinen die raken aan toerisme en vrijetijdsbesteding. Op basis hiervan wordt op 22 januari de finale visie Gastvrijheidseconomie opgeleverd, met als titel: SúdwestFryslân activeert je, visie op onze florerende gastvrijheidseconomie 2035. Planning besluitvorming: 12 maart in college, 18 aprilvaststelling in raad.
Pagina 17 van 57
11.
Voorstel Ondernemersfonds Specifiek toegekende bedragen via de Actualisatie van de Programmabegroting 2023
Geen specifieke bedragen
2023
2024
2025
2026
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
Toelichting: Het ondernemersfonds is een fonds van en voor ondernemers. De afgelopen jaren heeft het fonds subsidie ontvangen van de gemeente. De fondsperiode op basis van overeenkomst met gemeente loopt dit jaar af. Er ligt een aanvraag voor een nieuwe fondsperiode. Het fonds wil ook de komende periode graag door. Het college komt met een voorstel aan de raad in november 2023. In juli heeft een bijeenkomst met de raad plaatsgevonden. In november heeft de raad positief besloten over voortgang van het Ondernemersfonds en hiermee is een nieuwe subsidieovereenkomst gesloten voor de duur van 5 jaar. In het derde jaar vindt een evaluatie plaats, wat de basis vormt voor besluitvorming in het vierde jaar (2027).
Nr.
Speerpunt Hoofdtaakveld Mobiliteit
12.
Opstellen mobiliteitsvisie Specifiek toegekende bedragen via de Actualisatie van de Programmabegroting 2023
Stimuleren meer op de fiets, wandelend of met OV
2023
2024
2025
2026
-50
0
0
0
De mobiliteitsvisie geeft in hoofdlijnen weer waar onze gemeente heen wil op het gebied van mobiliteit. De mobiliteitsvisie is in de onderzoeksfase met een extern bureau. De planning is om de mobiliteitsvisie eind 2024 aan de raad voor te leggen. 13.
Terugdringen gemotoriseerd verkeer Specifiek toegekende bedragen via de Actualisatie van de Programmabegroting 2023 2023
2024
2025
2026
Stadscentra Sneek en Bolsward autoluw maken
-25
-26
-53
-80
Stadscentra Sneek en Bolsward autoluw maken
-1.000
0
0
0
Toelichting: Het terugdringen van gemotoriseerd verkeer betekent uiteindelijk meer ruimte voor actieve mobiliteit en vergroening. Het richt zich nu vooral op de stadscentra van Sneek en Bolsward. Proef autoluwe binnenstad Sneek (incl. bewegwijzering) loopt vanaf januari 2024 tot en met januari 2025. Hiervoor is 300.000 euro gereserveerd. Transferpunt Bolsward is in onderzoeksfase. Hiervoor is 700.000 euro beschikbaar. In september zijn gesprekken met stakeholders in Bolsward gestart om te inventariseren wat leeft in Bolsward, met name in het stadscentrum, omtrent dit onderwerp.
Pagina 18 van 57
14.
We gaan ons inzetten dat inwoners zich veilig voelen in het verkeer Specifiek toegekende bedragen via de Actualisatie van de Programmabegroting 2023 2023
2024
2025
2026
Oppakken onveilige verkeerssituaties
0
-91
-252
-373
Campagne verkeersgedrag (toolbox)
-100
0
0
0
0
-88
-175
-250
Amendement Verkeerskundige knelpunten
Toelichting: Om de verkeersveiligheid te vergroten pakken we enerzijds concrete verkeerssituaties aan en anderzijds zetten we in om het verkeersgedrag te verbeteren. Aanpak onveilige situaties: de raad heeft besloten om de jaarlijkse investering vrij te maken op basis van het Strategische Plan Verkeersveiligheid. Verschillende verkeerssituaties zijn in de voorbereidende fase. Het plan Oppenhuizerweg is besproken met de omgeving. De definitieve oplossing voor de N7 is in de onderzoeksfase. Samen met een extern bureau wordt de Toolbox verder uitgewerkt. Naar verwachting wordt deze begin 2024 uitgerold. 15.
