Bijlage 12 - PlanMER bestemmingsplan BGB-II

PlanMER voor het Buitengebied SúdwestFryslân-II Inclusief Passende Beoordeling 20 april 2023

Kenmerk

R002-1272479LBE-V01-hme-NL

Verantwoording Titel

PlanMER voor het Buitengebied Súdwest-Fryslân-II Inclusief Passende Beoordeling

Opdrachtgever

Gemeente Súdwest-Fryslân

Projectleider

Martijn Gerritsen

Auteur(s)

Lex Bekker en Daan van Gils

Projectnummer

1272479

Aantal pagina’s

147

Datum

20 april 2023

Handtekening

Ontbreekt in verband met digitale verwerking. Dit rapport is aantoonbaar vrijgegeven.

Colofon TAUW bv Handelskade 37 Postbus 133 7400 AC Deventer T +31 57 06 99 91 1 E info.deventer@tauw.com

2/147

Kenmerk

R002-1272479LBE-V01-hme-NL

Inhoud Samenvatting .................................................................................................................................... 8 1

2

3

4

Inleiding ................................................................................................................................... 14 1.1

Een nieuw bestemmingsplan buitengebied voor Súdwest-Fryslân .................................. 14

1.2

Doel van het bestemmingsplan ........................................................................................ 15

1.3

Waarom dit MER? ............................................................................................................ 15

1.4

Stappen in de m.e.r.-procedure........................................................................................ 16

1.5

Initiatiefnemer en bevoegd gezag .................................................................................... 17

1.6

Opbouw van dit milieueffectrapport .................................................................................. 17

Kader van dit MER .................................................................................................................. 18 2.1

Kenschets gemeente Súdwest-Fryslân ............................................................................ 18

2.2

Plan en studiegebied ........................................................................................................ 18

2.3

Kenschets veehouderij in het plangebied in de huidige situatie....................................... 20

2.4

Wettelijke- en beleidskaders ............................................................................................ 20

2.4.1

Wet- en regelgeving rondom agrarische sector en stikstofdepositie ........................ 21

2.4.2

Overige relevante kaders en -beleid ......................................................................... 23

Onderzochte alternatieven en beoordelings methodiek .......................................................... 26 3.1

Alternatievenontwikkeling en-beoordeling ........................................................................ 26

3.2

Te onderzoeken alternatieven .......................................................................................... 27

3.2.1

Alternatief 1: Referentiesituatie ................................................................................. 27

3.2.2

Alternatief 2: ‘Worstcase’ .......................................................................................... 27

3.2.3

Alternatief 3: Het planalternatief ................................................................................ 28

3.3

Mogelijkheden van het bestemmingsplan ........................................................................ 28

3.4

Beoordelingsmethodiek van de effecten .......................................................................... 31

3.4.1

De te onderzoeken aspecten .................................................................................... 31

3.4.2

Wijze van effectwaardering ....................................................................................... 32

Onderzoek stikstof emissies .................................................................................................... 32 4.1

Gebiedsgerichte benadering ............................................................................................ 32

4.1.1

Algemene toelichting op de methodiek ..................................................................... 32

4.1.2

Vaststellen van de referentie situatie en autonome ontwikkeling.............................. 33

4.1.3

Kenmerken van de bouwvlakken .............................................................................. 34

3/147

Kenmerk

4.1.4

Andere bronnen ........................................................................................................ 35

4.1.5

De verspreidingsberekeningen ................................................................................. 39

4.2

Referentiesituatie nader uitgewerkt .................................................................................. 39

4.2.1

Referentie vanuit de Wet natuurbescherming (Wnb) ................................................ 40

4.2.2

Referentie vanuit de Wet milieubeheer (Wm): de Autonome Ontwikkeling .............. 42

4.3

Worstcase alternatief: maximale ontwikkelmogelijkheden landbouwsector ..................... 42

4.4

Planalternatief .................................................................................................................. 45

4.4.1

Planologisch slot op de muur voor de veehouderij ................................................... 45

4.4.2

Fixeren van het aantal dierplaatsen, ook in de melkveehouderij .............................. 45

4.4.3

Fixeren van de harde (stal)muren ............................................................................. 45

4.4.4

Fixeren dan wel reduceren van de gebiedsemissies ................................................ 46

4.5

Mogelijkheden en effecten van het fixeren van de emissie/depositie .............................. 51

4.5.1

Mogelijke maatregelen die de effecten kunnen voorkomen ...................................... 51

4.5.2

Een toelichting op de gebruiksregel .......................................................................... 51

4.6 5

R002-1272479LBE-V01-hme-NL

De resultaten van de emissieberekeningen samengevat ................................................ 52

Natuur ...................................................................................................................................... 53 5.1

Beoordelingskader ........................................................................................................... 53

5.2

Wijze van effectwaardering .............................................................................................. 54

5.3

Huidige situatie en autonome ontwikkeling ...................................................................... 54

5.3.1

Algemeen .................................................................................................................. 54

5.3.2

Natura 2000-gebieden .............................................................................................. 55

5.3.3

Provinciale natuurbescherming Fryslân – EHS......................................................... 67

5.3.4

Beschermde soorten ................................................................................................. 68

5.3.5

Beschermde houtopstanden ..................................................................................... 73

5.4

Effecten op de EHS .......................................................................................................... 74

5.4.1

Gronden binnen de EHS ........................................................................................... 74

5.4.2

Gronden nabij de EHS .............................................................................................. 74

5.4.3

Ontwikkelingen binnen en nabij overige provinciale natuurgebieden ....................... 75

5.4.4

Conclusie .................................................................................................................. 75

5.5

Effecten op beschermde soorten ..................................................................................... 75

5.5.1

Belang van het plangebied als leefgebied ................................................................ 75

5.5.2

Conclusie .................................................................................................................. 81

4/147

Kenmerk

5.6

Effecten op beschermde houtopstanden ......................................................................... 81

5.7

Effecten op Natura 2000-gebieden (Passende Beoordeling deel 1) ................................ 82

5.7.1

Bestemming .............................................................................................................. 82

5.7.2

Ontwikkelingsmogelijkheden ..................................................................................... 82

5.7.3

Conclusie .................................................................................................................. 83

5.8 6

R002-1272479LBE-V01-hme-NL

Stikstof en Natura2000 (Passende Beoordeling deel 2) .................................................. 83

Effecten van de overige thema’s ............................................................................................. 84 6.1

Methodiek en effectenonderzoek ..................................................................................... 84

6.2

Landschap ........................................................................................................................ 84

6.2.1

Inleiding ..................................................................................................................... 84

6.2.2

Huidige situatie.......................................................................................................... 84

6.2.3

Autonome ontwikkeling ............................................................................................. 91

6.2.4

Effecten ..................................................................................................................... 91

6.3

Cultuurhistorie inclusief archeologie................................................................................. 93

6.3.1

Huidige situatie.......................................................................................................... 93

6.3.2

Effecten op cultuurhistorie inclusief archeologie ....................................................... 96

6.4

Bodem en water ............................................................................................................... 96

6.4.1

Huidige situatie bodem en water ............................................................................... 96

6.4.2

Autonome ontwikkeling bodem en water ................................................................ 103

6.4.3

Effecten bodem en water ........................................................................................ 104

6.5

Verkeer ........................................................................................................................... 104

6.5.1

Huidige situatie en autonome ontwikkeling verkeer ................................................ 104

6.5.2

Effecten op verkeer buitengebied ........................................................................... 105

6.6

Geluid ............................................................................................................................. 106

6.6.1

Huidige situatie en autonome ontwikkeling geluid .................................................. 106

6.6.2

Effecten Geluid........................................................................................................ 108

6.7

Geur ............................................................................................................................... 109

6.7.1

Toetsingskader........................................................................................................ 109

6.7.2

Huidige situatie........................................................................................................ 110

6.7.3

Effecten / resultaten ................................................................................................ 110

