Bijlage 2. - Jaarstukken 2022 - Veiligheidsregio Fryslân

Jaarverslag en Jaarrekening 2022 Veiligheidsregio Fryslân

Voorwoord In de jaarstukken kijken we terug op de bijdrage die Veiligheidsregio Fryslân het afgelopen jaar heeft geleverd aan een veilig en gezond Fryslân. Daarnaast leggen we in deze stukken verantwoording af over het gevoerde beleid en de financiën. De jaarstukken staan wederom voor een groot deel in het teken van diverse crisistaken. De eerste maanden van het jaar betrof dit voornamelijk onze rol met betrekking tot de coronacrisis. In het voorjaar nam onze rol bij deze crisis gestaag af, maar kwamen er nieuwe crisistaken bij. Door de oorlog in Oekraïne en het haperende opvangbeleid is een aantal extra coördinerende taken op de veiligheidsregio afgekomen. Ook hadden we in 2022 te maken met MPX (monkeypox) en vogelgriep. Onze organisatie werkte in 2022 van crisis naar crisis waardoor de flexibiliteit en het vermogen om meerdere ballen in de lucht te houden daarmee wederom flink op de proef werd gesteld. Deze inspanning ziet u op zowel inhoud als financieel gebied terug in alle programma’s. Het heeft alle geledingen van de organisatie in meer of mindere mate beïnvloed. Voor 2022 hadden we de ambitie om diverse werkzaamheden, die in de coronacrisis zijn uitgesteld, in te halen. Deze inhaalslag is weliswaar ingezet, maar door de blijvende dynamiek door de crisistaken, niet volledig gerealiseerd.

Een bijkomende complicerende factor betreft de huidige financieel-economische tijdsgeest. Vanwege een tekort aan materieel en materiaal kunnen leveranciers niet aan de levertijden voldoen. De krappe arbeidsmarkt maakt het daarbij uitdagend om voldoende en geschikte medewerkers te werven om onze doelstellingen te realiseren. Ondanks deze lastige omstandigheden is de kwaliteit van onze dienstverlening op orde, pakken wij het werk dat bleef liggen op en hebben we diverse successen behaald. Het afgelopen jaar is bijvoorbeeld het overheidskader voor informatieveiligheid ‘Baseline Informatieveiligheid Overheid (BIO)' ingevoerd. De GGD lanceerde ‘Mijn Kinddossier’, zodat ouders via een online portaal informatie krijgen over de groei en ontwikkeling van hun kinderen. Bij de brandweer is het meerjarenbeleid op het gebied van vakbekwaamheid vastgesteld en gaat de uitvoering van het eerste deel van de bouwagenda continu door. Daarnaast is de vogelgriepaanpak van Crisisbeheersing door het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) overgenomen in een “Landelijke Leidraad Vogelgriep.” De behaalde resultaten geven in deze dynamische tijden veel vertrouwen in de toekomst. Wij kijken dan ook met trots terug op de wijze waarop het personeel van Veiligheidsregio Fryslân op een daadkrachtige en vindingrijke manier invulling heeft gegeven aan een veilig en gezond Fryslân.

Hartelijke groet, Het Dagelijks Bestuur

2

Leeswijzer Voor u liggen de jaarstukken van 2022. Deze bestaan uit twee delen: het jaarverslag en de jaarrekening. In het jaarverslag vindt u de programmaverantwoording en de paragrafen. De programmaverantwoording is het hart van de jaarstukken. Hierin leggen wij verantwoording af over het gevoerde beleid. In de lijn van de begroting 2022 presenteren wij de vier programma’s aan de hand van twee vragen:

• Wat hebben wij gedaan? • Wat heeft dit gekost?

De paragrafen geven betekenis aan de financiële aspecten van de jaarstukken. Risicobeheersing en resultaatafspraken zijn belangrijke uitgangspunten. Een apart deel is de jaarrekening. In dit onderdeel bevinden zich de balans, inclusief toelichting, de programmarekening met toelichting, de bijlage met verantwoordingsinformatie over de specifieke uitkeringen (SISA) en de taakvelden. Bij de overige gegevens staan onder andere de controleverklaring van de accountant en de voorgestelde resultaatbestemming.

3

Inhoudsopgave Deel I Jaarverslag 2022............................................................................... 5 1. Inleiding en resultaat 2022 .................................................................. 6 2. Programmaverantwoording Gezondheid ................................... 8

2.1. Algemeen .................................................................................................... 8 2.2. Pijler 1 - Monitoring, signalering en advies ................................................. 10 2.3. Pijler 2 - Uitvoerende taken gezondheidsbescherming .............................. 13 2.4. Pijler 3 - Bewaken van publieke gezondheid bij rampen en crises ............. 16 2.5. Pijler 4 - Toezicht houden ............................................................................ 19 2.6. Wat heeft het gekost? ................................................................................. 20 2.7. Feiten en cijfers Programma Gezondheid ...................................................21

3. Programmaverantwoording Crisisbeheersing ....................... 23 3.1. Algemeen ................................................................................................... 23 3.2. Behaalde resultaten .................................................................................... 23 3.3. Wat heeft het gekost? ................................................................................ 26 3.4. Feiten en cijfers Programma Crisisbeheersing ............................................ 27

4. Programmaverantwoording Brandweer .................................... 28 4.1. Algemeen .................................................................................................... 28 4.2. Speerpunten .............................................................................................. 29

4.2.1. Samen aantoonbaar vakbekwaam ............................................................... 29 4.2.2. Samen aantoonbaar paraat .......................................................................... 29 4.2.3. Risicogericht en risicobewust samenwerken ............................................... 29

4.3. Overig behaalde resultaten......................................................................... 31

4.3.1. Repressie ..................................................................................................... 32

4.4. Wat heeft het gekost? ................................................................................. 34 4.5. Feiten en cijfers Programma Brandweer ..................................................... 35

5. Programmaverantwoording Organisatie .................................. 35 5.1. Algemeen ................................................................................................... 35 5.2. Behaalde resultaten .................................................................................... 35 5.3. Wat heeft het gekost? ................................................................................ 37 5.4. Feiten en cijfers Programma Organisatie..................................................... 38

6. Paragrafen .................................................................................................. 39 6.1. Financiering ................................................................................................. 39 6.2. Weerstandvermogen en risicobeheersing .................................................. 40 6.3. Onderhoud kapitaalgoederen .................................................................... 43 6.4 Bedrijfsvoering ............................................................................................ 44

6.4.1. Inleiding ........................................................................................................ 44 6.4.2. Tevredenheid bestuur.................................................................................... 44 6.4.3. Privacy .......................................................................................................... 44 6.4.4. Integriteitsbeleid ......................................................................................... 44 6.4.5. Gedragscode ................................................................................................ 45 6.4.6. Betaaltermijn ............................................................................................... 45 6.4.7. Opbouw personeel ..................................................................................... 45

6.5 Verbonden partijen .................................................................................... 46

Deel II Jaarrekening 2022....................................................................... 47 7. Jaarrekening .............................................................................................. 48

7.1. Balans per 31 december 2022 ................................................................... 49 7.2. Programmarekening 2022 - deel 1 ............................................................. 50 Programmarekening 2022 - deel 2 ............................................................. 51 7.3. Toelichtingen............................................................................................... 52

7.3.1. Waarderings- en resultaatbepalingsgrondslagen ........................................ 52 7.3.2. Toelichting op de balans ............................................................................. 55 7.3.3. Toelichting op de programmarekening ....................................................... 62 7.3.4. Analyse begrotingsafwijkingen en begrotingsrechtmatigheid ..................... 71

7.4. Sisa-bijlage .................................................................................................. 73 7.5. Bijlage taakvelden ....................................................................................... 75

Deel III Overige gegevens .................................................................... 76 8. Overige gegevens ................................................................................. 77 8.1. Controleverklaring ...................................................................................... 78 8.2. Voorgestelde resultaatbestemming .......................................................... 83 8.3. Vaststelling ................................................................................................ 84

Bijlagen ............................................................................................................... 82 8.7. Investeringskredieten ................................................................................. 85 8.8. Samenstelling bestuur en commissies ........................................................ 86 8.9. Analyse van taken ...................................................................................... 89