Op de fiets door Súdwest Specifiek toegekende bedragen via de Actualisatie van de Programmabegroting 2023 2023
2024
2025
2026
0
-81
-209
-290
Stimuleren meer op de fiets, wandelend of met OV
-100
0
0
0
Onderzoeken voorrang fietsers op rotondes
-50
0
0
0
Realiseren fietspaden
Toelichting: Om het fietsgebruik te stimuleren gaan we de fietsinfrastructuur verbeteren, zoeken we naar stimuleringsacties en kijken we of het verstandig is om voorrangsregels te veranderen. Ook het openbaar vervoer en de voetganger krijgen aandacht. Raadsvoorstel om de middelen voor de fietspaden te activeren volgt nog in 2024. Onderzoek voorrang fietsers op rotondes zit in de verkenningsfase.
Nr.
Speerpunt Hoofdtaakveld Leefomgeving
16.
Warmtetransitie Specifiek toegekende bedragen via de Actualisatie van de Programmabegroting 2023
Geen specifieke bedragen
2023
2024
2025
2026
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
Toelichting: We zetten in op het aardgasvrij maken en het realiseren van alternatieve warmtebronnen in Heeg, Het Eiland in Sneek en Bolsward. Afgelopen jaar zagen we vanuit de pilots een verschuiving van de gewenste naar de noodzakelijke rol van de overheid. Dit wordt veroorzaakt door uitdagingen die pilots ervaren op het gebied van participatie en daarmee de financiële haalbaarheid van het project. De problematiek rondom netcongestie maakt het noodzakelijk om te sturen op waar welke bronnen geschikt zijn. De samenwerking provinciaal, nationaal een ook Pagina 19 van 57
internationaal (o.a. de legacy van de bezoeken aan Denemarken en Saerbeck) leveren nieuwe invalshoeken op die mogelijkheden bieden voor effectievere en meer betaalbare oplossingen voor onze pilots. Inzet brede doeluitkering CDOKE Vanuit het Rijk is de brede doeluitkering Capaciteit Decentrale Overheden voor Klimaat- en Energiebeleid (CDOKE) beschikbaar gesteld. Het gaat totaal om €5.143.682 verdeeld over 20232024-2025. Het geld wordt gebruikt voor personele inzet t.b.v. de energietransitie, het inhuren van (externe) expertise, het (laten) uitvoeren van onderzoeken en (max 10%) aan overige uitgaven gerelateerd aan het klimaatbeleid. Jaarlijks vindt er verantwoording plaats over de besteding aan het Rijk. Pilots: Het Eiland Sneek In het vierde kwartaal van 2022 zijn we gestart met de aanbesteding voor de realisatie en exploitatie van een warmtenet op basis van aquathermie voor het Eiland in Sneek. De aanbesteding heeft geleid tot een inschrijvende partij. Voor de definitieve Bouwteamfase bouwen we nog een tussenfase in, om meer zicht te krijgen op de Business case. De planning is dat we in Q2 van 2024 de uitkomsten hebben. We nemen de raad mee in de uitkomsten van de aanbesteding en de vervolgstappen. Warm Heeg Door een te laag deelnamepercentage kan Warm Heeg de financiering van het Warmtenet niet rond krijgen.
