Bijlage - Bestuursrapportage januari , februari, maart 2025

Ons nummer: O25.000476

*O25.000476*

Bestuursrapportage januari, februari, maart 2025

Inhoudsopgave 1.

Inleiding ...........................................................................................................3

2.

Programma 1: Sociaal ...........................................................................................4

3.

Programma 2: Ruimte ......................................................................................... 35

4.

Programma 3: Bestuur ........................................................................................ 53

5.

Overzichten ..................................................................................................... 65

6.

Mutaties reserves .............................................................................................. 68

7.

Paragrafen ...................................................................................................... 69

8.

Ontwikkelfonds en overige projecten ...................................................................... 70 8.1 Ontwikkelfonds ............................................................................................... 70 8.2 Financieel overzicht Ontwikkelfonds ..................................................................... 77 8.3 Overige majeure projecten ................................................................................. 78

9.

Financiële mutaties ........................................................................................... 81 9.1

Voorgestelde (mutaties in) kredieten............................................................... 81

9.2

Voorgestelde begrotingswijzigingen ................................................................ 83

Pagina 2 van 86

1. Inleiding Aanbieding bestuursrapportage Bijgaand ontvangt u de Bestuursrapportage januari, februari, maart 2025. • • • •

In deze berap rapporteren we over afwijkingen bij actiepunten en projecten. De actiepunten zijn afkomstig vanuit de Programmabegroting 2025. Daar waar er nieuwe zaken zijn die interessant zijn voor de raad, worden deze ook gemeld. Nieuwe teksten bij actiepunten en bij projecten zijn in groene tekst aangegeven. Deze bestuursrapportage bevat 7 mutaties in kredieten. Deze hebben geen effect op de reserves. Deze bestuursrapportage bevat 13 begrotingswijzigingen. Deze begrotingswijzigingen geven in totaal een voordeel van € 20.000. Dit voordeel wordt o.a. veroorzaakt door effecten Wmo en de hogere legesinkomsten als gevolg van de reispiek bij burgerzaken.

Leeswijzer afwijkingen We rapporteren steeds op drie onderdelen. Hierbij gebruiken we de volgende icoontjes: Voor Inhoud:

Voor Financiën:

Voor Planning:

Per onderdeel kennen we een kleur toe. De kleuren hebben de volgende betekenis: Alles ligt op schema.

Er dreigen afwijkingen.

Er zijn afwijkingen.

Mutaties t.o.v. de vorige rapportage markeren we met een (verbetering) of een (verslechtering). Bij het onderdeel Financiën is de rapportage van de afwijking ten opzichte van de begroting. Tekstuele mutaties in de programma’s en bij de projectrapportage geven we weer in groene kleur.

Prognose resultaat (bedragen x € 1.000) Totaal saldo baten en lasten Programma

Stand begroting

Verwachting einde jaar

Programma 1 - Sociaal

-154.883

-154.046

Verwachte afwijkingen 837

Programma 1 - Sociaal

-146.678

-146.659

20

Programma 2 - Ruimte

-43.402

-43.388

14

Programma 3 - Bestuur

-17.713

-17.703

10

Overzichten

211.548

211.744

196

Mutaties reserves

-3.755

-3.975

-220

0

20

20

Totaal saldo baten en lasten

In de Programmabegroting 2025 is voor 2025 een voordelig saldo begroot van € 2.677.000. Deze bestuursrapportage geeft een voordeel van € 20.000. Het begrote saldo verandert hiermee in € 2.697.000 voordelig.

Pagina 3 van 86

2. Programma 1: Sociaal Actiepunten uit de Programmabegroting Nr.

Actiepunt Hoofdtaakveld Onderwijs

1.

We stellen een nieuw huisvestingsplan op voor het primair onderwijs, het voortgezet onderwijs en het speciaal onderwijs. Indicatoren/te behalen resultaat: • We hebben een nieuw toekomstbestendig Integraal Huisvestingsplan (IHP) onderwijs opgesteld voor het primair, voortgezet en speciaal onderwijs. Toelichting: We stellen samen met de schoolbesturen een nieuw toekomstbestendig Integraal Huisvestingsplan (IHP) op voor het primair, voortgezet en speciaal onderwijs. We worden daarbij ondersteund door een externe partij. De gegunde partij is een specialist met ervaring in de regio, waarin ook de schoolbesturen hun vertrouwen hebben uitgesproken. We kiezen voor een zorgvuldig proces, dit kost tijd. We verwachten de uitkomst te kunnen delen met de raad in de raadsvergadering van 10 juli 2025.

2.

We versterken de integrale kindaanpak. Indicatoren/te behalen resultaat: • We versterken een integrale kindaanpak in wijken en dorpen door bestaande IKA’s te ondersteunen en te subsidiëren en stimuleren de ontwikkeling van nieuwe IKA’s. Toelichting: Om kinderen gelijke kansen te bieden is het belangrijk dat kinderopvang, onderwijs, zorg, sport en cultuur goed op elkaar aansluiten. We leggen voortdurend verbindingen tussen de verschillende beleidsterreinen en stimuleren de samenwerking tussen de diverse partijen. Via de gemeentelijk subsidieregeling IKA kan een IKCA hiervoor subsidie ontvangen. We bespreken dit onderwerp actief in een werkgroep waarbij onder andere schoolbesturen, kinderopvangorganisaties en GGD zijn aangehaakt. Verder is huisvesting van kinderopvang geen zorgplicht van de gemeente, maar een integraal kindcentrum komt zonder gemeente moeilijk tot stand. In het nieuwe onderwijshuisvestingsplan is daarom opgenomen dat bij ieder huisvestingsvraagstuk de visie op opgroeien en ontwikkelen zo mogelijk wordt vertaald naar de huisvesting.

3.

We gaan door met de weekend- en zomerschool. Indicatoren/te behalen resultaat: • We continueren de activiteiten van stichting Weekendschool in 2025 en kijken daarbij gezamenlijk hoe we deze zo efficiënt mogelijk kunnen organiseren. Toelichting: We verlenen een jaarlijkse subsidie aan stichting Weekendschool. Het is een uitdaging om voor het begrote budget uitvoering te geven aan alle initiatieven. We voeren gesprekken met stichting Weekendschool over de voorgenomen activiteiten en de bekostiging hiervan. Omdat de zomerschool een kostbaar aanbod is, gaan we met elkaar onderzoeken of er andere mogelijkheden zijn om de kosten te dekken en activiteiten efficiënter te organiseren. We kijken kritisch naar de voorgestelde activiteiten. Dit heeft ertoe geleid dat de incidentele subsidie trapsgewijs is afgebouwd en deze activiteiten op korte termijn binnen het financiële kader van de jaarlijkse subsidie past.

Pagina 4 van 86

4.

We investeren in preventie en vroegtijdige signalering om complexe trajecten en duurdere zorg te voorkomen. Indicatoren/te behalen resultaat: • Schoolmaatschappelijk werkers ondersteunen jeugdigen van 2-18 jaar op school en op de peuteropvang. • We werken samen met onderwijs en partners in collectieve onderwijszorgarrangementen. Toelichting: De schoolmaatschappelijk werkers verrichten lichte ondersteuning op de scholen. Daarmee voorkomen we dat problemen groter worden en een beroep wordt gedaan op duurdere specialistische jeugdzorg. Alle scholen hebben voor een bepaald aantal uren schoolmaatschappelijk werkers, die jeugdigen op school kunnen ondersteunen op het gebied van sociaal-emotionele ontwikkeling. Door middel van NPO-middelen (Nationaal Programma Onderwijs) kon er extra ingezet worden op schoolmaatschappelijk werk. Positieve effecten hiervan waren onder andere: − meer verbinding met de scholen en de medewerkers op de school; − meer tijd om met ouders te praten; − meer gesprekken met de kinderen; − verkorten van de wachttijden en meer tijd voor groepstrainingen. Deze NPO-middelen stoppen op 1 januari 2025.

