Bijlage 1 - Jaarstukken gemeente Súdwest-Fryslân 2024
Tekst van het document
Ons nummer: O24.003054
*O24.003054*
Jaarstukken 2024
Colofon
Gemeente Súdwest-Fryslân Postbus 10.000 8600 HA Sneek (0515) 48 90 00 www.sudwestfryslan.nl
Pagina 2 van 219
O24.003054
Leeswijzer
Voor u liggen de jaarstukken 2024: het jaarverslag en de jaarrekening. Het college legt hiermee verantwoording af aan de gemeenteraad over het afgelopen bestuursjaar. We leggen vast hoe, vanuit de Programmabegroting 2024 (vastgesteld in november 2023), ontwikkelingen gestalte hebben gekregen. Is gelukt wat we voor ogen hadden? Of hebben onvoorziene ontwikkelingen of bewuste koerswijzigingen geleid tot een aangepaste uitkomst?
1.
Bestuurlijke hoofdlijnen
We geven op hoofdlijnen inzicht in de resultaten van de jaarstukken. In de hierna genoemde punten 2 en 3 lichten we dit nader toe. Daarnaast tonen we enkele overzichten en geven we de bestuurlijke structuur weer per ultimo 2024.
2.
Jaarverslag
In het jaarverslag geven we de beleidsinhoudelijke en financiële hoofdlijnen van 2024 aan. Zijn de voorgenomen doelstellingen en resultaten bereikt? Welke activiteiten en middelen zijn ingezet? De verantwoording vindt plaats per programma. We beantwoorden de vragen “Wat wilden we bereiken?” en “Wat hebben we daarvoor gedaan?” Ook vermelden we “Wat heeft het gekost?”
3.
Jaarrekening
In de Jaarrekening gaan we (aanvullend) in op de financiële toelichting op 2024. We brengen de balans in beeld en geven hierop een toelichting. Daarna geven we een financieel beeld per programma. We richten ons specifiek op de grotere afwijkingen. We vermelden of afwijkingen al dan niet een incidenteel of een structureel effect hebben.
4. 5.
Controleverklaring
De Jaarrekening is door de (onafhankelijke) accountant gecontroleerd. De verklaring is bijgevoegd.
Bijlagen
Er zijn drie bijlagen opgenomen: A: Beleidsindicatoren B: Overzicht investeringskredieten groter dan € 100.000 C: Overzicht incidentele kredieten groter dan € 100.000
Pagina 3 van 219
O24.003054
Inhoudsopgave Leeswijzer........................................................................................................... 3 Inhoudsopgave ...................................................................................................... 4 Aanbiedingsbrief ................................................................................................... 6
1.
Bestuurlijke hoofdlijnen ................................................................................. 7 1.1.
Resultaten op hoofdlijnen ........................................................................... 7
1.2.
Enkele overzichten ...................................................................................10
1.3.
Bestuurlijke structuur ...............................................................................11
1.4.
Verlenen van ‘decharge’ en Controleverklaring .................................................12
2.
Jaarverslag ...............................................................................................13 2.1.
Vooraf ..................................................................................................13
2.2.
Verantwoording programma’s ......................................................................13
2.2.1.
Programma 1: Sociaal ............................................................................14
2.2.2.
Programma 2: Ruimte ............................................................................47
2.2.3.
Programma 3: Bestuur............................................................................68
2.2.4.
Overzichten ........................................................................................81
2.3.
Verantwoording paragrafen .........................................................................85
2.3.1.
Paragraaf 1: Lokale heffingen ...................................................................86
2.3.2.
Paragraaf 2: Weerstandsvermogen/risicobeheersing ........................................90
2.3.3.
Paragraaf 3: Onderhoud kapitaalgoederen ....................................................95
2.3.4.
Paragraaf 4: Financiering ...................................................................... 111
2.3.5.
Paragraaf 5: Bedrijfsvoering................................................................... 114
2.3.6.
Paragraaf 6: Verbonden partijen ............................................................. 121
2.3.7.
Paragraaf 7: Grondbeleid ...................................................................... 129
2.3.8.
Paragraaf 8: Openbaarheidsparagraaf Wet Open Overheid ............................... 136
Pagina 4 van 219
O24.003054
3.
Jaarrekening ........................................................................................... 137 3.1.
Vooraf ................................................................................................ 137
3.2.
Balans ................................................................................................ 139
3.3.
Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ........................................... 141
3.4.
Toelichting op de balans .......................................................................... 144
3.5.
Overzicht van baten en lasten ................................................................... 158
3.5.1.
Programma 1: Sociaal .......................................................................... 160
3.5.2.
Programma 2: Ruimte .......................................................................... 172
3.5.3.
Programma 3: Bestuur.......................................................................... 184
3.5.4.
Overzichten ...................................................................................... 187
3.6.
Overzicht incidentele baten en lasten .......................................................... 192
3.7.
Overzicht verloop onvoorzien .................................................................... 195
3.8.
Vennootschapsbelasting ........................................................................... 196
3.9.
Wet WNT (Wet normering topinkomens) ........................................................ 198
3.10.
Overzicht van de baten en lasten per taakveld ................................................ 200
3.11.
Sisa-bijlage .......................................................................................... 201
3.12.
Rechtmatigheidsverantwoording ................................................................. 207
4.
Overige gegevens ...................................................................................... 208 4.1.
5.
Controleverklaring ................................................................................. 208
Bijlagen ................................................................................................. 213 5.1.
Bijlage A: Beleidsindicatoren ..................................................................... 214
5.2.
Bijlage B: Overzicht investeringskredieten groter dan € 100.000 ........................... 216
5.3.
Bijlage C: Overzicht incidentele kredieten groter dan € 100.000 ........................... 218
Pagina 5 van 219
O24.003054
Aanbiedingsbrief Hierbij bieden wij u de jaarstukken over 2024 aan. Het tweede volledige jaar van de bestuursperiode 2022-2026 en het jaar dat vooral in het teken stond van ‘útfiering en realisme’. Waarvoor we ruim € 380 miljoen hebben geïnvesteerd in onze mienskip, omgeving, inwoners, ondernemers en bezoekers. We sluiten het jaar positief af met een resultaat van € 9,6 miljoen. Dit resultaat is € 5,4 miljoen hoger dan begroot omdat er incidentele voordelen waren op onderhoud wegen (€ 1,6 miljoen), WMO begeleiding (€ 1,0 miljoen), Jeugdzorg (€ 0,9 miljoen), Stipe Tichtby (€ 0,7 miljoen), Afval (€ 0,7 miljoen), vluchtelingenhulp (€ 0,3 miljoen) en tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandige ondernemers (TOZO) (€ 0,2 miljoen). In 2024 hebben we ons volop ingezet voor een Súdwest-Fryslân waar de basis op orde is – sociaal én economisch. We zijn blijven investeren in brede welvaart, als basis voor de toekomst: een gemeente waar mensen goed kunnen wonen, leven, werken en elkaar ontmoeten. Dat kunnen we niet alleen. Daarom werkten we intensief samen met partners binnen en buiten de regio, zoals bij Leader, de IJsselmeeragenda, onze verstedelijkingspropositie F4 en uiteraard ook de Regiodeal ZuidwestFriesland die in 2024 is toegekend. Ook zijn we letterlijk dichter bij onze inwoners gekomen, met bijvoorbeeld spreekuren op locatie.
We hebben minimaregelingen beter onder de aandacht gebracht en gezorgd voor duidelijke informatie via onze digitale kanalen. We hebben ervoor gezorgd dat een toekomstbestendig gezondheidslandschap en de borging van kwaliteit en toegankelijkheid van de zorg in onze grote gemeente volop op de (landelijke) agenda staat. We bouwen woningen voor de mensen die ze nodig hebben, zorgen voor een vitaal platteland, voeren de hervormingsagenda jeugd uit en investeren in goed bereikbare voorzieningen voor onderwijs, zorg, werk, cultuur en ontmoeting. Alles met het oog op een sterke en weerbare mienskip. Want juist als we samen optrekken – in het dagelijks leven én in crisistijd – laten we zien hoe krachtig onze mienskip is. Daarom zetten we in op het versterken van netwerken, het ondersteunen van initiatieven vanuit de samenleving en het samenwerken tussen inwoners, organisaties en de overheid. Zo bouwen we aan een gemeente waarin iedereen zich welkom, veilig en gewaardeerd voelt. Tegelijkertijd staan al deze ambities onder druk. Bij het opstellen van de begroting voor 2024 zagen we al aankomen dat de bijdrage van het Rijk zou kunnen dalen en de negatieve financiële gevolgen daarvan voor de meerjarenbegroting. Daarom zijn we in 2024 gestart met het verkennen van kansen en scenario’s.