6.8

Luchtkwaliteit .................................................................................................................. 113

6.8.1

Toetsingskader voor fijn stof ................................................................................... 113

5/147

Kenmerk

R002-1272479LBE-V01-hme-NL

6.8.2 6.9

Effecten / resultaten ................................................................................................ 116

Lichthinder ...................................................................................................................... 117

6.9.1

Huidige situatie en autonome ontwikkeling lichthinder ........................................... 117

6.9.2

Effecten lichthinder.................................................................................................. 119

6.10

Recreatie ........................................................................................................................ 119

6.10.1

Huidige situatie en autonome ontwikkeling recreatie .............................................. 119

6.10.2

Effecten Recreatie................................................................................................... 119

6.11

Gezondheid .................................................................................................................... 120

6.11.1

Huidige situatie en autonome ontwikkeling ............................................................. 120

6.11.2

Effecten / resultaten ................................................................................................ 121

6.12

Gezondheidsbevordering ............................................................................................... 122

6.12.1

Huidige situatie en autonome ontwikkelingen ......................................................... 122

6.12.2

Effecten gezondheidsbevordering .......................................................................... 123

6.13

Klimaatambities en robuustheid plan voor klimaatverandering ..................................... 124

6.13.1

Gemeentelijke en regionale klimaatambities .......................................................... 124

6.13.2

Huidige situatie en autonome ontwikkeling klimaat ................................................ 125

6.13.3

Effectbeoordeling bijdrage plan aan klimaatambities .............................................. 132

6.14

Duurzaamheid en energie .............................................................................................. 134

6.14.1

Ambities voor duurzame energie gemeente Súdwest-Fryslân ............................... 134

6.14.2

Huidige situatie en autonome ontwikkeling duurzame energie gemeente en

plangebied ............................................................................................................................. 135 7

Effecten op een rij.................................................................................................................. 141

8

Uitvoerbaarheid van het plan-alternatief................................................................................ 143 8.1

9

Algemene beoordeling van de uitvoerbaarheid .............................................................. 143

8.1.1 50 %

Beoordeling van de uitvoerbaarheid op basis van de worst case vulgraad (80 % / 144

8.1.2

Beoordeling van de uitvoerbaarheid op basis van een vulgraad van 50/20-procent 144

8.1.3

Samenvatting .......................................................................................................... 145

Leemtes en kennis en monitoring.......................................................................................... 145 9.1

Leemten in kennis en informatie .................................................................................... 145

9.2

Monitoring en evaluatie .................................................................................................. 146

6/147

Kenmerk

R002-1272479LBE-V01-hme-NL

Bijlage 1

Stappen in de uitgebreide m.e.r.-procedure

Bijlage 2

Begrippen en afkortingen

Bijlage 3

Komt te vervallen

Bijlage 4

Uitgangspunten stikstofberekeningen

Bijlage 5

Gebruikelijke vulgraad van het bouwvlak

Bijlage 6

Uitgangspunten referentie en worst case

Bijlage 7

Uitvoerbaarheidstoets per perceel

Bijlage 7a

Uitvoerbaarheid voor hoge vulgraad (80/50)

Bijlage 7b

Uitvoerbaarheid voor meer gangbare vulgraad (50/20)

Bijlage 8

Literatuurlijst

7/147

Kenmerk

R002-1272479LBE-V01-hme-NL

Samenvatting In verschillende stappen wordt het bestemmingsplan buitengebied van de gemeente Súdwest-Fryslân herzien. Na de herziening van het bestemmingsplan van deelgebied I (2017) wordt in deze milieueffectrapportage ingegaan op de herziening van het bestemmingsplan Buitengebied Súdwest-Fryslân II. Dit deelgebied bestaat uit het buitengebied van de voormalige gemeenten Wymbritseradiel, Bolsward, Littenseradiel (gedeeltelijk) en Boarnsterhim (gedeeltelijk). Waarom dit PlanMER Voor het nieuwe bestemmingsplan buitengebied moet een milieueffectrapport worden gemaakt, een zogenaamd PlanMER. Dit is in ieder geval nodig omdat het nieuwe bestemmingsplan het mogelijk maakt om bestaande agrarische bouwvlakken1 te vergroten. Daarmee vormt het bestemmingsplan het kader voor eventuele m.e.r. (beoordelings)plichtige activiteiten zoals het uitbreiden van veehouderijen (Besluitm.e.r, onderdeel D, categorie 14). Een dergelijk kaderstellend plan is planm.e.r.-plichtig. Het milieueffectrapport vormt een bijlage bij het bestemmingsplan. Als in een later stadium over vergunningverlening voor bijvoorbeeld uitbreiding van veehouderijbedrijven wordt besloten, is daarvoor een aparte milieueffectprocedure nodig, de Besluitm.e.r.-procedure.

Doel van het MER Het hoofddoel van dit PlanMER is het in beeld brengen van de gevolgen op het milieu van de (met name agrarische) ontwikkelruimte die het bestemmingsplan biedt. Plangebied en studiegebied Het geografische kader van dit PlanMER wordt gevormd door de grenzen van het bestemmingsplan ‘Buitengebied Súdwest-Fryslân-II’ (zie figuur 0.1)

1

In het nieuwe bestemmingsplan wordt een bouwvlak als stip op de plankaart vastgelegd. Daarmee wordt gewonnen aan flexibiliteit met betrekking tot de bestemmingsgrenzen. De totale grootte van het bouwvlak zal niet verschillen.

8/147

Kenmerk

R002-1272479LBE-V01-hme-NL

Figuur 0.1 Het plangebied bestemmingsplan Buitengebied Súdwest-Fryslân-II

De effecten van de voorgestelde activiteiten kunnen echter verder reiken dan de grenzen van het bestemmingsplan. Gedurende de planm.e.r. wordt daar rekening mee gehouden, dit noemen we het studiegebied. Zowel binnen het plangebied als in de directe nabijheid liggen verschillende Natura2000gebieden. De dichtstbijzijnde Natura2000-gebieden zijn:  Oudegaasterbrekken

9/147

Kenmerk



R002-1272479LBE-V01-hme-NL

Fluessen en omgeving

 Witte en Zwarte Brekken  Het Sneekermeergebied Deze vier gebieden liggen deels in het plangebied. Ander gebieden zoals het IJsselmeer, de Waddenzee en Deelen liggen op minder dan 10 kilometer afstand van de rand van het plangebied. Deze gebieden maken voor het aspect natuur ook onderdeel uit van het studiegebied. Op figuur 0.2 is te zien waar er Natura 2000-gebieden liggen in relatie tot het plangebied. De omvang van het studiegebied kan per milieuaspect verschillen.

Figuur 0.2 Natura 2000-gebieden nabij het plangebied (< 10 kilometer afstand)

Ontwikkelingsmogelijkheden De belangrijkste ontwikkelingsmogelijkheden uit het bestemmingsplan Buitengebied SúdwestFryslân-II die van belang zijn voor het PlanMER staan hieronder samengevat:  Bij recht krijgen bestaande agrarische bedrijven een erf met een oppervlakte van 1,5 hectare.



