Bijlage 4. - Programmabegroting 2024

Programmabegroting 2024 Veiligheidsregio Fryslân

Voorwoord In de begroting kijken we vooruit naar welke resultaten Veiligheidsregio Fryslân wil gaan realiseren om zijn bijdrage te leveren aan een veilig en gezond Fryslân. De context waarin Veiligheidsregio Fryslân de laatste jaren opereert, is door alle crises weerbarstig en dynamisch geweest. Onze bijdrage in de bestrijding van Coronacrisis, de opvang van ontheemden uit Oekraïne en ons aandeel in de crisisnoodopvang heeft een grote impact gehad op onze reguliere taken en op onze mensen. Bij het opstellen van deze begroting zijn we er weliswaar vanuit gegaan dat de crises zijn bezworen, maar de laatste jaren leren ons dat de werkelijkheid altijd anders verloopt. De diverse crises zijn niet de enige uitdagingen waar onze organisatie voor staat. Diverse (landelijke) ontwikkelingen zullen invloed hebben op onze organisatie. Denk hierbij aan de onzekerheden rondom de Omgevingswet, de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren (Wnra), de evaluatie van de Wet veiligheidsregio’s en de discussie rondom taakdifferentiatie bij de brandweer. Tegelijk spelen er grote vraagstukken als het betaalbaar en beschikbaar houden van de zorg en de toenemende vraag tot inzet op preventie. In de nieuwe beleidsplannen hebben we reeds uiteengezet hoe wij hier op inspelen. We zetten in op verbinding met gemeenten, bedrijven, instellingen en burgers, om zo elkaars kennis en expertise te benutten.

Daarnaast hebben de crises ons nieuwe inzichten verschaft over onze reguliere processen: waar kan het beter, robuuster, eenvoudiger en toekomstbestendiger? Bestaande structuren en werkprocessen zullen met deze nieuwe inzichten worden geëvalueerd en indien nodig herijkt. Hierdoor kunnen we de organisatie schokbestendig en adaptief maken waardoor we beter in staat zijn om ons aan te passen als de situatie daar om vraagt. De extra middelen, die het ministerie van Justitie en Veiligheid via de contourennota Versterking Crisisbeheersing en Brandweerzorg heeft toegekend, helpen daarbij. Deze middelen zijn bedoeld om een toekomstbestendig, samenhangend stelsel voor de crisisbeheersing en brandweerzorg te realiseren. Een bijkomende complicerende factor betreft de huidige financieel-economische tijdsgeest. Zo is er sprake van een historisch hoge inflatie, kunnen leveranciers vanwege een tekort aan materieel en materiaal niet aan de levertijden voldoen en leidt de krappe arbeidsmarkt tot grote uitdagingen om voldoende en geschikte medewerkers te werven om onze doelstellingen te realiseren. De huidige omstandigheden leiden tot een herbezinning van eerder gemaakte afspraken. Bij de behandeling van de kaderbrief 2024 – 2027 werden de bestuurlijke afspraken over het opstellen van de financiële kaders dan ook ter discussie gesteld.

Dit heeft geleid tot het opstellen van een alternatieve werkwijze, die in de volksmond bekend staat als ‘scenario 3’. In dit scenario 3 wordt de indexatie van de materiële kosten voor 2024 voorlopig afgetopt tot 8%. Deze indexatie wordt achteraf op basis van de werkelijke ontwikkeling van het gemeentefonds over de jaren 2022, 2023 en 2024 geëvalueerd. Deze evaluatie zal eind 2024 starten en in 2025 vindt de verrekening plaats. Uit de zienswijzen die wij van de gemeenten hebben mogen terugontvangen, is gebleken het scenario positief is ontvangen. Door diverse gemeenten is de waardering uitgesproken voor het aanbieden van een werkbaar alternatief in deze lastige tijden. Deze begroting is dan ook opgesteld op basis van scenario 3. Dit scenario bevat uitsluitend afspraken over de materiële kosten. De ontwikkeling van de loonkosten is daar nog niet bij meegenomen. Een van de belangrijkste lessen van de afgelopen jaren is dat de werkelijkheid altijd anders verloopt. Hoe de vlag er in 2024 ook bijhangt, u kunt in alle situaties erop rekenen dat Veiligheidsregio Fryslân zijn steentje bijdraagt aan een veilig en gezond Fryslân.

Hartelijke groet, Het Dagelijks Bestuur

2

De begroting 2024 is op 30 juni 2023 vastgesteld door het algemeen bestuur. Voorzitter

Secretaris

De heer Mr S. van Haersma Buma

De heer W.K. Kleinhuis

3

Inhoudsopgave 1. Algemeen ...................................................................................................... 5 1.1. Meerjarig financieel kader .............................................................................. 5

2. Programmaplan Gezondheid ............................................................. 7 2.1. Algemeen ....................................................................................................... 7 2.2. Doel van het programma............................................................................... 7

2.2.1. Agenda Publieke Gezondheid ........................................................................ 7 2.2.2. Lyts & JONG: Een gezonde kansrijke start voor ieder kind (Lyts) & Gezond opgroeien in een kansrijke omgeving (Jong) ............................... 9 2.2.3. Grut: Gezondheidspotentieel versterken ...................................................... 9 2.2.4. Wiis: gezond en fitaal ouder worden.............................................................. 10 2.2.5. Elkenien; voor alle inwoners van Fryslân ....................................................... 10 2.2.6. Organisatie ..................................................................................................... 12

2.3. Resultaten in 2024 .........................................................................................13 2.4. Baten en lasten in 2024................................................................................. 13

3. Programmaplan Crisisbeheersing ................................................ 16 3.1. Doel van het programma ..............................................................................16 3.2. Speerpunten Crisisbeheersing ..................................................................... 16 3.3. Resultaten in 2023 ........................................................................................ 17 3.4. Baten en lasten in 2023 ................................................................................ 18

4. Programmaplan Brandweer ..............................................................20 4.1. Doel van het programma ..............................................................................20 4.2. Speerpunten Brandweer Fryslân .................................................................. 20 4.3. Resultaten in 2023 ........................................................................................ 20 4.4. Baten en lasten in 2023 ................................................................................ 22

5. Financiën en kengetallen .................................................................. 24 6. Algemene dekkingsmiddelen ......................................................... 25 7. Paragrafen .................................................................................................. 26

7.1. Financiering ................................................................................................. 26 7.2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................. 27 7.3. Bedrijfsvoering ............................................................................................. 30

7.3.1. Inleiding ........................................................................................................ 30 7.3.2. Personeel........................................................................................................ 30 7.3.3. Hybride werken ............................................................................................. 30 7.3.4. Informatie- en risicomanagement.................................................................. 30 7.3.5. Privacy ........................................................................................................... 31 7.3.6. Integriteitsbeleid ........................................................................................... 31 7.3.7. Gedragscode ................................................................................................ 31

7.4. Onderhoud kapitaalgoederen ..................................................................... 34 7.5. Verbonden partijen....................................................................................... 35

8. Financiële begroting.............................................................................. 36

8.1. Financiering ................................................................................................. 36 8.2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................. 40

Bijlage 1: Bijdrage per gemeeente 2023-2026.......................................................... 43 Bijlage 2: Investeringskredieten 2023........................................................................ 48

1. Algemeen 1.1. Meerjarenkoers VRF 2023-2026 Het bestuur heeft eind 2022 de Meerjarenkoers VRF 2023-2026 vastgesteld. De inhoudelijke koers voor de programma’s Gezondheid en Veiligheid staat beschreven in de hoofdstukken 2 en 3. We hebben daarnaast ook drie organisatiethema’s afgesproken, die wij hieronder toelichten. Procesgericht werken Aandacht voor kwaliteit is een belangrijke reden om de ontwikkeling van procesgericht werken door te zetten. Meer oog voor efficiëntie en effectiviteit is noodzakelijk. Vooral omdat de organisatie zo groot is geworden dat een organische manier van werken niet meer passend is. Daarnaast leveren processen een bijdrage leveren aan digitale transformatie en zijn het sturingsmiddelen in de naleving van wet- en regelgeving. Passend personeel bij onze adaptieve opgave De crises van de afgelopen jaren hebben ons geleerd dat wij ons voortdurend moeten kunnen aanpassen aan dat wat de buitenwereld van ons vraagt. Dit vraagt om aanpassings- en uithoudingsvermogen. Tegelijkertijd hebben wij wettelijke en reguliere taken die juist om stabiliteit vragen. Voor al die verschillende opgaven hebben we passend personeel nodig. Door de schaarste op de arbeidsmarkt, die wordt versterkt door de vergrijzing en pensionering van een deel van ons personeel, staan we voor een uitdaging. Dit vraagt creativiteit, anders denken en maatwerk.

