Bijlage 1 - Ruimtelijke Strategie Sneek 2050

1.3 Economische as Sneek (bron data: Waarden & vertrekpunten Sneek, Gemeente SúdwestFryslân, BBG, CBS 2017

100

Atlas ruimtelijke systemen en opgaven Sneek 2050

101

Atlas ruimtelijke systemen en opgaven Sneek 2050

Sneek in relatie tot regio Sneek is schakel binnen verschillende regionale netwerken en structuren. Zo zijn er relaties in waterecratie, economie en goederenstromen, mobiliteit en openbaar vervoer, (zorg)voorzieningen en werkgelegenheid. Stedelijke zone Sneek-Bolsward-IJlst Sneek (waterstad) vormt samen met Bolsward (enregiestad) en IJlst (houtstad) de stedelijke zone van de gemeente Súdwest-Fryslân. Deze steden hebben elk hun eigen identiteit en hebben samen de omvang van een middelgrote stad van ca. 50.000 inwoners die de omgeving bedient. Op een iets grotere schaal vormt deze kern een stedelijke zone samen met Joure en Lemmer, wat belangrijk is voor geheel zuidwest Friesland, inclusief de gemeente De Fryske Marren. De stedelijke zone met Sneek, Bolsward, Joure en Lemmer vormt de ruggengraat van de regio, waar 140.000 inwoners de regionale voorzieningen benutten. Hier komen hoogwaardige (specialistische) zorg, (voortgezet) onderwijs, MBO, winkels, cultuur en tal van andere voorzieningen samen. In de regiodeal wordt beschreven hoe binnen deze regio kan en moet worden samengewekt om verschillende uitdagingen aan te pakken. Het is van essentieel belang om te investeren in de bereikbaarheid en beschikbaarheid van voorzieningen in deze stedelijke zone.

Stedennetwerk van Friesland Als we uitzoomen, maakt Sneek met Harlingen, Franeker, Heerenveen, Drachten en Leeuwarden deel uit van het stedennetwerk met de belangrijkste steden binnen Friesland. In deze steden bevinden zich de vitale functies van de provincie. Zo omvat het Leeuwarden, de culturele en bestuurlijke hoofdstad van Friesland. Hier bevinden zich HBO opleidingen en ook campus Fryslân een tweede locatie van de Rijksuniversiteit Groningen.

Fig. 1.4 Kaart economische clusters en vaarwegverbindingen binnen Fryslân (kaart: Defacto, bron data: Atlas van de leefomgeving, detailhandelsstructuurvisie Súdwest-Fryslân, 2012)

6.2 – Watersport en gastvrijheidseconomie De watersport werd geleidelijk een steeds belangrijkere bron van inkomsten: Al in 1911 werd een jachthaven geopend aan de Oudvaart. Aan het Snekermeer werden een paviljoen (1926) en een uitkijktoren (1928) gebouwd en er ontstonden diverse jachtwerven.

102

Atlas ruimtelijke systemen en opgaven Sneek 2050

103

Atlas ruimtelijke systemen en opgaven Sneek 2050

Fig. 1.6 Officieel aangewezen vaarwegen met vaarklasse (hoe dikker de lijn hoe groter) (bron data: Gebruiksvisie Waterrecreatie Fryslân 2050)

Fig. 1.7 Vaarbewegingen waterrecreatie met de Friese meren als intensief bevaren gebied. (bron data: Gebruiksvisie Waterrecreatie Fryslân 2050

Het toenemende buitenlands en binnenlands toerisme zorgt voor extra bezoekers die steeds meer zijn gericht op kwaliteit, terwijl veel van de logies accommodaties hierop achter blijven en verouderd zijn. De focus op watersport zorgt voor seizoen afhankelijke bezoekerspieken in zomer, waarbij de besteding per dag relatief laag ligt (rond de 40 euro per bezoeker). De sector is nog niet goed georganiseerd er is slechts beperkte samenwerking tussen ondernemers en er is weinig cijfermatig inzicht in de sector. Het behouden en versterken van de balans tussen toeristisch-recreatieve druk en de draagkracht van de omgeving, cultuur, natuur en landschap is een belangrijk opgave.