Het is toegestaan om ongebruikte ruimte te benutten op de bestaande bouwvlakken c.q. stippen Middels een afwijking bestaat de mogelijkheid de ontwikkelingsmogelijkheden voor



grondgebonden agrarische bedrijven te vergroten tot maximaal 2 hectare conform (of vergelijkbaar met) de werkwijze van ‘De Nije Pleats’ Kleinschalige ontwikkelingsmogelijkheden voor recreatie

10/147

Kenmerk

R002-1272479LBE-V01-hme-NL

Opzet van het onderzoek Op basis van het bestemmingsplan Buitengebied Súdwest-Fryslân-II kunnen milieueffecten op verschillende milieuthema’s worden verwacht. De gevolgen van de uitstoot van stikstof (met name vanuit de landbouw) zijn in het bijzonder in beeld gebracht omdat het bestemmingsplan alleen uitvoerbaar is wanneer is aangetoond dat er binnen de nabijgelegen Natura 2000-gebieden, waar voor verzuring gevoelige natuur ligt2, geen toename van de neerslag van stikstof plaatsvindt. Het onderzoek voor dit MER is daarom vooral gericht op de milieuthema’s natuur en landschap. De aspecten stikstof emissie/depositie, geur en luchtverontreiniging zijn globaal doorgerekend, passend bij het abstractieniveau van een bestemmingsplan. Daarnaast zijn aspecten zoals natuur, landschap, cultuurhistorie, bodem en water, verkeer, geluid, gezondheid, klimaat en energie kwalitatief (beschrijvend) behandeld. Alternatieven Volgens de Wet natuurbescherming moet voor plannen welke een significant effect kunnen hebben op Natura 2000-gebieden een toetsing plaatsvinden in de vorm van een Passende Beoordeling. Dit significante effect wordt in het kader van dit bestemmingsplan vooral gevormd door de mogelijke depositie van stikstof op nabijgelegen Natura 2000-gebieden.

In dit MER zijn voor de veehouderijbedrijven de volgende alternatieven onderscheiden:  Referentiesituatie Wet natuurbescherming: de feitelijke, planologische legale situatie (kort: de huidige situatie)  

Referentiesituatie Wet milieubeheer: huidige situatie + autonome ontwikkeling (op basis van een expert judgement met betrekking tot de latente ruimte) Worstcase alternatief: in beeld zijn gebracht de effecten die optreden als de



ontwikkelmogelijkheden die er in het buitengebied worden geboden binnen de agrarische bouwvlakken c.q. stippen maximaal worden benut, zonder de inzet van techniek Planalternatief: door middel van het opleggen van een emissieplafond zijn emissietoenames

in dit alternatief uitgesloten Op basis van een aantal scenario’s is ook onderzoek gedaan naar de uitvoerbaarheidsgevoeligheid voor de vulgraad van de bouwvlakken. Conclusies van de effectonderzoeken De te verwachten effecten op de verschillende milieuthema’s van de onderzochte alternatieven kunnen als volgt worden samengevat:

2

Opgemerkt wordt dat de Fûgelhoeke (een deel van de Oudegaasterbrekken, Fluessen en omgeving) door de Minister is aangewezen als stikstofgevoelig

11/147

Kenmerk

R002-1272479LBE-V01-hme-NL

Tabel 0.1 De effecten op een rij van de gereguleerde mogelijkheden die het plan biedt ten opzichte van de referentie situatie Toetsingscriteria

Op basis van de worst case

Op basis van worst

(uitbreiding zonder emissie

case met aanvullende

reducerende maatregelen)

planregels

Ecologie 

Gebiedsbescherming - Natura 2000



Gebiedsbescherming – EHS/NNN

0



Beschermde soorten Wnb

0



Beschermde Houtopstanden

0

--

0

Overige criteria 

Landschap

0



Aardkunde

0



Cultuurhistorische structuren

0



Archeologische waarden

0



Bodem en Water

0



Verkeer

0



Geluid

0



Geur

-

0



Fijn stof

0

0



Lichthinder

0



Recreatie

0



Gezondheid

0



Gezondheidsbevordering

0



Klimaatbestendigheid3

0



Bijdrage aan klimaatambities

-



Bijdrage aan energieambities

-

De worstcase kan op het thema Natura 2000 zeer negatieve (--) effecten hebben door de in het bestemmingsplan opgenomen uitbreidingsmogelijkheden voor veehouderijen (bij toepassing van afwijkings- of wijzigingsbevoegdheden). Op basis van de resultaten van dit MER zijn in het bestemmingsplan de nodige voorwaarden opgenomen bij het toepassen van deze afwijkings- en wijzigingsbevoegdheden. Voor de stikstof emissies gaat het om een gebruiksregel in het bestemmingsplan, die uitgaat van interne saldering die tot gevolg heeft dat negatieve effecten op de verzuring en eutrofiëring in de dichtstbijzijnde kwalificerende habitats zijn uit te sluiten. Passende beoordeling De toetsing van effecten op Natura 2000-gebieden betreft een passende beoordeling zoals bedoeld in de Wet natuurbescherming. Daarbij is onder meer ruime aandacht besteed aan uitbreidingsmogelijkheden van agrarische bouwvlakken c.q. stippen in relatie tot de milieukwaliteit binnen het Natura2000-areaal (met name ammoniakdepositie).

3

hittestress, wateroverlast, droogtestress

12/147

Kenmerk

R002-1272479LBE-V01-hme-NL

Gezien de huidige achtergronddepositie, die vrijwel overal en voor alle Natura 2000-gebieden hoger is dan de kritische depositiewaarde van tenminste de meest gevoelige habitattypen, is alleen een bestemmingsplan dat de huidige situatie van veehouderijen vastlegt uitvoerbaar. Dat betekent dat er planologische middelen moeten worden ingezet om de huidige situatie vast te leggen. Immers als alle ontwikkelingsmogelijkheden worden gebruikt zijn negatieve effecten niet uit te sluiten. Dat is in het voorliggende PlanMER gebleken bij de beoordeling van de worst case (het bestemmingsplan zonder emissieplafond zoals beschreven in hoofdstuk 3). Daarom is in het ontwerpbestemmingsplan de keuze gemaakt dat bij recht geen toename van stikstofemissie/depositie vanuit de betreffende inrichting plaats mag vinden. Tot een omvang van 1,5 hectare kan bij recht een omgevingsvergunning worden verstrekt aan een veehouderij als wordt aangetoond dat er geen sprake is van een dergelijke toename. Op basis van een afwijkingsprocedure is een ontwikkeling van grondgebonden veehouderijen tot 2 hectare mogelijk, onder dezelfde voorwaarde met betrekking tot de depositie.

Doordat het bestemmingsplan op deze manier is ingericht, is de huidige situatie vastgelegd en uitbreiding zodanig aan voorwaarden verbonden dat het ontwerpbestemmingsplan geen significant negatieve effecten kan veroorzaken op de nabijgelegen Natura 2000-gebieden. Dat wil echter niet zeggen dat voor individuele bedrijven er geen uitbreidingsruimte geboden kan worden. Dit vergt evenwel maatwerk per geval. De aanleiding voor het bestemmingsplan voor het tweede deel van het gemeentelijk buitengebied is met name gericht op continuïteit van de bestaande situatie. Er zijn verschillende mogelijkheden om bij te dragen aan de klimaatrobuustheid en de energietransitie, maar deze zijn niet als zodanig opgenomen in het plan. Het integrale effect van het plan op de ambities van de gemeente met betrekking tot klimaatadaptatie en de energietransitie worden daarom ook als licht negatief (-) beoordeeld. Deze beoordeling hangt samen met de urgentie van de opgaves op het gebied van klimaat en energie. In het MER wordt voor deze aspecten wel een aantal optimalisatie maatregelen voorgedragen.

13/147

Kenmerk

R002-1272479LBE-V01-hme-NL

1 Inleiding In verschillende stappen wordt het bestemmingsplan buitengebied van de gemeente Súdwest-Fryslân herzien. Na de herziening van het bestemmingsplan van deelgebied I (2017) wordt in deze rapportage ingegaan op de herziening van het bestemmingsplan Buitengebied Súdwest-Fryslân II. Dit deelgebied bestaat uit het buitengebied van de voormalige gemeenten Wymbritseradiel, Bolsward, Littenseradiel (gedeeltelijk) en Boarnsterhim (gedeeltelijk). In de zogenaamde m.e.r.-procedure is eerder de notitie reikwijdte en detailniveau (NRD) opgesteld. In deze NRD is aangekondigd wat er in het Milieu Effect Rapport [MER]4 komt te staan en op welke manier de effectbeschrijving inhoud en vorm gegeven wordt. In het voorliggende MER worden de huidige situatie, autonome ontwikkeling en de effecten van het planvoornemen op een aantal milieuthema’s in beeld gebracht.