Daarom passen we functiedifferentiatie en taakherziening toe en werken we samen met andere grote werkgevers en opleiders in het noorden. Duurzaamheid We vinden het belangrijk om een bijdrage te leveren aan de klimaatdoelstellingen en zijn van mening dat we daar als overheidsorganisatie een voorbeeldfunctie in hebben. De Sustainable Development Goals sluiten goed aan bij onze inhoudelijke doelen. Ons streven is om te werken met duurzame materialen, onze locaties klimaatneutraal te laten functioneren en onze mobiliteit slim, efficiënt en duurzaam te organiseren. In de programmaplannen worden de eventuele effecten van deze thema’s op de bedrijfsonderdelen toegelicht.

1.2. Meerjarig financieel kader Het Algemeen Bestuur stelde op 9 maart 2023 het meerjarig financieel kader vast. In deze kaderbrief worden zowel de reguliere indexatie, de beleidsmatige ontwikkelingen als de overige autonome ontwikkelingen meegenomen. Beleidsmatige ontwikkelingen Vanuit kaderbrief In de begroting zijn binnen het programma gezondheid twee beleidsmatige ontwikkelingen verwerkt. Het betreft beleidsadvisering en Nu Niet Zwanger.

5

Programmabegroting 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

Beleidsadvisering In de GGD Meerjarenkoers hebben gemeenten de GGD gevraagd een stevigere rol te pakken als regisseur en adviseur in de preventieketen. De diverse landelijke regelingen zoals het IZA, GALA en SPUK vragen om meer coördinatie en afstemming. Ook de verschillende (zorg-)programma’s binnen Friesland vragen om een zorgvuldige analyse en advies voor de gemeente. Om invulling te kunnen geven aan deze behoefte is in de begroting voorzien in uitbreiding van de capaciteit voor strategische beleidsadvisering (€ 111.000). Nu Niet Zwanger Nu Niet Zwanger is een effectieve interventie gericht op het ondersteunen van kwetsbare mannen en vrouwen bij hun kinderwens en wens voor anticonceptie. Hiermee wordt beoogd om zoveel mogelijk onbedoelde zwangerschappen te voorkomen. In de begroting 2024 zijn de structurele kosten (€ 165.000) van Nu Niet Zwanger opgenomen en hiermee is deze interventie in heel Friesland beschikbaar. Dit is in overeenstemming met het besluit van het Algemeen Bestuur van 10 maart 2022. Autonome ontwikkelingen Autonome ontwikkelingen In de begroting zijn de budgetten voor materiële kosten en loonkosten als volgt geïndexeerd: •

Indexering materiële kosten In de kaderbrief 2024-2027 is door het bestuur ervoor gekozen om incidenteel af te wijken van de indexatieafspraken die in de financiële verordening zijn opgenomen. De reden hiervoor was de historisch hoge inflatie. In de kaderbrief is afgesproken om de indexatie van de materiële kosten voor 2024 voorlopig af te toppen tot 8%. Vervolgens wordt deze indexatie achteraf op basis van de werkelijke ontwikkeling van het gemeentefonds geëvalueerd. Bij deze evaluatie wordt de definitieve gemeentelijke bijdrage bepaald op basis van de werkelijke loonprijscompensatie die gemeenten via het gemeentefonds over de jaren 2022, 2023 en 2024 ontvangen. Deze afspraak staat ook bekend als ‘scenario 3’. Conform de septembercirculaire van het gemeentefonds is voor het jaar 2025 uitgegaan van een indexering voor materiële kosten van 2,5%, gevolgd door 2% voor 2026 en 2027.

•

Indexering loonkosten Voor de indexering van de loonkosten is uitgegaan van de macro-economische verkenning van het CPB. In de septembercirculaire van het gemeentefonds zijn deze cijfers vermeld.

Effecten op 2023 Van de bovengenoemde punten hebben enkele (deels) ook effect op het jaar 2023. Deze effecten worden verwerkt in een eerste begrotingswijziging 2023 die separaat zal worden voorgelegd. In deze begrotingswijziging zullen de effecten van de cao uiteen worden gezet.

6

2. Programmaplan Gezondheid 2.1. Algemeen Met de nieuwe meerjarenkoers 2023-2026 van programma Gezondheid is gekozen voor een Agenda Publieke Gezondheid. Met deze agenda brengen wij in beeld waar de GGD de komende jaren mee aan de slag gaat. Deze agenda komt voort uit inzichten die wij verzamelen, knelpunten die wij zien, beleidsontwikkelingen en actuele maatschappelijke ontwikkelingen. De focus blijft liggen op preventie. Ieder jaar kan het bestuur de agenda bijstellen en concretiseren. GGD, gemeenten en andere partners hebben elkaar nodig op het terrein van de publieke gezondheidszorg. De juiste combinatie van kennis over (publieke) gezondheid, de lokale gezondheidssituaties en de verbinding met andere domeinen, wordt steeds belangrijker om de zorg toegankelijk en betaalbaar te houden. Dit zien we terug in het Integraal Zorg Akkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het geld dat hiervoor beschikbaar komt via de SPUK (Specifieke Uitkering). In 2023 krijgt GGD waarschijnlijk een regierol hierin, namens de gemeenten. Wat dit vraagt voor de komende jaren, wordt in 2023 in beeld gebracht.

2.2. Doel van het programma Een gezonde basis ‘foar elkenien’! Vanuit de verschillende levensfasen is het onze missie om voor: • Elkenien, een gezond leven in een gezonde en veilige omgeving • Lyts, een gezonde kansrijke start voor ieder kind • Jong, gezond opgroeien in een kansrijke omgeving • Grut, gezondheidspotentieel versterken • Wiis, gezond en vitaal ouder worden De agenda 2023-2026 benoemt voor deze thema’s de vraagstukken voor de publieke gezondheid in Fryslân. Het is een fundament voor de samenwerking tussen de Friese gemeenten onderling en de samenwerking met de GGD.

2.2.1. Agenda Publieke Gezondheid Leeswijzer Het programmaplan is opgebouwd uit de levensfasen die GGD Fryslân hanteert: Lyts, Jong, Grut, Wiis en Elkenien. Onder iedere levensfase volgen we de opbouw van de 4 pijlers die ook in de financiële begroting worden gehanteerd: Monitoring, signalering en Advies, Uitvoerende taken gezondheidsbescherming, Bewaken van publieke gezondheid bij rampen en crisis, Toezicht houden. Hiermee doen we recht aan de meerjarenkoers 2023-2026 en aan de traditionele opbouw van de begroting in pijlers, zoals gehanteerd door het ministerie van VWS en bij de benchmarks van de GGD'en in Nederland (zie figuur “De taken van GGD Fryslân).

7

Programmabegroting 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

8

Programmabegroting 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

2.2.2 Lyts & JONG: Een gezonde kansrijke start voor ieder kind (Lyts) & Gezond opgroeien in een kansrijke omgeving (Jong) Tot 18 jaar Monitoring, signalering en Advies Provinciale Aanpak Kansrijke Start Voor de provinciale aanpak Kansrijke Start in Friesland is voor de periode van 1 augustus 2022 tot 1 augustus 2024 € 70.000 per jaar beschikbaar gesteld door de Bestuurscommissie. Naast het faciliteren van de lokale coalities is de provinciale samenwerking een belangrijk onderwerp. Provinciaal wordt al samengewerkt binnen het lerend netwerk Kansrijke Start, welke wordt aangejaagd vanuit de GGD. Vanaf 2023 zijn er, zoals het nu lijkt, vanuit de landelijke SPUK voor Kansrijke Start middelen beschikbaar voor een structurele inbedding binnen de Friese Preventie Aanpak (FPA). Voor de periode 2023-2024 volgt dit voorjaar een contourenplan. Zodra er meer duidelijkheid is over de SPUK volgt een voorstel voor de structurele borging. Nu Niet Zwanger: zie 2.2.3. Grut Uitvoerende taken gezondheidsbescherming Toekomst Jeugdgezondheidszorg De afgelopen jaren zien we een toenemende zorgvraag rond kwetsbaarheid, armoede en mentale weerbaarheid. De samenwerking binnen de jeugdketen vraagt steeds meer aandacht. Ook heeft de JGZ te maken met krapte op de arbeidsmarkt. Het programma JGZ 3.0 is gestart met als doel om de JGZ toekomstbestendig te maken.

