Document · PDF

Bijlage 3 - Definitief eindrapport Maatschappelijk Financieren 27 december 2023

Raadsvergadering 23 mei 2024, gemeente Sudwest FryslanBij agendapunt: ‘Sporthart Bolsward’9.819 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

A* Maatschappelijk Financieren

Beslisdocument financieringsplan Multifunctioneel sport- cultuuraccommodatie (MFA)

Maatschappelijk Financieren® Eindversie 27 december 2023

Inhoudsopgave 1.

Achtergrondinformatie..................................................................................................................................3

Inventarisatie van uitgangspunten................................................................................................................4

Inleiding op de hoofdstructuur voor een btw-belaste regime.....................................................................5

3.2

Inleiding op de voorkeur van toekomstige eigendomsverhoudingen.................................................................. 6

3.3

Verbandvereiste motieven voor het erfpachtrecht.................................................................................................6

3.4

De wettelijke beginselen van de verbandvereiste koppeling.................................................................................6

Basismodel de toekomstige rechtsfiguur..................................................................................................... 7

4.1

De rechtspersoonlijkheid van de erfpachter............................................................................................................. 8

4.2

De keus voor het aandeelhouderschap van de BV...................................................................................................9

4.3

Overheidsvennootschappen in twee varianten (gemeentelijkesportbedrijven).................................................9

4.4

Een consortium als enig aandeelhouder van de BV...............................................................................................10

4.5

Een stichting als enig aandeelhouder van de BV.................................................................................................... 10

Organieke structuur stichting als enig aandeelhouder van deBV nader uitgewerkt.................................11

5.1

Inleiding op de financieringsstructuur...................................................................................................................... 12

5.2

Financieringsstructuur onder gemeentegarantie................................................................................................... 13

5.3

Variant op de financieringsstructuur onder gemeentegarantie.......................................................................... 14

Inleiding op verbintenissen......................................................................................................................... 15

6.1

Toelichting op de verbintenissen............................................................................................................................. 15

Twee van de drie financieringsvoorstellen................................................................................................. 16

7.1

Uitgangpunten van de financieringsplannen...........................................................................................................16

7.2

Uitgangpunten van de investeringsraming.............................................................................................................. 17

7.3

Grafische voorstelling financieringsplan met gemeentegarantie....................................................................... 18

7.4

Grafische voorstelling financieringsplan zonder gemeentegarantie......................................................... 19

Planning van beslispunten sportpark Bolsward..........................................................................................20

Adviesvoorstel voor vervolg........................................................................................................................ 21

9.1

Voorbereiden op een Stichting met een BV............................................................................................................21

9.2

Instellen van een projectorganisatie........................................................................................................................ 21

Bijlage I

MJP 30 jaar financiering C 4 miljoen met gemeentegarantie........................................................... 22

Bijlage II

MJP 30 jaar financiering C 4 miljoen zonder gemeentegarantie...................................................... 23

Achtergrondinformatie

Sinds geruime tijd worden vergaande voorbereidingen getroffen en uiteenlopende onderzoeken uitgevoerd voor de revitalisering van sportpark Het Bolwerk in Bolsward. In de zomer van 2021 is de gebiedsvisie vastgesteld om van het bestaande sportpark 'Het Groene Hart van Bolsward' te maken. Daarvoor zijn werkgroepen ingesteld om het Plan van Aanpak1 uit te werken aan de hand van vier thema's sport, cultuur, recreatie en toerisme. Specifiek voor het 'Groene Sporthart Bolsward' is een werkgroep ingesteld voor de realisatie van nieuwe voorzieningen op het sportpark. De opdracht aan deze werkgroep is het ontwikkelen en realiseren van een multifunctionele accommodatie (MFA) voor sport in de zoekzone. Op korte termijn betekent dat het vervangen van het bestaande clubgebouw van de voetbalvereniging SC Bolsward. Daarvoor komt een gebouw dat geschikt is voor meervoudig gebruik voor sport, bewegingsonderwijs en cultuur. Deze MFA moet worden beschouwd als een bouwkundige voorloper van toekomstige nieuwe voorzieningen op het sportpark, zoals accommodaties voor toerisme en op de lange termijn vervanging van sporthal 'de Middelzee'. Tegen deze achtergrond concentreert dit onderzoek zich op een haalbaar financieringsplan voor realisatie van een multifunctioneel accommodatie op het sportpark.

1.1

Beslisdocument met financieringsvarianten

Geredeneerd vanuit de voorkeur om exploitaties van publieke voorzieningen, zoals MFA's, door private partijen te laten exploiteren, is dit beslisdocument opgesteld waarin de financiële haalbaarheid wordt onderbouwd aan de hand van financieringsvarianten. Cruciaal is het bewijs, of en in hoeverre een financiering tot stand kan komen met of zonder gemeentegarantie. In dit onderzoek wordt achterhaald welke organisatiestructuur geschikt is om een financiering aan te trekken. Voor de financiering en de fiscale wetgeving vanaf 2024 is relevant of de huidige eigendomsstructuur in tact kan blijven. Doorredenerend op de financiering, het eigendom, beheer en exploitatie, kunnen de fiscale voorwaarden vanaf 2024 doorslaggevend zijn van de toekomstige organisatie voor beheer en exploitatie van het totale sportpark. Deze - en meer zaken komen aan de orde in dit onderzoek. Op basis van het beslisdocument kan het gemeentebestuur een afgewogen besluit nemen over de financiering van het sportpark.

1.2

Voorkomen van onomkeerbare besluiten

Dit beslisdocument schematiseert en beschrijft twee2 financieringsplannen, fiscale voorwaarden, verbintenissen, eigendomsverhoudingen en organieke structuren. De samenstelling daarvan vormt een rechtsfiguur die aan een reeks voorwaarden moet voldoen, zodat de planvorming financieel, fiscaal, politiek en praktisch haalbaar is. Deze onderwerpen worden ingeleid met achtergrondinformatie en beslismotieven, zodat de keuzevoorkeur voor een toekomstige rechtsfiguur herleidbaar is op doelgebonden financiële, fiscale, politiek en praktische argumenten. Die keuzes voor een ideale rechtsfiguur zijn in volgorde geplaatst van politieke besluitvorming. De volgorde is zodanig geordend dat een genomen besluit geen blokkade vormt, indien de fiscale situatie vanaf 2024 wijzigt en voor besluiten over de financiering, het eigendom, het beheer en de exploitatie. De planning voor beslissingen is afgestemd op momenten dat maximale zekerheid is verkregen over de effecten van een keuze. Feitelijk wordt een situatie gecreëerd om op het laatste moment besluiten te nemen. Om het gemeentebestuur, de werkgroep en ambtenaren daarvoor te faciliteren, voorziet hoofdstuk 8 in een overzicht met een planning van beslissingen.

1 Invulling Gebiedsvisie Plan van Aanpak 6 december 2022 pagina 5 2 In dit stadium zijn 2 van de 3 financieringspannen uitgewerkt in overleg met de gemeente zie hoofdstuk 7

Inventarisatie van uitgangspunten

Dit hoofdstuk beschrijft de uitgangspunten voor toekomstige eigendomsverhoudingen. Volgens de gebiedsvisie3 ontstaan, door revitalisering van het sportpark, publiek toegankelijke verbindingen met omliggende woonwijken en met de binnenstad. Sport, bewegen, recreatie en ontmoeten zijn de uitgangspunten voor stedenbouwkundige uitwerking van ontwikkelingsgebieden, zoals de zoekzone voor de MFA. Het uitgangspunt is dat de gemeente volledig grondeigenaar wordt van het sportpark. Daarvoor verwerft de gemeente voetbalveld E van SC Bolsward. Voor de financiering, realisatie, beheer en exploitaties van accommodaties, zoals de MFA en tribunegebouwen, is het uitgangspunt dat de gemeente zakelijke rechten verstrekt aan een toekomstige exploitant4. De vereniging SC Bolsward is opstaleigenaar van de tribunegebouwen van veld C en D. Deze opstalrechten verlopen op 1 april 2046. Het opstalrecht van het tribunegebouw van veld B verloopt per 1 juli 20245. Geredeneerd vanuit de gebiedsvisie en de voorkeur om veld B op te heffen en te beschouwen als zoekzone voor de toekomstige MFA, ligt het voor de hand om het opstalrecht voor het tribunegebouw niet automatisch en stilzwijgend te verlengen. De plattegrond hieronder illustreert de huidige situatie met het accent op de eigendomsrechten van SC Bolsward.