4

Deel I Jaarverslag 2022 Veiligheidsregio Fryslân

5

1. Resultaat 2022 Veiligheidsregio Fryslân heeft over 2022 een positief resultaat gerealiseerd van € 893.000. Dit saldo wordt, net als in voorgaande jaren, deels veroorzaakt doordat een aantal reguliere taken zijn uitgesteld en vertraagd. Er is voor circa € 50 miljoen aan extra taken uitgevoerd als gevolg van deze crisistaken. Deze extra taken zijn uitgevoerd terwijl wij bij alle organisatieonderdelen een uitdaging constateren om in deze huidige lastige arbeidsmarkt de formatie op het gewenste niveau te houden. Nu de invloed van de diverse crises op onze organisatie is afgenomen, zullen wij de in voorgaande jaren uitgestelde taken inhalen. Een groot aantal inhaalprojecten en inhaalacties zijn inmiddels al gestart. Een belangrijke kanttekening daarbij is dat we afhankelijk zijn van een aantal externe partijen. Voorbeelden hier van zijn leveranciers voor materieel en materiaal en Brandweer Opleidingen Noord voor wat betreft de inspanningen op het gebied van Vakbekwaam. Daarnaast is de huidige lastige arbeidsmarkt een complicerende factor. Per programma is het gerealiseerd resultaat als volgt (bedragen in € 1.000). %-begroting Gerealiseerd resultaat per programma

Resultaat

Gezondheid

265

Crisisbeheersing

258

Brandweer

48

Organisatie

323

Gerealiseerd resultaat

894

Totaal voorstellen resultaatbestemming

894

Teruggave aan gemeenten

1.296

De afwijkingen van de operationele resultaten per programma zijn toegelicht in de desbetreffende programmaparagrafen. Wij hebben een aantal ontwikkelingen geconstateerd, waarop we verwachten extra inzet te moeten plegen. Bij de resultaatbestemming hebben we dan ook voorstellen gedaan voor het reserveren van middelen voor deze ontwikkelingen. Hieronder worden de voorstellen tot be-stemming toegelicht. Deze komen eveneens terug in de toelichting per programma voor het deel wat betrekking heeft op het betreffende programma. • Gezondheid In de bestemmingsvoorstellen staan voorgestelde reserveringen voor beleidsadvisering gezondheid, Kansrijke Start, Publieke Gezondheid Asielzoekers (PGA) en Integraal Zorg Akkoord (IZA). Deze voorstellen vloeien voort uit eerdere besluitvorming van de Bestuurscommissie Gezondheid. • Brandweer Het voorstel van de brandweer betreft de WABO. Nu de inwerkingtreding van de omgevingswet opnieuw is uitgesteld, is een langere overbruggingsperiode nodig. Aangezien de transitie-kosten voor rekening van de Veiligheidsregio zijn, is de huidige bestemmingsreserve daardoor niet meer toereikend. • Crisisbeheersing Voor crisisbeheersing worden geen reserveringen voorgesteld. • Organisatie Tijdens de crises zijn een aantal leerpunten geïdentificeerd. Middels een projectmatige aanpak willen wij deze leerpunten in de organisatie implementeren. 6

Jaarverslag en Jaarrekening 2022 • Veiligheidsregio Fryslân

Het verloop in de balans is op hoofdlijnen als volgt (x € 1.000): 31-12-2022

31-12-2021

31-12-2022 31-12-2021

Materiële vaste activa

67.215

64.637

Eigen vermogen

9.527

9.753

Vorderingen

12.992

31.070

Voorzieningen

10.714

9.618

Liquide middelen

467

459

Langlopende schulden

55.775

61.483

Overlopende activa

9.897

1.311

Kortlopende schulden

9.405

10.376

Overlopende passiva

5.150

6.247

90.572

97.477

90.572

97.477

Voor een toelichting op de balans wordt verwezen naar paragraaf 7.3.2.

7

2. Programmaverantwoording

Gezondheid 2.1. Algemeen

Begin 2022 stond volop in het teken van de coronapandemie. Toen dit rustiger leek te worden, diende de oorlog in Oekraïne zich aan. Dit leidde tot een vluchtelingenstroom die op allerlei fronten inzet van de GGD vroeg. Zo inspecteerde de GGD de opvang locaties en organiseerde ondersteuning. Onderstaande 7 vraagstukken speelden in 2022: • De samenstelling van de bevolking verandert: vergrijzing, ontgroening, ontheemden, asielzoekers, statushouders; • Toenemende ongelijkheid: verschil tussen arm en rijk, gezondheidsverschillen en (energie)armoede; • Mensen met tegengestelde meningen komen harder met elkaar in botsing (bijvoorbeeld voor- en tegenstanders van vaccineren); • Meer jonge mensen met depressieve gedachten en een stijgend aantal jongeren die eraan dacht om een einde aan het leven te maken. Het aantal jongeren dat daadwerkelijke een zelfmoordpoging deed, bleef gelijk. • Ouderen vitaal houden. • Meer vragen over een gezonde leefomgeving. • De zorg wordt duurder, preventie wordt belangrijker en krijgt meer draagvlak. De samenwerking tussen GGD Drenthe, Groningen en Fryslân werd in 2022 intensiever. We werken samen op het gebied van TBC-bestrijding, Forensische Geneeskunde (FG), Seksuele gezondheid (SOA Sense), Milieu & Gezondheid (M&G) en Infectieziektebestrijding (IZB).

Daarnaast spelen er onderwerpen als krapte op de arbeidsmarkt, functiewaarderingsvraagstukken langer durende crisis. In 2022 werkten wij aan organisatieontwikkeling en toekomstbestendigheid. Er ligt een meerjarenplan dat de continue ontwikkeling en groei van medewerkers borgt. Een strategisch huisvestingsplan moet in 2023 antwoord geven op gestegen huurprijzen, energiekosten, hybride werken en een andere manier van werken binnen de organisatie (inclusief de jeugdgezondheidzorg). Met een volle agenda en minder personeel dan we idealiter nodig hadden, hebben we alle zeilen bij moeten zetten. Het deed de organisatie goed dat de inspectie Gezondheidszorg en Jeugd GGD Fryslân in 2022 bezocht en haar waardering over het werk van de GGD uitsprak. De GGD werkt op basis van het meerjarenbeleidsplan (2019-2022). De verschillende taken die wij uitvoeren staan hieronder beschreven.

8

Jaarverslag en Jaarrekening 2022 • Veiligheidsregio Fryslân

Een overzicht van deze taken en hun wettelijke grondslag is opgenomen als Bijlage 8.9. op pagina 88.

9

Jaarverslag en Jaarrekening 2022 • Veiligheidsregio Fryslân

2.2. Monitoring, signalering en advies Jeugdgezondheidszorg (JGZ) In 2022 hadden we te maken met de nasleep van de coronapandemie, een krappe arbeidsmarkt, hoog ziekteverzuim en de inzet voor ontheemden uit Oekraïne. We kozen ervoor om kinderen zorg op maat aan te bieden, alternatieve werkwijzen toe te passen en extra verpleegkundigen en doktersassistenten in te zetten. We gaven aandacht aan (mogelijke) kwetsbare kinderen. Denk aan de kansrijke start van jonge kinderen, de mentale gezondheid en het verzuim van schoolgaande kinderen en jongeren vanaf 12 jaar. Deze keuzes gaven ons ook de ruimte om integrale vroeghulp en premature nazorg op peil te houden. Eind 2022 verbleven er ruim 900 Oekraïense kinderen in Fryslân. We gaven met een speciaal team voorlichting, voerden intakegesprekken en boden de kinderen vaccinaties aan. JGZ 3.0: Digitaler en klantgerichter werken In 2022 lanceerden wij Mijn Kinddossier (MKD). Een online portaal waarin ouders van kinderen tot 12 jaar informatie krijgen over de groei en ontwikkeling van hun kinderen. Tegelijkertijd stapten we over op de methode vroeg signalering Gezamenlijk inschatten zorgbehoefte (GIZ).

Waarom Gezamenlijk Inschatten Zorgbehoeften nodig is De methode moet bijdragen aan een flexibele JGZ die de zorg en steun levert die gezinnen nodig hebben. Zo vroeg, licht en dichtbij mogelijk en zo zwaar als nodig. De professional heeft een cruciale rol en bepaalt samen met het kind of jongere en ouders, welke aanpak nodig is. GIZ is een beproefde methodiek voor vroeg signaleren van problemen en helpt de professional om een goed gesprek met kinderen en/of ouders te kunnen voeren. Door dit gesprek krijgen kinderen en hun ouders meer de regie en de hulp die ze nodig hebben.