De gemeenteraad heeft in december 2023 besloten akkoord te gaan met een financiële garantstelling. De komende maanden gaat de gemeente samen met Warm Heeg en de beoogde financier invulling geven aan de garantstelling, inclusief bijbehorende voorwaarden. De planning is dat de financial close in september 2024 is afgerond. Workum In 2023 en 2024 werken we samen met de inwoners aan een plan. Er worden bijeenkomsten georganiseerd om inwoners te informeren over de uitkomsten van de EnergieMixMethode en ze te enthousiasmeren deel te nemen aan een werkgroep of een klankbordgroep. We voeren gesprekken met het bestuur van de Rolpeal, Plaatselijk Belang en de Energiewerkplaats over het vervolg van: 1. een warmtevisie voor Workum met de EnergieMixMethode als basis, 2. De haalbaarheid van de uitkoppeling van restwarmte voor de Rolpeal en andere gebouwen, 3. het opzetten van een samenwerking om de energietransitie in Workum vorm en inhoud te geven. Bolsward Bolsward vliegen we aan vanuit 1 energiesysteem: “energiestad Bolsward”. Hieronder vallen: aardwarmte, restwarmte en waterstof. Binnen het restwarmteproject kijken we naar het uitbreiden van de scope van 500 naar 700 woningen, incl. het Marne college. We werken begin 2024 aan een aanbesteding. In dit project zijn ook veelbelovende back-up scenario’s meegenomen.
Voor het onderdeel waterstof wordt een procesaanpak voor de aanbesteding opgesteld, welke in Q1-Q3 van 2024 wordt afgerond. Hierna wordt een aanbesteding (waarschijnlijk een publiek-private) samenwerkingsverband uitgevraagd. Vooruitlopend op deze ontwikkeling moet een elektriciteitsaansluiting worden aangevraagd om op tijd waterstof te kunnen leveren. 17.
Duurzame opwek van elektriciteit Specifiek toegekende bedragen via de Actualisatie van de Programmabegroting 2023
Geen specifieke bedragen
2023
2024
2025
2026
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
Toelichting: De RES Regio Fryslân heeft in februari 2023 de Friese Energietafel (FET) opgericht; een samenwerking van de Friese overheden. De FET richt zich op het realiseren en herijken van de RES doelen en aanpak (opwek duurzame elektriciteit) maar ook gezamenlijk werken aan warmtetransitie & energiebesparing, energie-infrastructuur en mienskipsenergie. Pagina 20 van 57
Energievisie De Provinsje werkt momenteel via de FET aan een Friese Energievisie. Elke provincie maakt een energievisie die in september in PS wordt vastgesteld. Naar verwachting zal de concept Friese Energievisie in april 2024 in publieke consultatie gaan. De energievisie gaat over onderwerpen schone opwek van warmte, gas en elektriciteit tot het fossielvrije jaar 2050. Maar gaat ook in op energiebesparing en het oplossen van problemen op de elektriciteitsnetten. De energievisie mondt uit in een uitvoeringsprogramma in samenwerking met gemeenten en Wetterskip, FEA (Friese Energie Alliantie van maatschappelijke partijen) en hun leden. Een van de ontwikkelingen is het opzetten van een Fries Energiehuis welke energiebesparing bij inwoners thuis als doel heeft. In het ingerichte BOFET (bestuurlijk overleg FET met alle bestuurders), worden politiek bestuurlijke kansen besproken en eventuele knelpunten opgelost. De BOFET stelt ook (eind)concepten vast. In de conceptvisie zijn ambities en aanpak van Súdwest-Fryslân ingebracht, zoals “met en voor de Mienskip” als dominant leidend principe en het Deens Model voor warmte als een logisch voorbeeld voor Friesland. De komende tijd vindt via deze tafel ook discussie plaats over het vinden van oplossingen voor de resterende opgave met betrekking tot energiebesparing, opwek van duurzame warmte, gas en stroom. 18.