1.1

Een nieuw bestemmingsplan buitengebied voor Súdwest-Fryslân

De gemeente Súdwest-Fryslân is op 1 januari 2011 ontstaan door de gemeentelijke herindeling en het samenvoegen van de gemeenten Wûnseradiel, Wymbritseradiel, Sneek, Nijefurd en Bolsward. Op 1 januari 2014 is een deel van de voormalige gemeente Boansterhim toegevoegd aan de gemeente Súdwest-Fryslân en op 1 januari 2018 een deel van voormalige gemeente Littenseradiel. Sindsdien heeft de gemeente Súdwest-Fryslân de huidige omvang. In deze gemeentes waren nog verschillend bestemmingsplannen voor de buitengebieden van kracht van voor 2003. Vanaf 1 juli 2013 mogen bestemmingsplannen niet ouder zijn dan 10 jaar. Wanneer een bestemmingsplan toch verouderd is (en niet digitaal raadpleegbaar), dan vervalt de bevoegdheid tot het heffen van leges voor diensten die door de gemeente worden verleend die verband houden met het bestemmingsplan (artikel 3.1, lid 4 Wro). Om te voorkomen dat er geen leges in rekening gebracht kunnen worden zijn voor de buitengebieden digitaal raadpleegbare beheers verordeningen vastgesteld. Inmiddels werkt de gemeente Súdwest-Fryslân dus aan één bestemmingsplan waar de buitengebieden van de voormalige gemeenten onder vallen. Voor het eerste gedeelte van het bestemmingsplan buitengebied van de voormalige gemeenten Nijefurd, Sneek en Wûnseradielis een PlanMER opgesteld in april 2017.

Het bestemmingsplan ‘Buitengebied Súdwest-Fryslân is op 5 oktober 2017 door de gemeenteraad vastgesteld als actualisatie voor het eerste deel van het buitengebied5. Tegen dit bestemmingsplan zijn bij de Raad van State 10 beroepenschriften ingediend. Op 18 december 2019 heeft de Afdeling uitspraak gedaan. De gemeente Súdwest– Fryslân heeft er voor gekozen om gelijktijdig met het verwerken van de gevolgen van de uitspraak van de beroepsschriften het bestemmingsplan ‘Veegplan Buitengebied Súdwest-Fryslân’ op te stellen. Het voorontwerp hiervan dateert van 14 juni 2022 (NL.IMRO.1900.BPveegBGBSWFIvont).

4 5

MER (met hoofdletters) betreft het milieueffectrapport, terwijl m.e.r. (met kleine letters) de milieueffectprocedure betreft NL.IMRO.1900.2016BPbuitengebied-VA02

14/147

Kenmerk

R002-1272479LBE-V01-hme-NL

Een volgende stap is om het bestemmingsplan voor het resterende deel van het buitengebied te actualiseren. Dit betreft de voormalige gemeenten Bolsward, Boarnsterhim (deels), Littenseradiel (deels) en Wymbritseradiel. Het doel is om voor het buitengebied één uniforme bestemmingsplanregeling toe te kunnen passen. De voorliggende MER is de begeleidende milieu informatie bij de besluitvorming rondom het vaststellen van het bestemmingsplan ‘Buitengebied Súdwest-Fryslân II’.

1.2

Doel van het bestemmingsplan

Het belangrijkste doel van het opstellen van het nieuwe bestemmingsplan is (naast de wettelijke verplichting) om de kernkwaliteiten van het gebied juridisch-planologisch te borgen. De kernkwaliteiten vallen binnen de thema’s:  Landbouw  Landschap en natuur 

Recreatie

De kernkwaliteiten dienen als basis om de identiteit van het buitengebied te behouden en waar mogelijk te versterken. In het bestemmingsplan Buitengebied Súdwest-Fryslân II wordt aandacht besteed aan het behoud en het versterken van landschappelijke waarden in het buitengebied, maar wordt ook ruimte geboden voor landbouw. De aard van bestemmingsplan is overwegend conserverend. Het betekent dat de bestaande vergunde situatie een positieve bestemming krijgt. De agrarische bedrijven worden met een aanduiding (ab) of ‘stip’ op de verbeelding aangeduid. Het wordt bij recht in het bestemmingsplan toegestaan om ongebruikte ruimte te benutten binnen een denkbeeldige rechthoek van 1,5 hectare. Voor grondgebonden veehouderijen is een verdere uitbreiding van de denkbeeldige rechthoek alleen mogelijk middels een afwijkingsbesluit (tot maximaal 2 hectare) of een partiële herziening (buitenplans) tot maximaal 3 hectare.

1.3

Waarom dit MER?

Het nieuwe bestemmingsplan is planm.e.r.-plichtig omdat het bestemmingsplan Buitengebied Súdwest-Fryslân - II het kader vormt voor eventuele Besluitm.e.r. (beoordelings)plichtige activiteiten (bijvoorbeeld uitbreidingen van veehouderijen). In dat geval geldt vanuit het Besluitm.e.r, onderdeel D, categorie 14 dat voor het kaderstellende plan (het bestemmingsplan Buitengebied Súdwest-Fryslân – II) een planMER opgesteld dient te worden. Bovendien is het niet uitgesloten dat het nieuwe bestemmingsplan significant negatieve effecten veroorzaakt op nabijgelegen Natura2000-gebieden. Daarvoor volgt een Passende Beoordeling in het kader van de Wet natuurbescherming waarvoor de planm.e.r.-plicht ook aan de orde is. Wettelijke m.e.r. plicht M.e.r. is wettelijk vastgelegd in de Wet milieubeheer. In de Wet milieubeheer (Wm) is in hoofdstuk 7 geregeld dat bij bepaalde plannen en/of besluiten met mogelijk grote milieugevolgen het verplicht is informatie te verzamelen over de als gevolg van de ingreep optredende milieugevolgen. Het doel is het milieubelang volwaardig te laten meewegen bij dergelijke plannen

15/147

Kenmerk

R002-1272479LBE-V01-hme-NL

en/of besluiten. Voor deze plannen en/of besluiten wordt een milieueffectrapportage (m.e.r.) procedure doorlopen. In de bijlage bij het Besluit m.e.r. is bepaald voor welke ingrepen een m.e.r. procedure doorlopen moet worden. Dit is mede afhankelijk van de aard en omvang van de activiteit en het soort besluit.

1.4

Stappen in de m.e.r.-procedure

Op deze milieueffectprocedure is de uitgebreide m.e.r.-procedure van toepassing (art. 7.9 Wet Milieubeheer). Deze uitgebreide procedure is in acht genomen. Het MER is voorafgegaan door de Notitie Reikwijdte en Detailniveau (vanaf hier: de NRD). Dit document lag in juli/ augustus 2021 ter inzage bij de gemeenteloketten van de gemeente Súdwest-Fryslân en was in die periode in te zien via de website www.gemeentesudwestfryslan.nl. Eenieder heeft de gelegenheid gekregen om zienswijzen in te dienen. Er is een reactie van de provincie en van de Landelijke Tuinbouw Organisatie Noord binnengekomen. Het gemeentebestuur heeft ervoor gekozen de Commissie voor de m.e.r. geen advies uit te laten brengen over de NRD. De m.e.r.-procedure is gekoppeld aan de procedure van het bestemmingsplan Buitengebied Súdwest-Fryslân - II. Het MER wordt samen met het ontwerpbestemmingsplan ter visie gelegd. Vervolgens geeft de Commissie voor de m.e.r een (verplicht) toetsingsadvies (binnen de inspraaktermijn). De gemeenteraad neemt vervolgens een besluit op basis van het MER, de inspraakreacties en overige adviezen. Het besluit wordt bekend gemaakt. De procesgang wordt in figuur 1.1 (en in bijlage 1) geïllustreerd.