Tijdens de volgende LEA-bestuursvergadering zullen wij samen met de schoolbesturen het wegvallen van de extra middelen bespreken en afspraken maken over hoe we het schoolmaatschappelijk werk in onze gemeente het beste in kunnen zetten zonder de extra middelen vanuit NPO. De hierboven beschreven positieve effecten kunnen dan niet meer allemaal behaald worden. Er zal minder ruimte zijn voor een preventieve aanpak. Tijdens de LEA-bestuursvergadering eind 2024 hebben schoolbesturen van het PO ingestemd met een financiële bijdrage voor het behoud van extra fte voor de inzet van schoolmaatschappelijk werk. Hierdoor kunnen bovenstaande positieve effecten behouden blijven en blijft er voldoende ruimte voor een preventieve aanpak op school. De pilot lichte ondersteuning is gestart per oktober 2024. Door te investeren in lichte ondersteuning verwachten we ten eerste bij te dragen aan het welbevinden van de inwoners door deze te ondersteunen bij vragen en zorgen rondom opgroeien en opvoeden. Daarnaast verwachten we de druk op de specialistische jeugdzorg uiteindelijk te kunnen verminderen. Er wordt in de eerste maanden een nulmeting uitgevoerd om onder andere duidelijk te krijgen wat er onder lichte ondersteuning wordt verstaan, welke partijen dit al uitvoeren etc. Hiervoor worden onder andere de jeugdwerkers en school maatschappelijk werkers uit het gebiedsteam geïnterviewd.

Het eerste kwartaal van 2025 wordt gebruikt om de opbrengsten van de nulmeting in kaart te brengen. Op basis daarvan worden de vervolgstappen van de pilot bepaald. Sommige kinderen of jongeren hebben naast ondersteuning in het onderwijs ook jeugdhulp en/of zorg nodig om naar school te kunnen gaan. In een collectief onderwijs-zorg-arrangement wordt dit op school aangeboden. Kinderen of jongeren krijgen in een kleine groep een gecombineerde aanpak van onderwijs en specialistische jeugdhulp. Op deze manier willen we voorkomen dat kinderen de school verlaten, een langere tijd nauwelijks of geen onderwijs krijgen of in meer intensieve zorgtrajecten terecht komen. Er vinden in onze gemeente verschillende pilots met collectieve onderwijs-zorg-arrangementen plaats. Een van de pilots is onlangs wegens succes verlengd. We zijn deze pilots verder aan het evalueren en onderzoeken hoe we het aanbod van onderwijs-zorg-arrangementen structureel kunnen inbedden in onze gemeente. Vanaf januari 2025 zal het onderwijszorgarrangement op SBO Wetterwille voor het derde jaar ingezet gaan worden. Ook provinciaal wordt er ingezet op de verbinding tussen onderwijs en zorg. De onderwijszorgarrangementen in SWF worden meegenomen in het provinciale actie onderzoek en in het provinciale overzicht van voorbeelden.

Hieruit worden kaders ontwikkeld voor bestuurders voor de structurele inzet van onderwijszorgarrangementen.

Pagina 5 van 86

We onderzoeken de mogelijkheden voor een passende plek voor kinderen in de leeftijd van 2 tot 4 jaar met gedrags-, ontwikkelings- of opgroeiproblemen, waarbij de ondersteuningsbehoefte momenteel niet valt binnen de reguliere kinderopvang en ook niet binnen het BEC (Behandel en Expertise Centrum). We zijn met partners in de kinderopvang, jeugdhulp, GGD en onderwijs in gesprek om een passende oplossing voor deze doelgroep te vinden. In het kader van inclusief onderwijs is de insteek om met elkaar de bestaande ondersteuningsstructuren te versterken. 5.

We faciliteren jongeren tot het behalen van een startkwalificatie, het verkleinen van schooluitval en het maken van keuzes die kansrijk zijn op de arbeidsmarkt. Indicatoren/te behalen resultaat: • Wij willen ervoor zorgen dat schooluitval weer minder dan 2% bedraagt in de regio Zuidwest-Friesland. Toelichting: We stimuleren dat scholen de leerlingen die verzuimen melden bij team Leerplicht, zodat deze leerlingen zo snel mogelijk in beeld komen. PO en VO Leerplicht, MBO Leerplicht en Doorstroompunt werken hiervoor samen met scholen, de collega’s van de Gebiedsteams, de GGD en met samenwerkende partijen als Pastiel en AZC. Daarnaast blijft de monitoring van “oud-uitvallers” ook doorgaan. Schooluitval in de regio Zuidwest-Friesland bedraagt 2,1%.

6.

Als een leerling aan het begin van het schooljaar in aanmerking komt voor een OV- kaart, regelen we dat. Indicatoren/te behalen resultaat: • We verstrekken een OV-pas als de school voor voortgezet (speciaal) onderwijs meer dan 11 kilometer van het woonadres gelegen is. Toelichting: Deze regeling loopt al een aantal jaren, vanaf 2018. De regeling loopt goed. Mensen met een inkomen tot en met 120% van de voor hen van toepassing zijnde bijstandsnorm krijgen het volledige abonnement vergoed, mensen met een inkomen hoger dan 120% van de bijstandsnorm, 30% korting op een abonnement. Met het busabonnement (Busvrij) kunnen scholieren door heel Fryslân reizen. De treinabonnementen zijn voor Stavoren-Sneek, Koudum-Molkwerum-Sneek, Hindeloopen-Sneek en Workum-Sneek. Op basis van de hardheidsclausule kennen we heel soms een ander traject toe, bijvoorbeeld Sneek-Leeuwarden. De abonnementen lopen meestal per schooljaar, maar er zijn ook abonnementen die later dan begin schooljaar ingaan. Alle abonnementen lopen een jaar. Over de financiering van deze regeling zijn afspraken gemaakt met de provincie. De provincie zou met ingang van schooljaar 2024-2025 met de subsidie stoppen. Maar in april 2024 is door de provincie besloten om de regeling ook voor schooljaar 2024-2025 te financieren. De Scholierenregeling OV 2024-2025 is recentelijk nog aangepast.

Hoe het vanaf 2025-2026 komt, is nog niet duidelijk. Op dit moment zijn er gesprekken gaande tussen de treinvervoerder (Arriva) en de provincies (Groningen en Fryslân) over eventuele nieuwe producten voor de regionale trein. Ook het Rocov (Regionaal Overleg Consumentenbelangen Openbaar Vervoer) wordt hierbij betrokken. Er wordt onderzocht of er nieuwe of vernieuwde producten kunnen worden geïntroduceerd, waaronder een kortingsproduct voor scholieren in de hele treinconcessie. Besluitvorming staat gepland nog voor het einde van het jaar. Zodra er meer duidelijkheid is, brengt de provincie ons op de hoogte. Daarnaast hebben we vanaf 15 december 2024 een nieuwe busvervoerder, Qbuzz. Tot 1 maart 2025 kunnen inwoners met een Arriva Meedoenpas gratis met Qbuzz reizen. We zijn in onderhandeling met Qbuzz over de situatie vanaf 1 maart 2025.

Pagina 6 van 86

Nr.

Actiepunt Hoofdtaakveld Sport

7.

We stellen nieuw sportbeleid en een visie voor sport en bewegen in de openbare ruimte op. Indicatoren/te behalen resultaat: • In 2025 is een uitvoeringsplan voor het sportbeleid opgesteld en wordt een doorkijk gegeven naar 2026. • In december 2025 is een visie op duurzame en toekomstbestendige sportaccommodaties ontwikkeld en vastgesteld. Toelichting: In december 2023 is de sport- en beweegvisie ‘Sport ferbynt, de krêft fan bewege 2024+’ vastgesteld. Dit actiepunt is afgerond. Visie op duurzame en toekomstbestendige sportaccommodaties In de visie ‘Sport ferbynt, de krêft fan bewege 2024+’ geven we aan dat we ons inzetten voor goed onderhouden, maatschappelijk inzetbare, gebruiksvriendelijke, toekomstbestendige en uitdagende sportaccommodaties. In 2023 is onderzoeksbureau HEVO gevraagd om een quickscan uit te voeren naar de 16 gemeentelijke binnensportaccommodaties en de duurzaamheid van onze drie gemeentelijke zwembaden. Dit heeft in 2024 geresulteerd in het onderzoek Binnensportaccommodaties en de Memo Duurzaamheidsonderzoek drie zwembaden. Het onderzoek Binnensportaccommodaties beschrijft de aspecten die bepalend zijn voor de afweging tussen sloop, renovatie of nieuwbouw.