Fig. 1.5 Waterrecreatie en vaarweg classificatie van Sneek. (kaart: Defacto, bron data: Geo-portaal Sudwest-Fryslân)

De (niet meer in originele staat verkerende starttoren voor zeilwedstrijden) op het Kolmeersland dateert uit 1932 Vooral na de Tweede Wereldoorlog is de werkgelegenheid in deze sector verder gegroeid met een nieuwe jachthaven (Woudvaart) en recreatieoord ( Sneekermeer) en een steeds verdere uitbreiding. Het Friese merengebied is het waterrecreatieve zwaartepunt van de provincie en kent een grote variëteit aan waterrecreatie. De intensieve recreatie vindt plaats naast een hoogwaardige natuurrijk landschap met Natura-2000 status (wat vraagt om een goede afstemming en zonering). Het grote open water van de meren leent zich bij uitstek voor zeilers, maar ook voor gemotoriseerde boten, sloepen en electrosloepen. Langs de randen en in de kleinere meer natuurlijke watergangen is ruimte voor kanoën, suppen en sporadische zwemplekken. Fig. 1.8 Heatmap wateractiviteiten; met intensief gebruik plassen en hoofdvaarten. (bron data: Strava)

104

Atlas ruimtelijke systemen en opgaven Sneek 2050

105

Atlas ruimtelijke systemen en opgaven Sneek 2050

 Bouwstenen: thema blauwe economie

 Bouwstenen: thema blauwe economie

Inzetten op diversificatie toerisme

Inpassen verblijfsaccommodaties

Zoneren rust (ecologie) en reuring

Versterken verbinding water

Zorg voor inzicht in de sector

Meekoppelen klimaatopgaven

Een van de doelen is een meer jaarrond recreatie en toerisme, waarbij het toerisme seizoen wordt verlengd. Dit kan door naast de watersportrecreant ook de kwaliteitstoerist aan te trekkende zich richt op recreatie (wandelen, fietsen in het landschap) en cultuur.

Op het gebied van het verblijven ligt er een duidelijke opgave. Nu is er soms nog te weinig aanbod, kwaliteit en variëteit aanwezig en de trend is dat verhuuraccommodaties, bungalows en campings vrij gesitueerd moeten zijn in een groene omgeving. Dit moet niet ten koste gaan van die belangrijke kwaliteit van het landschap: de openheid en weidsheid. Recreatieve, leisure-achtige ontwikkelingen dienen zich dan ook niet midden in de open ruimte van het landschap te vestigen.

De Provincie Fryslân is de favoriete vaarlocatie bij watersporters, met de Sneekweek als hoogtepunt. Dit brengt conflicten met zich mee voor de ecologie die gebaad is bij rust. Het verlengen van het waterrecreatieseiszoen kan negatief zijn voor de ecologie. Een goede zonering in ruimte en tijd is belangrijk om verstoring te voorkomen. Zogenaamde 'electric only routes' kunnen geluid verminderen. Met name snelvaarroutes en golfslag langs natuurlijke oevers kunnen schade veroorzaken. Het in warme perioden bevaren van ondiepe watergangen kan leiden tot omwoeling van nutriëntrijk slib (vertroebeling water).

In de binnenstad van Sneek is de waterrecreatie goed beleefbaar. Hier kan nog een kwaliteitsimpuls worden bereikt .Behandel de vaaras Sneek als de boulevard van de stad. Creëer daarbij bijzondere openbare plekken aan het water en zorg ervoor dat de beleving van Sneek vanaf de entrees vanaf het water veel kwaliteit heeft.

De watersport is belangrijk voor de werkgelegenheid en economie.

De ondiepe randen van de meren worden gebruikt om te suppen, vissen en zwemmen. De inrichting en het beheer van de oevers moet hierop worden aangepast, met afwisselend voorzieningen (kwalitatieve plekken aan het water) en natuurlijke rietoevers. Zoek een balans tussen natuurvriendelijke inrichting en het versterken van de beleefbaarheid van de meren. Paden voor wandelaars (met honden) hebben bij voorkeur geen fysieke connectie met natuurgebieden (bijvoorbeeld gescheiden door watergang).