Na afronding van deze plan-m.e.r.-procedure ten behoeve van het bestemmingsplan kan sprake zijn van een project-m.e.r.-plicht voor activiteiten die dit bestemmingsplan Buitengebied SúdwestFryslân - II mogelijk maakt zoals uitbreidingen van veehouderijbedrijven. Dit is afhankelijk van de omvang van de bedrijven. De project-m.e.r. dient uitgevoerd te worden op individueel bedrijfsniveau in het kader van de vergunningverlening. Deze uitbreidingen zullen ook steeds getoetst moeten worden aan de Wet natuurbescherming. Niet uitgesloten is dat voor dergelijke uitbreidingen passende beoordelingen opgesteld moeten worden.

16/147

Kenmerk

R002-1272479LBE-V01-hme-NL

Figuur 1.1 Milieueffectprocedure (m.e.r.) vanaf ter inzage-ligging met het ontwerp bestemmingsplan (Bron: Commissie voor de m.e.r.)

1.5

Initiatiefnemer en bevoegd gezag

Het MER kent zijn eigen procedure, parallel aan die van het bestemmingsplan. In de m.e.r.procedure is het college van de Burgemeesters en Wethouders (B&W) van de gemeente Súdwest-Fryslân initiatiefnemer en daarmee de opsteller van het MER. De gemeenteraad van Súdwest-Fryslân is het bevoegd gezag en heeft de formele, procedurele verantwoordelijkheid.

1.6

Opbouw van dit milieueffectrapport

Hoofdstuk 1 bevat de inleiding. Hierin zijn onder andere het doel van het bestemmingsplan, en de aanleiding voor het m.e.r. beschreven. De uitgangspunten en het kader van dit milieueffectrapport worden behandeld in hoofdstuk 2. In hoofdstuk 3 wordt ingegaan op het plan, wijze van uitvoering en de (reële) alternatieven daarvoor. De onderzoeks-aanpak stikstof wordt beschreven in hoofdstuk 4. Hoofdstuk 5 bevat de milieueffecten voor natuur. De overige milieueffecten zijn terug te vinden in hoofdstuk 6 (steeds voorafgegaan door de referentiesituatie). De vergelijking van de alternatieven staat in hoofdstuk 7. In hoofdstuk 8 worden conclusies getrokken omtrent de uitvoerbaarheid van het plan. Hoofdstuk 9 gaat in op de leemten in kennis en geeft een eerste aanzet voor een monitoringsprogramma.

17/147

Kenmerk

R002-1272479LBE-V01-hme-NL

2 Kader van dit MER Dit hoofdstuk schetst het kader van dit MER: een kenschets van het plangebied en de omgeving, het plan- en studiegebied en het relevante beleid dat doorwerkt in het bestemmingsplan buitengebied.

2.1

Kenschets gemeente Súdwest-Fryslân

De gemeente Súdwest-Fryslân is gelegen in het zuidwesten van de provincie Fryslân. De gemeente heeft ruim 90.000 inwoners en een oppervlakte van ruim 900 km², waarvan 330 km² water. Hiermee is het qua totaaloppervlakte de grootste gemeente van Nederland. De gemeente Súdwest-Fryslân is ontstaan na een gemeentelijke herindeling op 1 januari 2011 ontstaan uit de gemeenten Bolsward, Sneek, Nijefurd, Wymbritseradiel en Wünseradiel. Later zijn daar nog delen van de voormalige gemeenten Boansterhim en Littenseradiel aan toegevoegd. Súdwest-Fryslân is sindsdien qua totaaloppervlakte en landoppervlakte de grootste gemeente van Nederland Het buitengebied van de gemeente Súdwest-Fryslân kent een diversiteit aan functies en gebruik van percelen en bouwwerken. De functies landbouw, natuur, recreatie en landschap zijn vaak nauw met elkaar verbonden en vormen de kernkwaliteiten van het buitengebied. Het landschap van de gemeente Súdwest-Fryslân wordt gekenmerkt door weilanden met dijken, boerderijen en terpdorpen, meren, dorpen en steden. Op een flink aantal plaatsen heeft ruilverkaveling plaatsgevonden, wat tot uiting komt in rechte patronen en grote aaneengesloten percelen. In het nieuwe bestemmingsplan wordt voor de landbouw onderzocht welke ontwikkelingsmogelijkheden er bestaan als optimaal gebruik gemaakt wordt van de inzet van de technische mogelijkheden.

Daarbij gaat het om groei binnen (stikstof)randvoorwaarden, nevenactiviteiten, omvorming van boerderijen naar nieuwe functies en recreatieve ontwikkelingen (zoals kleinschalig kamperen). Daarbij wordt tegelijkertijd aandacht besteed aan het behoud en versterking van het landschappelijke karakter en de daarbij horende landschapswaarden van het buitengebied. Middels dit planMER wordt getoetst of de geboden ontwikkelingsmogelijkheden van het nieuwe bestemmingsplan het behoud en het versterken van de kernkwaliteiten en de identiteit van het buitengebied niet belemmert.

2.2

Plan en studiegebied

De totale gemeente bestaat uit twee te onderscheiden gebieden: 

Het buitengebied van de voormalige gemeente Sneek en het buitengebied van de voormalige gemeenten Nijefurd en Wûnseradiel. Nu samengevoegd in het vigerende bestemmingsplan ‘Buitengebied Súdwest-Fryslân’



Het resterende buitengebied van de gemeente, samengevoegd in het Bestemmingsplan ‘Buitengebied Súdwest-Fryslân-II’

Het geografische kader van dit planMER wordt gevormd door de grenzen van het bestemmingsplan ‘Buitengebied Súdwest-Fryslân-II’ (zie figuur 2.1).

18/147

Kenmerk

R002-1272479LBE-V01-hme-NL

Figuur 2.1 Het plangebied bestemmingsplan Buitengebied Súdwest-Fryslân-II

De effecten van de voorgestelde activiteiten kunnen verder reiken dan de grenzen van het bestemmingsplan. Gedurende de planm.e.r. wordt daar rekening mee gehouden, dit noemen we het studiegebied. Zowel binnen het plangebied als in de directe nabijheid liggen verschillende Natura2000-gebieden. Deze gebieden maken onderdeel uit van het studiegebied. De omvang van het plangebied kan daardoor per milieuaspect verschillen.

19/147

Kenmerk

2.3

R002-1272479LBE-V01-hme-NL

Kenschets veehouderij in het plangebied in de huidige situatie

Binnen het plangebied van het Buitengebied Súdwest-Fryslân II zijn ruim 350 veehouderijen gevestigd. De melkveehouderij is overduidelijk de dominante sector. Slechts in 5 van de veehouderijen is sprake van “intensieve veehouderij”: bedrijven waar varkens, pluimvee en/of vleeskalveren worden gehouden op bedrijfsmatige schaal. In figuur 2.2 is weergegeven waar deze IV-bedrijven liggen.

Figuur 2.2 Ligging van de IV-dierverblijfplaatsen in het plangebied van Súdwest-Fryslân - II Tabel 2.1 Verdeling van de stikstofemissies over de diverse veehouderij-sectoren Dominate diersoort

Aandeel in de emissies

Melkvee

97,3 %

Varkens

1,4 %

Vleeskalveren

0,1 %

Pluimvee

0,5 %

Overig (onder andere schapen en paarden)

0,8 %

2.4

Wettelijke- en beleidskaders

De voorgenomen ontwikkelingen hebben een relatie met verschillende beleidskaders van de overheid. Het bestemmingsplan staat dan ook niet op zichzelf. In deze paragraaf worden de belangrijkste beleidsstukken weergegeven.