We hebben daarmee ingezet op taakdifferentiatie, digitalisering en meer collectieve preventie. Inmiddels zijn er mooie stappen gezet met onder andere de invoering van het digitale Mijn Kinddossier (MKD) en de implementatie van een methodiek op behoeftegericht te werken. We hebben te maken met stijgende loonkosten en extra kosten voor digitalisering (zoals licentiekosten en invoering digitaal dossier Volwassenen JGZ). Dit leidt vanaf 2024 tot meer kosten voor personeel en digtalisering. Nieuwe activiteiten Voor nieuwe programma’s, interventies en projecten die een aanvullende bijdrage kunnen leveren op dit domein zoeken we in samenwerking met gemeenten naar financiële mogelijkheden. Vanuit de Specifieke Uitkering preventie (SPUK), Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Integraal Zorgakkoord (IZA) verwachten we (deels) additionele financiering te kunnen vinden. Op dit moment is dit echter nog niet duidelijk. Mentale gezondheid en jongeren: preventieve aanpak STORM Vanuit GGD Fryslân (penvoerder) zijn we in 2022 gestart met het voorbereidingsjaar van STORM (Strong Resilient Minds). STORM is een aanpak waarbij scholen, GGD, jeugdhulpverlening, GGZ en gemeenten samenwerken om signalen van somberheid bij jongeren snel aan te pakken.

Afhankelijk van de behoefte van gemeenten en scholen wordt dit voorjaar meegedaan aan een aanbesteding voor subsidie van VWS voor het implementeren van deze aanpak in Fryslân.

2.2.3 Grut: Gezondheidspotentieel versterken 18 tot ongeveer 67 jaar Uitvoerende taken gezondheidsbescherming Nu Niet Zwanger Het Algemeen Bestuur heeft begin 2022 besloten om het programma voor 2022 en 2023 te financieren uit het bestemmingsresultaat van 2021. Hierbij is de voorwaarde gesteld dat het programma onvoorwaardelijk wordt opgenomen in de kaderbrief 2024-2027. De structurele kosten bedragen vanaf 2024 € 165.000,-- per jaar. Hiermee is het geen project meer, maar geborgd voor heel Fryslân.

9

Programmabegroting 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

2.2.4 Wiis: Gezond en vitaal ouder worden Vanaf 67 jaar Monitoring, signalering en Advies Vitaal ouder worden In de meerjarenkoers is het bevorderen van vitaliteit en het beïnvloeden van de beeldvorming voor de derde levensfase (Grut vanaf 55 jaar en Wiis) als taak van de GGD Fryslân opgenomen. Om een stevigere rol als adviseur en verbinder te krijgen, wordt een begrotingswijziging voor 2023 voorgesteld. Voor deze rol komt daarmee structureel meer capaciteit beschikbaar. Met de extra formatie wordt kennis over ouderen binnen de GGD duurzaam geborgd, verder ontwikkeld en gedeeld met gemeenten en binnen de FPA. Daarbij wordt vanuit de regionale beleids- en adviesteams van de GGD op maat meegewerkt aan de realisatie van de gemeentelijke plannen (onder andere het meeschrijven, organiseren van het netwerk, delen gezondheidskennis).

2.2.5 Elkenien: voor alle inwoners van Fryslân Monitoring, signalering en Advies Beleidsadvisering Gemeenten hebben de GGD gevraagd een stevigere rol te pakken als regisseur en adviseur in de preventieketen. Dit is opgenomen in de meerjarenkoers. De diverse landelijke regelingen zoals het IZA, GALA en SPUK vragen om meer coördinatie en afstemming. Ook de verschillende (zorg-)programma’s binnen Fryslân vragen om zorgvuldige analyses en advies voor de gemeente. Hiervoor is het noodzakelijk dat we onze capaciteit op strategische beleidsadvisering voor Fryslân vergroten. We gaan deze rol geleidelijk implementeren en vragen hiervoor per 2024 middelen. In de bestuurscommissie gezondheid zullen we hiervoor in 2023 een voorstel doen. Friese Preventieaanpak In 2020 zijn we gestart met de uitvoering van het programma de Friese Preventieaanpak (FPA). De programmaleiding en ondersteuning van dit programma wordt nu deels vanuit de subsidie preventiecoalities vanuit het ministerie van VWS gefinancierd. De looptijd van deze subsidie is tot en met 2023. Om de FPA daarna voort te zetten en de rollen in de coalities te blijven vervullen is aanvullende financiering nodig. Op dit moment is de GGD coalitietrekker van de coalities Ouderschap, Mentale gezondheid en Gezond leven. Op termijn komen daar mogelijk nog andere coalities bij.

Vanuit IZA en GALA komen er financiële middelen om invulling te geven aan deze regionale preventie-infrastructuur. Medio 2023 zal dit in de Bestuurscommissie geagendeerd worden. Gezonde leefomgeving, omgevingswet Gemeenten bevorderen de gezondheid voor hun burgers meer en meer actief in hun omgevingsbeleid. Steeds vaker adviseert de GGD gemeenten aan de voorkant. Hierdoor is inzet achter af, bij onrust of specifieke vragen, minder noodzakelijk. De rol van de GGD is hierbij gericht op: - advisering over gezondheid in omgevingsvisies, - plannen en - programma’s; - advisering over gezondheid bij omgevingsvergunningen en - ontwikkelingen; - meedoen en -denken bij het inrichten van processen, kennisontwikkeling en -deling. De bijdrage van de GGD aan gezonde leefomgeving in het kader van de omgevingswet, voor en binnen gemeenten, heeft vorm gekregen en wordt verder doorontwikkeld. Gemeenten maken gebruik van de expertise van de GGD om gezondheid in hun omgevingsbeleid en bij omgevingsprojecten uit te werken. Na 2024 zal de inzet van beleidsadviseurs publieke gezondheid en specialistische adviseurs hiervoor in de begroting geborgd moeten zijn.

10

Programmabegroting 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

Uitvoerende taken gezondheidsbescherming Infectieziektebestrijding en pandemische paraatheid Landelijke ontwikkelingen VWS heeft de beleidsagenda pandemische paraatheid vastgesteld. De komende jaren zullen diverse plannen worden opgesteld en extra (financiële) middelen beschikbaar gesteld worden om de infectieziektebestrijding in Nederland te versterken. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) is gestart met het inrichten van de Landelijke Functionaliteit Infectieziektebestrijding (LFI). Deze landelijke functionaliteit zal zich bezighouden met het versterken van de medisch operationele processen voor epidemieën die landelijke impact hebben. Zij houden zich zowel met planvorming in de koude fase (de voorbereiding, zoals het opleiden en trainen en oefenen) als uitvoering in de warme fase (wanneer de ziekte rondgaat) bezig. Dit betekent dat de context waarbinnen infectieziektebestrijding plaatsvindt aan het veranderen is. Het landelijke traject versterking infectieziektebestrijding en pandemische paraatheid GDD’en is erop gericht om de GGD’en voldoende te voorzien om haar rol op het gebied van infectieziektebestrijding kwalitatief goed uit te voeren. Daarnaast is het gericht op de voorbereiding van een infectieziekte-uitbraak met (potentiële) landelijke impact. Dit traject is vertaald in een concreet programma voor 2023-2024.

