Bijlage 1 - Grondstoffenbeleid 2023-2027

Inzamelkosten De hoogte van de afvalstoffenheffing in Súdwest-Fryslân is Friesland-breed gemiddeld te noemen. Dit is eerder ook beschreven in de notitie ‘Vervolgstappen richting grondstoffenbeleid’. In bijlage 3 is de afvalstoffenheffing voor meerpersoonshuishoudens per Friese gemeente in 2023 opgenomen. De gemeente voert de inzameling zelf uit, omdat blijkt dat dit efficiënter is dan uitbesteden. Bovendien kan er een hoge dienstverlening worden aangeboden. Inwoners zijn hier ‘grutsk’ op. Verwerkingskosten (autonoom) De verwerkingskosten van Omrin laten in de meerjarenbegroting een stijging zien. De kosten stijgen, doordat de personeelskosten (10%) en de overige kosten (onderhoud/chemicaliën) met meer dan 15% stijgen. Dit resulteert in de meerjarenbegroting tot een hoger tarief wat de gemeente voor de verwerking van restafval en gft moet gaan betalen. Teruggerekend per huishouden komt dat naar verwachting neer op een stijging van circa C 4,-. Daarbovenop komt dat er in 2023 en 2024 een korting van C 10,- per ton restafval wordt gegeven, welke in 2025 komt te vervallen. Door het wegvallen van de korting komt er gemiddeld nog eens C 4,50 per huishouden bij per 2025. Tot slot is er nog het risico dat de verbrandingsbelasting en CO2-heffing op restafval verder gaat oplopen (relatief).

Dat heeft tot gevolg - als de hoeveelheid overgebleven restafval gelijk blijft - dat de kosten verder gaan stijgen. Pas als de hoeveelheid restafval dat wordt verbrand verlaagt, is de kans groot dat de kosten minder of niet zullen stijgen. Dit kan worden beschouwd als een indirecte prijsprikkel die overgebracht moet worden naar de inwoners. Exploitatie In dit beleidsplan worden de nodige maatregelen genoemd, die ook extra kosten tot gevolg hebben. Voor de planperiode 2023-2027 is onderstaand schema opgesteld om een beeld te geven van de verwachte kosten per jaar. Echter kunnen deze incidentele kosten worden betaald uit bestaande budgetten. Een eventueel tekort bij maatregelen kan worden gedekt door de egalisatiereserve afvalstoffenheffing. Maatregel Invoering ja/ja-sticker (indien mogelijk) Inzet handhaving (o.a. controle bedrijfsafval in grijze container) Opschonen containerbestand (eigen dienst) Milieuparkjes toevoegen Kringloopcontainer op milieustraten Communicatiecampagne

Pagina 23 van 39

Periode Vanaf 2024 Vanaf 2024 Vanaf 2024 Continu Vanaf 2024 Vanaf 2024

Kosten per jaar C 5.000,- eenmalig C 20.000,C 0,C 30.000,C 5.000,C 40.000,-

Inzet afvalcoaches Compostbak of scheidingsbakje voor huishoudens Aanpak zwerfafval TOTAAL

2024-2026 2024-2026 Vanaf 2024

C 50.000,C 100.000,C 50.000,C 300.000,-

Investeringen Vanuit dit beleidsplan worden geen investeringsvoorstellen gedaan. Uit het nog op te stellen ‘Uitvoeringsprogramma brenglocaties’ volgen wel de nodige financieringsvoorstellen. Het gaat om geld voor renovatie en eventueel een nieuwe brenglocatie en “sirkulêr ambachtssintrum” op nog te bepalen locaties. Om een beeld te geven van mogelijke kosten wordt onderstaande alvast gedeeld. Deze bestuurlijke keuzes volgen uit het uitvoeringsprogramma. ^ Het renoveren van de milieustraten van Koudum en Heeg zou circa C 1.400.000,- gaan kosten; ^ een nieuwe brenglocatie in de vorm van een “sirkulêr ambachtssintrum kost minimaal C 1.500.000,(bij 30.000 bezoekers) en maximaal C 4.000.000,- (bij 100.000 bezoekers). Deze kosten zijn exclusief eventuele grondaankoop. Per huishouden gaat het dan om een stijging van respectievelijk C 3,- en C 8,-. In 2022 en 2023 is door de gemeenteraad wel een besluit genomen over de nieuwe huisvesting buitendienst in Bolsward. Een deel van de investering (en daarmee de jaarlasten) worden gedekt uit de afvalstoffenheffing. Dit leidt tot een stijging van circa C 11,- per huishouden. Als gevolg daarvan wordt de milieustraat van Sneek gerenoveerd. De middelen à C 1.500.000,- zijn beschikbaar en de hieruit voortvloeiende jaarlasten worden volledig vergoed vanuit de afvalstoffenheffing. Dit heeft een stijging van C 3,- per huishouden tot gevolg.