20/147

Kenmerk

2.4.1

R002-1272479LBE-V01-hme-NL

Wet- en regelgeving rondom agrarische sector en stikstofdepositie

In veel Nederlandse natuurgebieden (onder andere Natura 2000-gebieden) is er een overschot aan stikstof (ammoniak en stikstofoxiden). Verkeer, industrie en veehouderij zorgen ervoor dat er extra stikstof in de lucht komt (stikstofemissie). De stikstof komt daarna in de natuur terecht (stikstofdepositie). Dit is schadelijk voor de natuur (verzuring en eutrofiëring) doordat de kritische depositiewaarden (dat wil zeggen de stikstofneerslag die een habitattype kan verdragen) in natuurgebieden vaak worden overschreden. Dit belemmert ook vergunningverlening voor activiteiten van onder meer veehouders en ondernemers in de land- en tuinbouwsector. Daarom heeft het Rijk het initiatief genomen om deze stikstofproblemen aan te pakken. Daarvoor is in juli 2019 het Adviescollege stikstofproblematiek ingesteld, ook wel genoemd de Commissie Remkes. Wet natuurbescherming Op 1 januari 2017 is de Wet natuurbescherming in werking getreden. De Wet natuurbescherming voegt drie bestaande natuurwetten samen: Flora- en faunawet, Natuurbeschermingswet, Boswet. In de Wet natuurbescherming worden de regels eenvoudiger en duidelijker voor: de bescherming van in het wild levende dieren en planten, Natura 2000-gebieden en bossen. Voor eenvoudige activiteiten (bijvoorbeeld reguliere onderhoudswerkzaamheden) komt er een meldplicht.

Voor activiteiten waar een omgevingsvergunning nodig blijft, moet die binnen 13 weken worden gegeven. Wet geurhinder en veehouderij De Wet geurhinder en veehouderij (Wgv) is vanaf 1 januari 2007 van kracht en vormt het toetsingskader voor de beoordeling van geur veroorzaakt door het houden van dieren in dierenverblijven. De wet kent diercategorieën waarvoor een geuremissie factor is vastgesteld, zoals vleesvee, varkens, schapen en legkippen. Daarnaast kent de wet diercategorieën, zoals melkrundvee en paarden, waarvoor een vaste afstand geldt tussen het emissiepunt van de stal en een geurgevoelig object, zoals een woonhuis. Er wordt gerekend met “odour units” (ou) en geurgevoelige objecten, zoals huizen, krijgen een norm toegewezen voor de geurbelasting die de veehouderij mag veroorzaken. De wet geeft gemeenten de mogelijkheid om via een verordening lokaal beleid vast te stellen voor de geurbelasting en de vaste afstanden. Dit om een gewenste ruimtelijke ontwikkeling mogelijk te maken. De vaste afstanden kunnen daarbij worden verkleind. Daarbij geldt binnen de bebouwde kom een minimale afstand van 50 meter tussen een bron en een geur gevoelig object (zoals een woning) en buiten de bebouwde kom een minimale afstand van 25 meter.

De noodzaak voor lokaal geurbeleid moet worden onderbouwd, waarbij in elk geval aandacht moet worden besteed aan de gewenste ruimtelijke inrichting van het gebied. De gemeente Súdwest-Fryslân heeft in haar geurverordening vastgesteld op 12 november 2015 op perceel niveau vastgelegd wat de minimale afstand tussen een (melk)veehouderij en een geurgevoelig object kan zijn.

21/147

Kenmerk

R002-1272479LBE-V01-hme-NL

Wet ammoniak en veehouderij (Wav) Voor het beoordelen van het aspect ammoniak afkomstig van dierenverblijven van veehouderijen, is de Wet ammoniak en veehouderij (Wav) een van de toetsingskaders. Echter, in (de nabije omgeving van) de gemeente zijn geen voor verzuring zeer kwetsbare gebieden aangewezen vanuit de Wav. Wet stikstofreductie Sinds het rapport van Remkes is uitgebracht is het beleid ten aanzien van de vergunningverlening in ontwikkeling. Onder andere is op 1 juli 2021 de Wet Stikstofreductie en Natuurverbetering in werking getreden. De natuur versterken en het de kans geven zich te herstellen zijn de doelen die in deze wet zijn vastgelegd. in 2030 moet minimaal de helft van het areaal van de stikstofgevoelige natuur in beschermde Natura 2000-gebieden een gezond stikstofniveau hebben. In dat kader is op 10 juni 2022 de Startnotitie Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG) gepubliceerd. Met deze startnotitie NPLG worden de al bekende keuzes en doelen meegegeven, zoals richtinggevende emissiereductiedoelen voor stikstof per gebied. De volgende stap is een gebiedsgerichte uitwerking, ergens in de eerste helft van 2023. Hoe deze uitwerking uit zal pakken voor de veehouderij in Súdwest-Fryslân is vooralsnog niet duidelijk.

Wel is duidelijk dat er vanuit het landelijke en provinciaal beleid dat nu wordt ontwikkeld een noodzaak zal kunnen ontstaan tot het reduceren van de emissies. Dit beleid is nog niet geborgd in de regels van het onderhavige plan. Opgemerkt wordt dat er in paragraaf 4.4.4 er op gebiedsniveau al wel aandacht wordt besteed aan de haalbaarheid van het terug brengen van de gebiedsemissies. Verordening Romte provincie Fryslân (2014) De Verordening Romte Fryslân 2014 is opgesteld om er voor te zorgen dat de provinciale ruimtelijke belangen doorwerken in de gemeentelijke bestemmingsplannen en omgevingsvergunningen. In de verordening staan regels over de thema’s bundeling, ruimtelijke kwaliteit, wonen, werken, recreatie en toerisme, landbouw, natuur, kustverdediging en duurzame energie. De regels in de verordening zijn een verdere uitwerking van het Streekplan Fryslân 2007 en bevatten de provinciale kaders waarbinnen ruimtelijke ontwikkelingen kunnen plaatsvinden. De Verordening Romte is op 25 juni 2014 vastgesteld door Provinciale Staten. Op 18 februari 2015 is de 1e partiële herziening van de verordening (Romte foar Sinne), met hierin het ruimtelijk beleid voor opstellingen voor zonne-energie, vastgesteld. In de verordening Romte geldt de basis dat het bouwperceel vaneen grondgebonden agrarisch bedrijf 1,5 hectare mag bedragen.

De Verordening Romte geeft in de lijn van het nieuwe veehouderijbeleid een begrenzing van de toelaatbare schaalvergroting. De oppervlakte van een bouwperceel mag maximaal 3 hectare bedragen. Een ruimtelijk plan bevat geen bouwmogelijkheid voor een stal voor de huisvesting van vee met een grotere goothoogte dan 5 meter. In afwijking hiervan kan een hogere goothoogte worden toegestaan mits het geen gestapelde stal betreft en in de plantoelichting is gemotiveerd dat een grotere goothoogte inpasbaar is binnen de kernkwaliteiten van het betreffende landschapstype, zoals aangegeven en omschreven op de kaart

22/147

Kenmerk

R002-1272479LBE-V01-hme-NL

Landschapstypen. De maximale goothoogte zoals deze in de Verordening is opgenomen geldt alleen voor de huisvesting van vee. Voor de overige bedrijfsgebouwen zoals opslagloodsen geldt geen maximale goothoogte. De oppervlakte van een nieuwe woning inclusief bijgebouwen mag niet meer bedragen dan 300 m². Indien de oorspronkelijke bebouwing ruimer is, mag tot aan de maatvoering van die oorspronkelijke bebouwing worden vervangen. De Verordening Romte geeft geen mogelijkheid voor nieuwe niet-grondgebonden landbouw. Uitgangspunt is dat bedrijfsactiviteiten en nevenactiviteiten die aan de landbouw gerelateerd zijn, qua aard en schaal ondergeschikt blijven aan de agrarische bedrijfsactiviteiten die de hoofdfunctie van het perceel vormen. De activiteiten worden uitgeoefend binnen het agrarisch bouwperceel. Provinciale Staten hebben op 1 juli 2020 Wijziging Verordening Romte Fryslân 2014 (windturbines) vastgesteld. Artikel 9.3 van de Verordening Romte 2014 wordt aangevuld om ruimte te bieden voor dak turbines (zonder mast) en kleine windturbines met een tiphoogte van maximaal 15 meter, onder de voorwaarden dat de energie wordt opgewekt voor de eigen behoefte, de windturbine op het bouwperceel wordt geplaatst en de kleine windturbine zorgvuldig wordt ingepast binnen de landschappelijke en cultuurhistorische kernkwaliteiten.