Behalve de bouwkundige- en installatietechnische staat van de binnensportaccommodatie wordt in het onderzoek ook gekeken naar onder andere de uitstraling van het gebouw, veiligheid, de exploitatie (energielasten) en de sociale cohesie. Oftewel, het gebruik van het gebouw, het toekomstperspectief, de vitaliteit in de kern en de beschikbaarheid van een alternatieve fysieke ontmoetingsplaatsplaats binnen de kern. Het onderzoek Binnensportaccommodaties en de Memo Duurzaamheidsonderzoek drie zwembaden zullen onderdeel gaan uitmaken van de nieuwe Visie duurzame en toekomstbestendige binnen- en buitensportaccommodaties. Samen zijn er stappen gezet om vanuit een integrale benadering van duurzaamheid de sportaccommodaties in de gemeente toekomstproof te maken. Eind 2024 hebben medewerkers uit verschillende beleidsvelden (o.a. duurzaamheid, circulaire economie, sport, spelen, gezondheid, groenbeheer, onderhoud, onderwijs, ontmoetingsplaatsen, gezondheid, openbare ruimte, projecten, vastgoed en financiën) zich verdiept in het toekomstbestendig maken en verduurzamen van de sportaccommodaties in de gemeente, gebaseerd op het Afwegingskader Duurzaam Assetmanagement van Local Matters. Dit is een strategisch hulpmiddel dat helpt om heldere, onderbouwde integrale keuzes te maken bij verduurzaming van vastgoed.

De essentie van dit afwegingskader is dat je van alle kanten kijkt naar het betreffende sportobject om een integrale afweging te maken, met uiteenlopende criteria, zoals duurzaamheidscriteria (energie, circulariteit en biodiversiteit) en assetmanagementcriteria (gewenste levensduur, huidig en toekomstig gebruik en onderhoudbaarheid). En natuurlijk maatschappelijke criteria als de behoefte van huidige en toekomstige gebruikers en de verbindende rol van de locatie. Met dit kader hebben we geleerd hoe we eenduidig gefundeerde, integrale keuzes kunnen maken waarmee sportaccommodaties niet alleen duurzaam, maar in alle opzichten toekomstbestendig worden. Er wordt een kwantitatief en kwalitatief onderzoek uitgevoerd naar de huidige staat van buitensportaccommodaties, verdeeld over 52 locaties. Het onderzoek richt zich op diverse sportfaciliteiten, waaronder voetbalvelden (zowel natuurgras als kunstgras), grasvelden voor kaatsen, schansen voor fierljeppen, natuurgras rugbyvelden, korfbalvelden, ijsbanen en skeelerbanen, hockeyvelden, survivalbanen, beachvolleybalvelden, wielerbanen en atletiekbanen. Het doel is om de conditie en het gebruik van deze accommodaties in kaart te brengen, knelpunten en verbeterpunten te identificeren en aanbevelingen te doen voor toekomstig onderhoud en investering.

Het onderzoek biedt inzicht in zowel de fysieke staat als de functionele geschiktheid van de velden en banen.

Pagina 7 van 86

8.

We zetten in op gratis buitensportmogelijkheden en speelmogelijkheden. Indicatoren/te behalen resultaat: • We keuren, onderhouden en vervangen de sport- en speelvoorzieningen in openbare ruimten. • De in 2024 voorbereide vervangingen voor 2025 zijn in Q2 uitgevoerd. De vervangingen voor 2026 zijn voorbereid. • Sportvoorzieningen in de openbare ruimte vragen in de meeste gevallen om flinke investeringen. Het gaat dan om de voorziening zelf en de bijbehorende ondergrond. We gaan in 2025 deze investeringen in een planning zetten en de bijbehorende financiering inregelen. Toelichting: Per jaar worden alle openbare speeltoestellen drie keer geïnspecteerd, met de eerste inspectieronde in het eerste kwartaal. Tijdens deze inspecties worden gebreken onmiddellijk opgelost om de veiligheid en functionaliteit van de toestellen te waarborgen. Indien vervangingen nodig zijn, worden deze in voorbereiding genomen en tijdig uitgevoerd. Daarnaast voeren we een verbeterslag door in de digitale registratie van de speeltoestellen. In het tweede kwartaal maken wij hiervoor de overstap naar een specifiek beheersysteem, Playmapping. Via dit beheersysteem is het proces van inspectie, beheer en vervanging beter geborgd.

Dit zorgt voor een efficiëntere en nauwkeurigere registratie, betere opvolging van inspecties en onderhoudsbehoeften, en een verbeterd overzicht van de status van de toestellen, wat bijdraagt aan een hoger niveau van toezicht en beheer.

9.

In wijken met weinig groen investeren in speeltoestellen, wandelpaden en gratis buitensportfaciliteiten met extra aandacht voor kinderen met een beperking. Indicatoren/te behalen resultaat: • We kennen subsidies toe voor beweeg- en speelvoorzieningen in de openbare ruimte. • Aan het einde van 2025 zullen de volgende projecten gerealiseerd zijn met een bijdrage vanuit het BIOR-budget: o Calisthenics en 3x3 basket en skatepark Zwette Sneek; o Bootcampvoorziening Hemdyk Sneek; o Pannakooi Easterein; o Pannakooi IJlst; o Pannakooi Heeg; o Beachvelden Stavoren; o Pickelball veld Oosthem; o Jeu de boules-veld Iens. Toelichting: Naast de vastgestelde Visie BIOR, Bûtengewoan bewege yn Súdwest-Fryslân, is de subsidieregeling Bûtengewoan bewege yn Súdwest-Fryslân ingericht. Ook dit jaar staat deze subsidieregeling open voor het aanvragen van subsidie. Binnen de nieuwe initiatieven is veel vraag naar vergroening maar ook naar Urban Sports. Voorbeelden van Urban Sports zijn skateboarden, BMX, inlineskaten, stuntsteppen, pannavoetbal en freestyle voetbal, freerunning, tricking, 3x3 basketbal. Om de behoefte voor Urban Sports beter in kaart te brengen en juiste initiatieven te ontplooien in de gemeente, wordt in 2025 een behoeftebepaling in de gemeente gedaan door het adviesbureau City Legends, dat landelijk veel ervaring heeft met Urban Sports.

Het onderzoek loopt van maart tot en met juli 2025. Vanuit BIOR-subsidieaanvragen wordt een calisthenics-toestel geplaatst in het Zwettepark. Dit is onderdeel van een revitalisatie van het totale Zwettepark. Er is een werkgroep samengesteld met onder andere de wijkvereniging en basketbalvereniging Menhir, die een plan ontwikkelt (oktober) voor een 3x3-veld en nieuwe skateattributen voor Zwettepark. In de zomer zijn vanuit Simmer yn Súdwest al activiteiten in het Zwettepark georganiseerd op een tijdelijke pumptrack. Daar was veel deelname. Met behulp van een procesbegeleider is een projectplan opgesteld in het laatste kwartaal van 2024 en is de subsidie voor de aanleg van een pannakooi en 3x3-veld in het Zwettepark ingediend en goedgekeurd. De realisatie van de plannen zal plaats vinden voor

Pagina 8 van 86

het najaar van 2025. In de plannen is verwerkt dat de 3 x 3 ook toegankelijk zal zijn voor rolstoelgebruikers, (hiervoor is een speciale subsidie ingediend en ook toegekend) daarvoor zullen in hoogte verstelbare baskets worden geplaatst. De subsidies voor een beachveld in Stavoren en een jeu-de-boulesbaan in Iens zijn toegekend. De realisatie zal in 2025 plaatsvinden. Voor de aanleg van multicourts in Heeg en Scharnegoutum is vanuit de servicelijn van sportakkoord 2.0 een procesbegeleider in de zomer aan de slag gegaan om vanuit een breed participatietraject te komen tot plannen. De plannen zullen in het eerste halfjaar van 2025 klaar zijn. Hiervoor zullen dan ook subsidieaanvragen worden ingediend. In het laatste kwartaal zijn er aanvragen voor advies over BIOR-initiatieven binnengekomen voor een jeu de boules-baan in Tsjerkwerd, een beweegcircuit in Bolsward en de aanleg van een multicourt (o.a. 3x3) in Workum. Deze worden in het eerste kwartaal van 2025 opgepakt. Vanuit Spitaal in Noorderhoek is een vraag gekomen voor een speeltoestel dat geschikt is voor kinderen met een lichamelijke beperking. Samen met dorpen en wijken is een plan gemaakt en dit toestel wordt dit jaar geplaatst. Bij het verlenen van een subsidie wordt extra aandacht gegeven aan ’toegankelijkheid’.

Bij toegankelijkheid gaat het erom dat iedereen, met of zonder beperking, de kans krijgt gebruik te maken van onze voorzieningen. Iedereen moet volwaardig kunnen deelnemen aan de samenleving. Op dit moment is de subsidieregeling voldoende om de kosten te dekken. 10.