Plattegrond 1

Huidige situatie van eigendomsrecht SC Bolsward

Toelichting op de plattegrond Op basis van de gestelde uitgangspunten voor de financiering, de realisatie, het beheer en de exploitatie van de MFA, heeft de gemeente de voorkeur om een zakelijk recht te verstrekken voor de MFA in de zoekzone (veld B). Juridisch gezien biedt het erfpachtrecht financieel gunstigere uitgangsmogelijkheden dan het opstalrecht, omdat de gemeente bij opstalrechten de aanspraak op de MFA moet demarqueren, indien de toekomstige exploitant de opstalvoorwaarden niet nakomt. Paragraaf 3.4 verduidelijkt hoe die aanspraak verloopt via het erfpachtrecht.

3 Invulling gebiedsvisie. Plan van Aanpak 6 december 2022 pagina 26 4 In hoofdstuk 4, vanaf paragraaf 4.1, wordt de toekomstige exploitant geïntroduceerd 5 Het actiepunt is in de gemeente uitgezet om de expiratiedata van alle zakelijke rechten te inventariseren

Inleiding op de hoofdstructuur voor een btw-belaste regime

De Europese btw-Richtlijn verhoudt zich niet met de wijze waarop die in Nederland lange tijd wordt toegepast bij exploitaties van sportvoorzieningen door ideële rechtspersonen zoals, verenigingen, stichtingen en gemeenten. Als gevolg daarvan is de Nederlandse btw-wetgeving vanaf 2019 aangepast, zodanig dat alleen winst beogende rechtspersonen aanspraak kunnen maken op het btw-belaste regime bij de exploitatie van sportvoorzieningen. Het gelegenheid geven tot sportbeoefening door alleen een winst beogende exploitant van sportvoorzieningen is een btw-belaste prestatie. Dat betekent dat zo'n exploitant meer dan alleen sportvoorzieningen verhuurt. Feitelijk moet de exploitant service verhogende diensten (ook wel aanvullend dienstbetoon genoemd) leveren, boven de 'verhuur' van sportvoorzieningen. Bovendien moet die exploitant aantoonbaar winstgevend zijn. Door het vervallen van btw-verrekening voor niet winst beogende exploitanten zijn tijdelijke compensatieregelingen ingevoerd, die bekend zijn onder de SPUK-sport regeling voor gemeenten en de BOSA-regeling voor stichtingen en verenigingen. Die compensatieregelingen gelden tot 2024 en worden geïnterpreteerd als btw-compensaties. Oorspronkelijk zijn de regelingen bedoeld om de bouw en verduurzaming van sportvoorzieningen te bevorderen.

In de praktijk betekent dat vanaf 2024 ideële rechtspersonen geen aanspraak maken op btw-compensatie voor, in dit geval, de realisatie en exploitatie van de MFA. Dit is de formele benadering op basis van de letterlijke tekst van de huidige regelingen, want de koepelorganisaties NOC*NSF, VSG6 en enkele sportbonden bepleiten bij het Ministerie van VWS om de regelingen voor ideële rechtspersonen in stand te houden vanaf 2024. Het is op dit moment7 niet bekend of de regelingen worden verlengd en als die regelingen worden verlengd, is onzeker of de huidige voorwaarden gelden vanaf 2024. Tegen deze achtergrond wordt voorgesteld de toekomstige MFA en bij voorkeur het complete sportpark financieel, fiscaal en organiek voor te bereiden op het btw-belaste regime. In hoofdstuk 5 is een organiek model uitgewerkt dat anticipeert op de verandering van de BOSA- en de SPUK sport regelingen naar het btw-regime. Daarin is de optie opgehouden om een besluit daarover afhankelijk te stellen van de uitkomst of en onder welke voorwaarden de BOSA- en de SPUK sport regelingen worden verlengd in 2024.

3.1

Inleiding op de financiële haalbaarheid volgens ECB voorwaarden

De meeste sportvoorzieningen voor verenigingsgebruik (breedtesport) zijn niet langs economische weg haalbaar. Als verenigingen de kostprijs van sportvoorzieningen moeten betalen, zouden de contributies substantieel hoger moeten zijn. Voor de financiering van sportvoorzieningen bestaan financieringsblokkades omdat een gebouw, zoals deze MFA, geen verkoopwaarde heeft zoals commercieel vastgoed. Bancaire instellingen zijn terughoudend in het verstrekken van leningen voor sportvoorzieningen. Om een financieringsblokkade op te heffen verlangen bancaire instellingen hoge zekerheden. Een gemeentegarantie voor rente en aflossing biedt een hoge zekerheid, maar dan nog gelden ECB-voorwaarden. Bancaire instellingen moeten gegarandeerde financieringen toetsen aan enkele haalbaarheidscriteria. De dekkingsgraad (DSCR8) bijvoorbeeld. Dat is een ratio die groter dan 1 moet zijn. Bancaire instellingen toetsen of de exploitatieprognose voldoende positief verloopt en of het eigen vermogen positief verloopt over de looptijd van de lening. Ook worden eisen gesteld aan de doorlooptijden van leningen. De standaard doorlooptijd voor dergelijke gebouwen is 30 jaar. Deze ECB-voorwaarden zijn sinds 2023 van toepassing en dienen om het risico te minimaliseren dat een bancaire instelling een garantie moet inroepen omdat de kredietnemer niet aan de financieringsverplichtingen kan voldoen.

Maatschappelijk Financieren werkt financieringsaanvragen uit die voldoen aan de gestelde voorwaarden en verifieert doorlopend de haalbaarheid van een financiering met kandidaat kredietverleners, zoals met de twee sectorbanken BNG-Bank en NWB-Bank.

6 Vereniging Sport en Gemeenten 7 Concept eindrapport juni 2023. Intussen is bekend dat de BOSA-subsidie regeling wordt verlengd in 2024 in versoberde uitvoering 8 Debt Service Coverage Ratio (bedrijfsresultaat voor afschrijving r financieringskosten moet ^ zijn)

3.2

Inleiding op de voorkeur van toekomstige eigendomsverhoudingen

Dit hoofdstuk beschrijft de voorkeur van de toekomstige eigendomsverhoudingen. Door het verwerven van het voetbalveld E van SC Bolsward, is de gemeente volledig grondeigenaar van het sportpark. In die hoedanigheid bepaalt de gemeente wie de MFA financiert, realiseert, beheert en exploiteert. Wat de financiering betreft stelt het Plan van Aanpak9 dat de grondwaarde ingebracht kan worden voor de financiering van de MFA. Volgens de Nota Grondprijzen 2022 is de grondwaarde C 60,- pei7m2. De inbreng is netto circa C 0,5 miljoen, omdat gemeenten zijn vrijgesteld van btw en overdrachtsbelasting voor dergelijke leveringen. De gemeente zal het opstalrecht van het tribunegebouw van veld C in tact laten en de opstalrechten van de velden B en D beëindigen10. De voorkeur is dat de gemeente het erfpachtrecht verstrekt voor de toekomstige MFA, waarmee de gemeente politieke en maatschappelijke voorwaarden kan stellen aan een eventuele garantie voor een lening voor de MFA. 3.3 Verbandvereiste motieven voor het erfpachtrecht Het erfpachtrecht voor maatschappelijke voorzieningen, moet worden beschouwd als een publiek gebruiksrecht. Dat recht wordt gevestigd onder doelgebonden voorwaarden die een erfpachter moet waarmaken. Eén van die doelgebonden voorwaarde is dat de grond dient voor realisatie van de MFA en dat deze MFA publiek toegankelijk is.