VWS heeft hiervoor financiële middelen beschikbaar gesteld. Vaccinatiestelsel Naar aanleiding van de verkenning naar de toekomstbestendigheid van het vaccinatiestelsel door de raad voor volksgezondheid en samenleving is VWS voornemens om een vaccinatievoorziening voor volwassenen bij de GGD’en te beleggen. Het RIVM werkt momenteel aan een uitvoeringstoets hiervoor. Verwachting is dat verdere uitwerking en invulling van deze vaccinatievoorziening voor volwassenen in 2024 zal plaats vinden. COVID-19 Op dit moment is nog onduidelijk wat de (mogelijke) effecten van coronapandemie voor 2024 zullen zijn. Bewaken van publieke gezondheid bij rampen en crisis; Forensische geneeskunde Sinds 2010 vindt er landelijk een professionaliseringsslag binnen de forensische geneeskunde plaats. De forensisch artsen krijgen steeds meer te maken met complexe casuïstiek waarbij meer expertise van hen wordt gevraagd. Bij de ministeries van J&V en BZK zijn deze ontwikkeling aangekaart en zijn extra financiële middelen gevraagd. GGD GHOR Nederland heeft hierover gesprekken met het ministerie. Op dit moment heeft dit nog niet het gewenste resultaat opgeleverd. Deze ontwikkelingen kunnen voor wat betreft inhoud en kosten de gemeentelijke lijkschouw raken.

Maatschappelijke crisisondersteuning Suïcidepreventie Eerder waren er vanuit het Suïcide Preventie Actienetwerk (Supranet Community) financiële middelen beschikbaar voor suïcidepreventie. Na het aflopen van deze subsidie is GGD Fryslân gevraagd om, vooruitlopend op opname van suïcidepreventie in de Wet publieke gezondheid (Wpg), een plan van aanpak op te stellen. Door suïcidepreventie te borgen binnen de organisatie wordt vormgegeven aan de wens van de Rijksoverheid om lokaal en structureel uitvoering te geven aan suïcidepreventiebeleid. (Openbare) Geestelijke Gezondheidszorg (OGGZ) Het wetsvoorstel Wet aanpak meervoudige problematiek sociaal domein (Wams) gaat naar verwachting per 1 januari 2024 in. In voorbereiding daarop onderzoekt de GGD in 2023 voor de gemeenten de wijze waarop de WAMS geïmplementeerd kan worden. Afhankelijk van de uitkomsten van dit onderzoek is er mogelijk een rol voor de GGD bij de gecoördineerde aanpak van meervoudige problematiek. 11

Programmabegroting 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

Het meldpunt zorgwekkend gedrag wordt onderdeel van de WAMS en daarmee een gemeentelijk taak. Vanaf 2023 worden, conform landelijke afspraken, bepaalde politie meldingen aan dit meldpunt toegevoegd. Het is onduidelijk wat de impact hiervan op de organisatie en de bestaande formatie is. Uiterlijk eind 2023 zal de Bestuurscommissie Gezondheid hierover geïnformeerd worden. Afhankelijk van de evaluatie in 2023 volgt besluitvorming over het vervolg van het meldpunt. Dit geldt ook voor de dienstverleningsovereenkomst waarin de taken in het kader van de WvGGZ zijn vastgelegd. Integraal GGD Crisisplan Het functioneren van de eigen (crisis)organisatie en de interne samenwerking binnen de GGD gedurende de COVID pandemie is geëvalueerd. Doelstelling van deze evaluatie was het in kaart brengen van de wijze waarop de crisis is aangepakt en om inzicht te krijgen in verbeteringen en mogelijk aanpassing van afspraken en procedures. Het Netwerkcentrum heeft deze evaluatie uitgevoerd. Zij hebben geadviseerd om een integraal GGD-crisisplan op te stellen. Hiermee kan in de voorbereiding op rampen en crisis een professionaliseringsslag gemaakt worden. Het betreft een basiswerkwijze met daarin ook de rol van management en bestuur. In 2023 wordt hiervoor een plan opgesteld, welke mogelijk in 2024 zijn uitwerking zal krijgen.

2.2.6 Organisatie Naast inhoudelijke opgaven, zijn er ook organisatorische speerpunten. In de meerjarenkoers zijn duurzaamheid, personeel, procesgericht werken en de doorontwikkeling van het concept zelforganisatie benoemd. Rand voorwaardelijk bij het realiseren van inhoudelijke doelen, zijn er ook andere organisatorische speerpunten: Informatiemanagement Datagedreven werken is een van de speerpunten in de VRF meerjarenkoers en past ook bij de landelijke lijn vanuit de GGD/ GHOR. Deze data- en kennisgestuurde manier van werken vraagt meer digitalisering van de GGD. Niet alleen in het programma JGZ 3.0, maar ook in overige GGD-dienstverlening, zoals: datauitwisseling met derden, gegevensverwerking en een ander applicatielandschap. Vanuit een toekomstbestendige bedrijfsvoering wordt de GGD hierin ondersteund. GGD zal in ieder geval moeten investeren in beleidsmatige IM-capaciteit om deze manier van werken te realiseren. Overheidsorganisaties moeten voldoen aan de BIO norm (Baseline Informatieveiligheid Overheid). De GGD heeft daarnaast te maken met de NEN7510 norm (informatiebeveiliging in de zorg). Naast informatieveiligheid vraagt dit om kwaliteit in processen. In 2023 en 2024 zal hier extra aandacht voor moeten komen. Meer digitalisering vraagt om meer licenties van verschillende programma’s.

Huisvestingskosten Verwachting is dat de kosten voor huisvesting van de GGD de komende jaren zullen stijgen. Dit komt door zowel het regulier onderhoud, de verbouw of soms gedwongen keuze tot andere huisvesting en de stijgende energieprijzen. GGD stelt een strategisch huisvestingsplan op om voor de lange termijn een visie te hebben op onze huisvestingsbehoefte. Een efficiënter gebruik, het verplaatsen van dienstverlening en een vermindering van het aantal GGDlocaties in Fryslân zijn hiervan mogelijke consequenties. Dit zal in 2023 ook voorgelegd worden aan de Bestuurscommissie Gezondheid. Personeel In de kaderbrief is geschetst dat de GGD te maken heeft met krapte op de arbeidsmarkt, functiewaarderingsvraagstukken, steeds meer en langere durende crisisopgaven. Om toekomstbestendig te blijven, zijn er in 2023 wijzigingen in de organisatie aangebracht. De GGD moet blijven investeren in strategische personeelsplanning.

12

Programmabegroting 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

Noordelijke samenwerking (3 Noord) De drie afzonderlijke GGD-organisaties (GGD Fryslân, GGD Groningen en GGD Drenthe) voeren voor hun eigen gemeenten grotendeels dezelfde taken (met vaak een wettelijke verankering) uit. In 3 Noord werken we samen op het gebied van TBC, Forensische Geneeskunde (FG), Seksuele gezondheid, Milieu & Gezondheid (M&G), Infectieziektebestrijding (IZB) en infectiepreventie. Dit gaat vooral om efficiënte inzet van mensen en geld en dat is noodzakelijk om de zorg beschikbaar te houden.

2.3. Resultaten in 2024 Over de diverse thema’s, gezondheidsonderwerpen en ontwikkelingen wordt gerapporteerd, deels in kwalitatieve informatie en waar mogelijk met kwantitatieve indicatoren. Die laatste kunnen zowel gericht zijn op output (wat heeft de GGD gedaan) en waar mogelijk op outcome (welke gezondheidswinst is bereikt).