Energiebesparing individuele woningen Specifiek toegekende bedragen via de Actualisatie van de Programmabegroting 2023 Geen specifieke bedragen
2023
2024
2025
2026
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
Toelichting: De Aanpak Schil 3 wordt toegevoegd aan de Energieagenda. Een ontzorgings- en communicatieaanpak voor laagdrempeliger contact met onze inwoners is hier onderdeel van. Lokale Aanpak Isolatie De Lokale Aanpak Isolatie is een subsidie voor bewoners van een koopwoning met een slecht energielabel. Later dit jaar kunnen meer dan duizend woningbezitters met een minimuminkomen in onze gemeente een aanvraag doen. Dit wordt mogelijk gemaakt door een SpUk vanuit het Nationale Isolatie Programma (NIP). De aanbesteding van de uitvoering van de subsidieregeling en de ondersteuning van de inwoners is in volle gang. Het streven is om in 2024 te kunnen starten met de uitvoering van de subsidieregeling. Kimswerd Heeft zich gemeld als dorp wat graag aardgasvrij wil worden. Zij zijn nu bezig om de energie mix methode gefinancierd te krijgen. Koudum Zet de volgende stap richting aardgasvrij en heeft al diverse avonden georganiseerd. Reahus: Het vraagstuk met betrekking tot de windmolen is op de intaketafel geweest. Dit vraagt om een besluit van het college. De Slimme Warmte gids Ruim 24.500 inwoners (met een eigen woning tot en met een bouwjaar tot 2006) hebben in mei 2023 "De Slimme Isolatiegids" ontvangen. Deze praktische en duurzaam geproduceerde gids helpt om te begrijpen wat de eerste stap is naar aardgasvrij wonen (=isoleren).
En hoe/waar inwoners dit kunnen toepassen in hun eigen woning. In mei 2024 volgt de Slimme Warmte gids. Dit is een vervolg op bovenstaande gids en al onze inwoners met een koopwoning ontvangen deze gids. Energiecoach We zoeken actief de doelgroep op door o.a. te coachen op de werkvloer.
Pagina 21 van 57
De combinatie-actie met de witgoedwissel van het sociaal domein heeft gezorgd voor ruim 400 bezoeken. In februari 2024 gestart met energiebespaarles bij de inburgeringscursus van Stavoor. Daarnaast blijft de energiecoach twee keer per week bij SWF Tichtby aansluiten. Energiecoach maakt deel uit van het projectteam verduurzamen dorpshuizen, MFC’s. verduurzamen begint bij besparen. Vrijwillige energiecoaches Er zijn op dit moment een twintigtal vrijwillige energiecoaches actief. Zij organiseren naast het voeren van coaching gesprekken ook energie-bespaaravonden, repaircafes, fixacties, presentaties en een inloopspreekuur bij dorpshuizen. Junior Energiecoach Er hebben ruim 450 leerlingen in de gemeente SWF het certificaat junior energiecoach ontvangen. Fixteams: Een aantal energiecoöperaties en energiewerkgroepen hebben subsidie ontvangen voor diverse fixacties. Fixacties zijn tastbaar en wenselijk om energiearmoede te temperen en inwoners te enthousiasmeren voor energiebesparen. Energiebank Friesland en woningcorporatie Elkien, plus het eigen initiatief zorgden voor cofinanciering. De fixteams zijn onder de aandacht gebracht bij dorp-en wijk coördinatoren via een presentatie en via nieuwsbericht SWF naar alle dorpen. • • • • • • •
Duurzaam Koudum – Momenteel 35 woningen aan het fixen – tot eind maart. WEK Wommels – 120 woningen gefixt Dorpsbelang Warns – 5 woningen gefixt door energiecoach van de Energiebank Kimswerd - 47 aanmeldingen en worden momenteel gefixt. Eventueel Goënga en omstreken - Er wordt een vrijwilliger in Goënga opgeleid tot energieadviseur en waterzijdig inregelaar vanuit het Energiebespaarplan. Sneek Duurzaam- heeft opdracht teruggegeven. Benaderde adressen worden gefixt door energiecoach SWF. Top&Twel – wil gaan fixen in het najaar.
Een plan voor grootschalige fixacties is in de maak. Er wordt een subsidieregeling opgezet naar voorbeeld van Leeuwarden. 19.