De erfpachter moet maatschappelijk gewenste producten en diensten aanbieden aan (sport)verenigingen van het sportpark. Omdat de MFA niet langs economische weg haalbaar is, kan de gemeente eenmalig, of structureel subsidie (geld) in het vooruitzicht stellen. Omdat de politiek bepaalt waarvoor subsidies bestemd zijn, wordt een subsidiebesteding gekoppeld aan het erfpachtrecht. De gemeente kan ook een eenmalige investeringssubsidie combineren met een eventuele garantie voor een lening voor de haalbaarheid van de financiering. In het recht van erfpacht wordt dan een verbandvereiste koppeling gemaakt tussen grond, geld (subsidie) en garantie. Door die koppeling is het functioneren van de MFA politiek bepaald, op erfpachtgrond van de gemeente, met subsidie van de gemeente en onder garantie van de gemeente. In die optiek biedt het erfpachtrecht een sterke juridische positie voor de gemeente om doelgebonden voorwaarden door te voeren om publieke belangen te behartigen. 3.4

De wettelijke beginselen van de verbandvereiste koppeling

In de kern regelt een verbandvereiste koppeling dat, indien de erfpachter verplichtingen uit de erfpachtakte, of uit de subsidiebeschikking, of uit de garantievoorwaarden niet nakomt, dan verspeelt de erfpachter alle rechten. Door deze koppeling heeft de erfpachter nakomingsverplichtingen in samenhang met dergelijke voorwaarden. Een wettelijke beginsel is dat een subsidie, volgens artikel 4:36 van de Algemene wet bestuursrecht, een garantie is. Andersom is een garantie een op geld te waarderen economisch voordeel (Awb 4:21) en veronderstelt een subsidieverhouding die formeel eindigt indien de erfpachter de rente en aflossing niet kan voldoen. De garantie is een financieel beleidsinstrument van de gemeente om de financiering van de MFA haalbaar te maken. Andere wettelijke beginselen volgen uit gemeentelijke verordeningen en uit het treasurystatuut11. Samengevat kan de gemeente subsidies verstrekken en garanties verlenen voor publieke taakopvattingen. In ruil daarvoor worden zekerheden verlangd. In de verordeningen en het treasurystatuut zijn die zekerheden vormvrij geformuleerd. In de erfpachtakte worden die zekerheden doelgebonden, juridisch afdwingbaar geformuleerd. In de erfpachtakte worden daarvoor kwalitatieve ontbindingsvoorwaarden opgesteld voor een sluitende kringloop van de verband vereiste koppeling.

Met deze achtergrondinformatie volgt de uitwerking van de toekomstige rechtsfiguur.

9 Invulling gebiedsvisie. Plan van Aanpak 6 december 2022 pagina 31 punt 6 10 De akten van opstalrechten bepalen de hoogte van de vergoedingsplicht, indien de gemeente deze rechten beëindigt 11 Financiële verordening 2021 en Algemene subsidieverordening 2020 en het treasurystatuut 2020 van de gemeente Súdwest-Fryslân

Basismodel de toekomstige rechtsfiguur

Dit hoofdstuk start met de uitwerking van het basismodel van een toekomstige rechtsfiguur, die voldoet aan de gestelde criteria voor de financiering en aan het btw-belaste regime. De rechtsfiguur wordt specifiek uitgewerkt op rechtspersoonsrechtelijke kenmerken voor een erfpachter die een financiering aangaat, opdracht verstrekt voor realisatie van de MFA en de exploitatie risicodragend verzorgt. Die uitwerking is in volgorde geplaatst van beslissingen over keuzes om onomkeerbare processen en blokkades voor vervolgbesluiten te voorkomen. Omdat de gemeente volledig grondeigenaar wordt van het sportpark, ontstaat een verbintenisrechtelijke structuur met de toekomstige erfpachter. De beslissing over de rechtspersoonlijkheid van de erfpachter kan worden uitgesteld tot het moment dat duidelijk is, of en onder welke voorwaarden de BOSA - en SPUK regelingen worden verlengd vanaf 2024. Dat betekent dat de keus over de rechtspersoonlijkheid van de erfpachter de eerste beslissing wordt. De figuur hieronder schematiseert het basismodel en de rechtsrelaties tussen de gemeente en de erfpachter.

Figuur 1

Basismodel toekomstige rechtsfiguur

Gemeente Súdwest Fryslân

i jn

sportp rK

J-Zl Ü

I Akte van erfpacht II Uitvoeringsovereenkomst III huurovereenkomst

MFA

Maatschappelijke organisatie

Toelichting op de figuur Het basismodel bepaalt dat de gemeente in twee richtingen invloed en zeggenschap uitoefent over het bezit en het gebruik van het sportpark en de MFA. In richting 1 is de gemeente grondeigenaar van het gehele sportpark en verpachter van de MFA en tribunegebouwen. In richting 2 bepalen drie documenten hoe het sportpark en de MFA worden gebruikt. Deze documenten vormen de verbandvereiste koppeling tussen grond, geld en garantie. Deze drie documenten zijn verbintenissen. De aard en de werkingssfeer van deze documenten worden toegelicht in hoofdstuk 6. In dit basismodel is de term 'maatschappelijke organisatie' aangehouden voor een toekomstige private partij die het erfpachtrecht verkrijgt voor de MFA en de velden van het sportpark huurt. Dit model is in de volgende paragraaf specifieker uitgewerkt voor de eerste beslissing over de keus van de rechtspersoonlijkheid om deze maatschappelijke organisatie juridische geschikt te maken voor de toekomstige taakstellingen.

4.1 De rechtspersoonlijkheid van de erfpachter Juridische gezien bestaan er twee rechtsvormen, dat zijn de ideële rechtsvorm en de winst beogende rechtsvorm. Verenigingen, stichtingen en overheidsinstellingen zoals gemeenten behoren tot de categorie ideële rechtsvorm. Allerlei soorten vennootschappen behoren tot de categorie winst beogende rechtsvorm. Geredeneerd vanuit de Nederlandse btw-wetgeving (aangepast in 2019), komen alleen winst beogende rechtspersonen in aanmerking om een btw-belaste exploitatie te voeren voor het sportpark en de MFA. Zolang niet bekend is, of en onder welke voorwaarden de BOSA- en SPUK regelingen worden verlengd vanaf 2024, moet de maatschappelijke organisatie winst beogend zijn. Dat betekent dat rechtspersonen die tot de ideële rechtsvorm behoren afvallen. Resteert de keus van een soort vennootschap die past bij de aard, de omvang en doelstellingen van de MFA en het sportpark. Het sportpark wordt betrokken bij de keus voor de toekomstige rechtspersoon, omdat de MFA functioneert voor het gehele sportpark. De btw-wetgeving bepaalt dat de toekomstige rechtspersoon service verhogende diensten levert aan gebruikers van de MFA en die verplichting loopt door in het gebruik van de sportvelden. In juridische termen zou het erfpachtrecht voor de MFA als een accessoir recht beschouwd kunnen worden.

De uitleg over de keuze en doel van deze mogelijkheid volgt in Ş 4.3 en hoofdstuk 6 over de werkingssfeer van verbintenissen. Uit de verzameling vennootschappen zijn de Besloten Vennootschap (BV), of de Naamloze Vennootschap (NV) relevant. Het verschil tussen een BV en een NV is dat de NV-aandelen aan toonder kent die verhandelbaar zijn en voor een groter publiek bereikbaar zijn. De verhandeling van aandelen van een BV verlopen binnen de kring van aandeelhouders. Het ligt niet voor de hand dat de risicodragende exploitatie van een MFA op het sportpark, in de vorm van aandelen in een NV, interessant is voor een groot publiek. Resteert een BV met aandacht voor de keus van aandeelhouders. Voor die keus van de kring van aandeelhouders is de onderstaande figuur behulpzaam.