De Provinciale Staten van Fryslân hebben op 25 november 2020 de Wijziging Verordening Romte Fryslân 2014 (zon) vastgesteld. De provincie wil de aanleg van zonneparken op landbouwgrond beperken om zo de grond te behouden voor de landbouw. Opgemerkt wordt dat de gemeente niet alle ontwikkelruimte uit de provinciale verordening over heeft genomen in de planregels (zie ook paragraaf 1.2 van dit MER). 2.4.2

Overige relevante kaders en -beleid

In de onderstaande tabellen wordt in het kort weergegeven welke kaders er ook enige relevantie kan hebben. Tabel 2.2 Overig relevant beleid Beleidsstukken Rijksniveau

Relevantie

Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo)

Deze wet regelt de omgevingsvergunningen voor de fysieke leefomgeving. Dit maakt het mogelijk om verschillende activiteiten uit te voeren met één omgevingsvergunning.

Wet ruimtelijke ordening

Het wettelijk kader van waaruit het ruimtelijk plan is vastgesteld voor het buitengebied van de gemeente

Wet milieubeheer

Het wettelijke kader waarin de m.e.r. is vastgelegd, en bepaalt welk wettelijk gereedschap kan worden ingezet om het milieu te beschermen, zoals milieuplannen, vergunningen, algemene regels en handhaving.

Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit

Hierin staat wat knelpunten met betrekking tot de

(NSL)

uitstoot van fijn stof van veehouderijen zijn en hoe deze knelpunten moeten worden opgelost.

23/147

Kenmerk

R002-1272479LBE-V01-hme-NL

Beleidsstukken Rijksniveau

Relevantie

Wet Inrichting Landelijk Gebied

Deze wet het kader vormt voor de ruimtelijke ordening van het landelijk gebied.

Erfgoedwet 2016

Deze wet legt vast op welke wijze er rekening gehouden moet worden met cultureel erfgoed en de in de grond aanwezige, dan wel te verwachten, archeologische monumenten.

Beleidsstukken Provinciaal niveau

Relevantie

Geconsolideerde versie Verordening Rồmte

Met de Omgevingsvisie Fryslân ‘De romte diele’ wil de provincie een balans vinden tussen de bescherming van waardevolle natuur enerzijds en ontwikkelingsmogelijkheden voor de agrarische sector anderzijds. Biedt het kader voor nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen.

Ontwerp Omgevingsverordening

Het ontwerp van de Omgevingsverordening heeft tot 12 april 2021 ter inzage gelegen. Het ontwerp van de Omgevingsverordening bevat de regels voor nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen.

RES 1.0 Fryslân

In de RES 1.0 Fryslân wordt gekeken naar zoekgebieden voor duurzame opwekking van energie via zon en wind.

Veenweideprogramma 2021 – 2030

Het Veenweideprogramma 2021-2030 bouwt voort op de Veenweidevisie 2015. Het programma beschrijft de uitdagingen waar het gebied de komende jaren mee te maken krijgt. Ook staat in dit programma hoe we met deze uitdagingen omgaan. Zodat het Friese veenweidegebied ook in de toekomst aantrekkelijk en leefbaar blijft.

Landschapsvisie Nationaal Landschap Zuidwest-Fryslân

Betreft inspiratiebron omtrent visie en kansen op het landschap welke (op onderdelen) doorvertaling kan krijgen in het bestemmingsplan

Beleidsnotitie Intensieve veehouderij

Een heroverweging van het provinciale beleid voor intensieve veehouderij betreft waarbij nieuwe randvoorwaarden worden gesteld

Ontwerp Natuurbeheerplan Fryslân 2022

Dit plan beschrijft de beleidsdoelen en de

(https://www.fryslan.frl/_flysystem/media/ontwerp-

subsidiemogelijkheden voor de ontwikkeling en het

natuurbeheerplan-fryslan-2022.pdf)

beheer van natuurgebieden, agrarische natuur en landschapselementen in de provincie.

24/147

Kenmerk

R002-1272479LBE-V01-hme-NL

Beleidsstukken Gemeentelijk niveau

Relevantie

Omgevingsvisie 1.0

De Omgevingsvisie Súdwest-Fryslân 1.0 helpt om keuzes te maken bij ontwikkelingen die de fysieke leefomgeving beïnvloeden. Het bieden van duidelijkheid staat hierbij voorop. Bij de Omgevingsvisie wordt vanuit ambities en mogelijkheden gedacht. Juridische kaders zijn hierbij relevant, maar niet leidend.

Visie Ruimtelijke kwaliteit

Deze visie vormt een doorvertaling van de landschapsvisie Nationaal landschap ZuidwestFryslân. De visie vormt een basis voor andere sectorale beleidsvisies en andere ruimtelijke plannen, zoals gebiedsvisies en bestemmingsplannen. De visie zal daarnaast dienen als één van de toetsingskaders bij concrete initiatieven.

Duurzaamheidsvisie Op stap nei duorsomens (2012)

In deze visie staan de ambities van de gemeente voor duurzaamheid en energie. De gemeente wil energieneutraal worden met een mix van duurzame bronnen uit de omgeving.

Klimaatagenda Súdwest-Fryslân 2020

In de Klimaatagenda zijn de doelstellingen voor een klimaatbestendige, robuuste gemeente in 2050 opgenomen. In 2050 is Súdwest-Fryslân robuust en heeft de gemeente veerkracht om klimaatverandering (wateroverlast, hitte, droogte en gevolgen van overstromingen) aan te pakken en tegen te gaan.

Ontwerp Omgevingsprogramma Klimaatadaptatie 2021

In het Omgevingsprogramma Klimaatadaptatie wordt ingezet op klimaatadaptief handelen om in 2050 een klimaatbestendige en water robuuste inrichting van de gemeente te kunnen verzorgen.

Notitie ruimte voor de zon

De gemeente heeft in navolging van de provinciale notitie Romte foar Sinne (2015) de gemeentelijke notitie ruimte voor de zon opgesteld met ambities om zonneweides in de gemeente te realiseren.

Parapluplan kleine windmolens Sudwest Fryslân

Dit lokale startdocument maakt het plaatsen van windturbines onder voorwaarden mogelijk.

Uitgangspuntennotitie Buitengebieden 2.0

Deze notitie is een juridisch-planologisch actueel kader voor de buitengebieden van de voormalige gemeenten Bolsward, Boarnsterhim, Littenseradiel en Wymbritseradiel (zie ook paragraaf 3.3).

Gemeentelijke geurverordening

In de geurverordening is bepaald wat de minimale afstand tussen een (melk)veehouderij en een geurgevoelig object kan zijn.

25/147

Kenmerk

R002-1272479LBE-V01-hme-NL

Beleidsstukken Gemeentelijk niveau

Relevantie

Visie Toerisme en Recreatie

Het landelijk gebied mede gebruikt wordt voor recreatie en het bestemmingsplan hier ook ontwikkelingsmogelijkheden in biedt.

Erfgoedvisie en –nota ‘Erfgoed is geen keus’ 2021

Geeft de visie en missie op behoud en ontwikkeling van het erfgoed weer en de richtlijnen voor onderzoek bij nieuwe ontwikkelingen

Erfgoedverordening 2021

Actuele en compacte Erfgoedverordening die aansluit op het nieuwe Erfgoedbeleid van de gemeente en nationale wetgeving. Doel is het behoud van het culturele erfgoed van de gemeente.