2.4. Baten en lasten Gezondheid in 2024 Programma Gezondheid

Lasten

Baten

Saldo

Pijler 1

15.353.002

48.525

15.304.477

Pijler 2

11.582.023

3.306.648

8.275.375

Pijler 3

1.701.342

1.029.803

671.539

Pijler 4

1.816.785

1.816.785

-

Toegerekende organisatiekosten 6.583.391 83.057 Bijdrage programma Gezondheid Reservemutaties Gezondheid Totaal programma GGD

6.500.334

30.113.408

-30.113.408

164.018

802.335

-638.317

37.200.561

37.200.561

-

13

Programmabegroting 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

interview Nu Niet Zwanger: praten over een precair onderwerp en grondrecht

Wat nu als je door problemen in je leven niet bewust bezig bent met zwanger worden en tot de ontdekking komt dat je nieuw leven in je draagt? Programmaleider Marrit van der Hoest van Nu Niet Zwanger vertelt hoe ingewikkeld en belangrijk het is om stil te staan bij de impact van een baby voordat het streepje blauw kleurt. Interventie plegen op een grondrecht, namelijk het stichten van een gezin, lijkt me best lastig. Marrit: “Dat is het ook. De naam van het programma Nu Niet Zwanger geeft het gevoel dat het programma inhoudt dat we mensen ervan willen overtuigen dat ze beter niet zwanger kunnen worden. Dat is niet zo. Het programma wil mensen die het overzicht op hun leven kwijt zijn, juist het gevoel geven: jij bepaalt, jij hebt een keuze. Bijvoorbeeld om eerst andere zaken op orde te brengen en dan te kiezen voor een zwangerschap. Met de juiste begeleiding. Vaak wanneer je je kwetsbaar voelt en bent overgeleverd aan instanties, hulpverleners of misschien wel een geweldssituatie, ontbreekt het jou aan de rust om na te denken over je kinderwens. Vervolgens word je erdoor overvallen en dan heb je het recht op een bewuste eigen keuze aan je voorbij laten gaan.” Hoe voer je dan zo’n gesprek? “Die gesprekken voeren wij als GGD niet zelf.

Wij bieden hulpverleners die al in de gebiedsteams van gemeenten werken en hulpverleningsorganisaties in de provincie kennis en middelen aan, die zij kunnen gebruiken. Zij hebben al contact met kwetsbare mensen en kunnen het gesprek aangaan over de keuzes die hun cliënten kunnen maken. Een enkele keer voeren wij zelf een gesprek. Bijvoorbeeld als een arts iemand doorverwijst naar ons of als de hulpverlener vastloopt. De druk binnen veel organisaties en gebiedsteams is hoog en hulpverleners zien een nieuw programma als werkdrukverhogend. Je moet dus echt iets bieden dat gemakkelijk aansluit op hun werkprocessen. Wij scholen twee medewerkers die vervolgens hun eigen collega’s verder helpen, met bijvoorbeeld een e-learning. Onze inhoudelijke coördinatoren helpen om alles goed in te passen in de werkprocessen. Ik werkte in een blijf van mijn lijfhuis, voor de Raad voor de Kinderbescherming, als gezinsvoogd, hulpverlener in een wijkteam en de gevangenis, dus ik kan goed aanvoelen wat teams nodig hebben. Ik heb als hulpverlener nooit een cliënt expliciet de vraag gesteld ‘Heb jij een kinderwens en heb je er over nagedacht wat het betekent als je nu zwanger wordt?’ Nu denk ik: ‘was ik mij er toen maar van bewust geweest hoe belangrijk het is om dit vaker ter sprake te brengen.’”

> 14

Programmabegroting 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

Hoe overtuig je die hulpverlener van het nut van Nu Niet Zwanger? “Ik schets het beeld van een vrouw en om haar heen teken ik bolletjes die symbool staan voor de problemen die zij heeft; schulden, een zoektocht naar huisvesting, gezondheidsproblemen, wellicht een verslaving. Vervolgens kleur ik een bolletje in de buik van de vrouw. Ik stel dan de vraag: ‘Welke problemen worden groter of kleiner door de zwangerschap voor de vrouw en hulpverlener?’ Het probleem dat groter wordt maak je rood, het probleem dat kleiner wordt, kleur je groen. Je ziet heel snel dat een onbedoelde zwangerschap de situatie in alle opzichten complexer maakt. En wat is het effect van die overtuiging? “In totaal zijn er nu 60 professionals die de kennis en de zorg uit het programma toepassen. Die gaat vooral over: hoe stel je open vragen, laat je de keuze bij de cliënt en faciliteer je die keuze? De zorg bestaat bijvoorbeeld uit kosteloos anticonceptie aanbieden aan vrouwen die dit niet kunnen betalen. Ook kunnen we gemakkelijk door-verwijzen naar medici. Tot nu toe zegt 80 procent van de vrouwen in de gesprekken: ‘Ik wil nu niet zwanger worden.’” Waarom pakt GGD het niet zelf op? “Omdat de impact van de hulpverleners in de hulpverlenende organisaties en wijkteams veel groter is. Hulpverleners kennen de mensen en zijn het eerste en meest laagdrempelige aanspreekpunt in lastige situaties.

We pakken als klein team van vier wel eens zelf een casus op, maar dan meer als ondersteuner; je ziet dat we daarmee minder bereiken. We willen juist dat het gesprek over kinderwens een vast onderdeel wordt van ons hulpverlenersnetwerk. Dat netwerk raakt meer overtuigd van het belang, omdat we steeds meer data hebben die het positieve effect laat zien.” Structureel geld voor dit programma en beschikbaarheid in heel Fryslân, dat klinkt fantastisch. “Dat is het ook. Wat ons in Friesland helpt: alle gemeentes hebben ‘Ja’ gezegd tegen het programma. In andere provincies moet je als GGD soms met elke beleidsmedewerker in het sociaal domein van een gemeente apart het gesprek aangaan. Dan kan het zo zijn dat inwoners in gemeente X wel van de kosteloze anticonceptie gebruik kan maken en in gemeente Y niet. Zoals Friesland dit gezamenlijk aanpakt, zo ziet het Ministerie van VWS dit het liefst in alle provincies.”

15

3. Programmaplan Crisisbeheersing 3.1. Doel van het programma Met het programma crisisbeheersing leveren wij een bijdrage aan de veiligheid en gezondheid van de inwoners van Fryslân. Wij richten ons op fysieke veiligheid en de publieke gezondheid (GHOR). Dit betekent dat wij alles in het werk stellen om risico’s te verkleinen en crisis en incidenten te beheersen of te bestrijden.

3.2. Speerpunten Veiligheid

Wij zijn 24/7 alert en paraat

Wij dragen bij aan het voorkomen van crisis

Wij beschikken over een robuuste crisis- en brandweerorganisatie, met passend en voldoende personeel. Daarmee staan we 24/7 paraat.

Wij adviseren en informeren inwoners, gemeenten, instellingen en andere partijen in ons netwerk. Met als doel: meer veiligheid en bewustzijn.

Wij werken duurzaam en omgevingsbewust

Wij zetten de netwerksamenleving centraal

Wij werken informatiegestuurd met betrouwbare data

Wij zijn een wendbare organisatie die alert is op landelijke/maatschappelijke ontwikkelingen, nieuwe risico's/trends en passen deze toe in de praktijk en onze bedrijfsvoering.

Wij verbinden burgers, gemeenten, bedrijven en instellingen, werken met hen samen en benutten elkaars kennis en expertise voor, tijdens en na een incident of crisis.

Wij ontwikkelen ons tot informatieknooppunt en werken zoveel mogelijk met betrouwbare en kwalitatief hoogwaardige informatie en data.

16

Programmabegroting 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

3.3. Resultaten in 2024 Speerpunt

Activiteit - Wat gaan we ervoor doen?

Resultaat

Wij zijn 24/7 alert en paraat

Proces werving en selectie voor de crisisorganisatie inrichten op de huidige arbeidsmarkt.

We hebben geschikt en passend personeel gevonden voor onze crisisorganisatie. De crisisorganisatie is op sterkte.

Continuïteit van de crisisorganisatie borgen Het implementeren en actueel houden van het continuïteitsplan voor de crisisorganisatie.

De crisisorganisatie is in staat om na een verstoring diensten te blijven leveren.

Leertraject voor iedere crisisfunctionaris Iedere crisisfunctionaris volgt een leertraject gebaseerd op de risico’s in Fryslân of maatschappelijke ontwikkelingen. We bieden moderne onderwijsvormen aan zoals Microlearning en blended learning.

Crisisfunctionarissen hebben geleerd en zich ontwikkeld, zijn zich bewust van de risico’s uit ons risicoprofiel en actuele ontwikkelingen.

Doorontwikkeling Landelijke Meldkamer Samenwerking Drachten Gezamenlijk 3-noord wordt ingezet op de doorontwikkeling en het borgen van de meldkamerfunctie veiligheidsregio’s.

De meldkamerfunctie van veiligheidsregio’s is adequaat ingevuld.