Figuur 2

Keus over de kring van aandeelhouders BV winstbeogende rechtspersonen

Besloten Vennootschap

consortium

Toelichting op de figuur De kandidaat aandeelhouders van een BV voor dit sportpark zouden kunnen zijn de gemeente Súdwest-Frylân in twee varianten. Daarnaast kan een bestaande, of nog op te richten stichting, of een (bestaand) consortium enig aandeelhouder worden van deze BV. Alle kandidaat aandeelhouders worden enig aandeelhouder van de BV. De BV is daarmee erfpachter van de grond voor de MFA, kredietnemer voor een lening, risicodragende exploitant, verhuurder van de MFA en wellicht huurder van de velden van het sportpark. In de volgende paragraaf is de keus voor het aandeelhouderschap uitgewerkt, met aandacht voor de onzekerheid van de BOSA-regeling vanaf 2024.

4.2 De keus voor het aandeelhouderschap van de BV De keus voor een winst beogende organisatie volgt uit de onzekerheid over de BOSA-regeling vanaf 2024. De keus voor een BV volgt uit de veronderstelling dat het verhandelen van NV-aandelen niet relevant is. De keus voor de rechtspersoon BV is in tijdsvolorde weliswaar de eerst keus die gemaakt wordt, maar de rechtsfiguur is zodanig ontworpen dat, indien de BOSA-regeling onverkort wordt verlengd vanaf 2024, het oprichten van de BV vervalt. In die situatie treedt een ideële rechtspersoon, zoals een vereniging, een stichting, of de gemeente in de plaats van de positie van de maatschappelijke organisatie in het basismodel van de rechtsfiguur (zie figuur 1).In de wetenschap dat de gemeente niet de voorkeur heeft om enig aandeelhouder te zijn van de BV voor de MFA, volgt voor de volledigheid een korte toelichting op twee varianten van een overheidsvennootschap voor een BV.

4.3 Overheidsvennootschappen in twee varianten (gemeentelijke sportbedrijven) Gemeenten kunnen BV's oprichten voor uiteenlopende activiteiten. De gemeente is dan enig aandeelhouder van uitvoerende organisaties, zoals een sportbedrijf. In die rechtsfiguur is de BV een deelrechtsorde van de gemeente en in de gezagsverhouding vormt het college van B&W het formele dagelijkse bestuur van de vennootschap. De overheidsvennootschap wordt beheerst door statuten en het aandeelhouderregister die het voortbestaan van de BV regelt. Fiscaal gezien wordt de jaarrekening van de vennootschap niet geconsolideerd met de jaarrekening van een gemeente. De BBV12 hanteert een financiële scheiding tussen publieke organisaties, zoals gemeenten en private organisaties waar de gemeente wel aandeelhouder van kan zijn, of het bestuur vormt. Als een gemeente geen sportbedrijf heeft of wil oprichten, kan een gemeente een sportbedrijf inschakelen van een buurgemeente.

Inschakelen van een ander gemeentelijk sportbedrijf Een ander gemeentelijk sportbedrijf inschakelen vormt de tweede variant van een overheidsvennootschap. De gemeente Súdwest-Frylân zou bijvoorbeeld de BV Sport Leeuwarden kunnen inschakelen. In dat geval wordt een lokale vennootschap opgericht met als nadeel dat de gemeente Súdwest-Frylân een minderheidsaandeel heeft in de lokale vennootschap. Dat betekent ook dat het erfpachtrecht wordt verstrekt aan een lokale vennootschap waarin de gemeente een minderheidsaandeel heeft. Dezelfde achterstand ontstaat voor een garantie aan een kredietverlener voor een lening aan de lokale vennootschap waarin de gemeente een minderheidsaandeel heeft. Een ander financieel nadelig aspect is dat vennootschappen liquide middelen onderling kunnen 'uitwisselen'. Dat is toegestaan en behoort tot de elementaire beginselen van verantwoord ondernemerschap van de holding, die een meerderheidsbelang heeft in enkele werkmaatschappijen, ofwel in de lokale vennootschap van de MFA.

Voorlopige conclusie geschiktheid overheidsvennootschap Fiscaal gezien voldoen overheidsvennootschappen in beide varianten aan het btw-belaste regime. In die optiek biedt een overheidsvennootschap een uitkomst, indien de SPUK-sport regeling vanaf 2024 eventueel vervalt. In één van de beide varianten van een overheidsvennootschap kan de gemeente sportvoorzieningen financieren, realiseren, beheren en exploiteren als een btw belaste onderneming, indien de activiteiten ook btw belast zijn. Voor deze MFA ligt het niet voor de hand dat de gemeente een BV opricht en als enig aandeelhouder optreedt voor de financiering, het beheer en de exploitatie. Het uitgangpunt is dat de gemeente grondeigenaar wordt en een maatschappelijke organisatie op basis van erfpachtrechten de financiering, de realisatie en de risicodragende exploitatie van MFA verzorgt. Bij een overheidsvennootschap is de gemeente, ofwel het college van B&W, als enig aandeelhouder en als handelingsbevoegde bestuurder(s), aansprakelijk voor diezelfde taakopvattingen.

12 Besluit begroting & Verantwoording

4.4 Een consortium als enig aandeelhouder van de BV Een consortium is een gelegenheidsvennootschap waarin een exploitant centraal staat. Die exploitant kan een lokale winst beogende BV zijn die tijdens de bouwfase samenwerkt met een bouwer/ontwikkelaar en eventueel met enkele participanten. De exploitant in het consortium verwerft de grond in erfpacht, financiert de MFA, is de opdrachtgever voor de bouw. Na oplevering van de MFA is de bouwer/ontwikkelaar geen deelnemer meer in het consortium. Indien de exploitant geen lokale partij is maar een werkmaatschappij van een grote landelijke exploitatiemaatschappij, is die exploitant bevoegd om liquide middelen uit te wisselen met werkmaatschappijen van de holding. Bij een holding worden de jaarrekeningen van werkmaatschappijen geconsolideerd. Dat betekent dat een landelijke exploitatiemaatschappij (holding) de schuld 'draagt' van werkmaatschappijen. De invloed van de gemeente voor beheer en exploitatie is beperkt, omdat de exploitant de lening is aangegaan en aansprakelijk is voor de nakoming van de financieringskosten. In deze rechtsfiguur zal de gemeente verlangen dat de holding ook aansprakelijk wordt gesteld voor de nakoming van financieringskosten.

Voorlopige conclusie van de geschiktheid van een consortium Een consortium is financieel en fiscaal geschikt voor de doelstellingen. Deze rechtsfiguur komt voor als een lokale bestaande exploitant al voorzieningen exploiteert binnen het gemeentelijke verzorgingsgebied. In die situatie is de exploitant bekend en is de exploitatie van de MFA en aanvulling op de bestaande rechtsverhoudingen tussen de gemeente en de exploitant. Optisport BV in Sneek is een bekende externe exploitant binnen de gemeente en onderdeel van de Holding Optisport gevestigd in Tilburg. Geredeneerd vanuit de ambities van de werkgroep om de ontwikkeling en de exploitatie van de MFA zelfstandig uit te voeren, is een consortium waarin Optisport de toekomstige exploitant wordt niet de eerste keus, omdat Optisport een commercieel belang heeft. Het beleid is dat de gemeente doelgebonden publieke belangen via het erfpachtrecht wil overdragen aan een exploitant.

4.5

Een stichting als enig aandeelhouder van de BV

Om te voldoen aan de financiële voorwaarden van de ECB, waaronder de dekkingsgraad (DSCR) en aan de fiscale voorwaarden, door het leveren van btw-belaste prestaties door een winst beogende rechtspersoon, kan een stichting enig aandeelhouder zijn van een BV. Deze rechtsfiguur vormt het alternatief als een gemeentelijke BV, of sportbedrijf, of een bekend consortium, of aansluiten op een bestaand sportbedrijf van een buurgemeente geen opties zijn. Indien een stichting enig aandeelhouder is van een BV, blijven de aandelen binnen de kring van de stichting. Juridische gezien staat de organisatie (stichting met de BV) van de MFA op afstand van de gemeente. Deze rechtsfiguur biedt een ideale keuzemogelijkheid, indien de BOSA-regeling onverkort doorloopt vanaf 2024. In die situatie voldoet de stichting als rechtspersoon aan de BOSA-voorwaarden, namelijk een ideële organisatie zonder winstoogmerk. In dat geval vervalt de fiscale noodzakelijke keus voor een BV. De ECB-voorwaarden voor een aantoonbaar haalbare financiering blijven in stand. De dekkingsgraad (DSCR) voor betalingen van rente en aflossing moet groter dan 1 zijn en de meerjarenprognose (MJP) en het eigen vermogen moeten positief verlopen over de looptijd van de lening. In deze rechtsfiguur is het stichtingsbestuur de verantwoordelijke organisatie voor het functioneren van de BV en de MFA.