Epidemiologie In 2022 er voor de bestrijding van de coronapandemie extra capaciteit ingezet voor infectieziektebestrijding. Deze is vergoed vanuit de meerkostenregeling corona van VWS. Met behulp van ZonMw-subsidies doen we extra gezondheidsonderzoek voor de landelijke coronamonitors jeugd, volwassen en ouderen. Hier gaan we mee verder in 2023 en 2024. Friese Preventieaanpak (FPA) Meer dan 350 professionals werken inmiddels samen op het online samenwerkingsplatform van de FPA. In 2022 formuleerden we richtinggevende doelen voor de levensfasen ‘lyts, jong, grut en wiis’. We startten met een netwerksamenwerking over onderwerpen binnen de FPA. Voorbeelden hiervan zijn de coalities ouderschap, gezond leven, mentale gezondheid en het lerend netwerk positieve gezondheid.

10

Jaarverslag en Jaarrekening 2022 • Veiligheidsregio Fryslân

Leefstijlprogramma's Nuchter over Gewicht ondersteunt gemeenten bij de uitvoering van hun lokale aanpak gezond gewicht. 16 van de 18 Friese gemeenten werkt volgens de JOGG-aanpak. GGD Fryslân verzorgt de regiocoördinatie hiervoor. De GGD draagt bij aan onderlinge samenwerking, informatie-uitwisseling en kennisdeling. Voorbeelden van projecten waarbij partners in de regio samenwerkten: het drinken van water onder basisschoolleerlingen stimuleren en koppelen aan het project Scoor een Boek! Dit is een samenwerking met de voetbalclub Sc Heerenveen en de Friese bibliotheken. Voor de kinderopvang is Beweeg je Blij! Uitgezet. Met als doel: pedagogisch medewerkers helpen om (nog) meer te bewegen met jonge kinderen (0-4 jaar). Dit sluit aan bij de pilot Beweegstimulering op diverse consultatiebureaus. GGD voerde onder de vlag Nuchter over alcohol in 2022 het nalevingsonderzoek uit. Op plekken waar jongeren veel komen, onderzochten we met mysteryshoppers hoe vaak ondernemers de leeftijdsgrens voor alcohol naleefden. De mysteryshoppers gingen langs bij cafetaria’s, horecagelegenheden, jongerencentra, slijterijen, sportkantines en supermarkten. Ook onderzochten we hoe verkopers de leeftijden checken en wat het effect daarvan is. We brengen de leeftijdscheck app onder de aandacht en helpen gemeenten deze bij verkoopkanalen onder de aandacht te brengen.

Ook stellen wij een handreiking Evenementen beschikbaar. Daarmee kunnen gemeenten tijdens evenementen de leeftijdgrens voor alcohol beter naleven. In het najaar startte de campagne ‘Zien drinken doet drinken’ van en de campagne IkPas (Dry Januari) startte opnieuw. Zij bieden gemeenten ondersteuning als zij aan de slag willen met Opgroeien in een Kansrijke omgeving (OKO). Er is financieel en inhoudelijk invulling gegeven aan een regionale samenwerking met Trimbos. Dit maakt het mogelijk om de formatie per 1 januari 2023 met 6 uur uit te breiden. Verschillende gemeenten werkten in 2022 met een nieuwe nota preventie handhaving alcohol en middelen. Het leefstijlprogramma Nuchtere Fries biedt ondersteuning met advies, data en presentaties. Rookvrije generatie Het programma Rookvrije generatie geeft de ambitie dat in 2040 geen enkel kind start met roken, dat geen enkele zwangere vrouw rookt en dat het percentage volwassen rokers is teruggedrongen naar minder dan 5%. In 2022 zijn er bijeenkomsten georganiseerd: • • • •

een provinciale bijeenkomst met de uitreiking van de Rookvrije Generatie Award Fryslan en een voorstelling van DE sTOPPERS; een webinar voor de kinderopvang/ gastouders; online inspiratiesessie ‘Bouwt u mee aan een gezonde leefstijl met als thema derdehands rook; workshop derdehands rook voor pedagogisch medewerkers.

Tevens draaiden er verschillende publiekscampagnes: Stoptober, Smokefree Challenge, PUUR rookvrij, Wereld Niet Roken Dag, Rookvrije Generatie Award Fryslan, promotievideo De Fryske Marren. Het programma heeft een evaluatierapport over de jaren 2018-2022 opgesteld. Deze overhandigt GGD Fryslân op 9 februari 2023 aan de Bestuurscommissie Gezondheid.

11

Jaarverslag en Jaarrekening 2022 • Veiligheidsregio Fryslân

Medische Milieukunde De beschikbare formatie voor het team is ingevuld. Het afronden van de opleiding voor de arts (profiel medische milieukunde) in 2024 is hierin meegenomen. We versterken de samenwerking met Drenthe en Groningen. Hiermee zetten we in op kennisdeling, expertiseversterking en een efficiënte taakverdeling. Sinds dit jaar neemt GGD Fryslân deel aan de Noord-Nederlandse piketpool voor de Gezondheidskundig Adviseur Gevaarlijke Stoffen (GAGS). Deze groep biedt medische milieukundige zorg wanneer acute incidenten plaatsvinden. Ondanks deze aanvulling is deze piketpool nog wel kwetsbaar. De bijdrage vanuit Fryslân is in verhouding klein. Gelet op de kwetsbaarheid van de piketpool, is het wenselijk dat GGD Fryslân een extra medewerker levert. Beleidsadvisering Binnen het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Gezond Leven Akkoord (GALA) zijn afspraken gemaakt over gezondheidsdoelen voor de komende jaren. Beide akkoorden vragen om inzet van GGD Fryslân. Daarnaast hebben de gemeenten de GGD gevraagd om een stevigere rol als regisseur en adviseur in de preventieketen te pakken. De diverse landelijke regelingen zoals het IZA, GALA en SPUK vragen om coördinatie en afstemming, waarin de GGD een rol speelt. Ook vragen de verschillende (zorg-)programma’s inhoudelijke expertise van de GGD. Er is in 2022 gestart met het in beeld brengen wat dit van alle partijen vraagt.

We verwachten meer inzet van strategische beleidsadvisering door de GGD. In 2023 komen we hiervoor met een voorstel in de bestuurscommissie. Ouderen Het expertteam ouderen heeft onderzoek gedaan naar de publieke gezondheidsopgaven voor ouderen. Het bevorderen van vitaliteit en het positief beïnvloeden van beeldvorming over ouderen zijn twee belangrijke taken voor de publieke gezondheid. De resultaten van het onderzoek zijn terug te vinden in het rapport ‘Vitaliteit in de derde levensfase; een opgave voor publieke gezondheid’. In 2023 worden hiervoor concrete voorstellen uitgewerkt. Ook valpreventie krijgt hierin een plek. Gezonde leefomgeving Gezond blijven en ziekte voorkomen wordt een steeds belangrijker thema. Dit zien we bijvoorbeeld terug in de toenemende aandacht en waardering voor een gezonde leef-omgeving. Tachtig procent van de Friese gemeenten betrok de GGD in 2022 bij haar omgevingsbeleid. De GGD dacht ook mee en adviseerde tijdens de omgevingsintaketafels en is betrokken bij vragen over agrarische bedrijven, wijkinrichting, windturbines en antennemasten. Om aan deze (extra) adviesaanvragen te voldoen heeft GGD Fryslân van 2021 en tot en met 2024 ruimte voor extra personele inzet. Het benodigde budget is in 2022 - zoals afgesproken met het bestuur - beschikbaar gesteld uit het positieve saldo van het programma Gezondheid.

12

Jaarverslag en Jaarrekening 2022 • Veiligheidsregio Fryslân

2.3. Uitvoerende taken gezondheidsbescherming Indicatoren: •

Aantal gemeenten waarbij de GGD (een deel van) de uitvoering van de GIDS aanpak op zich neemt: 14 De GGD is bij de GIDS aanpak betrokken bij deze gemeentes.