Warmtebedrijf: Gemeentelijk Energiebedrijf Specifiek toegekende bedragen via de Actualisatie van de Programmabegroting 2023
Amendement onderzoek energiebedrijf
2023
2024
2025
2026
-50
0
0
0
Toelichting: In 2022 starten de eerste onderzoeken naar een gemeentelijk energiebedrijf. In 2023 focuste een deel van het onderzoek zich op de modellen die wij in Nederland kennen. En is onderzocht welke lessen wij vanuit Denemarken kunnen toepassen in gemeente Súdwest-Fryslân. Vanuit onze pilotprojecten, onze leidende principes, strategische doelen en technisch/ financiële analyses komen wij tot een matrixstructuur waarin er onderzoek is gedaan naar: • • • • •
Publiek warmte-infrabedrijf (Gelderse Warmte InfraBedrijf) Publieke energiebedrijven (Eindhoven, Groningen, Veenendaal) Commerciële energiebedrijven (Ennatuurlijk, Eneco, Vattenfall) Lokaal energiebedrijf (Warm Heeg) Coöperatieve (gemeentelijke) warmtebedrijven vanuit Denemarken
Het onderzoek heeft veel nieuwe inzichten opgeleverd. In november is de voortgang van het energiebedrijf gepresenteerd samen met de onderzoeksresultaten.
Pagina 22 van 57
20.
Koplopers/experimenten Specifiek toegekende bedragen via de Actualisatie van de Programmabegroting 2023 2023
2024
2025
2026
Faciliteren landbouwsector naar toekomstbestendig ondernemen
-196
-196
-140
-140
Natuurinclusief pachtbeleid
-20
-20
-20
-20
Toelichting: Binnen het Vitaal Landschap zijn de contouren van de urgente Nationale en Friese opgaven voor natuur, water en stikstof vanaf begin 2023 steeds nadrukkelijker in beeld gekomen. Het maakte een intensieve samenwerking nodig om tot een aanpak te komen, zowel samen met de (Friese) overheden als in samenwerking met alle (Friese) landschapspartners (met name landbouw en natuur). Er is een Fries Ontwerp-Gebiedsprogramma (FPLG) opgesteld dat voor 1 juli 2023 bij het Rijk is ingediend (met ook nadrukkelijk aandacht voor de sociaaleconomisch impact en toelichting op meerdere maatregelenpakketten). Er is in het najaar een reactie van het Rijk ontvangen. De nieuwe politieke verhoudingen na de Tweede Kamerverkiezingen (november 2023) maakt het onzeker wanneer middelen vanuit het Rijk beschikbaar komen. Ook in relatie tot de update van de Friese maatregelenpakketten die begin 2024 bij het Rijk moeten worden ingeleverd. De inzet en doorontwikkeling van de Gebiedsgerichte Aanpak krijgt in lijn hiermee verder gestalte. Hierop vooruitlopend is wel het gebiedsproces Idzegea verder op gang gebracht (met eind 2023 het instellen van de Gebiedscommissie). Het ontbreken van een voldoende landbouwperspectief (met een ontbrekend Landbouwakkoord) zorgt bij het concretiseren van plannen voor onzekerheid en vertraging (o.a. consequenties derogatie).
Daardoor valt tempo en intensiteit van planvorming en de bereidwilligheid bij gebiedspartners vaak lastig in te schatten. We blijven goed in gesprek met alle partijen. Er is met energie gewerkt aan een hechtere samenwerking tussen de Friese gemeenten om meer gezamenlijk met provincie en Wetterskip de bestuurlijke Friese opgaaf op te pakken. O.a. de beschikbaarheid van voldoende gekwalificeerd personeel binnen de Friese samenwerking is met nadruk een aandachtspunt. Verder zijn de twee bestemmingsplannen buitengebied ter inzage gelegd. Binnen het Friese Veenweideprogramma is de inrichting van het Funderingsloket 2.0 in voorbereiding. De openstelling is vertraagd en staat nu gepland voor 1 maart 2024. 21.