Voor de gemeente is het stichtingsbestuur de aansprakelijke organisatie die de verplichtingen uit de drie documenten van de verbandvereiste koppeling tussen grond, geld en garantie moet nakomen. In het volgende hoofdstuk is deze rechtsfiguur gedetailleerder uitgewerkt, met aandacht voor een keus in de rechtsposities die de stichting kan innemen ten opzichte van de gemeente en de toekomstige BV.

Organieke structuur stichting als enig aandeelhouder van de BV nader uitgewerkt

In de veronderstelling dat de gemeente een voorkeur heeft om politiek en bestuurlijk afstand te houden van een private organisatie (BV) die de MFA financiert, realiseert, beheert en risicodragend exploiteert, is een organieke structuur uitgewerkt. In dit model behoudt de gemeente in twee richtingen invloed en zeggenschap over het bezit en het gebruik van de MFA en het sportpark. In richting 1 is de gemeente grondeigenaar en verpachter van de MFA en tribunegebouwen en in richting 2 bepalen drie documenten het gebruik van de MFA en het sportpark. Deze drie documenten worden gesloten tussen de gemeente en de BV, omdat de BV de winst beogende partij is in deze organieke structuur. De stichting is enig aandeelhouder en bepaalt het voortbestaan van de BV. Formeel wordt de BV bestuurd door een (directeur) bestuurder. Dat kan ook een bestuurslid zijn van de stichting die de functie veelal statutair onbezoldigde uitvoert. De statutaire doelomschrijving van de BV is het ontwikkelen en in standhouden van maatschappelijke en multifunctionele (sport)voorzieningen (MFA) voor het functioneren van het sportpark. In de praktijk handelt de BV volgens drie verbintenissen en onder regie van de stichting. De figuur hieronder schematiseert deze rechtsfiguur, met de verbintenisrechtelijke relaties tussen de gemeente en de BV.

Figuur 3

Voorstel organieke structuur

Gemeente Súdwest Fryslân

sportpark

JD JD n

I Akte van erfpacht II Uitvoeringsovereenkomst

-3J3 U

III huurovereenkomst

Besloten Vennootschap enig aandeelh^der

Stichting

Toelichting op de figuur De stichting is als enig aandeelhouder aansprakelijk voor de nakoming van verplichtingen van de BV tegenover de gemeente. Uit hoofde van die verbintenissen met de gemeente moet de BV de MFA exploiteren en in gebruik geven aan verenigingen van het sportpark en aan andere maatschappelijke organisaties. De BV is in deze positie erfpachter, kredietnemer, opdrachtgever voor de bouw van de MFA en formeel de aanbestedende dienst voor de realisatie. In deze rechtsfiguur komt de lening op de balans van de BV. In de volgende paragraaf wordt deze figuur uitgebreid met de financieringsstructuur, waarbij de gemeente garant staat tegenover een kredietverlener die een lening verstrekt aan de BV. Hierna volgt eerst een inleiding over de vormen van zekerheden. Daarna volgt de uitleg van de financieringsstructuur met twee rechtsposities van de stichting ten opzichte van de gemeente.

5.1 Inleiding op de financieringsstructuur Doorredenerend op de voorkeur dat de gemeente de grond in erfpacht uitgeeft aan een BV die een lening sluit voor de realisatie van de MFA, worden de vormen van zekerheden, ofwel de soort gemeentegarantie toegelicht. De opties voor zekerheden voor financieringen bestaan uit 2 richtingen, 4 methodes en 11 uitvoeringsvormen. Wettelijk hebben overheden de keuze om maatschappelijke voorzieningen te financieren, of in dit geval de BV daarvoor te faciliteren. Indien de gemeente de financiering faciliteert, verloopt de financieringszekerheid via een overeenkomst van borgtocht13. Op basis van die borgtocht is de gemeente aansprakelijk voor de nakoming van betalingsverplichtingen van de BV tegenover een kredietverlener. Indien de gemeente een garantie verstrekt is dat, in termen van de wet Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) een risico naar de toekomst die niet gedekt is in de gemeentebegroting. Om daarin te voorzien is een ratio14 geïntroduceerd. Die ratio bepaalt het financiële vermogen van een gemeente voor de weerstand tegen financiële risico's die zich kunnen voordoen binnen het verzorgingsgebied van de gemeente. Door het verstrekken van een garantie voor de financiering, verandert de schuldquote15 van de gemeente niet.

Dat komt omdat die lening op de balans staat van de BV en omdat de jaarrekening van de BV niet wordt geconsolideerd met de jaarstukken van de gemeente16. Om een beeld te geven van de vormen van zekerheden, visualiseert figuur 6 hieronder alle keuzemogelijkheden. In de gegeven situatie is de zekerheid voor rente en aflossing van toepassing. De gemeente staat borg voor de nakoming daarvan. Figuur 4

Vormen van zekerheden 2 richtingen 4 methodes 11 uitvoeringen

Z indirecte zekerheden

\ directe zekerheden

\ 3 financië e infrastructuren ļ - Waarborgt )tnds Kinderopvang ļ - Waarborgfotnds voor de zorg (Wfz) nds Sociale Woningbouw (WSW)

2 organiek -Vennoot: chapsrechtelijk - Bestuurs uridisch

1 contractueel -Zekerheid voor rente en aflossing -Zekerheid op basis van subsidies - Zekerheid op basis van zakelijk recht -Zekerheid op basis van restant hoofdsom

4 hybride waarborgfondsen - Waarborggfonds Eigen Woning (NHG) - Stichting Waarborgfonds Sport (SWS)

Toelichting op de figuur Ongeacht of de gemeente geheel of gedeeltelijke garant staat voor de financiering, verloopt een zekerheid in de directe richting, volgens de contractuele methode via de uitvoeringsvorm 'garantie voor rente en aflossing'. Garanties zijn wettelijk geregelde financieringsinstrumenten. De Awb 4:21 en specifieker 4:36 tot en met 4:38 biedt voor deze uitvoeringsvorm een politieke variant om maatschappelijk tegenprestaties te verlangen van de Stichting met de BV en een financiële variant voor het terugdringen van subsidies. Kort samengevat zijn dat staatssteuncriteria waaronder participanten mogen 'profiteren' van een gunstige financiering, mits de voordelen boven de kosten ten gunste komen van het project. Dat wordt ook wel de 'maatschappelijk ruilvoet' genoemd.

13 BW 7 titel 14 afdeling 1 artikel 850 - 870 14 Weerstandsratio is het quotiënt van de beschikbare weerstandscapaciteit gedeeld door de benodigde weerstandscapaciteit 15 VNG Financiële positie gemeenten netto schuldquote inclusief uitgeleend (of gegarandeerd) kapitaal 16 Wet Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten (BBV hoofdstuk 1 artikel 5)

5.2 Financieringsstructuur onder gemeentegarantie Ongeacht of de gemeente geheel of gedeeltelijk garant staat voor een lening, wordt een garantie verstrekt aan een kredietverlener voor een lening aan de BV. De garantievoorwaarden zijn bepaald in artikel 16 lid 2 en 3 van de gemeentelijke Financiële verordening 2021 en in artikel 2 van het Treasurystatuut 2020. Kort samengevat bepaalt de gemeente onder welke voorwaarden een garantie wordt verstrekt, zoals de hoogte van de leensom, de looptijd, het aflossingsschema en de financieringszekerheden. Volgens artikel 9a sub 3 en 4 van de Algemene subsidieverordening 2020 kan gemeente de garantie17 weigeren indien daarmee in strijd wordt gehandeld met de Europese richtlijnen op staatsteun. Artikel 12 van de Algemene subsidieverordening bepaalt dat de gemeente maatschappelijke tegenprestaties kan verlangen en dat de gemeente een eventuele subsidiebijdrage voor rente en aflossing kan 'oormerken', waardoor de BV met voorrang de financieringsverplichtingen moet nakomen. In die situatie daalt het risico voor de gemeente dat die garantie wordt ingeroepen door een kredietverlener. Deze wettelijke bepalingen zijn relevant indien de BV ruimten of voorzieningen van de MFA verhuurt aan participanten tegen marktconforme huurprijzen.