De aantrekkelijkheid en betekenis van water is gebaat bij de openbaarheid en toegankelijkheid van nieuwe en bestaande oevers. De uniforme vormgeving van de waterrecreatiewereld wordt als storend ervaren doordat alle oevers op elkaar lijken: zorg voor zonering en accenten door bijzondere openbare plekken aan het water te creëren versterkt de verbinding tussen land en water en wordt er ook op het land geld besteed. Toeristische overstappunten tussen modaliteiten (van water op fiets/wandelroute) kunnen toerisme en recreatie beter met elkaar verbinden.

In de randzone van het boezem systeem is als onderdeel van een toekomstbestendig watersysteem meer ruimte nodig voor water (bergen en bufferen) en moerasnatuur (vernatten veenweidegebied voor tegengaan veenoxidatie en bodemdaling). Dit kan met recreatieve meerwaarde voor de Mienskip en waterrecreatie. Bijvoorbeeld door de oevers van het waterbergingsgebied in te richtten voor verschillende vormen van recreatie (met steigertjes, fietspaden). Daarnaast bieden nieuwe retentie en waterbergingsgebieden (met meer wateroppervlakte in plaats van diepte) daar waar dit kan in relatie tot de ecologie mogelijkheden voor (ondiepe) gebruikersgroepen.

Daarbij wordt ingezet op goed ontsloten, heldere en kwalitatieve fiets en wandelroutes die natuur- en cultureel erfgoed verbinden. Denk dan aan de verbinding tussen dagattracties, de retail, de evenementen en de horeca op het gebied van cultuur, natuur, water en landschap. Daarvoor moet de kwaliteit van de voorzieningen wel omhoog en het aanbod verbreed. Er kan worden ingezet op het vergroten van de toegankelijkheid en belevingswaarde van het landelijk gebied in combinatie met extensivering landbouw (kansen voor recht van overpad eventueel gekoppeld aan de groenblauwe dooradering). Ook kan er worden gekeken naar het station als buitenplaats concept waarbij vanaf het station direct groene wandelroutes worden ontsloten.

106

Beter is het aansluiting te zoeken bij het bestaande bebouwde gebied, bestaande recreatiekernen of moet worden gezocht naar een goede inpassing in het landschap (die het bestaande karakter versterkt). Door watersportvoorzieningen te clusteren ontstaat er voldoende draagvlak en blijft het landschap open. De verbreding van activiteiten van agrarische bedrijven kan worden ondersteund door recreatieve nevenactiviteiten op het erf als onderdeel verdienmodel boer en het verhogen van de recreatieve waarde van het landschap. Hierbij kan worden gedacht aan een boerderijwinkel, recreatieappartementen in de boerderij op kleine schaal.

Atlas ruimtelijke systemen en opgaven Sneek 2050

Daarbij zijn overstappunten zowel in de stad als langs de oevers van de plassen belangrijk. Er kunnen opties worden verkend voor toeristisch openbaar vervoer over het water (bijvoorbeeld richting de Potten en het van der Valk hotel). Ook optimalisatie van de opening van bruggen draagt bij.

107

Er liggen groeikansen die momenteel nog onvoldoende worden verzilverd: veel aanbieders kennen weinig onderscheidend vermogen en ondernemers zijn niet erg commercieel. Hierdoor zijn prijzen laag en er wordt weinig samengewerkt tussen verschillende aanbieders. Veel jachthavens en andere watersportaanbieders over het algemeen weinig toeristisch georiënteerd zijn en dat ook hier meer uit te halen valt. Daarvoor is het belangrijk inzicht te hebben in de sector: wie bezoekt het gebied, waar verblijven ze en aan welke voorzieningen is behoefte?

Atlas ruimtelijke systemen en opgaven Sneek 2050

Ook voor waterkwaliteit kan er worden gekoppeld: Nu worden vooral vaargeulen uitgebaggerd. Door de bagger ook buiten de vaargeulen te verwijderen is er meer vaarwater beschikbaar binnen de huidige (fysieke) grenzen voor bijvoorbeeld zeilers en andere diepstekende recreanten. Door nutriëntenrijke bagger op grotere schaal te verwijderen verkleinen we ook de kans op woekerende waterplanten. Gelijktijdig verbeteren we de kans voor de biodiversiteit door het stimuleren van een diverse vegetatie in de luwe ondiep waterzones.