Wij dragen Opstellen en actualiseren van bij aan het bestrijdingsplannen en informatiekaarten. voorkomen van crises en branden

De crisisfunctionaris wordt bij een inzet ondersteund door actuele plannen.

Bij de leertrajecten zijn nieuwe onderwijsvormen toegepast. Deze sluiten aan bij de behoefte van de crisisfunctionaris.

De toepassing van plannen sluit aan bij de behoefte van de crisisfunctionaris.

Uitvoeren van het programma voor risicocommunicatie Wij communiceren effectief richting onze inwoners over risico’s uit ons risicoprofiel, urgente onderwerpen en actualiteiten. Daarbij wordt gebruik gemaakt van middelen die aansluiten bij de doelgroep.

Risicocommunicatie wordt doeltreffend uitgevoerd.

Veiligheid en gezondheid advies voor evenementen Rekening houdend met de Omgevingswet; bevorderen van regionale samenwerking en stimuleren uniformiteit t.a.v. evenementenveiligheid.

Gemeenten gebruiken ons advies bij de vergunningverlening voor een evenement.

Adviseren en ondersteunen van zorginstellingen bij hun voorbereiding op rampen en crises.

Wij faciliteren zorginstellingen bij het implementeren van de geleerde lessen tijdens de coronacrisis.

17

Programmabegroting 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

Speerpunt

Activiteit - Wat gaan we ervoor doen?

Resultaat

Wij werken duurzaam en omgevingsbewust

Implementatie van de evacuatiestrategie voor de Waddeneilanden en de ‘vaste wal’.

Er is en wordt uitvoering gegeven aan de opdrachten in het kader van het Deltaprogramma.

Toekomstverkenning In 2023 is een toekomstverkenning uitgevoerd om te onderzoeken welke positie, organisatievorm en producten het beste passen bij de toekomstige uitdagingen van crisisbeheersing.

De uitkomsten zijn gebruikt voor toekomstige beleidsopties die van invloed kunnen zijn op de manier waarop we crisisbeheersing in Fryslân vormgeven.

We zetten de netwerksamenleving centraal

Uitvoeren van de netwerkstrategie van de afdeling We maken samenwerkingsafspraken met ketenpartners, zorgen voor kennisdeling en informatie-uitwisseling.

Er zijn netwerk- en themabijeenkomsten georganiseerd.

Inspelen op spontane burgerinitiatieven op het gebied van veiligheid.

Veerkracht inwoners Fryslân benutten en aandacht voor mensen die minder zelfredzaam zijn.

De netwerkstrategie van de afdeling die in 2023 is opgesteld is geïmplementeerd en geborgd.

Borgen van de handreiking spontane burgerinitiatieven in onze werkwijze. We werken Informatieknooppunt (IKP) binnen de VRF. informatie gestuurd met betrouwbare data

Binnen de VRF is een IKP 24/7 operationeel. Conform het plan van aanpak dat in 2023 is opgeleverd. Het IKP is verbreed binnen de Veiligheidsregio naar Brandweer en GGD. De aansluiting op het knooppunt rijkregio is gerealiseerd.

BIO NEN beheer op orde.

Wij werken conform de BIO NEN normen die binnen de VRF gelden.

3.4. Baten en lasten Crisisbeheersing in 2024 Programma Crisisbeheersing Producten Crisis Toegerekende organisatiekosten BDUR

Lasten

Totaal programma Crisis

Saldo

6.688.424

228.794

6.459.630

991.784

12.513

979.271

4.408.683

-4.408.683

3.090.205

-3.090.205

106.287

46.300

59.987

7.786.494

7.786.494

-

Bijdrage programma Crisis Reservemutaties Crisis

Baten

18

Programmabegroting 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

interview Grip op ongrijpbare risico's

Kortdurende crises kunnen we aan en de GRIP-structuur in Fryslan staat. Hoofd Crisisbeheersing Gerben van Alst wil 2023 en 2024 gebruiken om te bouwen aan een team en netwerk dat voorbereid is op de ongrijpbare risico’s die niet in de eigen achtertuin ontstaan. Gerben: “Het vak crisisbeheersing bestaat 10 jaar, de ontwikkelingen gaan razendsnel. Een voorbeeld: in onze risicoprofielen stonden tot twee jaar geleden nog ‘gewoon’ de bedrijven waar de gevolgen van een ongeluk groot zijn voor Friesland of het noorden. Zichtbare gebouwen, met een voordeur waarachter mensen zitten met wie je in gesprek gaat en afspraken maakt. In onze jongste profielen staat nu ook beschreven wat de gevolgen zijn van polarisatie.” Dit ontstaat niet in één wijk in Drenthe of Friesland, maar op Twitter en websites. Het is ongrijpbaarder, je hebt niet één gesprekspartner en veel vaker zijn de gevolgen in het hele land te voelen of te zien. Onze positie in regionale en landelijke ontwikkelingen “In 2023 gaan we nadrukkelijk voorbereiden op onze positie in regionale en landelijke ontwikkelingen op het gebied van informatie en technologie, sociaal maatschappelijke ontwikkelingen, het klimaat en geopolitiek. Daaruit kunnen crises voortkomen die ongrijpbaarder zijn en langer duren. Om deze veel meer als een dienstverlener en adviseur het hoofd te bieden, kun je niet leunen op de actiematige GRIP-structuur.

Die hol je daarmee te veel uit en het is onmogelijk om zo’n kleine groep mensen zo lang op de toppen van hun kunnen te laten werken.” Van droge voeten tot bosbranden en cybercriminaliteit Hoe? “Door allereerst de contacten met organisaties te verbeteren. Zoals bijvoorbeeld met Het Fries Planbureau en het samenwerkingsverband Data Friesland. Ook kijken wij waar wij het vaste team kunnen uitbreiden. Zo kunnen we langer overeind blijven en hebben wij snel antwoord op de vraag: welke landelijke ontwikkelingen zijn er, wat betekent dit voor Friesland en hoe willen wij daar als Veiligheidsregio Fryslân mee omgaan? Het bestuur kiest waarop wij ons inhoudelijk richten, zoals bijvoorbeeld: droge voeten houden, actie ondernemen op wantrouwen tegen de overheid, cybercriminaliteit aanpakken of natuurbranden voorkomen. De leiding pakken binnen de provincie Gerben benadrukt dat de samenwerkingen er op heel veel vlakken al zijn, maar dat we de blik moeten verruimen. “In Sneek kunnen we bedrijven die actief zijn op het water snel inschakelen bij een calamiteit op één van de meren. Rondom het IJsselmeer werken we met aangrenzende Veiligheidsregio’s en bedrijven samen. Ook voor de meer ongrijpbare en landelijke ontwikkelingen moeten we netwerken gaan bouwen en gebruik maken van de kennis van inwoners.

Veiligheidsregio Fryslan pakt binnen de provincie de leiding in het bestrijden van crises en het beperken van nadelige gevolgen, uitvoeren en vooruitkijken doen wij met elkaar.” 19

4. Programmaplan Brandweer 4.1. Doel van het programma Het programma Brandweer levert een bijdrage aan de veiligheid van de inwoners van Fryslân. Wij richten ons op voorkomen en beheersen van risico’s en bestrijden van brand en hulp bij ongevallen.

4.2. Speerpunten Brandweer Fryslân In de meerjarenkoers 2023-2026 lichten we toe welke koers we de komende vier jaar varen. Crisisbeheersing en Brandweer hebben gemeenschappelijke speerpunten. Voor een overzicht-in-beeld verwijzen we u naar 3.2. op pagina 15 van deze begroting.

4.3. Resultaten Brandweer in 2024 Naast de basistaken incidentbestrijding en de advies- en controletaken vanuit risicobeheersing, zet Brandweer Fryslân in op de volgende resultaten: Speerpunt

Doel

Wij zijn 24/7 Dekkingsplan alert en paraat Aantoonbaar vakbekwaam

Resultaat 2020 We hebben een start gemaakt om te komen tot een nieuw dekkingsplan (dat in 2025 vastgesteld moet worden). •

•

Verbreding oefenaanbod

• • •

In het vakbekwaamheidsmanagementsysteem registreren we de voortgang. Per persoon en ploeg kunnen we laten zien welke oefeningen zij hebben uitgevoerd, en op welke onderdelen nog oefenbehoefte is. Voor operationele functies in de repressie hebben we normen vastgesteld. Er is inzichtelijk hoe geoefend deze medewerkers zijn. Oefeningen spitsen we toe op het gebied waarin brandweermensen werken, en op de risico’s die voor dat gebied bekend zijn. Ook kunnen brandweermensen digitaal kiezen voor oefeningen waar zij behoefte aan hebben. We gaan les- en leerstof op modernere wijze aanbieden. Zoals virtual reality met 3D-brillen.