In richting 1 van de figuur heeft de kredietverlener een hoge zekerheid, zodat alle claimrechten van de kredietverlener op de MFA vervallen. In richting 2 heeft de gemeente alle claimrechten op de MFA via de drie verbintenissen, zodat de MFA is beschermd tegen speculaties in het Algemeen Belang.

Figuur 5

Financieringsstructuur onder gemeentegarantie

Gemeente Súdwest Fryslân

2 garantstelling

I Akte van erfpacht II Uitvoeringsovereenkomst III huurovereenkomst

Kredietverlener lening

Besloten Vennootschap

C Stichting

enig aandeelhouder

Toelichting op de figuur De gemeente kan aanwijzingen geven en voorkeuren uitspreken over kandidaat kredietverleners vanwege de juridische positie van borg voor een lening. De BV neemt de aanwijzingen van de gemeente over bij de werving en selectie van kandidaat kredietverleners die een financieringsaanbod indienen. Gebruikelijk is dat de publieke sectorbanken BNG-Bank en de NWB-Bank worden benaderd en daarnaast één of meer pensioenverzekeraars.

17 Garantie is voor de Awb (artikel 4:21) een op geld te waarderen voordeel zoals een garantie en te beschouwen als een subsidierelatie

5.3 Variant op de financieringsstructuur onder gemeentegarantie Deze paragraaf behandelt een variant op de financieringsstructuur waarbij de stichting, als enig aandeelhouder van de BV, een andere rechtspositie inneemt in de rechtsfiguur. Dat is relevant als de SPUK- regeling vanaf 2024 niet wordt verlengd, of verlenging fiscaal ongunstig is voor de gemeente. In dat geval verloopt het terugvorderen van btw via de winst beogende BV die opdrachtgever is voor revitalisering van de velden en infrastructuur. In die situatie wordt de taakstelling van de stichting, als enig aandeelhouder van de BV, grotere dan enkel voor de MFA. Feitelijk wordt de stichting dan beheerder en exploitant van het complete sportpark. In die situatie ligt het voor de hand dat de gemeente invloed en zeggenschap krijgt op het functioneren van de stichting, omdat de stichting de BV aanstuurt. Voor die gemeentelijke invloedsfeer bestaan varianten. De meest praktische variant is dat de gemeente via de statuten invloed en zeggenschap regelt op het beleid van de stichting. Daarmee verandert de rechtspositie van de stichting in de rechtsfiguur voor beheer en exploitatie van het sportpark. Organiek gezien benadert deze rechtsfiguur een vorm van een overheidsvennootschap, zonder dat de gemeente aandeelhouder is van de vennootschap zoals in deze rechtsfiguur met een BV. Deze rechtsfiguur voldoet aan het btw-regime.

Figuur 6

Variant op de financieringsstructuur onder gemeentegarantie

Gemeente Súdwest Fryslân

2 garantstelling

statuten

Stichting Stich r

Kredietverlener

I Akte van erfpacht II Uitvoeringsovereenkomst III huurovereenkomst

^“Saa*a'

enig aandeelhouder lening ler

Besloten Vennootschap

Toelichting op de figuur In deze rechtsfiguur is de politieke beleidsmatig rechtspositie van de gemeente sterker dan in figuur 5, omdat de gemeente naast de drie verbintenissen18 een bepalende partij is via de statuten van de stichting. In de statuten, of via regelementen waarna de statuten verwijzen, kan de gemeente invloed uitoefenen op beleidsbeslissingen van de stichting. Via een statutair reglement kan de stichting worden verplicht om voor specifieke beslissingen de gemeente te betrekken. Een regelement werkt als een protocol waarlangs dergelijke beslissingen verlopen. In die situatie blijven de stichting en de BV gezamenlijk aansprakelijk voor de exploitatie van het totale sportpark. In deze variant heeft de gemeente nog de keus om het sportpark als geheel in erfpacht uit te geven aan de BV.

18 I) De Akte van Erfpacht, II) de Uitvoeringsovereenkomst en III) de huurovereenkomst

Inleiding op verbintenissen

In de voorgaande paragrafen is de term verbintenissen geïntroduceerd als verzamelnaam van drie documenten tussen de gemeente en de BV. Benadrukt wordt dat deze BV een maatschappelijke organisatie is en handelt in het Algemeen Belang. Juridisch gezien is de BV een zelfstandige rechtspersoon die 'concernbelangen' behartigt namens de gemeente en (sport) verenigingen ten gunste van de lokale bevolking. Doorredenerend gedraagt de organisatie (stichting en de BV) zich daardoor als een deelrechtsorde van de gemeente, op gemeentegrond, met gemeentegeld en voor de financiering onder gemeentegarantie. Dat legitimeert een politieke voorkeur om deze organisatie in te zetten voor het uitvoeren van enkele maatschappelijke taken. In dit stadium19 wordt gedacht aan vier scenario's, variërend van minimaal faciliteren tot maximaal faciliteren door de gemeente. De gemeente vraagt daarvoor terug dat de maatschappelijke organisatie de MFA en het sportpark benut om sociale activiteiten te organiseren. Het idee daarvoor is een pilotmodel te starten zoals bij de hockeyvereniging in Sneek, dat aansluit op het wetsvoorstel 'Wet versterking participatie op decentraal niveau' dat momenteel in behandeling is bij de Tweede Kamer (Kamerstukken 36210). Paragraaf 5.1 stelt daarover dat een garantie een beleidsinstrument is en de politiek daarvoor tegenprestaties kan verlangen.

In termen van de Awb 4:21 en specifieker 4:36 - 4:38 wordt dat de maatschappelijke ruilvoet genoemd om andere partijen te laten profiteren van een 'gunstige' financiering.

6.1 Toelichting op de verbintenissen In de rechtsfiguren 5 en 6 moet de verbintenisrechtelijke structuur tussen de gemeente en de maatschappelijke organisatie beschouwd worden als samengestelde rechtsbetrekkingen. De documenten zijn juridisch gekoppeld aan elkaar en dat betekent dat indien de maatschappelijke organisatie de bepalingen van een overeenkomst niet nakomt, de organisatie daarmee de rechten van andere overeenkomsten verspeelt. De erfpachtakte voorziet in kwalitatieve ontbindingsvoorwaarden. Dat zijn doelgebonden voorwaarden over het bezit en het gebruik van de MFA. Die voorwaarden zijn concreet uitgewerkt in de uitvoeringsovereenkomst' Deze naamstelling komt uit de Algemene wet bestuursrecht. In de praktijk worden deze titel ingewisseld voor exploitatieovereenkomst, of een prestatieovereenkomst, of een dienstverleningsovereenkomst. Het is een privaatrechtelijke overeenkomst, om de belangen te behartigen van de bevolking. Om die belangen zeker te stellen, is die overeenkomst gekoppeld aan het recht van erfpacht. In beide rechtsfiguren is de huurovereenkomst genoemd, in de veronderstelling dat de maatschappelijke organisatie (BV) de velden huurt van de gemeente. De werkingssfeer van verbintenissen is dat die verbandvereiste koppeling ontstaat, zodanig dat de gemeente sterke financieel juridische posities heeft.