Die aanpak heeft geleid tot de Voorjaarsnota 2025, waarmee we verschillende richtingen voor de toekomst in kaart hebben gebracht. Hoewel we in 2024 belangrijke stappen hebben gezet richting brede welvaart en de samenwerking met inwoners en partners hebben versterkt, realiseren we ons ook dat er nog veel te doen is. Met die realiteit voor ogen én met vertrouwen in onze mienskip, zetten we koers naar het laatste deel van deze bestuursperiode. Sneek, mei 2025 Burgemeester en wethouders van Súdwest-Fryslân
Pagina 6 van 219
O24.003054
1. Bestuurlijke hoofdlijnen 1.1.
Resultaten op hoofdlijnen
De resultaten op hoofdlijnen zijn te verdelen in beleidsmatige en in financiële resultaten. Beleidsmatig In de Programmabegroting 2024 zijn 125 speerpunten opgenomen. In het jaarverslag rapporteren wij over de realisatie van deze speerpunten. De meeste speerpunten zijn uitgevoerd. Verdeeld over de programma’s ziet het er als volgt uit: Programma 1 Sociaal 2 Ruimte 3 Bestuur Overzichten Totaal
Aantal speerpunten 50 47 21 7 125
Uitgevoerd 48 44 18 6 116
Deels uitgevoerd 2 3 3 1 9
Niet uitgevoerd 0 0 0 0 0
Een nadere toelichting op uitvoering van de speerpunten is opgenomen in hoofdstuk 2. Financieel De jaarrekening toont een financieel resultaat van € 9,6 miljoen voordelig. Verdeeld over de programma’s ziet het er als volgt uit:
Overzicht per programma
Voordelig
Nadelig
Programma 1 - Sociaal
6.787
0
Programma 2 - Ruimte
2.179
0
Programma 3 - Bestuur
0
-659
1.251
0
Totaal
10.218
-659
Totaal gerealiseerd resultaat
9.559
(bedragen x € 1.000)
Overzichten
Het resultaat van € 9,6 miljoen voordelig is ontstaan door: Sociaal (€ 6,8 miljoen voordelig) De grootste afwijkingen betreffen: • € 1,0 miljoen voordeel vanuit WMO begeleiding. Binnen het contract is sprake van een verrekening bij overwinsten bij hoofdaanbieders. Hieruit volgt dit voordeel. • € 0,9 miljoen voordeel vanuit Jeugdzorg. Er is sprake van een nieuwe inkoop voor jeugdzorg. Deze nieuwe inkoop heeft een andere indeling op productniveau, derhalve de analyse op totaalniveau en ontbreekt vergelijkend inzicht ten opzichte van voorgaande jaren. • € 0,7 miljoen voordeel vanuit Stipe tichtby. Er is besloten om het hulpfonds tot 2025 te verlengen. • € 0,7 miljoen voordeel vanuit wet inburgering. Dit betreffen de inkomsten van de specifieke uitkering wet inburgering welke betrekking hebben op voorgaande jaren. • € 0,6 miljoen voordeel vanuit de minimaregeling. In 2024 zijn minder bijdragen versterkt dan begroot. • € 0,6 miljoen voordeel vanuit opvang ontheemde Oekraïners. De lasten zijn lager dan was voorzien, dit komt met name door lagere personele lasten. • € 0,4 miljoen voordeel vanuit de toeslagenaffaire. We ontvangen van het Rijk vergoeding in verband met de uitvoering van de hersteloperatie Toeslagenaffaire. De kosten die we Pagina 7 van 219
O24.003054
•
hiervoor maken (zoals personele inzet en ondersteuning) zijn verspreid terug te vinden op andere plekken in de jaarstukken. Er is dus geen directe koppeling tussen deze inkomsten en specifieke uitgaven, hierdoor ontstaat op dit onderdeel van de jaarstukken een voordeel. € 0,3 miljoen voordeel vanuit vluchtelingenhulp. We hebben kosten ten laste kunnen brengen van een specifieke uitkering, derhalve ontstaat dit voordeel.
Ruimte (€ 2,2 miljoen voordelig) De grootste afwijkingen betreffen: • € 1,6 miljoen voordeel vanuit onderhoud wegen. In 2024 is een deel van het planmatige onderhoud aan wegen niet uitgevoerd vanwege een geschil met de aannemer. • € 0,7 miljoen voordeel vanuit afval. Door een campagne omtrent het scheiden van afval zijn de verwerkingskosten lager. Daarnaast hebben niet alle investeringen plaatsgevonden, waardoor sprake is van lagere kapitaallasten. • € 0,2 miljoen voordeel vanuit verkoop panden. Mede door de verkoop van een voormalige basisschool in Easterwierrum aan een projectontwikkelaar, is er een meeropbrengst. De ontwikkelaar zal hier woningen realiseren. • € 0,2 miljoen voordeel vanuit toeristenbelasting. De meeropbrengst betreft het resultaat over het belastingjaar 2023, omdat de aanslag toeristenbelasting altijd achteraf volgt. Dit is veroorzaakt doordat er in 2023 meer overnachtingen waren dan begroot. • € 0,5 miljoen nadeel vanuit de dotatie aan de voorziening riolering. Deze dotatie vindt plaats, omdat dit middelen van de burger betreffen. Hiervoor dienen in de toekomst nog werkzaamheden voor riolering te worden uitgevoerd.
Bestuur (€ 0,7 miljoen nadelig) De grootste afwijkingen betreffen: • € 0,2 miljoen voordeel vanuit leges. Dit ontstaat door € 0,5 miljoen voordeel vanwege een stijging van de uitgifte van reisdocumenten. Hier staat tegenover een nadeel van € 0,3 miljoen, vanwege hogere lasten. • € 0,9 miljoen nadeel vanuit de voorziening pensioenen en wachtgelden wethouders. Pensioenen zijn geïndexeerd, waardoor de dotatie en aanvulling hoger uitvallen.
Overzichten (€ 1,3 miljoen voordelig) De grootste afwijkingen betreffen: • € 1,0 miljoen voordeel vanwege een hogere algemene uitkering (decembercirculaire 2024). • € 0,6 miljoen voordeel vanuit verrekeningen. Wij hebben een ambitieuze organisatie, waar projecten en opdrachten zo snel mogelijk opgepakt worden. Dit heeft geresulteerd in een voordeel op de opgavegelden. • € 0,3 miljoen nadelig vanuit de dotatie aan de voorziening dubieuze debiteuren. De actualisatie van deze voorziening heeft geleid tot een hogere dotatie dan begroot.
Pagina 8 van 219
O24.003054
Kortom: We hielden rekening met een tekort van € 0,2 miljoen (conform vastgestelde primitieve begroting). Door diverse begrotingswijzigingen over 2024 (in totaal € 4,4 miljoen voordelig) is het begrotingssaldo aangepast in € 4,2 miljoen voordelig. Dit is het begrote saldo zoals vermeld in de bestuursrapportage Oktober – November – December 2024. Het uiteindelijke saldo van de jaarrekening komt uit op € 9,6 miljoen voordelig. Dit is dus € 5,4 miljoen hoger dan we hadden verwacht vanuit de bestuursrapportage. Dit is met name ontstaan vanwege de volgende verschillen: onderhoud wegen (€ 1,6 miljoen), WMO begeleiding (€ 1,0 miljoen), Jeugdzorg (€ 0,9 miljoen), Stipe Tichtby (€ 0,7 miljoen), Afval (€ 0,7 miljoen), vluchtelingenhulp (€ 0,3 miljoen) en tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandige ondernemers (TOZO) (€ 0,2 miljoen). Een nadere toelichting op de afwijkingen is opgenomen in paragraaf 3.5.
Pagina 9 van 219
O24.003054
1.2.
Enkele overzichten
Baten en Lasten In 2024 bedroegen de lasten en baten van de gemeente een bedrag van € 447,4 miljoen. In het volgende overzicht zijn de bedragen per onderdeel weergegeven.
450
67,7
400 211,5
51,1 2,1
200
94,3
263,1
150 100
19,5 64,5
50
57,5
63,4
Lasten 2024 (in € miljoen)
Baten 2024 (in € miljoen)
Programma 1 - Sociaal
350
Programma 2 - Ruimte
300
Programma 3 - Bestuur Overzichten Mutaties Reserves
250
0
Heffingen Het totaal aan lokale heffingen bedroeg in 2024 € 60,5 miljoen. In onderstaand diagram is de verdeling per onderdeel aangegeven.
