Bijlage 8 - Bijlage bij regels BGB-II - Beschermde en gemeentelijke gezichten

De bebouwing op de terp is opgebouwd uit een uit baksteen opgetrokken beganegrondlaag met een schildkap of zadeldak en dateert overwegend uit de 19de eeuw. De aaneengesloten langs een rechte rooilijn gesitueerde panden liggen of direct langs de paden of kennen stoepen met daarlangs in veel

gevallen hekwerken. De dubbelzijdig bebouwde delen van de paden kennen hierdoor een uitgesproken steenachtig karakter, in tegenstelling tot het westelijk deel van de Binnenbuorren waar tussen het pad en het water overtuintjes liggen met op de erfgrenzen hekwerken of beplanting. Het steenachtig karakter van een deel van de dorpskern vormt een tegenstelling met het open, grotendeels onbebouwde kerkterrein dat is ingericht als begraafplaats. Langs de zuidrand van het kerkterrein dat wordt omgeven door een hekwerk staat een rij middelhoge bomen die een scheiding vormt met de Binnenbuorren. Ook de op ruime kavels gelegen lintbebouwing langs de weg naar Rauwerd contrasteert met de steenachtige dorpskern op de terp. Een stelpboerderij, een 19de-eeuwse dorpscafe en een tiental woonhuizen vormen aan de oostzijde van het dorp een geleidelijke overgang naar het open land. Hierbij vormt het volumineuze, twee bouwlagen met kap tellende cafe een ruimtelijke beeindiging van de Binnenbuorren. Ook aan de westzijde van het dorp is van een geleidelijke overgang sprake door de ligging van een met erfbeplanting omgeven boerderij aan de weg naar Terzool en enkele panden langs de opvaart. Aan de zuidzijde van het dorp vormt de opvaart een scherp afleesbare begrenzing.

De kenmerkende vrije ligging aan het open land is aan deze kant van het dorp alsmede aan de zuidoost- en zuidwestkant goed bewaard gebleven. Een verzwakking van deze vrije ligging heeft aan de noordkant plaats gevonden door de aanleg van de Harstawei. Door de herverkaveling en herinrichting van de voormalige weidegronden tussen de Buitenbuorren en de Harstawei tot deels voor recreatie bestemde grasvelden en het aanbrengen van beplanting is de kenmerkende relatie tussen de terp en de weidegronden hier voor een deel verbroken. De brede profilering van de Harstawei en de verbindingsweg met het dorp, betekenen een versnippering binnen het gebied en een barriere in de ruimtelijke beleving van het open weidelandschap vanaf de terp. Begrenzing van het aangewezen gebied Het gebied waarop de aanwijzing van Poppingawier als beschermd dorpsgezicht betrekking heeft, omvat de bebouwingsstructuur op de terp alsmede dat onderdeel van de lintbebouwing langs de weg naar Rauwerd dat een ruimtelijke eenheid vormt met de terpnederzetting. Vanwege de voor het dorp kenmerkende vrije ligging binnen het

aangrenzende open weidelandschap, is ook een stuk open weidegebied ten zuiden van de terp binnen de begrenzing opgenomen. De begrenzing van het beschermde dorpsgezicht is weergegeven op de bijgevoegde kaart (Rijksdienst voor de Monumentenzorg, nummer 252). Rechtsgevolg aanwijzing Ter effectuering van de bescherming van het aangewezen dorpsgezicht moet ingevolge artikel 37, lid 8 van de Wet op de Ruimtelijke Ordening een bestemmingsplan worden ontwikkeld. De toelichting op de aanwijzing als beschermd dorpsgezicht kan daarbij wat het beschermingsbelang betreft als uitgangspunt dienen. Doel van de aanwijzing is, de karakteristieke met de historische ontwikkeling samenhangende structuur en ruimtelijke kwaliteit van het gebied te onderkennen als zwaarwegend belang bij de verdere ontwikkelingen binnen het gebied. De aanwijzing beoogt op die wijze een basis te geven voor een ruimtelijke ontwikkeling, die inspeelt op de aanwezige kwaliteiten, daarvan gebruik maakt en daarop voortbouwt.

Geraadpleegde literatuur: Aa, A.J. van der. Aardrijkskundig woordenboek der Nederlanden. dl. 8. Gorinchem, 1846. Boeles, P.C.J.A. Friesland tot de 11 de eeuw. 2de dr. 's-Gravenhage, 1951. Boersma, J. W. (samenstelling). Terpen, mens en milieu. Haren, 1970. Glazema, P. Gewijde plaatsen in Friesland. Meppel, 1948. Halbertsma, H. Terpen tussen Vlie en Eems. Groningen, 1963. Klok, R.H.J. 'Terpen zullen ons een zorg zijn'. Groningse Volksalmanak, (19741975)129-167. Rienks, K.A. en Walther, G.L. Binnendiken en Slieperdiken yn Fryslan. Boalsert, 1954.

Colofon: Uitgave van de Rijksdienst voor de Monumentenzorg, Zeist. Historisch-geografisch en stedebouwkundig onderzoek: Ir. J . Metz, Zeist. Foto's: Dienst van het Kadaster en de Openbare Registers, Apeldoorn (afb.2); Rijksdienst voor de Monumentenzorg, Zeist (afb. 1,3,4); Topografische Dienst, Emmen (omslag). Kaart: Studio Ineke van der Burg, Bilthoven. Verkoopprijs f 10,-. Deze publikatie is schriftelijk of telefonisch te bestellen bij het Distributiecentrum DOP Postbus 20014 2500 EA 's-Gravenhage. Telefoon: 070-78 98 80. Onder vermelding van bestelnummer of ISBN 90346 1475 1. Druk: Staatsdrukkerij, 's-Gravenhage.

Fotobijlage

Afb. 1. B. Schotanus a Sterringa, Uitbeeldinge van de Heerlijkheit Friesland, 1970 (facsimile herdruk van 1718), grietenij Ftauwerderhem, fragment.

5

Afb. 3. Topographische en Militaire Kaart van het Koningrijk der Nederlanden, 1973 (facsimile herdruk van 1854), blad 11, fragment.

7

PROVINCIE

G E M E E NTE

FRIESLAND

R A T W K It I) K R H K M .

rjitjare Tan Imio Sui-nignr t<r Lemnmrara

18C5 J*.90 Bundrrs.

2R0O

inmonrrs.

Afb. 4. J . Kuyper, Gemeente-atlas van Nederland, 1865, provincie Friesland, gemeente Rauwerderhem.

8

Beschermd gezicht Sandfirden

Beschermd gezicht Scharnegoutum

Gemeentelijk gezicht IJlst

Gemeentelijk gezicht Westhem en Greonterp