We hebben specifieke aandacht voor beweegpaden in wijken en we onderzoeken de mogelijkheid voor een gravel-mountainbike-route in onze gemeente. Dit gaan we samen met inwoners verder vormgeven. Indicatoren/te behalen resultaat: • We onderzoeken de behoefte aan specifieke wandel- en beweegroutes en een gravelmountainbike-route en nemen een besluit over het vervolg. • We onderzoeken wat mensen in beweging brengt in de openbare ruimte. Toelichting: In het coalitieakkoord staat dat de gemeente onderzoek gaat doen naar het gebruik van mountainbike- en gravelbikepaden. Het college vindt de ontwikkeling van dergelijke paden belangrijk en wil daarom graag aansluiten bij het in het najaar van 2024 door de Nederlandse Toerfietsunie (NTFU) gepresenteerde landelijke document “Nieuwe paden. Mountainbike- en gravelbikevisie 2035”, over de ontwikkeling van gravel- en mountainbikeroutes In Nederland. De NTFU vraagt daarin medewerking van provincies, gemeenten, natuurorganisaties, ANWB, et cetera, om zo te komen tot een landelijk netwerk van veilig toegankelijke paden in 2035. De NTFU presenteert zich als regiehouder en expert. Door aan te sluiten bij de NTFU-visie komt de gemeente tegemoet aan de ambitie uit het coalitieakkoord, alleen niet door het doen van eigen onderzoek, maar door uit te gaan van de NTFU-visie en zo mee te liften op landelijke ontwikkelingen.

In het tweede kwartaal van 2025 zal hierover contact worden opgenomen met NTFU.

11.

We stimuleren de samenwerking tussen verenigingen en zorgen ervoor dat iedereen zo lang mogelijk mee kan doen in het verenigingsleven. Indicatoren/te behalen resultaat: • We onderzoeken hoe we kunnen blijven inzetten op toekomstbestendige cultuur- en sportverenigingen, om de leefbaarheid in stand te houden. • We bereiken meer verenigingen voor het toekomstbestendig maken of vitaliseren van diezelfde verenigingen met onze subsidieregelingen. • We bereiken meer sport- en cultuurverenigingen bij het toekomstbestendig maken van deze verenigingen, met de inzet onze verenigingsondersteuners. Toelichting: We hebben deelgenomen aan de pilot Leve de Vereniging. Er is een evaluatie geweest van het proces en de resultaten. Tijdens de pilot zijn per regio verschillende onderzoeken of acties

Pagina 9 van 86

uitgezet. Dit heeft veel informatie opgeleverd. De pilot heeft uiteindelijk niet geleid tot één oplossing of een methode opgeleverd om te komen tot toekomstbestendige verenigingen, die over de hele gemeente en provincie uitgerold kan worden. Verenigingen hebben elk hun eigen uitdagingen en daarvoor is maatwerk nodig. De raad is actief geïnformeerd over de pilot en de resultaten. Het blijven inzetten op toekomstbestendige cultuur- en sportverenigingen is onder andere een vervolg op de pilot Leve de Vereniging en heeft onder voorbehoud een plek gekregen in de Regiodeal Zuidwest-Fryslân. Ondertussen ligt er een globale opzet voor een plan van aanpak voor het project Vitale verenigingen, voor de toekomstbestendigheid van verenigingen en vrijwilligers ten behoeve van de pijler Mienskip. Dit is in samenwerking opgesteld door Keunstwurk, Sport Fryslân en Doarpswurk. Het doel van dit project is een toekomstbestendig verenigingsleven (cultuur en sport) creëren, waarin vrijwilligers zich gewaardeerd voelen en duurzaam betrokken blijven, en waar inwoners actief kunnen deelnemen en elkaar ontmoeten. Begin 2025 wordt bestuurlijk besloten welke projecten doorgang zullen vinden. In samenwerking met de Provincie Fryslân wordt ingezet op leefbare dorpen, onder andere door de DOM-methode (de dorpen ontwikkelmethode).

De pilot in Blauhûs (Backoffice-model), zou hiervoor als eerste pilot kunnen fungeren. Het Backoffice- model is een model waarbij taken van verenigingen en/stichtingen in een (cluster) dorp(en) uit handen wordt genomen door een Backoffice, dat zich op de achtergrond bevindt. Hierbij kan gedacht worden aan boekhouding, het aanvragen van subsidies, vergunningaanvragen, et cetera. Tegelijkertijd blijven we naar nieuwe initiatieven kijken die kunnen bijdragen aan de toekomstbestendigheid van de mienskip. Een eerste brainstorm over de invulling van de pilot Leve de vereniging onder de regiodeal is gepland met de partners Keunstwurk, Sport Fryslân en Doarpswurk. Binnen de regelingen voor sportsubsidies is een regeling voor vitalisering van verenigingen en stichtingen. Verenigingen en stichtingen kunnen gebruikmaken van deze regeling als ze plannen hebben om te verduurzamen of te vitaliseren. Deze regeling staat gedurende het hele jaar open. Verenigingsondersteuners, behorende bij het beweegteam SWF, ondersteunen verenigingen als het gaat om het versterken van samenwerking, (mee)organiseren van activiteiten of nieuw aanbod en het aantrekken van vrijwilligers en nieuwe leden. Ook worden verenigingen ondersteund om het bestuurlijk kader op orde te brengen of te professionaliseren. In 2024 zijn de sportsubsidies herijkt.

De basis hiervoor ligt in het in december 2023 vastgestelde sport- en beweegbeleid ‘Sport ferbynt, de krêft fan bewege 2024+’. Hierbij zijn onder andere twee sportsubsidies samengevoegd, de vitaliseringssubsidie en de opleidingensubsidie. Ook de subsidie voor gehandicaptenteams is aangepast en heet voortaan Iedereen doet mee. 12.

We blijven investeren in buitensport accommodaties waaronder de ontwikkeling van sporthart Bolsward. Indicatoren/te behalen resultaat: • We vervangen minimaal twee kunstgrasvelden. • Uitvoering projectplan van Werkgroep en Gemeente inzake Sporthart Bolsward als onderdeel van de Regiodeal. • Start realisatie nieuw multifunctionele accommodatie (MFA). • Verbinding gerealiseerd tussen sociaal en fysiek domein. • Uitvoering van Bomenstructuurplan (inclusief fijnmazige padenstructuur). Toelichting: Kunstgrasveld In Makkum is een kunstgrasveld gerealiseerd. In Arum is dat in oktober gestart. In Bolsward is in september een gesprek geweest tussen de werkgroep en de gemeente. De werkgroep heeft als wens extra kunstgras en vervanging van een half kunstgrasveld. Er wordt een doorrekening van de kosten gemaakt.

Pagina 10 van 86

Nu het bij Sporthart Bolsward mogelijk is om het verlies van een volwaardig veld te compenseren, ontstaat er ook ruimte om het parkeerterrein zodanig te vergroenen dat hittestress kan worden voorkomen. Sporthart Bolsward De basis van Sporthart Bolsward is de Gebiedsvisie het Groene Hart van Bolsward met als ondertitel “van sportcomplex naar sportpark”. Deze visie is gemaakt samen met partijen in en rondom dit gebied en bevat een stappenplan. Op 8 december 2022 heeft de Werkgroep het Groene Sporthart van Bolsward - mede namens 22 belanghebbende partijen - een plan van aanpak overhandigd. Dit plan vormt de sleutel naar succes, omdat na de realisatie van nieuwbouw het gewenste park kan worden aangelegd. Daarnaast hebben deze partijen aangegeven breed te willen samenwerken aan een inclusieve samenleving ter bevordering van een brede welvaart. Het gaat hier om een integrale afweging waarbij het sociaal en ruimtelijk domein worden verbonden. Onze leidraad is samenwerken met de Mienskip op basis van co-creatie. De ruimtelijke kwaliteit wordt gebruikt om de gezondheid van onze inwoners te faciliteren, bevorderen en beschermen in samenwerking met lokale zorgaanbieders. Ontwikkelgebied A (de multifunctionele sportaccommodatie) Op 23 mei 2024 heeft de raad unaniem ingestemd met het beschikbaar stellen van een bijdrage uit het Ontwikkelfonds van € 1.000.000.