Pagina 10 van 219
O24.003054
1.3.
Bestuurlijke structuur
Gemeenteraad
De gemeenteraad van Súdwest-Fryslân bestaat uit 37 leden, die verdeeld zijn over 12 fracties (situatie per december 2024). Jannewietske de Grietsje Stegenga Vries Griffier Voorzitter
PvdA
PvdA
PvdA
Marijke Roskam Aagje Bouwhuis- Johan Feenstra Fractievoorzitter Harkema
PvdA
PvdA
PvdA
PvdA
CDA
Jan Flikkema
Mark Konst
Paula van der Veer
Piety van der Veer
Uilkje AttemaDe Groot Fractievoorzitter
CDA
CDA
FNP
FNP
CDA
CDA
CDA
CDA
Jos de Boer
Arjen Doedel
Samantha Jansma
Haye Ketelaar
FNP
FNP
FNP
FNP
VVD
VVD
VVD
GBTL
Jikkie RuiterPostma
Debbie Kruit Fractievoorzitter
Lianne van der Wal
Simon de Witte
Carla van der Hoek Fractievoorzitter
VNLB
VNLB
Douwe Blom
GBTL
Thea Hoekstra- René van der Leij Vleer
GBTL
Theunis de Vries Bob van der Werf Tsjerk Bouwhuis Corrie BergstraFractievoorzitter Veldhuis
D66
D66
Sjoerd Hettinga Pommeline Preij
Luuk Adema Fractievoorzitter
Mare de Vries
Pieter Greidanus Fractievoorzitter
GroenLinks
GroenLinks
ChristenUnie
FVD
Mooi SWF
Idske KoopmansDouma Fractievoorzitter
Edwin Cnossen
Geartsje HorjusBarry Bibo Vos Fractievoorzitter Fractievoorzitter
Pagina 11 van 219
Nieuw Sociaal Nieuw Sociaal
O24.003054
Pieter Jan Scholtanus
Jacoline EngelmoerLeeuwen
Cees Riezebos Menno de Vries Fractievoorzitter
College van burgemeester en wethouders Het college van burgemeester en wethouders (B&W) is het dagelijks bestuur van de gemeente en bestaat uit de burgemeester en vijf wethouders. Elk collegelid heeft een eigen portefeuille. Zie het overzicht (situatie per december 2024): Jannewietske de Vries – Burgemeester
Marianne Poelman – Wethouder
Bauke Dam – Wethouder
Henk de Boer – Wethouder
• Algemeen bestuur • Bestuurlijke samenwerking en coördinatie netwerken • Openbare orde en veiligheid • Brandweer • Rampenbestrijding • Communicatie • Burgerzaken
• Ruimtelijke ontwikkeling en Omgevingswet • Economische zaken (inclusief Afsluitdijk) • Sport en Bewegen • Ontmoetingsplaatsen • Agenda Sneek • Gebiedsagenda Zuidwesthoek
Michel Rietman - Wethouder • • • • • • •
Wonen en grondbedrijf Gastvrijheidseconomie Mobiliteit Afval, waterbeheer en riolering Strategisch Ontwikkelfonds Bedrijfsvoering Agenda Merengebied, Lege Geaën en Greidhoeke
• Werk en inkomen • MBO-onderwijs • Zorg (inclusief Wmo, welzijn en gebiedsteams) • Dienstverlening • Europa
• • • • • •
Financiën Duurzaamheid en klimaatagenda Kernenbeleid Landbouw, natuur en landschap Kapitaalgoederen (inclusief vastgoed) Agenda IJsselmeerkust
Petra van den Akker - Wethouder
• • • • • •
Jeugd(zorg) Onderwijs Cultuur en Kunst, inclusief erfgoed Vernieuwing lokale democratie Agenda Bolsward Toezicht en Handhaving
Kristiaan Strijker – Gemeentesecretaris
1.4. Verlenen van ‘decharge’ en Controleverklaring De gemeenteraad beoordeelt de verantwoording en stelt de jaarstukken vast. De gemeenteraad keurt hiermee de uitgaven goed en accepteert de verklaring bij de cijfers. Hiermee sluiten we het financiële jaar af en verleent de gemeenteraad ‘decharge’ aan het college. Met het verlenen van decharge accepteert de gemeenteraad dat het college zijn taak naar behoren heeft verricht en ontlast het college van aansprakelijkheid voor hun bestuur over dat jaar. De accountant heeft de jaarrekening gecontroleerd. De verklaring is opgenomen onder 4. Overige gegevens.
Pagina 12 van 219
O24.003054
2. Jaarverslag 2.1.
Vooraf
In het jaarverslag geven we de beleidsinhoudelijke en financiële hoofdlijnen van 2024 aan. Zijn de voorgenomen doelstellingen bereikt? Welke activiteiten zijn uitgevoerd en welke middelen zijn ingezet? De verantwoording vindt plaats per programma. Dat gebeurt aan de hand van de onderdelen: 1. Wat hebben we bereikt? 2. Wat hebben we daarvoor gedaan? 3. Wat heeft het gekost? Het jaarverslag is de spiegel van de begroting. De gegeven verantwoording in dit jaarverslag is ten opzichte van de Programmabegroting 2024. Het jaarverslag bevat de onderdelen: • Verantwoording programma’s • Verantwoording paragrafen 2.2.
Verantwoording programma’s
Hierna beantwoorden we per programma de drie W-vragen. Dit doen we in de volgorde van de Programmabegroting 2024. Net als in de bestuursrapportages werken we bij het onderdeel “Wat hebben we daarvoor gedaan?” met een kleurcodering. In het Jaarverslag 2024 rapporteren we over alle speerpunten, ook als er geen afwijkingen zijn. Per speerpunt kennen we een kleur toe. De kleuren hebben de volgende betekenis: Het speerpunt is volledig uitgevoerd.
Pagina 13 van 219
Het speerpunt is deels uitgevoerd.
O24.003054
Het speerpunt is niet uitgevoerd.
2.2.1.
Programma 1: Sociaal
07 Specialistische ondersteuning; 33,0
01 Onderwijs; 13,2 02 Sport; 10,1
03 Cultuur; 12,1 04 Dichtbij meedoen; 27,6
05 Gebiedsgericht werken; 13,0 06 Lichte ondersteuning; 102,6
Lasten 2024: € 211,5 miljoen)
1. Wat hebben we bereikt? Dit programma bestaat uit 7 hoofdtaakvelden met in totaal 50 actiepunten. Per actiepunt geven we aan wat we in 2024 hebben bereikt en wat we daarvoor hebben gedaan. We beginnen met een terugblik op 2024 in grote lijnen. Herijken visie sociaal domein Door de transities op het gebied van werk, Wmo, jeugd en onderwijs zijn gemeenten in 2015 verantwoordelijk geworden voor bijna de gehele maatschappelijke ondersteuning aan inwoners; jongeren, volwassenen en ouderen. De gemeente heeft hiervoor reeds in 2013 een visie opgesteld, Veerkracht in het sociaal domein. Deze visie is nog steeds het kader voor het beleid en handelen in het sociaal domein, maar ondertussen zijn we ruim tien jaar verder en is er veel veranderd. In 2024 is een proces gestart om deze visie te herijken. In 2025 zal dit proces, waarbij onze maatschappelijke partners en adviesorganen een belangrijke rol spelen, worden afgerond en de herijkte visie worden voorgelegd aan de gemeenteraad. Ontmoeten en meedoen Onze inwoners moeten kunnen meedoen in de samenleving. Als het nodig is, bieden we de inwoner lichte of specialistische ondersteuning of hulp vanuit Participatiewet, Jeugdwet, Wmo of schulddienstverlening.
Zodat inwoners (zo lang mogelijk) kunnen meedoen aan het gewone dagelijkse leven in hun eigen vertrouwde buurt, jeugdigen veilig opgroeien en er geen stagnatie in de ontwikkeling ontstaat, werkzoekenden worden toegeleid naar werk of een zinvolle dagbesteding en wordt voorkomen dat mensen door armoede en schulden vastlopen of niet mee kunnen doen. Voor een deel van onze inwoners was bestaanszekerheid in 2024 geen vanzelfsprekendheid, bijvoorbeeld door de inflatie en hoge energielasten. Inwoners met een laag inkomen konden, net als in 2023, een energietoeslag aanvragen. Daarnaast is er het Hulpfonds bestaanszekerheid, bedoeld om inwoners te helpen die in acute financiële nood zijn gekomen én om initiatieven in een buurt, wijk of dorp die bijdragen aan het verminderen van het koopkrachtverlies een financieel duwtje in de rug te geven. Het hulpfonds is gestart met een bedrag van € 1 miljoen. Het college heeft het hulpfonds tot 1 januari 2026 verlengd.