•

Vaccinatiegraad in Fryslân. Het RIVM maakt de vaccinatiecijfers elk jaar in juni bekend. Onderstaande beschrijft de situatie in 2021. Net als voorgaande jaren bevindt het aantal vaccinaties in Fryslân zich boven het landelijk gemiddelde. Uitzondering hierop zijn de herhaalprikken DTP en BMR voor 9-jarigen. Als we daar de kinderen bij optellen die na hun negende jaar alsnog deze prikken kregen, dan komen de cijfers alsnog uit boven het landelijk gemiddelde. Ook de HPV-vaccinatiegraad onder meisjes die vorig jaar 14 jaar werden is - in lijn met het landelijke beeld - gedaald ten opzichte van 2020 (van 60,2 procent naar 48,9 procent). Wanneer we de meisjes meetellen die na hun 14e verjaardag alsnog een tweede HPVvaccinatie hebben ontvangen, komt de vaccinatiegraad uit op 67,2% procent. GGD Fryslân heeft de bestuurscommissie in november bijgepraat over de actuele situatie van het RVP en de vaccinatiegraad in Friesland. In juni 2023 publiceert het RIVM de definitieve vaccinatiegraadcijfers van 2022.

Provinciale aanpak kansrijke start In 2022 hebben we een volgende stap gezet in de verbinding met de Friese Preventieaanpak. Ook startte het provinciaal lerend netwerk Kansrijke Start weer en zijn er bijeenkomsten voor lokale coalitietrekkers en provinciale stakeholders geweest. Door personele wisselingen startte de volgende fase van Kansrijke Start later dan gepland. In 2023 volgt een meerjarenbeleidsplan Kansrijke Start Fryslân voor de periode 2023-2024. Er volgt een voorstel voor de structurele borging. We verwachten dat het Gezond Leven Akkoord en de bijbehorende specifieke uitkering (SPUK) hier aanknopingspunten voor bieden. Interventie Nu Niet Zwanger (NNZ) NNZ is gericht op het voorkomen van onbedoelde zwangerschap. Het biedt professionals in het sociaal domein ondersteuning en concrete middelen om met cliënten in gesprek te gaan over hun kinderwens en het moment van zwangerschap. We werken samen met het medische domein. Ook in 2022 zijn we de interventie NNZ blijven uitrollen binnen het sociaal en medisch domein.

'Tot en met het derde kwartaal is er vanuit het NNZ- gedachtegoed met 156 cliënten gesproken over hun kinderwens. Na het gesprek stelden 144 cliënten hun kinderwens uit en 12 koos bewust voor zwanger worden.'

13

Jaarverslag en Jaarrekening 2022 • Veiligheidsregio Fryslân

Prenataal huisbezoek (PHB) De eerste 1000 dagen zijn voor de gezonde ontwikkeling van een kind cruciaal. Zorgwekkende omstandigheden kunnen al tijdens de zwangerschap optreden. Prenatale huisbezoeken door de JGZ aan zwangere vrouwen en gezinnen in kwetsbare situaties zijn dan ook per 1 juli 2022 in de wet publieke gezondheid opgenomen. Dit huisbezoek wordt ingebed in ‘het Zorgpad Kwetsbare Zwangeren’. Infectieziektebestrijding (IZB) Het bron- en contactonderzoek, testen en vaccineren t.b.v. de corona bestrijding vond ook in 2022 plaats (zie ook hoofdstuk corona). De heropening van de samenleving zorgde voor extra inzet door GGD-professionals van infectieziektebestrijding. Ook hadden we in 2022 te maken met MPX (monkeypox) en vogelgriep wat veel inzet vroeg.

‘GGD Fryslân zette op 4 augustus de eerste MPX vaccinatie van het noorden. De campagne eindigde in november.’ ‘In Friesland is voor de bestrijding van de vogelgriep een goede samenwerking tussen alle betrokken partijen. Dit is te danken aan een duidelijke rolverdeling tussen alle partijen. De GGD richt zich op de zorg voor de boer en zijn gezin.’

Versterking infectieziektebestrijding en pandemische paraatheid Het Ministerie van VWS stelde in 2022 de beleidsagenda pandemische paraatheid vast. De komende jaren stelt het ministerie extra (financiële) middelen beschikbaar om de infectieziektebestrijding in Nederland op orde te brengen. Voor de periode 2023-2024 is een landelijk programma Versterken Infectieziektebestrijding en Pandemische Paraatheid (VIP) opgesteld. Voor de uitvoering hiervan trof de GGD in 2022 al voorbereidingen. Regionale samenwerking Antibioticaresistentie (ABR zorgnetwerk) Dit zorgnetwerk is een Noord-Nederlands samenwerkingsverband tussen verschillende regionale zorginstellingen, organisaties en professionals. Het zorgnetwerk is een initiatief van het Ministerie van VWS en onderdeel van het Regionaal Overleg Acute Zorgketen (ROAZ). De GGD neemt deel aan dit netwerk. Vanuit dit netwerk is de GGD betrokken bij het informatiepunt Bijzonder Resistente Micro Organismen en er is scholingen op thema’s gegeven. Overige ontwikkelingen • Het college zorgopleidingen (CZO) heeft GGD gecertificeerd om deskundigen infectieziektepreventie op te leiden. • Schaarste van artsen heeft er o.a. toe geleid dat er arts-assistenten en basisartsen binnen infectieziektebestrijding zijn ingezet. TBC Op het gebied van TBC werken we samen met GGD Drenthe en GGD Groningen.

Samen met hen zijn we bezig om de drie TBC-teams samen te voegen tot een functionele eenheid. We zijn bezig om één leidinggevende hiervoor aan te stellen, zodat de functionele eenheid kan worden ingericht. Het is nog niet gelukt om deze vacature in 2022 in. Daarom schuift deze actie door naar 2023

14

Jaarverslag en Jaarrekening 2022 • Veiligheidsregio Fryslân

Samenvoeging van de TBC-afdelingen zorgt voor meer aandacht voor de kwaliteit en expertise van de medewerkers. Tegelijkertijd biedt het de mogelijkheid om efficiënter en publieksvriendelijker te werken en meer zichtbaar te zijn. Bijvoorbeeld door samen de telefonische bereikbaarheid te regelen, meer aandacht te hebben voor publieksinformatie en door het spreiden van de spreekuren.

Overige informatie uitbraken Het aantal TBC-patiënten is ten opzichte van 2021 gestegen van 11 naar 22 patiënten. Het RIVM vermoedt dat deze stijging komt doordat patiënten met klachten, door de coronapandemie, langer hebben gewacht met een bezoek aan de dokter. Reis- en beroepsvaccinaties Er is in de loop van 2022 weer volop gereisd. Heropstarten van de spreekuren voor reis- en beroepsvaccinaties was dan ook nodig. Er werd veel last-minute gereisd en er was een landelijk een tekort aan reizigersverpleegkundigen. Dit heeft veel flexibiliteit van GGD Fryslân gevraagd. In het tweede halfjaar van 2022 waren we weer op het niveau van vóór Corona. Het totaal aantal reizigersvaccinaties in 2022 was 9200. Hiermee was deze dienstverlening in 2022 kostendekkend. De beroepsvaccinaties namen in 2022 iets af. Een verklaring kan zijn dat steeds meer zorgpersoneel levenslang volledig gevaccineerd is tegen hepatitis B. De beroepsvaccinaties omvatten ook in 2022 een aanbod van griepvaccinaties voor personeel van gemeenten, instellingen en bedrijven. Vaccinaties op Maat In 2020 zijn we gestart met Vaccinaties op Maat. De vraag hiervoor nam in 2022 toe. Lanceren van de landelijke website ggdvaccinatiesopmaat.nl naast de al bestaande ggdreisvaccinaties.nl en ggdberoepsvaccinaties.nl droeg bij aan de bekendheid van de dienstverlening.