De Werkgroep Groene Sporthart Bolsward kan met verwijzing naar dit besluit fondsen en donateurs aanschrijven voor een bijdrage voor een nieuw gebouw. Deze aanpak heeft al effect. Einde 2024 was er een bedrag van € 600.000 toegezegd door 3 fondsen. Wij gaan aan de slag met de acties uit het raadsvoorstel. Ontwikkelgebied B (het zwembadterrein met stadscamping) Op 16 juli 2024 heeft het college een actieve raadsinformatie vastgesteld over de Procesaanpak toekomstbestendig plan Ontwikkelgebied B Bolsward.

Nr.

Actiepunt Hoofdtaakveld Cultuur

13.

We willen in deze coalitieperiode een groot sport of cultuur evenement dat bijdraagt aan positieve gezondheid en past bij onze identiteit. Indicatoren/te behalen resultaat: • We blijven ons inzetten om mogelijkheden te onderzoeken om naast The Passion Hemelvaart en Arcadia nog een groot sport- of cultuurevenement binnen te halen of te organiseren. The Passion heeft in 2023 plaatsgevonden. Arcadia vindt plaats in 2025. Hiervoor zijn middelen beschikbaar. We onderzoeken of we deze coalitieperiode nog een groot cultuurevenement kunnen binnenhalen of organiseren. Hiervoor zijn echter geen specifieke middelen beschikbaar gesteld. De beperkte financiële ruimte vraagt om creatieve oplossingen en mogelijk nieuwe samenwerkingsverbanden met externe partijen. Daarnaast is in de laatste maanden van 2024 de subsidieregeling ‘Een jaarrond cultuur 2025’ opgesteld. Het college van B&W heeft deze subsidieregeling begin december vastgesteld en heeft besloten voor deze subsidieregeling als subsidieplafond een budget van € 180.000,beschikbaar te stellen. De regeling is op 1 januari 2025 in werking getreden. Begin dit jaar zijn de culturele organisaties in onze gemeente hiervan op de hoogte gesteld via het Cultuurplein. Er is inmiddels één groot bovenlokaal project toegekend via deze regeling. Dit gaat om de aanvraag van Stichting Nootstroom (bekend van o.a.

de locatieopera Peter Grimes bij PaesensModdergat in 2021). Stichting Nootstroom brengt eind 2025 de opera Cavalleria Rusticana naar Súdwest Fryslân, een innovatieve locatieopera met impact op de regio, cultuur en economie. Deze klassieker van Pietro Mascagni wordt op innovatieve wijze vertaald naar de Friese context,

Pagina 11 van 86

waarbij muziek, erfgoed en de unieke kracht van Súdwest-Fryslân samenkomen. Stichting Nootstroom wil bij de organisatie van Cavalleria Rusticana de lokale MKB en culturele instellingen actief betrekken. Dit sluit mooi aan bij ons cultuurbeleid waarin we samenwerkingen willen stimuleren en een jaarrond cultureel programma willen bieden aan onze inwoners en bezoekers. 14.

We doen mee aan Arcadia als grote gemeente, omdat er mooie activiteiten geprogrammeerd kunnen worden voor eigen inwoners en toeristen. Indicatoren/te behalen resultaat: • We stimuleren, door middel van een subsidieregeling, mienskipsinitiatieven die een bijdrage leveren aan Arcadia 2025. Toelichting: In 2025 vindt de tweede editie van Cultuurtriënnale Arcadia plaats van 17 mei tot en met 24 augustus. Arcadia 2025 is een (100 daags) cultureel programma in Friesland waar kunst- en cultuurprojecten worden uitgevoerd, met als doel maatschappelijke uitdagingen aan te gaan en zodoende een creatieve, veerkrachtige samenleving te stimuleren. Het programma bestaat uit vernieuwende projecten die mensen inspireren en waarbij ze elkaar kunnen ontmoeten. Het thema van deze editie is ‘Grûn’. Dit staat voor groei, samenwerking en de kracht van de mienskip. Vanuit Súdwest-Fryslân sluiten we aan bij Arcadia waarbij wij inzetten op het faciliteren van initiatieven uit onze gemeente en de mienskip. In de programmabegrotingen van 2023, 2024 en 2025 is jaarlijks €75.000 gereserveerd. Dat betekent dat er tot en met 2025 €225.000 beschikbaar is. De beoogde besteding van deze middelen is op 12 november 2024 in de collegevergadering vastgesteld.

De middelen worden ingezet via een subsidieregeling ‘Arcadia SWF 2025 (€145.000), het project ‘De Siel van Súdwest (€50.000) en organisatiekosten van Arcadia (€30.000). Op 3 december 2024 is de subsidieregeling in werking getreden. Er is subsidie beschikbaar voor culturele activiteiten die passen bij Arcadia 2025. Daarnaast kunnen dorpen subsidie aanvragen voor het organiseren van een Bloeiweek. Dit maakt deel uit van het project Fryslân Bloeit waar inwoners elkaar ontmoeten en werken aan een duurzame toekomst. De raad is hierover medio januari 2025 via Actieve Informatie geïnformeerd. Met een communicatiecampagne informeren we de dorpen, verenigingen, lokale partners en inwoners over de mogelijkheid om subsidie aan te vragen voor een project in de buurt. Dit doen we met gerichte communicatie naar verenigingen en dorpsbelangen en met advertenties via de lokale kranten en sociale media. Ook sluiten we aan bij de communicatie van Arcadia.

15.

We maken het Frysk, Stadsfries en Hylpersk meer zichtbaar, op straat en digitaal. Indicatoren/te behalen resultaat: • We stellen een uitvoeringsplan op, inclusief SMART doelen van zaken die geschikt zijn om in het Fries (of Stadsfries en Hylpersk) te vertalen en geven aan welke communicatiemiddelen geschikt zijn. Toelichting: Het beleidsplan ‘Frysk...en mear! Taalbelied gemeente Súdwest-Fryslân’ had een looptijd tot en met 2024. In 2024 is gestart met de ontwikkeling van nieuw beleid. Het nieuwe beleid zal in de loop van 2025 worden vastgesteld. Dit is iets later dan verwacht vanwege onduidelijkheid over de ambities en onduidelijkheid over de inzet van de meertaligheidscoördinator. Tussen rijk en provincie is een nieuwe bestuursafspraak voor de periode 2024-2028 vastgesteld. Hierbij is onder andere geld beschikbaar gesteld voor meertaligheidscoördinatoren voor gemeenten. Over de invulling en bekostiging hiervan zijn we in gesprek met de provincie. De provincie wil dat elke gemeente bijdraagt met een cofinanciering. Een cofinanciering zal, vanwege het ontbreken van extra middelen, ten koste gaan van uitvoeringsmiddelen. In samenwerking met de gemeenten Heerenveen en De Fryske Marren stellen we een plan op voor de inzet van een meertaligheidscoördinator in onze gemeenten. We dienen gezamenlijk een aanvraag in bij de provincie voor de middelen.

De provincie heeft een nieuwe nota “Fansels Frysk” opgesteld naar aanleiding van de nieuwe bestuursafspraak.

Pagina 12 van 86

Er is een subsidieregeling Friese taal. Doel hiervan is activiteiten te organiseren die de Friese taal, het ‘Stedsk’ of het ‘Hylpers’ meer zichtbaar maken in de gemeente. We willen de subsidieregeling bekender maken. In het nieuwe taalbeleid zullen we daar voorstellen voor doen. 16.

We ontwikkelen nieuw cultuurbeleid met focus op toekomstbestendige verenigingen en toegankelijkheid van cultuurvoorzieningen. Indicatoren/te behalen resultaat: • We voeren het uitvoeringsplan van het cultuurbeleid uit. Toelichting: Aan de hand van de in het beleid geformuleerde ambities en doelen werken we samen met het culturele veld aan de uitvoering van het beleid. Met Cultuurplein Súdwest-Fryslân hebben we regelmatig afstemming over ontwikkelingen op het gebied van kunst en cultuur(beleid). Om inzicht te krijgen in de effectiviteit van het cultuurbeleid wordt een keer per drie jaar een enquête afgenomen over de beleving van cultuur in onze gemeente. Daarover maken we een rapportage voor de raad. Hierin gaan we ook in op de voortgang en resultaten van het beleid, met onder andere aandacht voor de toekomstbestendigheid van het verenigingsleven.

17.