Pagina 14 van 219
O24.003054
Na het vaststellen van het beleidskader Bestaanszekerheid in 2023 hebben we in 2024 het uitvoeringsplan Schuldhulpverlening 2025-2026 vastgesteld. We gaan de toegang tot schuldhulpverlening breder en toegankelijker maken en zetten in op het versterken van de samenwerking met de ketenpartners. Dit zijn onder andere organisaties op het gebied van (thuis)zorg en welzijn, onderwijs en financieel vrijwilligers. In 2024 hebben we een uitvoerige analyse gemaakt van de jeugdzorg, omdat de afgelopen jaren het gebruik van en de uitgaven aan jeugdzorg fors zijn toegenomen. De raad is uitgebreid geïnformeerd en er zijn beheersmaatregelen genomen. Tegelijkertijd is er met volle kracht gelobbyd voor meer middelen van het Rijk. Daarnaast zijn we in 2024 gestart met het opstellen van nieuw jeugdbeleid. Súdwest-Fryslân heeft, gelijk aan voorgaande jaren, in 2024 aan de vraag naar asielplekken invulling gegeven met de opvang van 600 asielzoekers in het azc in Sneek en circa 180 in de noodopvang in Heeg. Beide locaties vallen onder de verantwoordelijkheid van het COA. Hiermee is de opgave vanuit de Spreidingswet ruim gehaald. Voor de opvang van ontheemde Oekraïners voldoet SúdwestFryslân ook ruim aan de opgave (Friese verdeelsleutel). In 2024 zijn 154 statushouders gehuisvest in sociale huurwoningen. Deze mensen zijn door Vluchtelingenwerk bijgestaan in hun eerste stappen vanuit het azc.
Gemeente SWF is met deze nieuwe inwoners gestart met het inburgeringstraject. De taakstelling huisvesting statushouders is in 2024 niet gehaald, waardoor de achterstand in de huisvesting van statushouders verder is opgelopen. In 2024 is gemeente SWF met twee andere gemeenten deelnemer geworden aan de landelijke pilot Proeven voor Startbanen, met als doel statushouders snel en goed te laten integreren middels begeleiding naar passend betaald werk. In 2023 is de Lokale inclusieagenda vastgesteld. In 2024 is een uitvoeringsnotitie gemaakt voor de inclusie van lhbtiqa+-personen. De gemeente wil dat alle inwoners zich geaccepteerd en gewaardeerd voelen als individu en dat iedereen zich veilig voelt en het gevoel heeft zichzelf te kunnen zijn. De uitvoering gebeurt samen met het Netwerk Inclusie en Tûmba, het antidiscriminatiemeldpunt Friesland. Ontmoeten is ook belangrijk om mee te kunnen doen. Geschikte ontmoetingsplaatsen zijn hierbij essentieel. In 2023 is hiervoor beleid vastgesteld om een inhaalslag op (achterstallig) onderhoud te kunnen maken en in te zetten op maximale verduurzaming van alle 63 ontmoetingsplekken. Inmiddels zijn we hiermee al goed op weg. In het afgelopen jaar is er contact geweest met zo’n 50 ontmoetingsplaatsen waarbij ondersteuning is geboden op diverse vraagstukken.
24 dorpshuizen zijn gestart met verduurzaming of hebben dit traject afgerond en ter ondersteuning hiervan is 1n 2024 onder andere een nieuwe subsidieregeling groot onderhoud en verduurzaming vastgesteld die op 1 januari 2025 is ingegaan. Voor het uitwisselen van ervaring en het delen van kennis is er een grote bijeenkomst georganiseerd voor bestuursleden van diverse ontmoetingsplaatsen. Ook door cultuur ontmoeten mensen elkaar. De raad heeft in 2023 cultuurbeleid vastgesteld, met als doel dat er verspreid over de gemeente een divers cultuuraanbod is, waaraan iedereen kan meedoen. Zo is in 2024 bijvoorbeeld de subsidieregeling ‘Een jaarrond cultuur 2025’ ingesteld en is er een museumcommissie gekomen. Preventie en Positieve gezondheid We willen dat onze gemeente een plek is waar iedereen gelijke kansen krijgt om gelukkig en gezond te zijn. Tegelijkertijd groeit de vraag naar zorg, onder andere doordat steeds meer mensen langer leven. We werken aan de transitie van zorg naar gezondheid vanuit het concept van positieve gezondheid en gezond ouder worden. Bij positieve gezondheid staat een bredere kijk op gezondheid centraal. Gezondheid is meer dan niet ziek zijn. Gezondheid gaat ook over veerkracht, meedoen in de maatschappij, betekenisvol werk of andere activiteiten en over de omgeving waarin je leeft.
Mensen zijn er zelf verantwoordelijk voor dat ze gezond eten, goed voor zichzelf zorgen, genoeg bewegen, sociale contacten onderhouden en naar school of werk gaan. Maar niet iedereen kan dat, waardoor gezondheidsverschillen kunnen ontstaan. Positieve gezondheid is ook een leidend principe van het provinciale transformatieplan Mentale Gezondheid en Veerkracht. Door middel van het transformatieplan willen we de beweging van geestelijke gezondheidszorg naar mentale gezondheid maken. In 2023 en 2024 hebben we samen met andere Friese gemeenten, (een vertegenwoordiging van de) huisartsen, GGZ zorgaanbieders en de zorgverzekeraar gewerkt aan een integraal plan om deze transformatie mogelijk te maken, Pagina 15 van 219
O24.003054
waarbij gemeente Súdwest-Fryslân voorzitter is van de opgave. In 2025 zal o.b.v. dit transformatieplan een aanvraag worden gedaan voor de zogenoemde transformatiemiddelen, zodat het plan tot uitvoering kan worden gebracht. Voor onze wijken en dorpen ontwikkelden we een gebiedsgerichte integrale aanpak, waarbij we de kwetsbare groepen ondersteunen bij het versterken van de basisvoorwaarden voor een gezond en vitaal leven. In 2024 zijn we met deze wijkaanpak gestart in Bolsward-Noord. We organiseren in de hele gemeente activiteiten voor jong en oud, onder andere via Sociaal Collectief, Welzijn op Recept en Cool Súdwest. In 2023 maakten de vier Friese ziekenhuizen en zorgverzekeraars bekend dat zij onderzoek deden naar toekomstbestendige ziekenhuiszorg in Friesland. Eén van de mogelijkheden was dat het ziekenhuis in de huidige vorm in Sneek zou verdwijnen. Inmiddels is duidelijk geworden dat ziekenhuis Antonius in Sneek zich uit dit traject heeft teruggetrokken. De kwaliteit, nabijheid en toegankelijkheid van zorg voor onze inwoners staan voor ons voorop. In 2024 zijn we voortvarend aan de slag gegaan met de uitvoering van de moties van de gemeenteraad. Zo hebben we een impactanalyse laten uitvoeren, waarin de gevolgen voor onze regio in kaart zijn gebracht. Daarnaast hebben we inwoners actief betrokken via bijeenkomsten in Makkum, Koudum en Sneek.
Ook hebben we ziekenhuizen en zorgverzekeraars opgeroepen om samen met ons te komen tot een toekomstvisie voor de zorg in onze regio. Die oproep blijven we krachtig herhalen, in gesprekken en overleggen op lokaal, regionaal en landelijk niveau. We zetten ons in voor een sterke, bereikbare zorgstructuur die past bij onze grote en uitgestrekte gemeente — nu én in de toekomst. Onderwijs is ook onderdeel van de preventieve aanpak. Het is belangrijk voor de talentontwikkeling, het bieden van gelijke kansen en opleiding van toekomstige generaties. We stellen samen met de schoolbesturen een nieuw toekomstbestendig Integraal Huisvestingsplan (IHP) op voor het primair, voortgezet en speciaal onderwijs. We kiezen voor een zorgvuldig proces. Dit kost meer tijd dan aanvankelijk verwacht. Sporten en bewegen horen bij een gezonde leefstijl. In de visie ‘Sport ferbynt, de krêft fan bewege 2024+’ geven we aan dat we ons inzetten voor goed onderhouden, maatschappelijk inzetbare, gebruiksvriendelijke, toekomstbestendige en uitdagende sportaccommodaties. Dit heeft in 2024 geresulteerd in het onderzoek Binnensportaccommodaties en het memo Duurzaamheidsonderzoek drie zwembaden. Beiden zullen onderdeel gaan uitmaken van de nieuwe Visie duurzame en toekomstbestendige binnen- en buitensportaccommodaties.