Effecten voor afvalstoffenheffing Bovenstaande opsommingen hebben de nodige effecten op de afvalstoffenheffing van de komende jaren. In onderstaand schema is weergegeven: (1) de bestuurlijke besluiten rondom de huisvesting in Bolsward en de milieustraat van Sneek, (2) de verwachte prijsontwikkelingen als gevolg van de verwerking bij Omrin en (3) en de bestuurlijke keuzes als gevolg van dit beleidsplan en het nog op te stellen uitvoeringsprogramma. De kosten binnen de afvalbegroting worden nu voor 96% gedekt uit de afvalstoffenheffing. Het is mogelijk om het dekkingspercentage te verhogen tot 100%. De behandeling hiervan wordt meegenomen in de Programmabegroting van 2024. De eventuele financiële gevolgen per huishouden zijn daarom opgenomen in onderstaand schema. Mogelijke indexaties zijn buiten beschouwing gelaten. Maatregel Bestuurlijke besluiten Renovatie milieustraat Sneek Huisvesting buitendienst Bolsward

Autonome ontwikkelingen Stijging verwerkingskosten Stijgende kosten Omrin door wegvallen korting Bestuurlijke keuzes Acties vanuit beleidsplan (uit exploitatie) 100% dekking voor afvalstoffenheffing Elektrificatie huisvuilwagens (de extra lasten) Realiseren van “sirkulêr ambachtssintrum” Investeren in andere locaties (volgt uit uitvoeringsprogramma) Betere milieuprestaties (meer grondstoffen = minder kosten) TOTAAL

Pagina 24 van 39

Periode

Investeringskosten

Effect tarief afvalstoffenheffing

Vanaf 2024 Vanaf 2026/2027

C 1,5 miljoen C 10 miljoen vanuit afvalbegroting

C 3,C 11,-

Vanaf 2025 Vanaf 2025

N.v.t. N.v.t.

C 4,C 4,50

Vanaf 2024 Vanaf 2024 N.t.b. N.t.b. N.t.b.

C 300.000,N.v.t. PM PM PM

C 0,C 12,PM PM PM

Vanaf 2024

PM (positief) C 34,50 + PM

Om bovenstaande cijfers te verhelderen en goed in beeld te krijgen, zijn de drie blokken uitgewerkt tot twee lijnen in een grafiek. In de grafiek wordt uitgegaan van de afvalstoffenheffing van een meerpersoonshuishouden. Voor die huishoudens bedraagt de afvalstoffenheffing in 2023 afgerond C 270,- (zie figuur 10.2 hieronder). De blokken zijn in de grafiek uitgewerkt tot twee scenario’s: ^ ^

scenario 1 (blauwe lijn): betreft de bestuurlijke besluiten en de autonome ontwikkelingen; scenario 2 (rode lijn): betreft de bestuurlijke besluiten, de autonome ontwikkelingen en de bestuurlijke keuzes (zover deze al op geld zijn te zetten).

De scenario’s geven een doorkijk tot aan 2027, want daarna zullen de financiële gevolgen van het elektrificeren van huisvuilwagens, het realiseren van een “sirkulêr ambachtssintrum”, het renoveren van andere brenglocaties en de mogelijke besparingen als gevolg van minder afval (en meer grondstof). Daarom gaan de lijnen over in stippenlijnen, omdat hier nog geen invulling aan is te geven.