We hebben met de maag-, darm- en lever-artsen van Ziekenhuis Nij Smellinghe een samenwerkingsovereenkomst afgesloten. Deze moet een snelle doorverwijzing voor patiënten naar een vaccinatie tegen infectieziekten mogelijk maken; maag- darm- en leverpatiënten hebben een verhoogd risico op infectieziekten. In 2023 onderzoeken we of deze werkwijze kan worden uitgebreid naar andere specialismen en/of ziekenhuizen. Publieke Gezondheid Asielzoekers (PGA) Wij verzorgen op de zes Friese locaties van het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) de jeugdgezondheidszorg (0-18 jaar), gezondheidsvoorlichtingen, infectieziektebestrijding, TBC en hygiënezorg. Dit doen wij ook op de noodopvanglocatie in Leeuwarden. In 2022 zijn er verschillende CrisisNoodOpvang (CNO) locaties ontstaan om vluchtelingen op te vangen. Wij leverden hier de zorg. Als er ook kinderen op deze locaties waren, voerden wij ook de Jeugdgezondheidszorg (JGZ) uit. Toename van de instroom was in 2022 merkbaar. Naast het tekort aan jeugdartsen doet deze instroom ook een groot beroep op de inzet en flexibiliteit van de medewerkers. Er is een businesscase geschreven voor een toekomstbestendige Jeugdgezondheidszorg PGA. Er wordt (ook) ingezet op taakherziening en een bijbehorend opleidingstraject.

Er is geïnvesteerd in vakmanschap. Het gehele PGA team heeft training en opleiding gevolgd op het gebied van kansrijke start. Ook voerden wij op de AZC’s in Drachten en Burgum met Pharos en GGD GHOR Nederland een pilot ‘stoppen met roken’ uit. Daarnaast nam team PGA deel aan de ontwikkeling van een landelijke Toolbox Vroegsignalering psychosociale problematiek.

15

Jaarverslag en Jaarrekening 2022 • Veiligheidsregio Fryslân

Rijksvaccinatie programma (RVP) In 2022 zijn alle activiteiten binnen het RVP uitgevoerd. Bovendien hebben aantal landelijke wijzigingen binnen het RVP gevonden: • HPV vaccinaties voor jongens • Verlaging leeftijd HPV vaccinaties voor meisjes (13 naar 10 jaar) incl. inhaalcampagne • Aanpassing in het vaccinatieschema voor HPV (3 naar 2 vaccinaties) Het RIVM stelt in de zomer van 2023 de landelijke en provinciale data over de vaccinatiegraad in 2022 beschikbaar. Informed consent Vanaf 1 januari 2022 moeten ouders en/of jeugdigen toestemming geven voor het uitwisselen van vaccinatiegegevens tussen GGD en het RIVM. In 2022 is in 3.2% (bron RIVM) van de dossiers van GGD Fryslân deze toestemming verleend. Het landelijke gemiddelde is 5.4%. Er wordt op landelijk niveau geprobeerd om deze uitwisseling op te nemen in de Wet Publieke Gezondheid (WPG). Dan hoeft het niet meer per dossier uitgevraagd te worden. Seksuele Gezondheid SENSE Noord Nederland - het centrum voor alle vragen over seks, verliefdheid, liefde en alles wat daarbij komt kijken- heeft ingezet op het beschrijven en verdelen van taken die vallen onder de SENSE regeling (de Algemene regeling seksuele gezondheid) en de Wet Publieke Gezondheid (WPG). In 2022 zijn er door ons tijdelijke medewerkers ingezet om alle spreekuren seksuele gezondheid door te kunnen laten gaan.

De vraag is groter dan het aanbod, waardoor niet iedereen terecht kan bij GGD Fryslân. De GGD richt zich daarom op specifieke risico doelgroepen. Anderen kunnen worden doorverwezen naar de eigen huisarts. PrEP PrEP is een medicijn dat een HIV-besmetting voorkomt. De GGD voert een PrEP pilot uit (september 2019-september 2024). In 2022 leverde GGD Fryslân aan het maximaal aantal deelnemers van 108 mensen zorg en medicatie. Door de grens van 108 kon niet iedereen die zich wil beschermen tegen HIV zorg krijgen van de GGD. Zij worden doorverwezen naar hun huisarts. Dit levert problemen op voor de cliënt, omdat de huisarts de zorg niet standaard aanbiedt en weinig tijd heeft voor deze dienstverlening. Huisartsen die deze zorg wel uitvoeren, krijgen steun van de GGD.

2.4. Bewaken van de publieke gezondheid bij rampen en crises Indicatoren: • GROP: 1 De GGD heeft in 2022 1 keer opgeschaald en enkele maanden later weer afgeschaald. De opschaling had te maken met de opvang van Oekraïense vluchtelingen. •

PSH – Ongevallen en Rampen: 3 Voor inzet Psychosociale hulpverlening bij ongevallen en Rampen (deelproces GROP) zijn er twee inzetten geweest. Twee hadden te maken met een ongeval op de Waddenzee.

•

PSH - Incidenten 2 Voor Casemanagement geweld- en zedendelicten heeft GGD Fryslân vier casussen behandeld. Een zaak uit 2021 liep door tot in 2022, twee zaken waren nieuw en één zaak betrof een advies.

16

Jaarverslag en Jaarrekening 2022 • Veiligheidsregio Fryslân

Corona Geheel 2022 hebben we uitvoering gegeven aan de landelijke opdrachten voor testen, bronen contactonderzoek en vaccineren. Afhankelijk van het verloop van de pandemie zijn deze opdrachten veranderd. De GGD heeft haar processen en beleid hierop aangepast. Continue heeft er op- en afschaling van de personele en locatiecapaciteit plaats gevonden. Ook de heropening van de samenleving bracht uitdaging op het gebied van personeel en locaties met zich mee. Steeds is er ingezet op duurzame en efficiënte inzet van medewerkers en middelen. Geheel 2022 was de meerkostenregeling corona van het ministerie VWS van toepassing. Najaarscampagne 2022 start met de staart van de herhaalprik voor 60+. Waarna op basis van landelijke scenario’s voorbereidingen voor een najaarscampagne 2022 volgden. Op 19 september is deze najaarscampagne gestart met het vaccineren van kwetsbare groepen en zorgmedewerkers. Door vertraging in het landelijk uitnodigingsproces van het RIVM kwam de campagne laat op gang. Om versnelling aan te brengen hebben we regionale afspraken met werkgevers van zorgmedewerkers gemaakt. Begin oktober is de griepprikgroep 60- uitgenodigd. Vanaf 17 oktober zijn de geboortecohorten 60- via sociale media, dus zonder brief van het RIVM, opgeroepen. Op 26 oktober is het laatste geboortejaar 2010 opgeroepen.

In het begin van de campagne is gebruik gemaakt van de vijf vaste vaccinatielocaties. Gedurende de campagne is steeds meer ingezet op het wijk- en doelgroepgericht vaccineren. Zo heeft de GGD in alle Friese gemeenten pop-up locaties georganiseerd. Ook is er gevaccineerd op opvanglocaties van ontheemden. Voor de Waddeneilanden zijn vaccinatiemomenten op het eiland georganiseerd. Tijdens de najaarscampagne is er opnieuw intensief en succesvol samengewerkt met de Friese huisartsen, zorginstellingen en de regionale ambulance voorziening. De huisartsen hebben een groot deel van de niet mobiele thuiswonende en instellingen gevaccineerd, waarbij de GGD hen heeft voorzien van vaccins. Wanneer de huisarts hier niet toe in staat was, heeft de GGD de vaccinaties uitgevoerd. Testen Het ministerie heeft het afgelopen jaar verschillende beleidswijzigingen doorgevoerd. Aan het begin van het jaar moest een positieve zelftest door de GGD bevestigd worden. In april was alleen een zelftest genoeg. Wel moesten specifieke doelgroepen zich nog bij de GGD laten testen. Vanaf december hoefden ook zorgmedewerkers zich niet meer bij de GGD te laten testen. Dit zorgde voor een verdere daling van het aantal testafspraken. BCO Het ministerie heeft ook verschillende beleidswijzigingen voor het bron- en contactonderzoek doorgevoerd. In augustus 2022 is de steekproef voor positief geteste burgers gestopt.

Dit betekende dat de GGD bijna geen bron- en contactonderzoek meer hoefde uit te voeren. Wel is de GGD nog steeds verantwoordelijk voor het geven van advies en antwoord op vragen van inwoners en zorgverleners.