Verder is er goed gebruikgemaakt van de subsidieregeling Bewegen in de openbare ruimte en zijn flinke stappen gezet in de ontwikkeling van Groene Sporthart Bolsward.
2. Wat hebben we daarvoor gedaan? Nr.
Actiepunt
Uitgevoerd?
Hoofdtaakveld Onderwijs 1.
We stellen een nieuw huisvestingsplan op voor het primair onderwijs, het voortgezet onderwijs en het speciaal onderwijs. Indicatoren/te behalen resultaat: - We hebben een nieuw toekomstbestendig Integraal Huisvestingsplan (IHP) onderwijs opgesteld voor; het primair, voortgezet en speciaal onderwijs. Toelichting: We stellen samen met de schoolbesturen een nieuw toekomstbestendig Integraal Huisvestingsplan (IHP) op voor het primair, voortgezet en speciaal onderwijs. We worden daarbij ondersteund door een externe partij. De gegunde partij is een specialist met ervaring in de regio, waarin ook de schoolbesturen hun vertrouwen hebben uitgesproken. We kiezen voor een zorgvuldig proces, dit kost tijd. We verwachten de uitkomst te kunnen delen met de raad in
Pagina 16 van 219
O24.003054
een raadsvergadering in de loop van 2025. Dit is uitstel van de oorspronkelijke planning. Dit komt met name door de financiële uitdaging van de gemeente. Een gedegen financiële onderbouwing is voor het investeringsprogramma, dat bij het IHP hoort, namelijk van groot belang. In het proces richting de begroting 2026, waarbij de voorjaarsnota het eerste ijkpunt is, zullen we de financiering van het IHP meenemen. 2.
We versterken de integrale kindaanpak. Indicatoren/te behalen resultaat: - We versterken de integrale kindaanpak door de bestaande IKA’s te ondersteunen en te subsidiëren en stimuleren ontwikkeling van nieuwe IKA’s. Toelichting: Om kinderen gelijke kansen te bieden is het belangrijk dat kinderopvang, onderwijs, zorg, sport en cultuur goed op elkaar aansluiten. We leggen voortdurend verbindingen tussen de verschillende beleidsterreinen en stimuleren de samenwerking tussen de diverse partijen. Via de gemeentelijk subsidieregeling IKA kunnen zij hiervoor subsidie ontvangen. We bespreken dit onderwerp actief in een werkgroep waarbij onder andere schoolbesturen, kinderopvangorganisaties en GGD zijn aangehaakt. Huisvesting van kinderopvang is geen zorgplicht van de gemeente, maar een integraal kindcentrum komt zonder gemeente moeilijk tot stand. In het nieuwe onderwijshuisvestingsplan is daarom opgenomen dat bij ieder huisvestingsvraagstuk de visie op opgroeien en ontwikkelen zo mogelijk wordt vertaald naar de huisvesting.
3.
We gaan door met de weekend- en zomerschool. Indicatoren/te behalen resultaat: - Er zijn weekend en -zomerscholen in Workum en Sneek en Weekendschool Studio (13-18 jaar). Toelichting: We verlenen een jaarlijkse subsidie aan stichting Weekendschool. Het is een uitdaging om voor het begrote budget uitvoering te geven aan alle initiatieven. We voeren gesprekken met stichting Weekendschool over de voorgenomen activiteiten en de bekostiging hiervan. Omdat de zomerschool een kostbaar aanbod is, gaan we met elkaar onderzoeken of er andere mogelijkheden zijn om de kosten te dekken en activiteiten efficiënter te organiseren. We kijken kritisch naar de voorgestelde activiteiten. Dit heeft ertoe geleid dat de incidentele subsidie trapsgewijs is afgebouwd en deze activiteiten op korte termijn binnen het financiële kader van de jaarlijkse subsidie passen.
4.
We investeren in preventie en vroegtijdige signalering om complexe trajecten en duurdere zorg te voorkomen. Indicatoren/te behalen resultaat: - De schoolmaatschappelijk werkers ondersteunen jeugdigen van 2-18 jaar op school en op de peuteropvang. - We werken samen met onderwijs en partners in onderwijszorgarrangementen. - We ontwikkelen een peuterplusgroep voor kinderen die niet in een reguliere peutergroep passen. Toelichting: De schoolmaatschappelijk werkers verrichten lichte ondersteuning op de scholen. Daarmee voorkomen we dat problemen groter worden en een beroep wordt gedaan op duurdere specialistische jeugdzorg. Alle scholen hebben voor een bepaald aantal uren schoolmaatschappelijk werkers, die jeugdigen op school kunnen ondersteunen op het gebied van sociaal-emotionele ontwikkeling. Door middel van NPO-middelen (Nationaal Programma Onderwijs) kon er extra ingezet worden op schoolmaatschappelijk werk. Positieve effecten hiervan waren onder andere: - meer verbinding met de scholen en de medewerkers op de school;
Pagina 17 van 219
O24.003054
-
meer tijd om met ouders te praten; meer gesprekken met de kinderen; verkorten van de wachttijden en meer tijd voor groepstrainingen.
Tijdens de LEA-bestuursvergadering (Lokale Educatie Agenda) eind 2024 hebben drie van de vijf schoolbesturen (Kyk, Wiis, Nije Gaast) van het primair onderwijs (PO) ingestemd met een financiële bijdrage voor het behoud van de inzet van schoolmaatschappelijk werk (SMW). BMS doet niet mee. De drie scholen die meedoen, zetten hiervoor de subsidie Zorg voor leerlingen in, dus niet hun eigen middelen. Hierdoor hebben we 1 fte van de 2 fte kunnen behouden. Al met al komen we dus wel tekort ten opzichte van de voorgaande jaren. Dit merken de scholen ook omdat er nu wachtlijsten ontstaan voor schoolmaatschappelijk werk. Wanneer kinderen aangemeld worden door de school voor ondersteuning van een schoolmaatschappelijk werker, kunnen zij niet altijd meteen geholpen worden. Het voortgezet onderwijs (VO) betaalt in zijn geheel niet (meer) mee, dus daar worden nu minder uren SMW ingezet. De ureninzet vanuit de kant van de gemeente op het VO is gelijk gebleven. De pilot lichte ondersteuning is gestart per oktober 2024. Deze pilot is opgezet om een stevig lokaal netwerk neer te zetten voor jeugdigen en hun ouders op het gebied van lichte ondersteuning. Door de pilot willen we meer inzicht krijgen in de ondersteuningsvragen. Daarnaast willen we zicht krijgen op de mogelijkheden om de ondersteuningsvragen op te laten pakken door het gebiedsteam en andere partijen in het voorliggend veld.
Denk hierbij aan de Jeugdgezondheidszorg (jgz), inzet van praktijkondersteuner GGZ-Jeugd bij de huisartsen, jongerenwerk (Sociaal Collectief), inzet van Home Start of Kind aan Huis (Humanitas), et cetera. Ook de lichte ondersteuning die het schoolmaatschappelijk werk biedt wordt daarin meegenomen. Door te investeren in lichte ondersteuning verwachten we ten eerste bij te dragen aan het welbevinden van de inwoners door deze te ondersteunen bij vragen en zorgen rondom opgroeien en opvoeden. Daarnaast verwachten we de druk op de specialistische jeugdzorg uiteindelijk te kunnen verminderen. Er wordt in de eerste maanden een nulmeting uitgevoerd om onder andere duidelijk te krijgen wat er onder lichte ondersteuning wordt verstaan, welke partijen dit al uitvoeren etc. Hiervoor worden onder andere de jeugdwerkers en school maatschappelijk werkers uit het gebiedsteam geïnterviewd. Sommige kinderen of jongeren hebben naast ondersteuning in het onderwijs ook jeugdhulp en/of zorg nodig om naar school te kunnen gaan. In een collectief onderwijs-zorg-arrangement wordt dit op school aangeboden. Kinderen of jongeren krijgen in een kleine groep een gecombineerde aanpak van onderwijs en specialistische jeugdhulp. Op deze manier willen we voorkomen dat kinderen de school verlaten, een langere tijd nauwelijks of geen onderwijs krijgen of in meer intensieve zorgtrajecten terecht komen.