Blijven ondersteunen van kunst en cultuur en musea en voldoende laagdrempelige voorzieningen voor beoefenen van (amateur) kunst voor onze inwoners. Indicatoren/te behalen resultaat: • In 2025 is de voorlichting rondom subsidies en de zichtbaarheid ervan verbeterd. Het culturele veld weet beter welke subsidiemogelijkheden er zijn op het gebied van cultuur, zodat dit ten goede komt aan onze inwoners. • Met de nieuwe subsidieregeling musea willen we de musea stimuleren plannen en ambities te realiseren, om zo de kwaliteit en toekomstbestendigheid van musea in SWF te waarborgen. Toelichting: Periodiek wordt, aan de hand van het communicatieplan, bekeken welke communicatieacties uitgezet kunnen worden om de subsidiemogelijkheden (verder) onder de aandacht te brengen. Afgelopen periode is bijvoorbeeld met het Cultuurplein en de stads- wijk- en dorpen coördinatoren actief informatie gedeeld over de (nieuwe) regelingen 80 jaar Vrijheid, Arcadia en Jaarrond Cultuur. De aangeboden flyers zijn van daaruit verder gedeeld met het culturele veld. Ook is er via de website van de gemeente en via social media informatie over deze regelingen gedeeld. De museumcommissie heeft alle musea bezocht en de plannen en ambities voor de periode 2025-2028 beoordeeld. In oktober 2024 heeft de commissie haar advies aangeboden aan het college van B&W.

Op basis van onder meer dit advies heeft het college van B&W de subsidies voor de musea voor de periode 2025-2028 verleend.

18.

We ondersteunen actief de samenwerking van onze musea. Indicatoren/te behalen resultaat: • De samenwerking tussen de musea is verder versterkt door de aanjagende en coördinerende rol van de Stichting Samenwerking Musea Zuidwest Friesland. Toelichting: Stichting Samenwerkende Musea voert drie projecten uit: 1. Narratief/website (gezamenlijk verhaal en presentatie) 2. Súdwest-Fryslân Academy (kennisdeling en versterken onderlinge samenwerking) 3. Publieksonderzoek (data genereren i.s.m. provincie en Waterland van Friesland) De website is gelanceerd op 26 januari 2024.

Pagina 13 van 86

De Súdwest-Fryslân Academy is opgezet en voor de zomer van 2024 afgerond. De SWF Academy is door alle musea als zeer positief ervaren. De musea hebben afgesproken de SWF Academy voort te zetten in een iets lagere frequentie. Vanuit de Stichting Samenwerkende Musea wordt met de uitvoering van het project Siel fan Súdwest het gezamenlijke verhaal (narratief) geformuleerd. Het project “Siel fan Súdwest” maakt deel uit van het programma van Arcadia 2025 (17 mei t/m 24 augustus), dat als thema Grûn heeft. Op acht plekken in de gemeente Súdwest-Fryslân benaderen kunstenaars deze thema’s vanuit regionaal en historisch perspectief. Ze verdiepen zich in het idee van ‘grûn’ (grond) als fysieke bodem, culturele basis of fundament van tradities. Zij dragen met hun werk bij aan de gezamenlijke verhaallijn over de regio. Op 13 februari 2025 vond de startbijeenkomst van ”De Siel van Súdwest” plaats. Op deze dag zijn de negen kunstenaars die bij de negen musea in residentie gaan bekend gemaakt. De Stichting Samenwerkende Musea SWF heeft samen met de provinciale en regionale marketingorganisaties (Merk Fryslân en VVV Waterland van Friesland) een uitgebreid publieksonderzoek geïnitieerd dat kan dienen als basis voor zowel collectieve marketing als marketing per individueel museum.

Nr.

Actiepunt Hoofdtaakveld Dichtbij meedoen

19.

We investeren in toekomstbestendige ontmoetingsplaatsen en stimuleren meervoudig gebruik en activiteiten, ook overdag. Indicatoren/te behalen resultaat: • We ontwikkelen het beleid voor ontmoetingsplaatsen door, met name op het gebied van sociale verduurzaming. • We blijven vraaggerichte ondersteuning bieden (via Doarpswurk en Sociaal Collectief) aan besturen; • We hebben extra aandacht voor ondersteuning aan besturen in aandachtswijken en -dorpen. We sluiten waar mogelijk aan bij de integrale wijkaanpak; • We hebben aanvullend beleid ontwikkeld met woningcorporaties en zorginstellingen voor de ontmoetingsplaatsen in of bij ouderenhuisvesting. Toelichting: Onze 63 ontmoetingsplaatsen zijn belangrijke plekken, waar mensen elkaar kunnen ontmoeten en waar laagdrempelige en preventieactiviteiten plaatsvinden. We investeren op meerdere manieren in toekomstbestendige ontmoetingsplaatsen. Zo maken we een inhaalslag met (achterstallig) onderhoud en verduurzaming van de gebouwen. Maar we willen ook inzetten op multifunctioneel gebruik en activiteiten. Dit doen we onder andere door meer verbinding te leggen met (sociaal-maatschappelijke) partners en hen te wijzen op de ruimtes van bestaande ontmoetingsplaatsen. We zien dat dit steeds vaker gebeurt, waardoor de ontmoetingsplekken een hogere bezettingsgraad krijgen en kwetsbare inwoners eerder bereikt kunnen worden.

Dit past ook bij de ambitie om onze dienstverlening dichtbij aan te bieden. Door het gebruik van de lokale ontmoetingsplekken in de dorpen en wijken zijn we als gemeente dichtbij onze inwoners aanwezig, waardoor inwoners op een laagdrempelige manier bereikt kunnen worden. Gemeentelijke bijeenkomsten waarbij ook externe partners aanwezig zijn worden, indien mogelijk, steeds vaker gehouden in ontmoetingsplekken. Deze partners (zoals de welzijnsorganisatie en hoofdaanbieders) sluiten met activiteiten ook steeds vaker aan bij de lokale ontmoetingsplekken. Op deze manier ontstaat er bovendien meer aandacht voor verschillende doelgroepen.

20.

We ondersteunen ontmoetingsplaatsen in verduurzaming. Indicatoren/te behalen resultaat: • We verstrekken subsidies aan ontmoetingsplaatsen voor groot onderhoud en verduurzaming.

Pagina 14 van 86

Toelichting: Een van de pijlers van het beleid ‘Ontmoetingsplaatsen 2023-2033’ is een inhaalslag op (achterstallig) onderhoud en het inzetten op maximale verduurzaming van alle 63 ontmoetingsplekken. Om dit te kunnen doen, zijn in februari twee projectleiders gestart om deze opgave uit te voeren. Op basis van de opgave is er een nieuwe subsidieregeling groot onderhoud en verduurzaming opgesteld, deze gaat in per januari 2025. Aanvullend op de vernieuwde regeling zijn de besturen van alle ontmoetingsplaatsen actief benaderd over de mogelijkheden voor (ondersteuning bij) verduurzaming en financieringsmogelijkheden. Op dit moment zijn, vooruitlopend op de nieuwe subsidieregeling, al een aantal ontmoetingsplaatsen bezig met groot onderhoud en verduurzaming. Deze plannen stimuleren we en hiervoor kennen we een incidentele subsidie toe. Ook bij besturen van ontmoetingsplaatsen wordt de noodzaak en wens om te investeren in verduurzaming van gebouwen steeds vaker ingezien en groter. Er is de afgelopen maanden vaker een beroep gedaan op de gemeente om mee te kijken naar de opgave, of op Doarpswurk om te ondersteunen bij het opstellen van een goed investerings- en dekkingsplan. Met dit plan kunnen besturen ook overige bronnen van financiering aanvragen, zoals fondsen en andere regelingen.

Er zijn nu een aantal concrete subsidieverzoeken in behandeling en er is ook zicht op verzoeken die er dit jaar nog aankomen. Er zijn in totaal zo’n 24 besturen actief bezig met (plannen voor) verduurzaming, vaak in combinatie met groot onderhoud. Inmiddels is de nieuwe subsidieregeling vastgesteld. Op 10 december is er een collectieve bijeenkomst georganiseerd waar 60 bestuursleden aanwezig waren van diverse ontmoetingsplaatsen. Tijdens deze bijeenkomst is er veel informatie uitgewisseld en is een toelichting gegeven op de nieuwe subsidieregeling. 21.