20

Programmabegroting 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

Speerpunt

Doel

Wij zijn 24/7 Huisvesting alert en paraat

Resultaat 2020 Deze onderdelen van de bouwagenda (die loopt tot en met 2026) hebben we uitgevoerd: • • • •

Grootschalige renovatie kazerne Drachten is afgerond. Nieuwbouw Langweer en Makkum is afgerond. Start nieuwbouw Damwoude Besluitvorming en voorbereiding Parrega,Terschelling-West en Oudega.

In 2022 is er een start gemaakt het een strategische doorkijk op de kantoorplekken voor ondersteunend beroepspersoneel. Dit wordt ontwikkeld en uitgerold in 2023/2024. De hybride vorm van werken wordt hier ook in toegepast. Taakdifferentiatie: bouwsteen verplichtend karakter

We hebben ontwikkelingen op de voet gevolgd. We zijn voorbereid op implementatie en volgen hierin het landelijke tempo. Het bestuur houden we op de hoogte.

Ondersteunende middelen paraatheid

Alle posten werken in een paraatheidsmonitoringsysteem. Zo kunnen we verbetering en ontwikkeling van de paraatheid goed regisseren.

Wij dragen bij aan het voorkomen van crises en branden

Risicogericht werken

We voeren het plan uit (dat in 2023 wordt gemaakt) dat gaat over risicogericht werken. We volgen de landelijke pijlers.

Wij werken duurzaam en omgevingsbewust

Energietransitie

We voeren het plan uit dat in 2023 wordt ontwikkeld. Dit gaat over (nieuwe) risico’s die horen bij het gebruik van duurzame energiebronnen. We integreren zoveel mogelijk nieuwe kennis in adviezen en incidentbestrijding. Nieuwe ontwikkelingen volgen we op de voet.

Omgevingswet

Afhankelijk van het moment van inwerkingtreden: • hebben we samen met gemeenten de transitie naar werkprocessen conform de Omgevingswet gemaakt en zijn wij nog meer een netwerkpartner voor de gemeenten. • monitoren wij ons werk en uren om beeld te bij activiteiten en kosten die horen bij werken voor gemeenten. • hebben we een passende aansluiting op het digitaal stelsel gerealiseerd.

Duurzaamheid

We gaan het duurzaamheidsbeleid dat in 2023 gemaakt wordt, uitvoeren. Duurzamer vastgoed is een belangrijk onderdeel.

21

Programmabegroting 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

Speerpunt

Doel

Resultaat 2020

We zetten de netwerksamenleving centraal

Friese Toekomstverkenning

De beleidsopties voortvloeiend uit de Toekomstverkenning 2023 zijn verder uitgewerkt.

Natuurbrandbeheersing

Samen met partners hebben we uitvoering gegeven aan de planning voor de Gebiedsgerichte Aanpak en onderdelen uit het convenant. Dit kan per natuurgebied leiden tot specifieke voorlichting, preventie of uitvoering.

Brandveilig Leven

Er is uitvoering gegeven aan het uitvoeringsprogramma BVL 2023-2026.

Verantwoorden en verbeteren

Zes kritische aandachtsgebieden hebben ervoor gezorgd dat de betrouwbaarheid van onze data verhoogd is. Dit gaat onder andere over opkomsttijden.

Operationele informatievoorziening

Systemen voor operationele informatievoorziening (bij incidentbestrijding) zijn verbeterd en sluiten aan op actuele techniek.

We werken informatiegestuurd met betrouwbare data

4.4. Baten en lasten Brandweer in 2024 Programma Brandweer

Lasten

Baten

Saldo

Producten Brandweer

41.941.637

922.520

41.019.116

Toegerekende organisatiekosten

9.524.542

120.164

9.404.378

4.677.064

-4.677.064

BDUR Bijdrage programma Brandweer Reservemutaties Brandweer Totaal programma Brandweer

45.524.459 -45.524.459

847.666

1.069.638

-221.972

52.313.845

52.313.845

-

22

Programmabegroting 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

interview Hoe brandweeroefeningen steeds realistischer worden

Lars van Tongeren is specialist Risicobeheersing bij Brandweer Fryslan. Hij vertelt hoe brandweercollega’s met informatie van hem en zijn collega’s gerichter kunnen oefenen op gevaarlijke situaties die zich rond hun kazerne kunnen voordoen. “Oefenscenario’s worden realistischer, dankzij goede data.” Risicogericht oefenen, hoe ziet dat eruit? Lars: “De informatie die wij als risicobeheersers verzamelen, koppelen we aan vakbekwaam houden van brandweermensen. Door de brandweerposten informatie te geven over de risico’s in hun verzorgingsgebied. In het oefenprogramma oefenen de kazernes een aantal keren op de risico’s in hun omgeving. Dat is een verplicht onderdeel. Als afdeling Risicobeheersing komen wij voor adviezen over vergunningsaanvragen of controles vaak bij bedrijven over de vloer. Daardoor hebben wij veel informatie en wij weten van elk gebied welke risico’s er zijn of waar kwetsbare groepen mensen wonen. Voor elke brandweerpost hebben wij een overzicht gemaakt van de risico’s in hun gebied en een onderverdeling per soort risico gemaakt. Zo is er per gebied een lijst van bedrijven die werken met gevaarlijke stoffen of ze opslaan. Zoals lpg-tankstations of bedrijven met ammoniakkoelinstallaties.

Ook is er een lijst waarop de locaties staan waar kwetsbare groepen wonen, werken of naar school gaan.” Betekent dit dat je bij elk object in jouw omgeving dan gaat oefenen? “Het is niet zo dat je periodiek bij elk object moet oefenen. Zo’n lijst maakt je wel heel bewust van waarop je moet letten. Als er bijvoorbeeld veel verzorgingshuizen in jouw gebied zijn, dan kun je tijdens je vakbekwaamheidsoefening naast het bluswerk aandacht besteden aan het evacueren van mensen die slecht ter been zijn of helemaal niet kunnen lopen.” Wat betekent dit voor de brandweer? “Wij gaan brandweerposten betere informatie geven over waar de risico’s zitten. Daarmee kunnen zij hun oefenstof vele malen beter en realistischer maken. Ook kunnen zij gerichter objecten uitzoeken om te oefenen. Wij denken vanuit Risicobeheersing mee over scenario’s die zich kunnen voordoen bij een bedrijf.”

23

5. Financiën en kengetallen Bijdrage per programma GGD

30.113.408

Crisisbeheersing

3.090.205

Brandweer

45.524.459

Totaal

78.728.071

Inkomstenverdeling Bijdrage gemeenten

78.728.071

BDuR

9.085.747

Overig

7.544.945

Totaal

95.358.763

Kostenverdeling Salariskosten

61.242.546

Kapitaalslasten

9.963.995

Huisvestingskosten

4.977.243

Materiële kosten

19.975.281

Totaal

96.159.065

Verdeelsleutel organisatiekosten GGD

38,5%

Crisisbeheersing

5,8%

Brandweer

55,7%

Formatie per programma Organisatie

112,1

fte

Brandweer

187,0

fte

GGD

281,4

fte

Crisisbeheersing

39,4

fte

Totaal

619,9

24

6. Algemene dekkingsmiddelen Gemeentelijk bijdrage in het nadelig saldo Conform de gemeenschappelijke regeling wordt de vastgestelde bijdrage in het nadelig saldo over de gemeenten voor de programma’s Gezondheid en Crisisbeheersing verdeeld naar het inwonertal. Als afwijking hierop heeft het Algemeen Bestuur besloten de bijdrage voor het programma Brandweer te verdelen op basis van de verdeling van het cluster openbare orde en veiligheid (OOV) in het gemeentefonds. Per programma is de bijdrage als volgt: GGD Crisisbeheersing Brandweer