Er vinden in onze gemeente verschillende pilots met collectieve onderwijs-zorg-arrangementen plaats. We zijn deze pilots verder aan het evalueren en onderzoeken hoe we het aanbod van onderwijs-zorgarrangementen structureel kunnen inbedden in onze gemeente. Vanaf januari 2025 zal het onderwijszorgarrangement op SBO Wetterwille voor het derde jaar ingezet gaan worden. Ook provinciaal wordt er ingezet op de verbinding tussen onderwijs en zorg. De onderwijszorgarrangementen in SWF worden meegenomen in het provinciale actie onderzoek en in het provinciale overzicht van voorbeelden. Hieruit worden kaders ontwikkeld voor bestuurders voor de structurele inzet van onderwijszorgarrangementen. We onderzoeken de mogelijkheden voor een passende plek voor kinderen in de leeftijd van 2 tot 4 jaar met gedrags-, ontwikkelings- of opgroeiproblemen, waarbij de ondersteuningsbehoefte momenteel niet valt binnen de reguliere kinderopvang en ook niet binnen het BEC (Behandel en Expertise Centrum). We zijn met partners in de kinderopvang, jeugdhulp, GGD en onderwijs in gesprek om een passende oplossing voor deze doelgroep te vinden. In het kader van inclusief onderwijs is de insteek om met elkaar de bestaande ondersteuningsstructuren te versterken. 5.
We faciliteren jongeren tot het behalen van een startkwalificatie, het verkleinen van schooluitval en het maken van keuzes die kansrijk zijn op de arbeidsmarkt. Indicatoren/te behalen resultaat:
Pagina 18 van 219
O24.003054
-
We faciliteren dat jongeren (12-23 jaar) goede keuzes maken die kansrijk zijn op de arbeidsmarkt. We werken aan het voorkomen van schooluitval en begeleiden jongeren en jongvolwassenen naar het halen van een startkwalificatie, naar passend werk of dagbesteding.
Toelichting: We stimuleren dat scholen de leerlingen die verzuimen melden bij team Leerplicht, zodat deze leerlingen zo snel mogelijk in beeld komen. PO en VO Leerplicht, MBO Leerplicht en Doorstroompunt werken hiervoor samen met scholen, de collega’s van de Gebiedsteams, de GGD en met samenwerkende partijen als Pastiel en AZC. Daarnaast blijft de monitoring van “oud-uitvallers” ook doorgaan. Dankzij de genoemde samenwerking en contacten met de scholengemeenschappen om uitval te voorkomen, zien we dat in 2024 de verzuimmeldingen omhooggaan. Ten opzichte van eind 2023 is er eind 2024 een stijging van 15%. Er wordt beter en sneller gemeld door scholen, waardoor we problematiek eerder signaleren en kunnen voorkomen dat jongeren langdurig thuis komen te zitten of voortijdig schoolverlater worden. We zien dit ook in de cijfers terug. In het vierde kwartaal is het aantal voortijdig schoolverlaters gedaald van 56 (derde kwartaal) naar 19. 6.
Als een leerling aan het begin van het schooljaar in aanmerking komt voor een OV- kaart, regelen we dat. Indicatoren/te behalen resultaat: - We verstrekken een OV-pas als de school voor voortgezet (speciaal) onderwijs meer dan 11 kilometer van het woonadres gelegen is. Toelichting: Deze regeling loopt al een aantal jaren, vanaf 2018. De regeling loopt goed. Mensen met een inkomen tot en met 120% van de voor hen van toepassing zijnde bijstandsnorm krijgen het volledige abonnement vergoed, mensen met een inkomen hoger dan 120% van de bijstandsnorm, 30% korting op een abonnement. Met het busabonnement (Busvrij) kunnen scholieren door heel Fryslân reizen. De treinabonnementen zijn voor Stavoren-Sneek, Koudum-Molkwerum-Sneek, Hindeloopen-Sneek en Workum-Sneek. Op basis van de hardheidsclausule kennen we heel soms een ander traject toe, bijvoorbeeld Sneek-Leeuwarden. De abonnementen lopen meestal per schooljaar, maar er zijn ook abonnementen die later dan begin schooljaar ingaan. Alle abonnementen lopen een jaar. Over de financiering van deze regeling zijn afspraken gemaakt met de provincie. De provincie zou met ingang van schooljaar 2024-2025 met de subsidie stoppen. Maar in april 2024 is door de provincie besloten om de regeling ook voor schooljaar 2024-2025 te financieren. De Scholierenregeling OV 2024-2025 is recentelijk nog aangepast.
Hoe het vanaf 2025-2026 komt, is nog niet duidelijk. Er worden gesprekken gevoerd tussen de treinvervoerder (Arriva) en de provincies (Groningen en Fryslân) over eventuele nieuwe producten voor de regionale trein. Ook het Rocov (Regionaal Overleg Consumentenbelangen Openbaar Vervoer) wordt hierbij betrokken. Er wordt onderzocht of er nieuwe of vernieuwde producten kunnen worden geïntroduceerd, waaronder een kortingsproduct voor scholieren in de hele treinconcessie. Zodra er meer duidelijkheid is, brengt de provincie ons op de hoogte. Daarnaast hebben we vanaf 15 december 2024 een nieuwe busvervoerder, Qbuzz. Tot 1 maart 2025 kunnen inwoners met een Arriva Meedoenpas gratis met Qbuzz reizen. De gemeente onderhandelt met Qbuzz over de situatie vanaf 1 maart 2025.
Via Actualisatie PB2023 beschikbaar gestelde middelen:
2023
2024
2025
2026
2027
Opstellen nieuw huisvestingsplan
40
0
0
0
0
Indexeren investeringsprogramma onderwijshuisvesting
37
46
55
64
73
Doorgaan met de weekend- en zomerschool
42
50
50
50
50
Investeren in preventie en vroegtijdige signalering (Bestaande activiteiten intensiveren) Investeren in preventie en vroegtijdige signalering (Pilot Onderwijs-zorgarrangementen)
10
10
10
10
10
100
0
0
0
0
Pagina 19 van 219
O24.003054
Pagina 20 van 219
O24.003054
Nr.
Actiepunt
Uitgevoerd?
Hoofdtaakveld Sport 7.
We stellen nieuw sportbeleid en een visie voor sport en bewegen in de openbare ruimte op. Indicatoren/te behalen resultaat: - In november 2022 is een visie op Bewegen in de Openbare Ruimte vastgesteld onder de naam Bûtengewoan bewege yn Súdwest-Fryslân. - In 2023 is het sportbeleid herijkt en vastgesteld. Toelichting: In december 2023 is de sport- en beweegvisie ‘Sport ferbynt, de krêft fan bewege 2024+’ vastgesteld. Dit actiepunt is afgerond. Visie op duurzame en toekomstbestendige sportaccommodaties In de visie ‘Sport ferbynt, de krêft fan bewege 2024+’ geven we aan dat we ons inzetten voor goed onderhouden, maatschappelijk inzetbare, gebruiksvriendelijke, toekomstbestendige en uitdagende sportaccommodaties. In 2023 is onderzoeksbureau HEVO gevraagd om een quickscan uit te voeren naar de 16 gemeentelijke binnensportaccommodaties en de duurzaamheid van onze drie gemeentelijke zwembaden. Dit heeft in 2024 geresulteerd in het onderzoek Binnensportaccommodaties en de Memo Duurzaamheidsonderzoek drie zwembaden. Het onderzoek Binnensportaccommodaties beschrijft de aspecten die bepalend zijn voor de afweging tussen sloop, renovatie of nieuwbouw. Behalve de bouwkundige- en installatietechnische staat van de binnensportaccommodatie wordt in het onderzoek ook gekeken naar onder andere de uitstraling van het gebouw, veiligheid, de exploitatie (energielasten) en de sociale cohesie.