6.3 – Bedrijventerreinen In totaal bevindt ongeveer 30% van de arbeidsplaatsen in Súdwest-Fryslân zich op bedrijventerreinen, waarvan de belangrijkste zich in Sneek bevinden. Grootschalige bedrijven > 3 ha hebben een groot ruimtebeslag en relatief veel impact op de omgeving, terwijl de meerwaarde voor brede welvaart beperkt kan zijn. Het gaat vooral om de aard/ kwaliteit van de nieuwe arbeidsplaatsen en wat deze sociaaleconomische toevoegen. Op basis van het landelijke afweegkader (in het kader van Grip op grootschalige bedrijvigheid) is te beoordelen in hoeverre grootschalige bedrijvigheid regionale meerwaarde oplevert.

Karakteristiek bedrijventerreinen

Woudvaart (nadruk op recycling en watersport)

Op basis van de informatie uit de BAG (basisregistratie adressen en gebouwen) in combinatie met de KVKnummers die adressen horen, is een classificatie van bedrijven gemaakt. Dit is een eerste stap in inzicht in de bedrijventerreinen, wat een basis is voor het inzetten op verdichting (delen van functies, benutten bestemmingsruimte en maximale bouwenveloppe) en potentiële clusterontwikkelingen en het realiseren van synergiën tussen sectoren (gedeelde functies).

Leeftijd gebouwen: de eerste gebouwen van het lankhorstcomplex zijn al rond 1930-1940 gebouwd, Aquanaut rond 1970 en de uitbreiding van Lankhorst en de meeste van de jacht havens zijn rond 2000.

Daarbij hebben we de volgende bedrijfscategorieën gedefinieerd:

Type bedrijven: er zijn twee grote clusters in Woudvaart: het Lankhorstcomplex en de jachthavens. Lankhorst begon als touw-, netten- en zeilenfabriek, de productie is naar Portugal verplaatst en de locatie in Sneek richt zich op recycling. De bedrijven aan de Woudvaart zijn watersport gebonden bedrijven (productie van motorboten, verhuren ligplaatsen en botverhuur) Functiemenging: Aan de randen bevinden zich woningen met de tuinen richting het terrein. De Woudvaart vormt de grens met de tegenover gelegen woningen. Ruimtelijke karakteristiek gebouwen: De gebouwen zijn een mix qua leeftijd en bebouwingstypologie. Het terrein is (los van de hekwerken langs de interne zelfhelpweg) aan de randen goed ingepast in de omgeving, vooral de jachthaven is goed zichtbaar vanaf de Woudvaart. Openbare ruimte: De weg is vooral voor bestemmingsverkeer. Het open terrein aan de zuidzijde (die vanaf de fietsroute langs de A7 goed beleefbaar is) is tijdelijk in gebruik als zonneveld. Bereikbaarheid: het gebied is goed bereikbaar via de A7. De Woudvaart waterweg is verbonden met de jachthavens.

Fig. 1.9 Werkgebied. (kaart: Defacto, bron data: BAG, CBS 2017)

108

Atlas ruimtelijke systemen en opgaven Sneek 2050

109

Atlas ruimtelijke systemen en opgaven Sneek 2050

Houkesloot (nadruk op distributie en industrie)

'T Ges (nadruk op watersport)

'Hemmen I en II

Hemmen III

Leeftijd gebouwen: op dit terrein bevinden zich zowel nog enkele markante vooroorlogse gebouwen (zoals de King fabriek) als naoorlogse en zeer recente gebouwen.

Leeftijd gebouwen: dit terrein is ontwikkeld in de periode van 1990 tot 2000.

Leeftijd gebouwen: op die terreinen bevinden zich relatief nieuwe gebouwen, de oudste dateren uit 1980

Type bedrijven: watersportterrein met zowel jachthavens en bootverhuur als reparatie en onderhoud.

Type bedrijven: De Hemmen 1 en 2 samen huisvesten ruim 500 bedrijven. De bedrijven verschillen qua aard en omvang. Er zijn bedrijven in de maakindustrie (zoals bijvoorbeeld timmerwerkfabrieken en machinefabrieken), de transportsector, groothandelsbedrijven, reparatiebedrijven en garagebedrijven. Er zijn een aantal grote bedrijven, zoals Empatec, Graphic Packaging en Boso. Het terrein biedt ook plek aan veel kleine bedrijven en bedrijfsverzamelgebouwen.