Betere ondersteuning van besturen bij het verduurzamen van ontmoetingsplaatsen en exploitatie. Indicatoren/te behalen resultaat: • We hebben de besturen van alle ontmoetingsplekken actief benaderd en, indien nodig, ondersteuning geboden bij de fysieke verduurzaming van het gebouw. Toelichting: We willen besturen zo goed mogelijk ondersteunen. De vorm van ondersteuning kan verschillen, omdat er overal weer andere vraagstukken zijn: op het gebied van onderhoud en verduurzaming, versterken van bestuur of activiteitenaanbod. De afgelopen maanden is het vaakst ingezet op ondersteuning bij het opstellen van een concreet plan voor bijvoorbeeld onderhoud/renovatie en verduurzaming. In veel gevallen vragen we Doarpswurk om de besturen te ondersteunen. Doarpswurk kan begeleiding bieden in concretisering van het plan, het vinden van bronnen van financiering, et cetera. In een aantal gevallen is er ook behoefte aan extra ondersteuning, omdat het moeilijk is om bestuursleden te vinden. Ook het vinden en binden/vasthouden van vrijwilligers is vaak een uitdaging. We proberen om hierin meer verbinding te leggen met stichting Sociaal Collectief. Deze stichting kan bemiddelen in het vinden van vrijwilligers. Uiteraard wordt er dan zo goed mogelijk gekeken naar een passende match en naar vrijwilligers ‘tichtby’.

De ondersteuning die wordt ingezet, is vooral vraaggericht en passend bij de behoefte vanuit een bestuur. We hebben te maken met een diversiteit aan besturen en vraagstukken, maar er is ook overlap. De komende maanden willen we voor deze vraagstukken onderzoeken hoe we hier meer een collectieve vorm van ondersteuning in kunnen ontwikkelen en aanbieden. Het gaat dan bijvoorbeeld om het vinden en binden van vrijwilligers en het uitbreiden van het activiteitenaanbod voor meerdere doelgroepen. We doen dit samen met Doarpswurk en Sociaal Collectief. Om te achterhalen wat actuele vraagstukken zijn, worden alle 63 ontmoetingsplaatsen actief en laagdrempelig benaderd. Deze uitvraag zal schriftelijk gedaan worden en is onderwerp op de agenda tijdens de collectieve bijeenkomst op 10 december 2024. Ook nemen we dit mee in de lopende contacten met besturen. Het doel is om in 2025 deze resultaten inzichtelijk te krijgen.

Pagina 15 van 86

Tijdens de collectieve bijeenkomst is de ondersteuningsvraag bij besturen opgehaald. Hierin kwamen een aantal centrale thema’s naar voren zoals; Vinden en binden van vrijwilligers, het bereiken van jongvolwassenen en de behoefte aan het onderling uitwisselen van kennis. Op basis van deze gedeelde vraagstukken is er een oproep gedaan voor het starten van een expertteam. Met elkaar nadenken over de lopende vraagstukken om samen de toekomstbestendigheid van ontmoetingsplaatsen vorm te geven. In januari wordt een verslag van de bijeenkomst nagestuurd waarop besturen nog kunnen reageren met aanvullingen of vragen. 22.

We gaan laagdrempelige activiteiten subsidiëren. Indicatoren/te behalen resultaat: • We subsidiëren laagdrempelige activiteiten, zodat er geen financiële drempel is om deel te nemen aan een activiteit. Toelichting: Activiteiten in de lokale ontmoetingsplekken horen laagdrempelig te zijn en toegankelijk voor iedereen. Een uitgangspunt vanuit het beleid is dat de kosten voor activiteiten hierin geen belemmering mogen zijn. Jaarlijks is er € 50.000 beschikbaar voor besturen om laagdrempelige activiteiten te kunnen organiseren. We werken nu aan een regeling met weinig voorwaarden, waar besturen aanspraak op kunnen maken. Hierbij kijken we ook naar samenhang met andere regelingen die hetzelfde doel hebben (onder andere het Kernenfonds). Er zijn namelijk best veel regelingen, die als doel hebben om het activiteitenaanbod in dorpen en wijken te stimuleren. Voor inwoners en besturen kan dit verwarrend zijn. We bekijken hoe we hier slimme koppelingen in kunnen maken. In 2024 konden besturen van ontmoetingsplaatsen eenmalig een subsidie aanvragen van € 750 voor de organisatie of het aanbieden van laagdrempelige activiteiten. Met deze impuls willen we toegankelijke activiteiten stimuleren voor diverse doelgroepen, die aansluiten bij onze beleidsdoelstellingen van ontmoeten, preventie en activering.

We hopen hiermee besturen te prikkelen om naast de huidige exploitatie- en beheersfunctie ook een rol te spelen in het aanbod van activiteiten. In oktober is de subsidie voor laagdrempelige activiteiten opengesteld en hier hebben 36 ontmoetingsplaatsen gebruik van gemaakt. De reacties op deze eenmalige subsidie zijn erg positief. Op basis van het Omgevingsprogramma Wonen & Zorg is er met woningcorporaties, zorginstellingen, het zorgkantoor, huurdersverenigingen en de adviesraad sociaal domein overeenstemming bereikt over de onderwerpen waarover we afspraken gaan maken betreffende de realisatie en exploitatie van ontmoetingsplaatsen voor kwetsbare inwoners. Het gaat hier veelal om ontmoetingsruimten binnen woonzorgvoorzieningen. Concrete afspraken over de uitvoering hiervan zullen de komende maanden worden gemaakt. Hierbij wordt ook goed gekeken of en zo ja hoe de bestaande ontmoetingsplekken ingezet kunnen worden en of er een koppeling gemaakt kan worden met bestaand activiteitenaanbod. De huidige besturen zullen hierbij betrokken worden.

23.

We zetten kernenbeleid voort, maatwerk per kern die aansluit bij de behoefte. Indicatoren/te behalen resultaat: • Iedere stad, dorp en wijk heeft een coördinator. Toelichting: Dit resultaat is behaald. Alle steden, dorpen en wijken hebben een coördinator. Alle vacatures zijn in de loop van 2023 ingevuld. Er is daarnaast gekeken naar hoe het kernenbeleid loopt, bijvoorbeeld de relatie met de gebiedsgerichte aanpak, de inzet van de coördinatoren, de actualisatie van de Wijkaanpak Sneek en Bolsward en de harmonisatie van diverse subsidieregelingen op het gebied van leefbaarheid. De raad ontvangt medio 2025 zoals gebruikelijk het jaarverslag van het

Pagina 16 van 86

kernenfonds. De harmonisatie van diverse subsidieregelingen en het harmoniseren van diverse vormen van ondersteuning door verschillende partijen volgt in het derde of vierde kwartaal van 2025. 24.

De subsidieregeling ‘Ut de Mienskip’ en het Kernenfonds worden verlengd. Indicatoren/te behalen resultaat: • We verlenen subsidie vanuit het kernenfonds. • We honoreren de aanvragen Ut de Mienskip tot het eenmalige budget op is. Toelichting: Vanuit het Kernenfonds zijn er in het eerste kwartaal van 2025 12 subsidieaanvragen toegekend met een totaalbedrag van € 24.725,-. Daarnaast is er een bedrag van € 3.430,- uitgegeven aan ondersteuningskosten en is er aan 53 stads-, dorps- en wijkbelangen organisatiegeld 2025 uitgekeerd voor hun bestuurskosten met een totaalbedrag van € 57.081. Het eenmalige budget Ut de Mienskip is in het 4de kwartaal van 2024 op gegaan, daarmee is deze subsidieregeling beëindigd.

25.

We zetten ons in om een dementievriendelijke gemeente te worden. Indicatoren/te behalen resultaat: • In het netwerk dementievriendelijk Súdwest-Fryslân worden verschillende initiatieven ontwikkeld om inwoners met dementie zo lang mogelijk mee te laten doen in hun eigen omgeving. Dit gaat van trainingen, gespreksgroepen, wandelgroep tot verbeteren van samenwerking tussen betrokken partijen. Toelichting: Uit onderzoek van Alzheimer Nederland blijkt dat Súdwest-Fryslân boven het landelijk gemiddelde scoort op dementievriendelijkheid. In februari jl. heeft AlzheimerNL het certificaat ‘dementievriendelijke gemeente’ uitgereikt aan de gemeente. Vrijwilligers, sociaal collectief, praktijkondersteuners, gebiedsteams, hoofdaanbieders en casemanagers dementie, die zich inzetten voor inwoners met dementie, waren bij de uitreiking aanwezig. Het is een erkenning voor iedereen, die zich dagelijks inzetten voor inwoners met dementie en hun mantelzorgers. In het najaar is de eerste gespreksgroep voor partners van inwoners met dementie gestart. De deelnemers van de gespreksgroep in Wommels hebben aangegeven graag als groep maandelijks bij elkaar te blijven komen. De groep wordt begeleid door een vrijwilliger. In januari is een partnergespreksgroep gestart in Workum. Daarnaast is in Sneek ook een gespreksgroep gestart voor partners van mensen met jong dementie.