Oftewel, het gebruik van het gebouw, het toekomstperspectief, de vitaliteit in de kern en de beschikbaarheid van een alternatieve fysieke ontmoetingsplaatsplaats binnen de kern. Samen zijn stappen gezet om vanuit een integrale benadering van duurzaamheid de sportaccommodaties in de gemeente toekomstproof te maken. Dit doen we vanuit het Raamwerk voor Strategische Duurzame Ontwikkeling (RSDO. De essentie van dit afwegingskader is dat je van alle kanten kijkt naar het betreffende sportobject om een integrale afweging te maken, met uiteenlopende criteria, zoals duurzaamheidscriteria (energie, circulariteit en biodiversiteit) en assetmanagementcriteria (gewenste levensduur, huidig en toekomstig gebruik en onderhoudbaarheid). En natuurlijk maatschappelijke criteria als de behoefte van huidige en toekomstige gebruikers en de verbindende rol van de locatie. Met dit kader hebben we geleerd hoe we eenduidig gefundeerde, integrale keuzes kunnen maken waarmee sportaccommodaties niet alleen duurzaam, maar in alle opzichten toekomstbestendig worden. Het onderzoek Binnensportaccommodaties en het Memo Duurzaamheidsonderzoek drie zwembaden zullen onderdeel gaan uitmaken van de nieuwe Visie duurzame en toekomstbestendige binnen- en buitensportaccommodaties.
8.
We zetten in op gratis buitensportmogelijkheden en speelmogelijkheden. Indicatoren/te behalen resultaat: - We keuren, onderhouden en vervangen de sport- en speelvoorzieningen in openbare ruimten.
Pagina 21 van 219
O24.003054
Toelichting: Per jaar worden alle speeltoestellen die openbaar toegankelijk zijn driemaal geïnspecteerd. Alle toestellen zijn in 2024 driemaal geïnspecteerd. De geconstateerde gebreken zijn direct opgelost. Openbaar toegankelijke speeltoestellen bij basisscholen zijn in 2024 tweemaal geïnspecteerd. In Exmorra, Warns, Dearsum en diverse locaties in Sneek zijn speeltoestellen vervangen en in Ysbrechtum is het trapveld opgeknapt. In Molkwerum is in samenwerking met dorpsbelang de volledige speelplek en het trapveld aangepakt. In Hemelum, Wommels, Itens, Stavoren zijn voorbereidende gesprekken gevoerd. Het doel is om voor de zomervakanties zoveel mogelijk van deze vervangingen uit te voeren. Vier voetbal-/pannakooien uit de projecten Sneker Wijkaanpak en nieuwbouwwijk Oudvaart zijn toe aan groot onderhoud of vervanging. Dit gaat met name om het vervangen van de kunstgrasondergrond. Met een leverancier is een proef opgestart met een nieuwe vorm van ondergrond waarbij de bestaande kunstgrasondergrond kan blijven liggen. De proef loopt een jaar. De resultaten nemen we mee in de vervangingsplanning voor de kunstgrasondergronden. We voeren daarnaast een verbeterslag door in de digitale registratie van speeltoestellen in ons beheersysteem Geovisia. We kunnen met dit systeem nog beter grip houden op veilige speelplaatsen en continuïteit in onze werkwijze. 9.
In wijken met weinig groen investeren in speeltoestellen, wandelpaden en gratis buitensportfaciliteiten met extra aandacht voor kinderen met een beperking. Indicatoren/te behalen resultaat: - We kennen subsidies toe voor beweeg- en speelvoorzieningen in de openbare ruimte. Toelichting: Naast de vastgestelde Visie BIOR, Bûtengewoan bewege yn Súdwest-Fryslân, is de subsidieregeling Bûtengewoan bewege yn Súdwest-Fryslân ingericht. Binnen de nieuwe initiatieven is veel vraag naar vergroening maar ook naar Urban Sports. Voorbeelden van Urban Sports zijn skateboarden, BMX, inlineskaten, stuntsteppen, pannavoetbal en freestyle voetbal, freerunning, tricking, 3x3 basketbal. Vanuit BIOR-subsidieaanvragen is een calisthenics-toestel geplaatst in het Zwettepark. Dit is onderdeel van een revitalisatie van het totale Zwettepark. Er is een werkgroep samengesteld met onder andere de wijkvereniging en basketbalvereniging Menhir, die een plan ontwikkelt (oktober) voor een 3x3-veld en nieuwe skateattributen voor Zwettepark. In de zomer zijn vanuit Simmer yn Súdwest al activiteiten in het Zwettepark georganiseerd op een tijdelijke pumptrack. Daar was veel deelname. Met behulp van een procesbegeleider is een projectplan opgesteld in het laatste kwartaal van 2024 en is de subsidie voor de aanleg van een pannakooi en 3x3-veld in het Zwettepark ingediend en goedgekeurd.
De realisatie van de plannen zal plaatsvinden in 2025. In de plannen is verwerkt dat de 3 x 3 ook toegankelijk zal zijn voor rolstoelgebruikers. De subsidies voor een beachveld in Stavoren en een jeu-de-boulesbaan in Iens zijn toegekend. De realisatie zal in 2025 plaatsvinden. Voor de aanleg van multicourts in Heeg en Scharnegoutum is vanuit de servicelijn van sportakkoord 2.0 een procesbegeleider in de zomer aan de slag gegaan om vanuit een breed participatietraject te komen tot plannen. De plannen zullen in het eerste halfjaar van 2025 klaar zijn. Hiervoor zullen dan ook subsidieaanvragen worden ingediend. Er zijn daarnaast aanvragen voor advies over BIOR-initiatieven binnengekomen voor een jeu de boules-baan in Tsjerkwerd, een beweegcircuit in Bolsward en de aanleg van een multicourt (o.a. 3x3) in Workum. Vanuit Spitaal in Noorderhoek is een vraag gekomen voor een speeltoestel dat geschikt is voor kinderen met een lichamelijke beperking. Bij het verlenen van een subsidie wordt extra aandacht gegeven aan ’toegankelijkheid’. Bij toegankelijkheid gaat het erom dat iedereen, met of zonder beperking, de kans krijgt gebruik te
Pagina 22 van 219
O24.003054
maken van onze voorzieningen. Iedereen moet volwaardig kunnen deelnemen aan de samenleving. 10.
We hebben specifieke aandacht voor beweegpaden in wijken en we onderzoeken de mogelijkheid voor een gravel-mountainbike-route in onze gemeente. Dit gaan we samen met inwoners verder vormgeven. Indicatoren/te behalen resultaat: - We onderzoeken de behoefte aan specifieke wandel- en beweegroutes en een gravelmountainbike-route en nemen een besluit over het vervolg. Toelichting: In het coalitieakkoord staat dat de gemeente onderzoek gaat doen naar het gebruik van mountainbike- en gravelbikepaden. De gemeente vindt de ontwikkeling van dergelijke paden belangrijk en wil daarom graag aansluiten bij het in het najaar van 2024 door de Nederlandse Toerfietsunie (NTFU) gepresenteerde landelijke document “Nieuwe paden. Mountainbike- en gravelbikevisie 2035”, over de ontwikkeling van gravel- en mountainbikeroutes In Nederland. De NTFU vraagt daarin medewerking van provincies, gemeenten, natuurorganisaties, ANWB, et cetera, om zo te komen tot een landelijk netwerk van veilig toegankelijke paden in 2035. De NTFU presenteert zich als regiehouder en expert. Door aan te sluiten bij de NTFU-visie komt de gemeente tegemoet aan de ambitie uit het coalitieakkoord, alleen niet door het doen van eigen onderzoek, maar door uit te gaan van de NTFU-visie en zo mee te liften op landelijke ontwikkelingen.
11.
We stimuleren de samenwerking tussen verenigingen en zorgen er voor dat iedereen zo lang mogelijk mee kan doen in het verenigingsleven. Indicatoren/te behalen resultaat: - We nemen deel aan de pilot Leve de Vereniging. - We subsidiëren verenigingen voor het toekomstbestendig maken van of vitaliseren van hun vereniging. - Verenigingsondersteuners ondersteunen de verenigingen bij het toekomstbestendig maken van hun vereniging. - We herijken de sportsubsidies. Toelichting: We hebben deelgenomen aan de pilot Leve de Vereniging. Er is een evaluatie geweest van het proces en de resultaten. Tijdens de pilot zijn per regio verschillende onderzoeken of acties uitgezet. Dit heeft veel informatie opgeleverd. De pilot heeft uiteindelijk niet geleid tot één oplossing of een methode opgeleverd om te komen tot toekomstbestendige verenigingen, die over de hele gemeente en provincie uitgerold kan worden. Verenigingen hebben elk hun eigen uitdagingen en daarvoor is maatwerk nodig. De raad is actief geïnformeerd over de pilot en de resultaten. Het blijven inzetten op toekomstbestendige cultuur- en sportverenigingen is onder andere een vervolg op de pilot Leve de Vereniging en heeft onder voorbehoud een plek gekregen in de Regiodeal Zuidwest-Fryslân.