17

Jaarverslag en Jaarrekening 2022 • Veiligheidsregio Fryslân

Cijfermatig overzicht Maand Aantal testafnames

Aantal vaccinaties

januari

100.299

120.835

februari

124.475

14.186

maart

80.061

47.593

april

7.903

26.668

mei

1.295

6.515

juni

3.956

8.913

juli

4.729

14.444

augustus

1.635

4.069

september

1.895

25.194

oktober

2.821

89.997

november

960

21.746

december

792

5.729

Bron: coronIT

GGD Rampen Opvang plan Het GGD Rampen Opvang Plan (GROP) beschrijft de taakverdeling en samenwerking bij de processen voor Infectieziektebestrijding, Medische Milieukunde, Psychosociale hulpverlening en Gezondheidsonderzoek waar de GGD voor verantwoordelijk is bij een crisis of ramp. Een externe partij heeft in 2022 is onderzoek gedaan naar het functioneren van deze GROP tijdens de Coronapandemie. Op basis van dit onderzoek is besloten om een verkenning te doen naar een integraal crisisplan. Dit wordt in 2023 vervolgd. De vakbekwaamheidsoefeningen zijn dit jaar ook weer gestart. Deze waren in 2021 niet doorgegaan als gevolg van de coronapandemie. Oekraïense ontheemden De GGD heeft in maart 2022 een aangepaste GROP voor de Oekraïense ontheemden ingesteld. De Jeugdgezondheidzorg is aan deze crisisstructuur toegevoegd. In april is deze uitgebreid naar de bredere vluchtelingenproblematiek in Friesland. Aanpak ter Voorkoming van Escalatie (AVE) De AVE is een op- en afschaalmethode die dreigende escalerende situaties op het gebied van sociale veiligheid helpt voorkomen, beperken en/of beëindigen. GGD Fryslân heeft de opdracht om Friese gemeenten bekwaam te maken en te houden in het werken met de AVE. Ieder jaar wordt door ons de behoefte bij de gemeenten geïnventariseerd. Op basis hiervan zijn in 2022 opleidings-, trainings- en oefenprogramma’s georganiseerd.

Dit zijn er minder geweest als gevolg van de coronapandemie en de Oekraïnecrisis. Maatschappelijke zorg Het Meldpunt Zorgwekkend Gedrag heeft in 2022 in totaal 277 meldingen verwerkt. Dit is een toename ten opzichte van het aantal meldingen in 2021. Waarschijnlijk omdat het meldpunt steeds meer als toegevoegde waarde in de zorgketen wordt gezien.

De GGD kent in het kader van de OGGZ het meldpunt voor problematische woonhygiëne. Dit is een meldpunt waar professionals melding kunnen doen en ondersteuning kunnen krijgen bij zwaar vervuilde en/of verwaarloosde woningen. Daarnaast kennen we het Meldpunt Zorgwekkend Gedrag. Dit meldpunt biedt mensen de mogelijkheid om op een laagdrempelige wijze een melding te doen over iemand waarover zorgen zijn. Het meldpunt ontvangt, adviseert, trieert en zet de melding waar nodig door naar een passende vervolgorganisatie. 18

Jaarverslag en Jaarrekening 2022 • Veiligheidsregio Fryslân

De GGD voert twee taken vanuit de wet verplichte ggz (Wvggz) uit voor de gemeenten. Het gaat hierbij om het horen van de betrokkene in geval van een (voorgenomen) crisismachtiging en het verkennend onderzoek. De Wvggz is landelijk geëvalueerd. Een aanbeveling is om het horen af te schaffen. Hiervoor is een wetswijziging nodig, naar verwachting vindt dit de komende jaren nog niet plaats. Forensische Geneeskunde GGD Fryslân, GGD Drenthe en GGD Groningen willen samen Forensische Geneeskunde aanbieden en uitvoeren. Hiermee wordt ingespeeld op de arbeidsmarktproblematiek. Samen werken we verder aan een plan omdat we zien dat de beschikbare capaciteit blijvend van aard is.

2.5. Toezicht houden Inspecties kinderopvang De eisen voor gastoudertoezicht nemen toe in 2025. Niet 5 maar minimaal 50% van de gastouders moeten in 2023 geïnspecteerd worden. Om deze extra inspecties uit te kunnen voeren hebben wij in 2022 de formatie uitgebreid en op peil gebracht. Door de vluchtelingenproblematiek moest de GGD inspecties voor (crisis) noodopvanglocaties uitvoeren. Deze inspecties waren niet begroot. Inzet hiervoor kwam ten laste van de beschikbare uren voor toezichtstaken. Door in overleg met de gemeenten de inspecties bij een minimaal aantal kindercentra af te schalen is de 100% norm aan jaarlijkse onderzoeken bij de kinderopvang gehaald. De Inspectie voor Onderwijs is hiervan op de hoogte gebracht. WMO toezicht In 2022 heeft de GGD voor twee gemeenten het kwaliteitstoezicht bij WMO-aanbieders uitgevoerd.

19

Jaarverslag en Jaarrekening 2022 • Veiligheidsregio Fryslân

2.6. Wat heeft het gekost? Begroting na 2e wijziging

Realisatie 2022

Lasten

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

15.371.757 9.636.428 1.576.947 1.694.982 28.280.114

50.770 3.083.675 953.094 1.694.982 5.782.521

-15.320.987 -6.552.753 -623.853 -22.497.593

18.100.854 11.067.830 37.873.492 1.658.470 68.700.646

3.278.590 4.564.238 37.321.744 1.580.194 46.744.766

-14.822.264 -6.503.592 -551.748 -78.276 -21.955.880

-

21.614.746 21.614.746

21.614.746 21.614.746

-

21.614.747 21.614.747

21.614.747 21.614.747

Totaal saldo van baten en lasten Reservemutaties gezondheid

28.280.114 102.000

27.397.267 984.847

-882.847 882.847

68.700.646 102.000

68.359.513 707.827

-341.133 605.827

Gerealiseerd resultaat gezondheid

28.382.114

28.382.114

-

68.802.646

69.067.339

264.694

Programma Gezondheid Pijler 1 Pijler 2 Pijler 3 Pijler 4

Dekkingsmiddelen gezondheid Gemeentelijke bijdrage

Voor een toelichting op de verschillen wordt verwezen naar bladzijde 62.

20

Jaarverslag en Jaarrekening 2022 • Veiligheidsregio Fryslân

2.7. Feiten en cijfers programma Gezondheid Cijfers medewerkers 2022

21

Jaarverslag en Jaarrekening 2022 • Veiligheidsregio Fryslân

Cijfers per pijler 2022

Pijler 1, Monitoring, signalering en advies Jeugdgezondheidszorg

Consulten cb’s 0-18

123.078

Telefoontjes naar GGD/JGZ

19.371

Kinderen in beeld bij JGZ

125.226

Aantal consultatiebureaus

45

Pijler 2, Uitvoerende taken gezondheidsbescherming Reizigersvaccinatie

Vaccinaties

12.786

Informatieverstrekkingen

2.574

Consulten

9.231

Pijler 3, Bewaken van de publieke gezondheid bij rampen en crises Forensische geneeskunde

Lijkschouwingen

396

Letsels verklaringen

163

Totaal aantal verrichtingen 3.833

Pijler 4, Toezicht houden Technische Hygiëne zorg en Inspecties

Inspecties KDV/BSO/GOB

805

Scheeps/tattooshops/sexhuizen 118 Inspectie CNO en Oekraïne opvanglocaties

47

22

3. Programmaverantwoording Crisisbeheersing

3.1. Algemeen Het reguliere werk, de coronacrisis, een bijdrage aan het bestrijden van de vogelgriep, coördineren van de vluchtelingenopvang voor Oekraïne en de crisisnoodopvang COA. Voor Crisisbeheersing was 2022 het jaar van plannen, benutten van ons sterke netwerk en prioriteiten stellen. Als gevolg van de toenemende vraag aan de afdeling Crisisbeheersing is het soms noodzakelijk om prioriteiten, uit te besteden of uit te stellen. Dit geldt bijvoorbeeld voor het deelplan Bevolkingszorg en Crisiscommunicatie en het deelplan Geneeskundige Zorg. Deze plannen zijn vanwege de coronacrisis uitgesteld en worden afgemaakt in 2023. Het Regionaal Risicoprofiel en onze inbreng voor de Meerjarenkoers 2023-2026 rondden we volgens planning af. Het Algemeen Bestuur heeft deze inmiddels goedgekeurd en vastgesteld. Het Regionaal Risicoprofiel is voor ons belangrijke input bij het bepalen van de koers van Crisisbeheersing. Om de nieuwe koers voor de toekomst te bepalen, bespraken wij eerst de plannen die er al liggen. We startten in november 2021 met het evalueren van de huidige beleidsplannen. Daarna voerden we gesprekken met bestuurders, gemeenteraadsleden, ambtenaren en collega's. De nieuwe koers bouwt voort op het beleidsplan Veiligheid 2019 2022. Thema’s die destijds relevant waren, zijn dat nog steeds. Dit komt mede door het risicobeeld van onze regio.