26.

We stellen een mantelzorgcoördinator aan. Indicatoren/te behalen resultaat: • Zorgen voor meer bekendheid en betere vindbaarheid van de mantelzorgondersteuning en vergroten van de bewustwording over mantelzorg. Toelichting: Naar aanleiding van het onderzoek van MantelzorgNL is bij stichting Sociaal Collectief de mantelzorgcoördinator in september 2024 gestart. Deze coördinator is aan de slag met het verbeteren van de organisatie van de mantelzorgondersteuning. Mantelzorgers zijn niet altijd op de hoogte van de beschikbare hulp en vinden het soms lastig om ondersteuning te regelen. Veel mantelzorgers weten niet dat ze mantelzorger zijn en dus recht hebben op ondersteuning. Het Stipepunt Mantelzorg is hiervoor de aangewezen plek. In januari was er in de media aandacht voor de koffieochtend voor mantelzorgers. De Netwerken Mantelzorg zijn in februari weer opgestart met een netwerklunch. De mantelzorgcoördinator is hier nu de trekker van.

Pagina 17 van 86

27.

We verhogen waardering mantelzorgers naar 100 euro. Indicatoren/te behalen resultaat: • Het aantal aanvragen voor mantelzorgwaardering is hoger dan in 2023. Toelichting: Beide resultaten zijn inmiddels gerealiseerd.

28.

We werken aan een goed netwerk voor preventie en de zorg voor kwetsbare ouderen. Indicatoren/te behalen resultaat: • We borgen preventie en zorg voor kwetsbare ouderen in verschillende netwerken in de gemeente. Toelichting: • Binnen het programma ‘Gezond ouder worden’ (GOW) wordt ingezet op de basisvoorwaarden gezonde leefstijl en waardevolle relaties. • Bij Sociaal Collectief heeft Gezond Ouder Worden een vaste plek in het werk ingenomen en is de kennis over het thema voldoende geborgd. Maar in het veld zien we toch dat er nog wel iets nodig is. Daarom is bij Sociaal Collectief een aanjager Gezond Ouder Worden actief. Zo kunnen we het onderwerp op de agenda te blijven zetten bij de verschillende Alliantieen netwerkpartners. • Er zijn, zoals gepland, twee nieuwsbrieven Gezond Ouder Worden uitgekomen in 2024. In de nieuwsbrieven worden alle lezers op de hoogte gesteld van alle activiteiten, projecten en programma’s op het gebied van Gezond Ouder Worden in SWF. Waar we begonnen met ruim 20 oorspronkelijke Alliantie-partners die de nieuwsbrief ontvingen, groeide dat netwerk in 2024 naar meer dan 50 partijen die zich verbonden voelen met het gedachtegoed van Gezond Ouder Worden. • Er zijn twee bijeenkomsten geweest met afgevaardigden uit de Alliantie om een Stuurgroep GOW vorm te geven.

In overleg met de deelnemers en gemeente is besloten om geen stuurgroep in het leven te roepen, maar een werkgroep. Deze groep gaat in 2025 twee netwerkbijeenkomsten voor de medewerkers van alle Alliantie-partners organiseren. Tijdens deze bijeenkomsten willen we van elkaar leren en ‘good practices’ delen. Het eigenaarschap ligt bij de Alliantie-partners zelf. Iedere Alliantie-partner kan deel uitmaken van het netwerk en levert een actieve bijdrage. Zo is de aanjager GOW deelnemer in de werkgroep ‘Ik sta sterk’ (valpreventie). • Daarnaast heeft de aanjager Gezond Ouder Worden maandelijks provinciaal overleg onder leiding van de projectleider Fitaal Wiis van de Friese Preventie Aanpak, waarin verschillende gemeenten ervaringen uitwisselen en tips delen over Gezond Ouder worden. • De ketenaanpak Valpreventie (opdracht vanuit GALA) is verder uitgerold in onze gemeente. Valpreventie richt zich op het verminderen van de kans op vallen door middel van oefeningen (zoals balans- en spierversterkende oefeningen) en wordt aangeboden aan inwoners van 65+ die thuis wonen en een valrisico hebben. Naast het aanbieden en organiseren van de trainingen zijn er extra aanbieders (fysiotherapeuten) van valpreventie geschoold. Er zijn met 7 fysiotherapiepraktijken inkoopafspraken gemaakt en contracten gesloten. Hiermee streven we naar voldoende valpreventief aanbod, verspreid over de gemeente.

Naast de fysiotherapeuten kunnen ook gekwalificeerde seniorensportdocenten ingezet worden. Begin maart (2025) is een fittest georganiseerd in Sneek voor ongeveer 100 inwoners (65+). Hier is naar de algehele fitheid gekeken en naar eventueel verhoogd valrisico. Er is een communicatieplan voor valpreventie ontwikkeld, met bijbehorende materialen (zoals flyers, posters, informatiekrant, narrowcasting).

29.

We versterken de Stipepunten in onze gemeente, promoten vrijwilligerswerk en ondersteunen vrijwilligers in het contact met onze gemeente. Indicatoren/te behalen resultaat: • We maken van het Stipepunt het expertisecentrum voor vrijwilligers.

Pagina 18 van 86

Toelichting: Door in de Stipepunten met meerdere zorgpartners aanwezig te zijn, kunnen inwoners onder het genot van een kop koffie, hun vragen stellen op het gebied van vrijwilligerswerk, mantelzorg en papierhulp. Bovendien stimuleren we via het ontmoetingenbeleid om in dorpshuizen en wijkgebouwen ook overdag activiteiten te organiseren, zodat ontmoetingen en vrijwilligerswerk in eigen buurt plaatsvinden. Vanuit de Stipepunten in Koudum, Bolsward en Sneek wordt maandelijks een koffieochtend georganiseerd voor mantelzorgers. In opdracht van de gemeente heeft Sociaal Collectief nagedacht over hoe het vrijwilligerswerk beter te ondersteunen. Het heeft een plan van aanpak Expertisecentrum vrijwilligerswerk opgesteld. In 2025 wordt bekeken of dit (financieel) haalbaar is. Hiervoor is ook een aanvraag ingediend bij het Oranjefonds. We wachten de beslissing af. Inmiddels is er gestart met het maken van afspraken met de verschillende ketenpartners. Doel is om met de bezoeken helder te krijgen waar de behoefte ligt en hoe we vrijwilligerswerk kunnen versterken. 30.

We ondersteunen ten volste maatschappelijke initiatieven als kerken, Humanitas, Leger des Heils ed. Indicatoren/te behalen resultaat: • Maatschappelijke initiatieven die bijdragen aan een sterke sociale basis worden door de gemeente ondersteund. Toelichting: Het Leger des Heils heeft voor 2025 weer subsidie aangevraagd voor het organiseren van de buurtkamer aan de Worp Tjaardastraat in Sneek. Dit is een laagdrempelige inloopvoorziening in de Noorderhoek. Hier vinden allerlei activiteiten plaats, zoals het gezamenlijk nuttigen van een maaltijd, een kledingwinkel, een huiskamerinloop, et cetera. Ook worden kwetsbare inwoners waar mogelijk in contact gebracht met verenigingen en andere activiteiten in de wijk en zo nodig met huisarts, gebiedsteam, et cetera. Partners, waaronder Dynhus, Stjoer, Sociaal Collectief, AtHomeFirst, Alliade/GGZ, zijn samen met inwoners plannen aan het ontwikkelen voor ontmoetingsplekken/inloopvoorzieningen in Bolsward, Workum en Sneek. Inmiddels is in Workum het Ikkershûs van start. Omdat de inloop in een voormalig schoolgebouw plaatsvindt dat gesloopt gaat worden, vinden er nog gesprekken plaats om de mogelijkheden te bespreken om deze ontmoetingsplaats een plek te geven de Klameare. Ook in Bolsward is er dringend behoefte aan een inloop/netwerkcentrum. Tijdelijk is nu in Bolsward-noord hiervoor een leegstaande huurwoning beschikbaar gesteld.