Het schema hieronder typeert de rechtsbetrekking uit de deel verzameling van vormen van verzelfstandigingen.

Schema 1

Typering van rechtsbetrekkingen B1 Zelfstandig Bestuurs Orgaan (ZBO)

B extern verzelfstandigen B2 overheidsvennootschapstructuur

B3 privatisering

passief overlaten 3 type rechtsbetrekkingen uitvoeringsovereenkomst

uitbesteden actief afstoten

Toelichting op de figuur De Uitvoeringsovereenkomst is van het type 'actief afstoten'. Dat betekent dat de gemeente beleidsmatige invloed heeft en zeggenschap kan doorvoeren over het functioneren van de maatschappelijke organisatie over het bezit en het gebruik van de MFA en het sportpark als geheel. Afhankelijk van de mate waarin de gemeente de organisatie faciliteert, kan de gemeente tegenprestaties verlangen van de organisatie (stichting met de BV).

19 Mailbericht ambtelijke projectleiding 9 juni 2023 over de effecten van grond, geld en garantie

Twee van de drie financieringsvoorstellen

Om te komen tot een definitief financieringsplan zijn in dit stadium twee financieringsvoorstellen uitgewerkt. De voorstellen van de gemeente zijn om een financieringsplan uit te werken waarbij de gemeente garant staat voor een bedrag, minus de financiële inbreng die de werkgroep zou kunnen leveren. Het tweede financieringsplan is de uitwerking waarbij de werkgroep, zonder gemeentegarantie het benodigde kapitaal, boven de eigen inbreng, moet aantrekken bij een bancaire instelling. Het derde financieringsplan zou zijn dat de gemeente voor de totale investering garant zou staan, ongeacht de financiële inbreng van de werkgroep. In dit stadium is die financiering, in overleg met de gemeente, nog niet uitgewerkt. De financiële inbreng door de werkgroep is voorlopig geraamd op afgerond C 1 miljoen. Dat bedrag zou eventueel worden verstrekt door lokale charitatieve instellingen. Voor het uitwerken van het derde financieringsplan moet bekend zijn waaraan die inbreng van de werkgroep wordt besteed als die inbreng buiten de financiering blijft. Daarom zijn (maar) twee financieringsplannen uitgewerkt.

7.1 Uitgangpunten van de financieringsplannen Deze paragraaf geeft een toelichting op de uitgangspunten van de twee financieringsplannen. In tabel 1 zijn de stichtingskosten opgenomen, verdeeld in investeringsonderdelen (inclusief btw). De leensom is ruim C 4 miljoen, ongeacht de hoogte van een eventuele gemeentegarantie. De leensom is het netto resultaat van de investering C 6.883.690,- minus 20% door de BOSA-regeling C 1.367.618,- en de inbreng van de werkgroep van C 1.000.000,plus de geraamde opbrengst uit de verkoop van veld E door SC Bolsward aan de gemeente voor C 500.000,-.

Tabel 1 Stichtingskostenraming stichtingskostenraming inclusief btw

btw-teruggave

Investeringsonderdelen (incl. BTW)

Bosa

eigen middelen Verkoop grond werkgroep

(1.046.214)

gemeente

bouwkundige werken

5.231.072

Installaties Inrichting

c c

1.307.768 344.850

c c

(261.554) C (59.850) C

(715.000) (285.000)

totalen c

6.883.690

(1.367.618) c

(1.000.000) c

netto

financiering

investering

leensom

(500.000) c

3.684.858

c c

331.214 -

c c

331.214 -

(500.000) c

4.016.072

Tabel 2 Leningskenmerken Kenmerken van de geldlening met gemeentegarantie Algemene gegevens

Kenmerken van de geldlening zonder gemeentegarantie Algemene gegevens

Kredietnemer adres postcode vestigingsplaats Kamer van Koophandel nr.

Sportbolwerk Bolsward volgt volgt volgt

Gegevens van de lening

Aflossingsvorm (naar keuze) Hoofdsom Looptijd jaren (BNG voorwaarde ) Rentevast periode jaren (gemeente voorwaarde) Rente* Betaling rente + aflossing (uitgangspunt) Afsluitdatum (aanname ) Stortingsdatum (aanname) 1e betaling rente + aflossing (annuïteit)** 1e betaling rente + aflossing (annuïteit) laatste betaling rente + aflossing bedrag totale financieringskosten 30 jarige lening

c c c

Annuïteit 4.016.072 30 30 3,70ũZo Jaarlijks najaar 2024 najaar 2024 najaar 2025 223.865 223.865 6.715.947

Gegevens van de lening

Zekerheden 7 Politieke besluitvorming

Zekerheden / Politieke besluitvorming

Gemeentegarantie Garantiebesluit college B&W

V V * indicatief, peildatum: 22-jun-23 ** indicatief afhankelijk van definitieve rentetarief en rentedagen

Sportbolwerk Bolsward volgt volgt volgt

c c c

Annuïteit 4.016.072 30 30 7,0007o Jaarlijks najaar 2024 najaar 2024 najaar 2025 323.641 323.641 9.709.224

V V * indicatief, peildatum: 23-jun-23 ** indicatief afhankelijk van definitieve rentetarief er rentedagen

De leningskenmerken zijn gebaseerd op de looptijd van 30 jaar op basis van 30 annuïteiten. De rente vast periode is 30 jaar en het rentetarief voor een lening onder gemeentegarantie is 3,70%. Zonder gemeentegarantie is dat tarief 7,00% op peildatum 22 juni 2023. De stortings- en betalingsdata zijn in dit stadium voorlopige aannames.

7.2 Uitgangpunten van de investeringsraming De investeringsonderdelen van de stichtingskostenraming zijn gebaseerd op specificaties van soorten kosten. In tabel 3 zijn de voorlopige kostensoorten uitgesplitst in categorieën met relevantie voor de financieringsplannen. Voor de financieringsplannen is gerekend met afschrijvingen van investeringsonderdelen die overgenomen zijn uit deze investeringsraming. In deze fase zijn aannames doorgevoerd van kostensoorten voor rekening van de gemeente. Het bouwrijp maken van de grond bijvoorbeeld zou een kostenpost voor de gemeente kunnen zijn, in de veronderstelling dat de gemeente het erfpachtrecht verstrekt tegen een marktconforme canon. Daarvoor is de richtlijn aangehouden van 4,5% van de grondwaarde van het erfpachtrecht. In de financieringsplannen is een voorlopige canon (ofwel de erfpachtkosten) opgenomen van C 25.000,- met een jaarlijkse index van 1,75%.

Tabel 3 Onderverdeling van kostensoorten Investeringsraming Opgaaf AnteaGroup 7 mei 2023 op basis van prijspeil 1 oktober 2022

00.

GRONDKOSTEN

00.01 Verwerving 00.02 Bouwrijp 00.03 Sloopkosten i aanpassing bestaand

10.

Totaal van 00. BOUWKOSTEN

30.

door gemeente

Totaal van 10. BIJKOMENDE KOSTEN

20.01 Leges 20.02 Grondonderzoek 20.03 Milieu onderzoek 20.04 Verzekeringen 20.05 Aansluitkosten 20.06 Aanloopkosten

1,830Zo post post 0,3007o post 1,0007o

Totaal van 20. INRICHTINGSKOSTEN

93.000 5.000 5.000 12.000 80.000 41.000

4,707o

Totaal van 30. VOORBER./BEGELEIDINGSKOSTEN

100.000 54.000 217.000 89.000 77.000 207.000

Totaal van 40. ONVOORZIEN

50.01 Bestekswijzigingen 50.02 Risico-verrekening 50.03 Loon- en prijswijzigingen

195.000 n.v.t. 100.000

40.01 Projectmanagement 40.02 Bouwtechniekiarchitect 40.03 Constructies 40.04 Installaties 40.05 Bouwmanagementibegeleiding

50.

2.560.000 1.015.000 260.000 120.000 incl. incl. 185.000 p.m.

4.140.000

30.01 Bedrijfsinstallaties 30.02 Losse inrichting

40.

p.m. p.m. p.m.