In 2022 hebben we nieuwe crisisfunctionarissen opgeleid en het huidige team de nodige trainingen en oefeningen aangeboden. We zijn trots op onze bijdrage aan een sterk Fries crisisnetwerk, het opleiden van nieuwe crisisfunctionarissen en de inzet van onze crisisorganisatie. Hieronder vindt u een overzicht van wat wij met elkaar bereikten.

3.2. Dit hebben we bereikt in 2022 Het reguliere werk Vakbekwame crisisfunctionarissen • De medewerkers vakbekwaamheid hebben in 2022 het meerjarenbeleidsplan vakbekwaamheid 2022-2025 geschreven. Dit beschrijft onze visie op opleiden, trainen en oefenen van crisisfunctionarissen. Ook helpt het de medewerkers om allemaal op dezelfde manier te werken. Dit plan sluit aan bij de eisen die Inspectie Justitie & Veiligheid stelt. Ook voldoet het plan aan de Wet veiligheidsregio’s (artikel 14 lid 2). Die verplicht een oefenbeleidsplan voor crisisbeheersing. De Bestuurscommissie Veiligheid heeft op 23 november 2022 het meerjarenbeleidsplan vakbekwaamheid 2022-2025 voor de crisisorganisatie van VRF vastgesteld. •

We organiseren een aantal keren per jaar opleidingen, trainingen en oefeningen voor crisisfunctionarissen. Zo leiden we nieuwe mensen op en we zorgen er met de trainingen voor dat de crisisfunctionarissen die al een aantal jaren voor ons werken, kunnen oefenen en worden meegenomen in ontwikkelingen. In 2022 trainden we crisisfunctionarissen in omgaan met een cyberaanval, brand in de natuur en een ongeval op vliegbasis Leeuwarden.

23

Jaarverslag en Jaarrekening 2022 • Veiligheidsregio Fryslân

•

De Waddeneilanden hebben een andere crisisstructuur dan het vaste land. Daarom organiseren we elk jaar een grootschalige oefening op één van de eilanden. Dit jaar zetten wij een natuurbrand tijdens Oerol op Terschelling in scène. Aan deze meerdaagse oefening op Terschelling deden mee: Brandweer Fryslân, Politie NoordNederland, Meldkamer Noord-Nederland, Gemeente Terschelling, de Regionale Ambulancevoorziening Fryslân, Wetterskip Fryslân en Defensie

Het mag weer: evenementen • Het kabinet schafte in maart 2022 de coronamaatregelen af. Gemeenten adviseren over het veilig en gezond organiseren van grote evenementen ging vanaf dat moment weer volop deel uitmaken van ons reguliere werk. Dit waren o.a. de volgende evenementen: Admiraliteitsdagen in Dokkum, het Oerol Festival op Terschelling, BOSK in Leeuwarden en Tall Ships Races in Harlingen. •

Nederland heeft sinds kort nieuwe regels voor evenementenzorg. Crisisbeheersing helpt gemeenten en organisatoren om aan deze regels te voldoen. Zo hebben wij een handreiking “Publieke gezondheid en veiligheid bij evenementen” geschreven. Daarin staat ook de nieuwe veldnorm. In deze norm staan de randvoorwaarden voor goede evenementenzorg beschreven. Op 23 november 2022 heeft de Bestuurscommissie Veiligheid de nieuwe Handreiking “Publieke gezondheid en veiligheid bij evenementen” vastgesteld.

•

Wij zien de kans op een Elfstedentocht kleiner worden. Toch is het belangrijk dat wij onze crisisfunctionarissen ieder jaar voorbereiden op de 16e tocht der tochten. In 2022 deden wij dit met een planningsstaf. Een planningsstaf bestaat uit de vaste ROT-leden en draagt zorg voor de multidisciplinaire afstemming van de te nemen voorzorgmaatregelen met betrekking tot de specifieke crisisdreiging. We actualiseerden draaiboeken met alle partners. In de eerste helft van 2023 overleggen de burgemeesters die betrokken zijn bij de Elfstedentocht met elkaar over de voorbereiding.

Planvorming: onze vogelgriepaanpak is een landelijk voorbeeld • In 2020 hebben we met ons netwerk een “Overleg coördinatie vogelgriep” opgericht. De veiligheidsregio werkt samen met Wetterskip Fryslân, gemeenten, provincie Fryslân en terrein-beherende organisaties Natuurmonumenten, It Fryske Gea en Staatsbosbeheer. Belangrijkste taak: het opruimen van dode wilde vogels. Het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) stelde deze aanpak als een goed voorbeeld. Zij hebben de Friese werkwijze overgenomen in een “Landelijke Leidraad Vogelgriep”. De leidraad is onlangs aangeboden aan de Tweede Kamer. Hoe we ons voorbereiden op overstromingen • De veiligheidsregio heeft ook een taak in het omgaan met de gevolgen van overstromingen en wateroverlast. Het Veiligheidsberaad heeft alle Veiligheidsregio’s gevraagd om een goed beeld te schetsen van de impact van overstromingen op hun regio’s. Veiligheidsregio Fryslân heeft daarom de Impactanalyse Hoogwater Fryslân gemaakt. De Bestuurscommissie Veiligheid heeft deze op 9 februari 2022vastgesteld. De inzichten uit de analysegebruiken wij onze plannen om de inwoners van Fryslân te helpen bij een evacuatie. Inzet van de Friese crisisorganisatie • De crisisorganisatie komt in actie wanneer een plotselinge gebeurtenis zich ontwikkelt tot een ramp of crisis en er en GRIP wordt afgekondigd.

Dit kwam in 2022 vijftien keer voor in Fryslân. GRIP kent vijf fasen die iets zeggen over de aard en omvang. Fryslân had veertien keer de maken met GRIP 1. De aanvaring tussen een watertaxi en veerboot op de Waddenzee bij Terschelling vroeg om GRIP 3. •

Crisisfunctionarissen krijgen ook in de voorbereiding op crises vaker een actieve rol. In 2022 adviseerden zij bij een zware storm en de vogelgriep onder wilde watervogels. Ook bij de boerenprotesten en de extreme droogte in de zomermaanden kwamen crisisfunctionarissen in actie. Deze pro-actieve aanpak helpt crisissituaties te voorkomen of gevolgen te beperken. 24

Jaarverslag en Jaarrekening 2022 • Veiligheidsregio Fryslân

•

Zonder crisisfunctionarissen is er geen goed functionerende crisisorganisatie. Daarom vinden wij het belangrijk om te weten of onze crisisfunctionarissen tevreden zijn. Door middel van interviews is een tevredenheidsonderzoek uitgevoerd. Gemiddeld geven de crisisfunctionarissen de Friese crisisorganisatie een 7,4 en daar zijn we zeer tevreden mee.

Evaluatie jaarwisseling 2021-2022 en voorbereiding jaarwisseling 2022-2023 • Ieder jaar bereiden wij ons met de hulpdiensten voor op de jaarwisseling. Tijdens de overgang van 2021 naar 2022 hebben de hulpdiensten het erg druk gehad. Er was vooral veel agressie naar hulpverleners. Daarom hebben de Friese burgemeesters de jaarwisseling met elkaar geëvalueerd. Er zijn afspraken gemaakt over de voorbereiding op de jaarwisseling 2022-2023. Sluimerende en langdurige crises COVID-19 • In maart 2022 besloot het Kabinet om alle coronamaatregelen af te schaffen. Dit betekende dat de crisisorganisatie niet langer actief hoefde te zijn. De GHOR blijft wel actief want de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) heeft de opdracht tot zorgcontinuïteit aan de Directeur Publieke Gezondheid verlengd tot 31 december 2022. Dat betekent dat de GHOR deelneemt aan landelijke en regionale crisisoverleggen. Met als taak: zicht houden op de continuïteit van de zorg in de regio. En de plannen en afspraken met het Regionaal Overleg Niet Acute Zorg (RONAZ) over het openstellen en de personele bemensing van het coronacentrum moeten worden herzien. Vluchtelingenopvang: Oekraïne en crisisnoodopvang COA • Sinds maart heeft de afdeling crisisbeheersing een projectorganisatie voor de coördinatie van de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne.