Gemeentelijk verkeer- en vervoerplan

Hierin het gemeentelijk beleid voor verkeer en verkeersveiligheid staat beschreven.

Ontwikkelkader logiesaccommodaties gemeente

Het doel van de gemeente met logiesaccommodaties

Súdwest-Fryslân

is om handvatten te bieden voor de sector en samenleving zodat logiesaccommodaties toekomstbestendig worden en bijdragen aan de brede welvaart in de gemeente.

3 Onderzochte alternatieven en beoordelings methodiek Kern van elke MER is de vergelijking van één of meer alternatieven met een referentiesituatie op verschillende (milieu-) aspecten. Dit hoofdstuk beschrijft de onderzochte varianten en de wijze waarop de verschillende varianten ontwikkeld zijn en met de referentiesituatie vergeleken worden (beoordelingskader en methodiek).

3.1

Alternatievenontwikkeling en-beoordeling

Wettelijk onderdeel van een milieueffectrapport is de ontwikkeling van alternatieven, het bepalen van de effecten van die alternatieven en de vergelijking van de effectresultaten. In dit milieueffectrapport worden de effecten van de verschillende functies aan de hand van verschillende alternatieven in beeld gebracht. Kwantitatieve benadering De alternatievenontwikkeling en -beoordeling vindt plaats in twee stappen. De eerste stap bestaat uit een kwantitatief onderzoek naar stikstofemissie en stikstofdepositie (hoofdstuk 4)6. In deze stap worden drie alternatieven uitgewerkt. Allereerst wordt de huidige situatie in beeld gebracht (zoals beschreven in paragraaf 3.2.1). Hiermee worden de effecten van de andere alternatieven vergeleken. Vervolgens wordt een ‘Worstcase’ alternatief opgesteld (zoals beschreven in

6

Ook in hoofdstuk 6 wordt hier aansluiting op gezocht bij het vaststellen van mogelijke geurhinder en luchtverontreiniging door met name fijnstof.

26/147

Kenmerk

R002-1272479LBE-V01-hme-NL

paragraaf 3.2.2). Dit alternatief bestaat uit maximale ontwikkelruimte voor (agrarische) functies zoals opgenomen in het voorontwerp van dit ruimtelijk plan, zonder dat daarbij emissie reducerende technieken worden aangewend. Indien uit de emissieberekeningen blijkt dat dit alternatief leidt tot een toename van de depositie op stikstofgevoelige natuurgebieden, vindt aanvullend onderzoek plaats om te bepalen welke beperkingen noodzakelijk zijn om dergelijke effecten te voorkomen. De noodzakelijke maatregelen zoals die uit dit onderzoek voortvloeien, liggen uiteindelijk aan de basis van het planalternatief zoals dat in het bestemmingsplan zal worden verwerkt en doorgevoerd. Kwalitatieve effectbeoordeling De tweede stap in het MER bestaat vervolgens uit een kwalitatieve effectbeoordeling van het worst case alternatief op de alle overige aspecten die benoemd worden in paragraaf 3.4. Voor het aspect natuur vindt deze effectbeoordeling plaats in hoofdstuk 5, voor de overige aspecten in hoofdstuk 6. Het worst case alternatief wordt daarbij vergeleken met de huidige situatie, met in acht neming van de planregels voor het recent in procedure gebrachte veegplan (zie paragraaf 1.1) die op hoofdlijnen overeenkomen met de regels die voor het bestemmingsplan voor het eerste deelgebied zijn vastgesteld.

3.2

Te onderzoeken alternatieven

In dit MER zijn de effecten van de verschillende functies in beeld gebracht voor drie alternatieven: de huidige situatie (alternatief 1), de ‘worstcase’ (alternatief 2) en het planalternatief (alternatief 3). In deze paragraaf worden deze alternatieven globaal toegelicht. In hoofdstuk 4 worden de details van de opgestelde alternatieven voor het stikstofonderzoek nader toegelicht. 3.2.1 Alternatief 1: Referentiesituatie De referentiesituatie bestaat in principe uit de huidige situatie inclusief autonome ontwikkelingen. Dit alternatief is de situatie die in de toekomst ontstaat als het nieuwe bestemmingsplan niet wordt gerealiseerd. De effecten van de andere alternatieven worden hier mee vergeleken; in hoofdstuk 4 van het MER wordt een onderscheid aangebracht tussen de referentiesituatie vanuit de Wet natuurbescherming en de referentie situatie vanuit de Wet milieubeheer. 3.2.2 Alternatief 2: ‘Worstcase’ Naast het in beeld brengen van de referentiesituatie, wordt als eerste alternatief de worstcasesituatie in beeld gebracht. Het gaat dan om de maximale invulling van de ontwikkelmogelijkheden die het nieuwe bestemmingsplan mogelijk maakt (zie paragraaf 3.3).

Het gaat om het benutten van alle ontwikkelmogelijkheden van het ontwerp - bestemmingsplan zonder dat verdergaande (technische) emissie-reducerende maatregelen en/of beperkingen worden ingezet door het bevoegd gezag of de ondernemers. Nog los van de bestemmingsplan-technische maatregelen is eerst vastgesteld of deze worstcase binnen de milieugebruiksruimte past en of deze worstcase voldoende realiteitswaarde heeft. De overige ontwikkelingen, zoals die omtrent verbreding van de landbouw en kwaliteitsslagen binnen

27/147

Kenmerk

R002-1272479LBE-V01-hme-NL

de recreatieve sector, zijn niet via alternatieven beschouwd. Van deze ontwikkelingen zal een inschatting van de (milieu)gevolgen worden gegeven als hier maximaal op wordt ingezet (worstcase). 3.2.3 Alternatief 3: Het planalternatief Het planalternatief bestaat uit de mogelijkheden die worden geboden in het voorliggende bestemmingsplan Buitengebied Súdwest-Fryslân II (zie paragraaf 3.3). Het verschil met het worstcase scenario (alternatief 2) is de toevoeging van een specifiek gebruiksverbod (emissieplafond) in de planregels van het bestemmingsplan. Door dit emissieplafond te hanteren zijn emissietoenames vanuit het plangebied uitgesloten, net als een daaruit voortvloeiende toename van de depositie. Hiermee wordt zeker gesteld dat uitvoering van het bestemmingsplan voor wat betreft stikstof niet leidt tot significant negatieve effecten op (omliggende) Natura 2000gebieden. De uitvoerbaarheid van het planalternatief wordt in detail getoetst, vanuit de kaders uit het Besluit ruimtelijke ordening (Bro), in hoofdstuk 8.

3.3

Mogelijkheden van het bestemmingsplan

Het buitengebied van de gemeente Súdwest-Fryslân kent een grote verscheidenheid aan functies en gebruik van percelen en bouwwerken. Deze functies zijn vaak nauw met elkaar verbonden en vormen de kernkwaliteiten van het buitengebied. Daarbij gaat het om landbouw, landschap en natuur en recreatie. Met het nieuwe bestemmingsplan wordt onder andere de landbouw ontwikkelingsmogelijkheden geboden. Daarbij gaat het om schaalvergroting (binnen randvoorwaarden), nevenactiviteiten, omvorming van boerderijen naar nieuwe functies en recreatieve ontwikkelingen (zoals kamperen bij de boer). Daarbij wordt tegelijkertijd aandacht besteed aan het behoud en versterking van het landschappelijke karakter en de daarbij behorende landschapswaarden van het buitengebied in deze tijd waarin steeds meer agrarische bedrijven besluiten om te stoppen. Het bestemmingsplan Buitengebied Súdwest-Fryslân-II omvat woonbestemmingen, agrarische bestemmingen, bedrijfsbestemmingen, natuur en maatschappelijke bestemmingen zoals recreatie. De agrarische bestemming is in dit gebied sterk vertegenwoordigd. De woon- , maatschappelijke en bedrijfsbestemmingen liggen verspreid over het deelgebied.