10.01 Bouwkundig gebouw kleed- en wasruimte vergaderikantie opslag Bouwkundig tribune 10.02 Installatie W 10.03 Installatie E 10.04 Vaste inrichting 10.05 Infrastructuur

20.

door gemeente door gemeente

15,67 2,507o 2,507o 10,007o

Totaal van 50.

100.000 100.000 410.000

14,77

Totaal investeringskosten excl. BTW Btw 217 Totaal investeringskosten incl. BTW

644.000

610.000 5.689.000

prijspeil oktober 2022

1.194.690 6.883.690

7.3 Grafische voorstelling financieringsplan met gemeentegarantie In deze paragraaf wordt het financieringsplan toegelicht voor een financiering van ruim C 4 miljoen die door een maatschappelijke organisatie wordt geleend, onder gemeentegarantie. In deze instantie is het financieringsplan uitgewerkt voor SC Bolsward als fictieve maatschappelijke organisatie. De keus voor de soort maatschappelijke organisatie staat gepland op het moment dat bekend is, of en hoe de BOSA-regeling wordt verlengd vanaf 2024.

Grafiek 1 Financiering met gemeentegarantie financieringsplan onder gemeentegarantie eerste 20 jaar 900 keer 1.000 800

boekjaren

2021/22

2024/25

2027/28

2030/31

2033/34

2036/37

2039/40

100-

Toelichting op de grafiek In dit financieringsplan is de jaarlijkse gemeentelijke bijdrage vanaf het eerste seizoen (2024/2025) C 160.000,Die bijdrage is, in fiscale termen, een tegemoetkoming in de kosten voor het gebruik van de MFA. Deze bijdrage wordt jaarlijks geïndexeerd met 1,75%. Op basis van de voorlopige exploitatieverwachtingen groeien de liquide middelen tot C 767.000,- in het 17de jaar voor een geraamde uitgave aan periodiek groot onderhoud. Daardoor dalen de liquide middelen tot C 45.000,- en lopen daarna weer op voor een volgende onderhoudsuitgaven.

Introductie meerjarenprognose 1ste 20 jaar De meerjarenprognose (MJP) hieronder is een gedeelte van de totale verzamelstaat van het achterliggende cijfermateriaal. In bijlage I is de volledige MJP over de eerste 20 jaar opgenomen.

7.4 Grafische voorstelling financieringsplan zonder gemeentegarantie In deze paragraaf wordt het financieringsplan toegelicht voor een financiering van ruim C 4 miljoen die door een maatschappelijke organisatie wordt geleend, zonder gemeentegarantie. Benadrukt wordt dat zonder garantie van de gemeente een maatschappelijke organisatie geen kapitaal kan aantrekken, ongeacht of die organisatie een winst beogende vennootschap is. In die wetenschap is dit financieringsplan een theoretische benadering. Grafiek 1 Financiering zonder gemeentegarantie 900

financieringsplan onder gemeentegarantie eerste 20 jaar keer 1.000 C 777.000,-

800

aan liquide middelen

700 600 500 400 C350.000,- exploitatiesubsidie

300 C 255.000, 200 100

uitgave groot onderhoud C 800.000,-

boekjaren 2021/22

2024/25

2027/28

2030/31

2033/34

2036/37

2039/40

100-

Toelichting op de grafiek In dit financieringsplan is de jaarlijkse gemeentelijk bijdrage vanaf het eerste seizoen 2024/2025 C 255.000,- Die bijdrage is, in fiscale termen, een tegemoetkoming in de kosten voor het gebruik van de MFA. Die bijdrage wordt jaarlijks geïndexeerd met 1,75%. Uitgaande van voorlopige exploitatieverwachtingen nemen de liquide middelen toe tot C 777.000,- in het 17de jaar voor een geraamde uitgave aan periodiek groot onderhoud. Daardoor dalen de liquide middelen tot C 80.000,- en lopen daarna weer op voor een volgende onderhoudsuitgaven. Introductie meerjarenprognose 1ste 20 jaar De meerjarenprognose (MJP) hieronder is een gedeelte van de totale verzamelstaat van het achterliggende cijfermateriaal. In bijlage II is de volledige MJP over de eerste 20 jaar opgenomen.

Planning van beslispunten sportpark Bolsward

Centraal thema voor de besluitvorming is het veilig stellen van de btw over de investeringen en de exploitatie. In het vooruitzicht dat de tijdelijke wetgeving voor het compenseren van btw via de BOSA en de SPUK verloopt per 2024, staat het besluit voor de rechtspersoon als eerste gepland in het najaar van 2023. Gelijktijdig wordt besloten dat, als sprake is van een vennootschap, welke organisatie aandeelhouder wordt van die vennootschap. Daarna wordt de rechtspositie van de toekomstige erfpachter bepaald. In voorbereiding op die besluitvorming wordt duidelijk welke keus de gemeente maakt over de garantstelling. Om die reden is in de planning opgenomen dat de voorbereidingen daarvan in het derde kwartaal van 2023 starten. De uiteindelijke keus staat gepland in het eerste kwartaal van 2024. In het najaar van 2023 is bekend, of en onder welke voorwaarden de SPUK-regeling voor de gemeente doorloopt in 2024 . Afhankelijk daarvan wordt besloten of de gemeente het recht van erfpacht voor het totale sportpark moet uitgeven om de btw veilig te stellen voor revitalisering van het totale sportpark. Daarna, in het eerste kwartaal van 2024, volgt daarvan de uitwerking. Ten aanzien van het eventueel doorvoeren van het pilotproject waarbij de maatschappelijke organisatie tegenprestatie levert staat gepland begin van 2024

Tabel 4 planning van beslispunten Planning van beslispunten sportpark Bolsward

Fase jaren

beslispunten op basis van beslisdocument juni 2023

kwartalen

I Beeldvorming 2023 12

2024 3

fiscaal organiek voorgstel rechtspersoon

ş 4.1 de rechtspersoonlijkheid van de erfpachter ş 4.5 keus voor de kring van aandeelhouders erfpachter ş 5.3 de rechtspositie van de erfpachter (figuur 5 en 6)

BV Stichting n.t.b.

Financiering en garantie voor de financiering ş 5.1 zekerheid van rente en aflossing ş 5.3 het erfpachtrecht verstrekken voor het totale sportpark Verbintenissen 6 doorvoeren van pilotproject (4 varianten)

Borg SPUK/btw

m 9 9 9 m

m 9 9 9 9

Tabel 5 planning en fasering voor vervolgtraject Procedureel gezien is dit beslisdocument het eerste product in de reeks producties voor een financiering. Met dit beslisdocument kan het eerste deel van de fase van beeldvorming worden afgerond De procesgang van het financieel fiscale traject bestaat uit drie fasen. Fase I is de beeldvorming, Fase II is de meningsvorming en Fase III is de besluitvorming. De naamgeving van deze 3 fasen zijn ontleend aan de politieke beslissingsterminologie volgens het Openbaar Bestuur. De figuur hieronder illustreert de fasering van het totale financieringstraject. Fase III Besluitvorming

Fase II Meningsvorming Fase I Beeldvorming

Adviesvoorstel voor vervolg

Dit beslisdocument is op 4 september en op 28 november 2023 besproken in een brede vertegenwoordiging van ambtenaren. In die bijeenkomsten zijn het functioneren en de financiële haalbaarheid van de MFA besproken en zijn de financiële en fiscale keuzemogelijkheden voor de gemeente toegelicht. Uit die besprekingen is naar voren gekomen dat de gemeente positief staat tegenover de planvorming, maar kosteneffectief zal moeten handelen vanwege de beperkte financiële begrotingsruimte. In de bespreking van 28 november is toegelicht op welke wijze de BOSA-subsidie wordt verlengd tot 2029. Op de website van de Rijksoverheid20 zijn de subsidie voorwaarden op hoofdlijnen uitgewerkt en een link op die website verwijst naar de wetsartikelen en de toelichtingen daarop.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/14084238/1