Leeftijd gebouwen: het gebied is nog in ontwikkeling, een deel van de kavels is al uitgegeven. De eerste fase zal bestaan uit 12,5 hectare netto bedrijventerrein

Type bedrijven: vooral een distributie en industriële functie. Het karakter van de bedrijvigheid in dit deel van het plangebied is zeer uiteenlopend en varieert van staalverwerkers tot sportscholen. Functiemenging: naast bedrijven zijn er ook nog enkele woningen en horecagelegenheden te vinden. Niet alle bestemmingsruimte (hoogte) is benut, ook zijn er kades zonder watergebonden bedrijvigheid. Ruimtelijke karakteristiek gebouwen: vrij divers door verschillen in situering en grootte van de gebouwen al naar gelang de aard en karakter van bedrijven. Vanaf het water is het beeld onsamenhangend en rommelig. Openbare ruimte: Het terrein is vanaf de straat ontsloten en kent enkele doorzichten richting het water. De ligplaatsen worden omrand door hekwerken waardoor het zicht belemmerd is. Er is weinig groen langs de openbare weg, de rijbaan wordt door alle modaliteiten gedeeld. Bereikbaarheid: het terrein ligt dicht langs de A7 en is watergebonden er is een overslagterminal te vinden in de tophaven.

110

Functiemenging: er zijn enkele meer stedelijke functies te vinden zoals een hotel, restaurant en een sportschool. Ruimtelijke karakteristiek gebouwen: Doordat de bedrijven in eenzelfde periode en onder dezelfde bouweisen zijn opgericht, is er evenwel een vrij uniform bebouwingsbeeld ontstaan wat betreft constante bouwhoogtes en bouwvormen. Openbare ruimte: Vanaf het water draagt dit terrein bij aan een rommelige entree (jachthavens en scheepswerven met beperkte ruimtelijk kwaliteit en veel hekwerken) richting Sneek vanaf het Sneekermeer. Bereikbaarheid: het gebied is via de provinciale weg N354 goed verbonden met de A7. Het terrein is goed aangesloten op de Houkesloot. Ook per fiets en recreatievaartuig is dit terrein goed te bereiken (zei het per fiets middels een route over een bedrijventerrein).

Atlas ruimtelijke systemen en opgaven Sneek 2050

Functiemenging: Er zijn een paar gebouwen met een andere functie dan bedrijf, zoals de Hemkerk, een bowlingbaan en een restaurant. Aan de Smidsstraat is een wat meer gemengde zone aanwezig met een onder andere een partycentrum en een meubelboulevard. Ruimtelijke karakteristiek gebouwen: de maximaal toegestane bouwhoogte is 15m (wordt niet overal benut). Het bebouwde oppervlak per kavel varieert sterk. Openbare ruimte: aan de randen zijn groene openbare natuurlijk ingerichte gebieden die geen gebruiksfunctie hebben. De centrale weg heeft een vrij liggend fietspad naast een royale groenstrook,

Type bedrijven: Nog onbekend, maar er wordt ingezet op het bieden van ruimte aan grote bedrijven Functiemenging: zelfstandige kantoren en (bedrijfs-) woningen zijn niet mogelijk. Qua detailhandel is alleen ondergeschikte detailhandel mogelijk. Ruimtelijke karakteristiek gebouwen: Het bestemmingsplan biedt ruimte voor categorie 3.2 (4.1 onder voorwaarde niet zijnde geluidzonering plichtige of risicovolle inrichtingen); maximale bouwhoogte 10 meter (15 meter onder voorwaarden) maximaal bebouwingspercentage 70%. Openbare ruimte: Er wordt veel aandacht besteed aan de groene inpassing van de nieuwe stadsrand en het creëren van een groene ruimte die als klimaatbuffer kan dienen. Bereikbaarheid: het gebied is goed bereikbaar vanaf de snelweg A7 en goed verbonden met de bedrijfsterreinen Hemmen I en II

Bereikbaarheid: het gebied is goed bereikbaar via de snelweg A7 en de Stadsrondweg

111

Atlas ruimtelijke systemen en opgaven Sneek 2050