Ondertussen ligt er een globale opzet voor een plan van aanpak voor het project Vitale verenigingen, voor de toekomstbestendigheid van verenigingen en vrijwilligers ten behoeve van de pijler Mienskip. Dit is in samenwerking opgesteld door Keunstwurk, Sport Fryslân en Doarpswurk. Het doel van dit project is een toekomstbestendig verenigingsleven (cultuur en sport) creëren, waarin vrijwilligers zich gewaardeerd voelen en duurzaam betrokken blijven, en waar inwoners actief kunnen deelnemen en elkaar ontmoeten. Er is een eerste brainstorm over de invulling van de pilot Leve de vereniging onder de regiodeal geweest is. Dit heeft geresulteerd in een houtskoolschets. Binnen de regelingen voor sportsubsidies is een regeling voor vitalisering van verenigingen en stichtingen. Verenigingen en stichtingen kunnen gebruikmaken van deze regeling als ze plannen hebben om te verduurzamen of te vitaliseren. Deze regeling staat gedurende het hele jaar open.
Pagina 23 van 219
O24.003054
Verenigingsondersteuners, behorende bij het beweegteam SWF, ondersteunen verenigingen als het gaat om het versterken van samenwerking, (mee)organiseren van activiteiten of nieuw aanbod en het aantrekken van vrijwilligers en nieuwe leden. Ook worden verenigingen ondersteund om het bestuurlijk kader op orde te brengen of te professionaliseren. In 2024 zijn de sportsubsidieregelingen herijkt. De basis hiervoor ligt in het in december 2023 vastgestelde sport- en beweegbeleid ‘Sport ferbynt, de krêft fan bewege 2024+’. Hierbij zijn twee sportsubsidies, de vitaliseringssubsidie en de opleidingensubsidie, samengevoegd. Ook de subsidie voor gehandicaptenteams is aangepast en heet voortaan Iedereen doet mee. 12.
We blijven investeren in buitensport accommodaties waaronder de ontwikkeling van sporthart Bolsward. Indicatoren/te behalen resultaat: - We vervangen minimaal twee kunstgrasvelden. - Ontwikkeling Sporthart Bolsward gaat van initiatieffase naar definitiefase. Toelichting: Kunstgrasveld In Makkum is een kunstgrasveld gerealiseerd. In Arum is dat in oktober gestart. In Bolsward is in september een gesprek geweest tussen de werkgroep en de gemeente. De werkgroep heeft als wens extra kunstgras en vervanging van een half kunstgrasveld. Er wordt een doorrekening van de kosten gemaakt. Nu het bij Sporthart Bolsward mogelijk is om het verlies van een volwaardig veld te compenseren, ontstaat er ook ruimte om het parkeerterrein zodanig te vergroenen dat hittestress kan worden voorkomen. Sporthart Bolsward De basis van Sporthart Bolsward is de Gebiedsvisie het Groene Hart van Bolsward met als ondertitel “van sportcomplex naar sportpark”. Deze visie is gemaakt samen met partijen in en rondom dit gebied en bevat een stappenplan. Op 8 december 2022 heeft de Werkgroep het Groene Sporthart van Bolsward - mede namens 22 belanghebbende partijen - een plan van aanpak overhandigd. Dit plan vormt de sleutel naar succes, omdat na de realisatie van nieuwbouw het gewenste park kan worden aangelegd.
Daarnaast hebben deze partijen aangegeven breed te willen samenwerken aan een inclusieve samenleving ter bevordering van een brede welvaart. Het gaat hier om een integrale afweging waarbij het sociaal en ruimtelijk domein worden verbonden. Onze leidraad is samenwerken met de Mienskip op basis van co-creatie. De ruimtelijke kwaliteit wordt gebruikt om de gezondheid van onze inwoners te faciliteren, bevorderen en beschermen in samenwerking met lokale zorgaanbieders. Ontwikkelgebied A (de multifunctionele sportaccommodatie) Op 23 mei 2024 heeft de raad unaniem ingestemd met het beschikbaar stellen van een bijdrage uit het Ontwikkelfonds van € 1.000.000. De Werkgroep Groene Sporthart Bolsward kan met verwijzing naar dit besluit fondsen en donateurs aanschrijven voor een bijdrage voor een nieuw gebouw. Deze aanpak heeft al effect. Eind 2024 was er een bedrag van € 600.000 toegezegd door 3 fondsen. Ontwikkelgebied B (het zwembadterrein met stadscamping) Op 16 juli 2024 heeft het college een actieve raadsinformatie vastgesteld over de Procesaanpak toekomstbestendig plan Ontwikkelgebied B Bolsward.
Pagina 24 van 219
O24.003054
Via Actualisatie PB2023 beschikbaar gestelde middelen:
2023
2024
2025
2026
2027
Bewegen in de Openbare Ruimte
140
140
140
140
140
Motie Sportmiddelen voor gehandicapten
100
100
100
100
100
Keuren buitensport- en speelmogelijkheden
55
55
55
55
55
Investeren in buitensport accommodaties
0
35
35
35
35
Nr.
Actiepunt
Uitgevoerd?
Hoofdtaakveld Cultuur 13.
We willen in deze coalitieperiode een groot sport of cultuur evenement dat bijdraagt aan positieve gezondheid en past bij onze identiteit. Indicatoren/te behalen resultaat: - We onderzoeken of we naast The Passion en Arcadia in deze coalitieperiode nog een groot sport of cultuurevenement kunnen binnenhalen of organiseren. Toelichting: The Passion heeft in 2023 plaatsgevonden. Arcadia vindt plaats in 2025. Hiervoor zijn middelen beschikbaar. We hebben onderzocht of we deze coalitieperiode nog een groot cultuurevenement kunnen binnenhalen of organiseren. Hiervoor zijn echter geen specifieke middelen beschikbaar gesteld. De beperkte financiële ruimte vraagt om creatieve oplossingen en mogelijk nieuwe samenwerkingsverbanden met externe partijen. Daarnaast is in de laatste maanden van 2024 een subsidieregeling ‘Een jaarrond cultuur 2025’ opgesteld. Het college van B&W heeft deze subsidieregeling begin december vastgesteld en heeft besloten voor deze subsidieregeling als subsidieplafond een budget van € 180.000,- beschikbaar te stellen. Een bedrag van € 20.000,- wordt ingezet voor capaciteit voor de behandeling van deze subsidieregeling. De raad is hierover in december via Actieve Informatie geïnformeerd.
Het college van B&W wil met de regeling bijdragen aan een jaarrond cultureel programma, door activiteiten in het voor- en naseizoen te stimuleren, en hiermee de aantrekkelijkheid van de gemeente te vergroten, zowel voor inwoners als bezoekers. De regeling stimuleert daarnaast samenwerking tussen culturele instellingen en andere partijen, wat bijdraagt aan de bredere economische ontwikkeling en gastvrijheidseconomie van de gemeente. Dit sluit tevens aan bij de ambities uit het vastgestelde Cultuurbeleid, Gastvrijheidseconomie en de Evenementenvisie. De regeling treedt in werking op 1 januari 2025.
14.
We doen mee aan Arcadia als grote gemeente, omdat er mooie activiteiten geprogrammeerd kunnen worden voor eigen inwoners en toeristen. Indicatoren/te behalen resultaat: - We stellen samen met Arcadia een plan op met daarin thema en activiteit(en). Toelichting: In 2025 vindt de tweede editie van Cultuurtriënnale Arcadia plaats van 17 mei tot en met 24 augustus. Arcadia is een 100-daags cultuurprogramma verspreid door Friesland met professionele kunst en een open programma waar initiatieven uit de mienskip aan mee kunnen doen. Vanuit Súdwest-Fryslân sluiten we aan bij Arcadia waarbij wij inzetten op het faciliteren van initiatieven uit onze gemeente en de mienskip. In de programmabegrotingen van 2023, 2024 en 2025 is jaarlijks €75.000 gereserveerd. Dat betekent dat er tot en met 2025 €225.000 beschikbaar is. De beoogde besteding van deze middelen is op 12 november 2024 in de collegevergadering vastgesteld. De middelen worden ingezet via een subsidieregeling ‘Arcadia SWF 2025 (€145.000), het project ‘De Siel van Súdwest (€50.000) en organisatiekosten van Arcadia (€30.000). Op 3 december 2024 is de subsidieregeling in werking getreden. De gemeenteraad ontvangt via Actieve Informatie een nadere toelichting op de inzet van het budget.