€ € €

30.113.408 3.090.205 45.524.459

Totaal

€

78.728.071

In bijlage 1 staat een overzicht van de verdeling van de bijdrage per taakveld over de gemeenten, inclusief een meerjarenperspectief richting 2027. Brede doeluitkering rampenbestrijdingen De bijdrage brede doeluitkering rampenbestrijdingen (BDUR), zoals opgenomen in de begroting is gebaseerd op deze meest recente informatie. Voor de bijdrage BDUR werd tot en met 2019 conform het (bij de regionalisering afgesproken) uitgangspunt voor 35% toegerekend aan het programma Crisisbeheersing, en voor 65% aan het programma Brandweer. Vanaf 2020 is de bijdrage naar beneden bijgesteld door het Landelijk Meldkamer Systeem. Dit raakt enkel de brandweerbegroting en daarom wordt vanaf 2020 de verdeling 62% Brandweer en 38% Crisisbeheersing aangehouden. Vanuit het ministerie van Justitie en Veiligheid zijn middels de contourennota Versterking Crisisbeheersing en Brandweerzorg extra middelen toegekend aan de veiligheidsregio’s. Deze middelen zijn bedoeld om een toekomstbestendig, samenhangend stelsel voor de crisisbeheersing en brandweerzorg te realiseren. De verdeling van de middelen voor 2024 is nog niet bekend, daarom wordt in deze begroting uitgegaan van het bedrag zoals in 2023 is toegekend.

25

7. Paragrafen 7.1. Financiering De kaders voor financiering zijn gebaseerd op de ‘Wet Financiering Decentrale Overheden’ en de daaruit voortvloeiende uitvoeringsregelingen. Het eigen treasury-beleid van Veiligheidsregio Fryslân is vastgelegd in de financiële verordening. Beleid financieringsrisico’s Het financieringsbeleid van Veiligheidsregio Fryslân is erop gericht de financieringsrisico’s voor langere tijd af te dekken met vastrentende leningen. De omvang en looptijd van deze leningen is afgestemd op de omvang en levensduur van de materiële vaste activa en de aflossing is gepland binnen de kaders voor de renterisiconorm. Afhankelijk van de situatie op de kapitaalmarkt en de hoogte van eigen financieringsmiddelen (eigen vermogen, voorzieningen en werkkapitaal) bestaat de mogelijkheid een deel (tot de kasgeldlimiet) kortlopend te financieren. Bij de financiering worden geen zekerheden verstrekt en worden geen afgeleide financiële instrumenten ingezet. Rentebeleid De interne rente/omslagrente wordt bepaald op basis van de volgende elementen: • Rente bestaande leningenportefeuille (rente die we daadwerkelijk betalen). • Inschatting rentekosten nieuw aan te trekken financiering. • Oprenting voorziening FLO. De interne rente/omslagrente volgt dus zeer nauwgezet de werkelijke rentelasten en bedraagt daarom inmiddels 2%.

Leningenportefeuille en liquiditeit Het verloop in de financieringsportefeuille is nagenoeg volledig te herleiden tot het investeringsprogramma. Door het geplande investeringsprogramma in 2023 en 2024 neemt de omvang van de langlopende leningen naar verwachting toe tot bijna € 62,2 miljoen per eind 2024. Kasgeldlimiet en renterisiconorm Het financieringsbeleid voorziet in een groter beroep op kortlopende leningen, alvorens langlopend wordt gefinancierd. Dit betekent dat de ruimte onder de kasgeldlimiet zal worden benut, gelijk aan voorgaand jaar, waarbij de kasgeldlimiet per kwartaal overigens niet zal worden overschreden. Voor 2024 is de kasgeldlimiet bepaald op 8,2% van het begrotingstotaal, dit is € 8,0 miljoen. De renterisiconorm voor 2024 is 20% van het begrotingstotaal, of € 19,5 miljoen. Bij het samenstellen van de leningenportefeuille is er rekening mee gehouden dat de jaarlijkse aflossingen en renteherzieningen de renterisiconorm niet overschrijden. Bespaarde rente FLO-overgangsrecht De voorziening FLO-overgangsrecht is gewaardeerd op contante waarde. Het jaarlijks toevoegen van rente aan de voorziening is opgenomen in de begroting, en wordt gedekt door de rente die wordt bespaard met de eerder ontvangen afkoopsom. De gehanteerde rekenrente is 2,5%.

26

7.2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing In het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) wordt het weerstandsvermogen omschreven als de relatie tussen de weerstandscapaciteit van de organisatie en de risico’s waarvoor geen voorzieningen zijn getroffen. Het weerstandsvermogen kan ook worden omschreven als de mate waarin de organisatie in staat is om omvangrijke tegenvallers op te vangen, zonder dat het beleid hoeft te worden aangepast. De weerstandscapaciteit dient dus om de continuïteit van de organisatie te waarborgen. Beleid Het beleid rondom weerstandsvermogen en risicobeheersing is vastgelegd in de beleidsnota ‘Weerstandsvermogen 2019-2022’. In 2023 zal deze beleidsnota worden geactualiseerd. Bij de begroting 2024 is de huidige beleidsnota nog als uitgangspunt gehanteerd. De hoofdlijnen van dit beleid zijn als volgt: 1. Binnen de gemeenschappelijke regeling wordt geen eigen weerstandscapaciteit aangehouden. In plaats daarvan worden de gemeenten geïnformeerd over de risico’s die aanwezig zijn, zodat ze hier rekening mee kunnen houden in hun eigen paragraaf weerstandsvermogen; 2. In de paragraaf weerstandsvermogen worden naast de reguliere risico’s ook de risico’s opgenomen die mogelijk structurele impact kunnen hebben op de begroting van de VRF (zie kopje ‘structurele risico’s’). 3. De gemeenschappelijke regeling maakt gebruik van een egalisatiereserve.

Deze wordt gebruikt om incidentele schommelingen in het resultaat op te vangen. Het saldo van de egalisatiereserve heeft een omvang van tussen de 2% en 5% van het begrotingstotaal. 4. Er wordt geen post onvoorzien aangehouden in de begroting. Het eerder als ‘onvoorzien’ aangemerkte budget heeft geen relatie met het risicoprofiel, en is daarom omgevormd naar een budget voor bovenmatige personele fricties. Risico's die worden afgewenteld op de weerstandscapacitei Sinds de vaststelling van de nota weerstandsvermogen zijn geen wijzigingen opgetreden in de risico’s die meewegen voor de weerstandscapaciteit. De destijds vastgestelde risico’s zijn nog steeds van toepassing: •

•

•

Wegvallen van maatwerk- en markttaken: Veiligheidsregio Fryslân voert diverse taken uit die nauw verbonden zijn met de basistaak, maar niet collectief worden uitgevoerd. Voorbeelden hiervan zijn maatwerk Jeugdgezondheidszorg (JGZ), dienstverlening Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) en reizigersvaccinaties. Op deze taken wordt deels vast personeel ingezet en er wordt een beroep gedaan op overhead. Daarnaast wordt een winstmarge op deze taken gecalculeerd. Deze zorgt ervoor dat de collectieve basistaak goedkoper wordt. Wegvallen van deze taken zorgt voor zowel incidentele fricties als het vervallen van structurele dekking; Fysieke en psychische schade door werkzaamheden: het optreden van personeel en vrijwilligers bij incidenten kan fysieke en psychische schade opleveren, die niet altijd goed te verzekeren is. De gevolgen hiervan kunnen verstrekkend zijn, bijvoorbeeld blijvende arbeidsongeschiktheid. Veiligheidsregio Fryslân is voornemens deel te nemen aan de ‘stichting waarborgfonds veiligheidsregio’s’ zodat per 1 januari 2024 de risico’s op dit vlak die niet verzekerbaar zijn in gezamenlijkheid met alle veiligheidsregio’s worden gedragen. Het niet kunnen werven van voldoende kwalitatief personeel, waardoor de taakuitvoering in gevaar komt: bij de huidige arbeidsmarkt is het lastig om voldoende kwalitatief personeel te werven.