Met deze organisatie ondersteunen wij de gemeenten met de regionale verspreiding van vluchtelingen uit Oekraïne. Later is daar ook de exploitatie van crisisnoodopvang voor het COA bijgekomen. •

De GHOR heeft in 2022 acute- en publieke gezondheidszorgprocessen op elkaar afgestemd. Ook hebben zij actuele beelden gedeeld met de organisaties in Fryslân die zorg leveren. Voor de ontheemden uit Oekraïne heeft de GHOR continu afstemming met de Dokterswacht en apothekers (medische registratie, medicijnen). Samen met Alliade heeft de GHOR in Drachten een Quarantaine- en Isolatiefaciliteit (binnen 24 uur operationeel) ingericht.

•

Voor de asielzoekers in de crisisnoodopvang (Hoekstrahal, Fries Congrescentrum en overige locaties) heeft de GHOR gefaciliteerd dat de medische zorg was geborgd. Dit was niet vanzelfsprekend vanwege de enorme druk op de Friese zorgpartners. Zo werd de medische zorg in de Hoekstrahal overdag verzorgd door een vangnetconstructie van GGD-artsen en in de avonden, nachten en weekenden door de huisartsen. En in het Fries Congrescentrum en de overige locaties werd deze zorg - vanwege coronawerkzaamheden van de GGD - geregeld door particuliere aanbieders.

25

Jaarverslag en Jaarrekening 2022 • Veiligheidsregio Fryslân

3.3. Wat heeft het gekost?

Begroting na 2e wijziging Lasten

Baten

Realisatie 2022 Saldo

Lasten

Baten

Saldo

Programma Crisisbeheersing

Producten Crisisbeheersing 4.704.524 189.496 -4.515.027 16.154.731 11.897.756 -4.256.975

Dekkingsmiddelen crisisbeheersing Rijksbijdrage BDuR

2.876.334

2.876.334

Gemeentelijke bijdrage

1.760.140

1.760.140

4.636.474

4.636.474

-

4.825.971

121.447

16.154.731

-121.447

226.063

-

16.380.794

Totaal saldo van baten en lasten

4.704.524

Reservemutaties crisisbeheersing

121.447

Gerealiseerd resultaat crisisbeheersing

4.825.971

4.825.971

2.980.950

2.980.950

1.760.140

1.760.140

4.741.090

4.741.090

16.638.846

484.115 -226.063

16.638.846

258.052

26

Jaarverslag en Jaarrekening 2022 • Veiligheidsregio Fryslân

3.4. Feiten en cijfers programma Crisisbeheersing Cijfers medewerkers 2022

Activiteiten 2022 Feiten en cijfers programma Crisisbeheersing GRIP-inzetten Niet GRIP-inzetten

Aantal 15 6

27

4. Programmaverantwoording Brandweer

4.1. Algemeen Voor Brandweer Fryslân was 2022 een druk jaar met veel incidenten. Tijdens een aantal specifieke periodes was een toename in het aantal incidenten te zien, bijvoorbeeld storm Eunice in februari of de natuurbranden in de zomer. Dit vroeg veel van onze vrijwilligers. Ondanks de drukte en mindere beschikbaarheid in de vakantieperiode is het is ons gelukt de paraatheid op peil te houden. Daar zijn we trots op. Brandweer Fryslân eindigde 2022 met een gerealiseerd resultaat van € 48.000. Vooral onderstaande ontwikkelingen geven daarvoor een verklaring. We zien een aantal grote negatieve afwijkingen, maar deze worden gecompenseerd door de positieve saldi op verschillende posten. Ten eerste hadden de coronamaatregelen als gevolg dat er minder geoefend kon worden (vakbekwaam blijven). Hierdoor is een voordelige afwijking ontstaan op de vrijwilligersvergoedingen. Bovendien is door corona het werven van nieuwe vrijwilligers in het eerste deel van het jaar achtergebleven. Gevolg daarvan is dat de geplande opleidingen (vakbekwaam worden) later zijn gestart en vakbekwaamheid het jaar daarom met een positief saldo eindigde. Voor de voltijd officiersopleiding is wel een succesvolle werving geweest. Onze manier van werven is landelijk een voorbeeld geworden. Twee nieuwe collega’s zijn in september gestart met de opleiding.

Vanaf 2023 wordt daarvoor een onttrekking gedaan uit de bestemmingsreserve. De komende jaren zal ook sprake zijn van een nog te maken inhaalslag voor de manschapopleidingen. De post materieelbeheer is met een negatief saldo geëindigd. Met name de fors hogere brandstofkosten zijn hier de oorzaak van. Deze prijsstijgingen zien we ook terug bij de aanschaf van klein materieel. De verwachting is dat prijsstijgingen ook in 2023 impact gaan hebben. Het negatieve saldo wordt voor een deel gecompenseerd door het positief resultaat op een aantal andere gebieden. Zo is er een incidenteel voordeel ontstaan door de verkoop van afgeschreven groot materieel. Ook zijn langere en onvoorspelbare levertijden de oorzaak dat meerdere producten niet geleverd zijn, en dat deze investeringen daardoor doorschuiven. Bovendien zijn meerdere vacatures het afgelopen jaar niet of later ingevuld. Daardoor is er ruimte ontstaan op de formatie. De soms moeizame invulling van vacatures houdt verband met krapte op de arbeidsmarkt. Wat tot slot meespeelt is dat er een aanvullende storting in de voorziening voor het FLOovergangsrecht nodig is van € 1,1 miljoen. Dit is het effect van een hogere indexatie van loonkosten en een voorschot op de CAO. Het gaat hier om een landelijk autonome ontwikkeling waar niet op te sturen is.

28

Jaarverslag en Jaarrekening 2022 • Veiligheidsregio Fryslân

4.2. Speerpunten beleidsplan Veiligheid 2019-2022 4.2.1. Samen aantoonbaar vakbekwaam Meerjarenbeleid Vakbekwaamheid 2023-2026: Reflecteren zit in ons DNA! Het afgelopen jaar is er meerjarenbeleid op het gebied van vakbekwaamheid vastgesteld. Hierin staat reflectie centraal, want goede zelfkennis is belangrijk voor een veilig en effectief brandweeroptreden. Mede om te zorgen voor betrouwbaarder informatie is ook de registratie van de geoefendheid aangepast. Op deze manier is vakbekwaamheid verder aantoonbaar gemaakt én geven we doel- en behoeftegericht invulling aan de oefenprogramma’s. De implementatie van het nieuwe beleid wordt vervolgd in 2023. Opleidingen In 2022 zijn, bij de BON een groot aantal brandweeropleidingen afgenomen. Dat waren er zo veel, dat de BON veel moeite moest doen om alle opleidingen en realistische oefenmomenten te voorzien van voldoende instructeurs. In een aantal gevallen moesten activiteiten aangepast of verplaatst worden. De BON en de brandweerregio’s in Fryslân, Groningen en Drenthe ondersteunen elkaar om oefenen en opleiden mogelijk te maken.

4.2.2. Samen aantoonbaar paraat

We hebben nieuwe navigatie voor onze brandweervoertuigen gekocht en geïmplementeerd. Dit zorgt voor betrouwbaardere informatie die de chauffeur zo snel mogelijk naar een incidentlocatie leidt. Daarnaast willen we meer betrouwbare informatie over onze uitruk- en opkomsttijden. ‘Automatisch statussen' zorgt ervoor dat het systeem automatisch en dus veel preciezer vastlegt wanneer een voertuig uitrukt. Dit is onderdeel van de aanbesteding van het gehele repressieve informatiesysteem, waar we in 2022 mee startten. Daarnaast ging post Oudega operationeel. De manschappen waren in 2021 opgeleid en de chauffeurs en bevelvoerders hebben hun opleiding afgerond. De eerste uitrukken van de post zijn een feit.