Situatie FBedrag Eenpersoonshuishouden C 225,24 Meerpersoonshuishouden C 269,64 Recreatiewoning C 225,24 Voor extra container restafval C 196,56 Figuur 10.2: overzicht van tarieven voor huishoudens in 2023.

Pagina 25 van 39

11. Conclusies & aanbevelingen De gemeente staat voor een belangrijke transitie in de afvalwereld, of eigenlijk grondstoffenwereld. Grondstoffen worden schaarser en het verwerken van restafval wordt duurder. Súdwest-Fryslân wil een stevige bijdrage leveren aan een circulaire economie in 2050 door realistische doelen te stellen. Eén van de doelstellingen is om de hoeveelheid restafval te verlagen van 150 kilo per inwoner per jaar naar 130 kilo in 2027. Voor het jaar 2050 streven we naar 0 kilo restafval. Dat betekent dat alles wordt beschouwd en gebruikt als grondstof. Daarnaast wordt gestreefd naar een hoger scheidingspercentage: van 75% naar 80% in 2027. De doelstellingen zijn ambitieus, maar realiseerbaar. De gemeente denkt deze doelstellingen te kunnen behalen door de combinatie van bron- en nascheiding voort te zetten en verder door te ontwikkelen. Zowel bij bron- als nascheiding is nog voldoende ‘winst’ te behalen. Bij de bronscheiding ligt de bal vooral bij de gemeente, door goede en toekomstbestendige brenglocaties te realiseren. Voor de nascheiding ligt de bal bij verwerker Omrin. Door betere technieken kan Omrin de reststromen steeds beter scheiden en blijven er dus meer grondstoffen over en minder afval. Súdwest-Fryslân heeft de ambitie om een “sirkulêr ambachtssintrum” te realiseren.

De invulling hiervan en op welke locatie dit gerealiseerd gaat worden, volgt uit het ‘Uitvoeringsprogramma brenglocaties’ dat medio 2024 wordt voorgelegd aan de gemeenteraad. Tot slot zijn de communicatiecampagne en de inzet van handhaving belangrijke pijlers voor het behalen van de doelstellingen. Door inwoners bewuster te maken van het belang van het scheiden van afval en grondstoffen, heeft dit positieve effecten voor de afvalberg en de kosten op de lange termijn.

r

1

r

Meer h ergebrui k

r

1 Hoge rvice ' ichtby

Clommuni catie en handhavir •i

r

1 Minder

grreastafvale nn meer ondstoffe

A

Bestuurlijke keuzes Hieronder volgt een opsomming van de bestuurlijke keuzes vanuit dit beleidsplan: 1. Súdwest-Fryslân sluit zich aan bij de Rijksambitie om in 2050 een circulaire economie te realiseren met als doel 100% grondstof en geen reststromen meer; 2. als (tussen)doel de hoeveelheid reststromen terug te brengen naar gemiddeld 130 kilo per inwoner per jaar in 2027 en 100 kilo in 2030; 3. het continueren en doorontwikkelen van de combinatie bron- en nascheidingsstrategie; 4. in te zetten op een goede communicatie- en bewustwordingscampagne met handhaving als sluitstuk; 5. de denkrichting voor de toekomstige brenglocaties vanuit de gemeentelijke visie vast te stellen, om hier vervolgens via een ‘Uitvoeringsprogramma brenglocaties’ uitvoering aan te geven (definitief besluit en financiële gevolgen); 6. in het uitvoeringsprogramma de ambitie voor een “sirkulêr ambachtssintrum” op te nemen en hier verder invulling aan te geven.

Pagina 26 van 39

Bijlagen Bijlage 1: enquêteresultaten Hieronder wordt in een infographic de uitkomsten in het kort omschreven en uitgebeeld. De gehele rapportage is als aparte bijlage toegevoegd.

r

"— hk3

SJ CU CU

1

Ş-S'ì *sj

'w

«T'l

VJ

z

O*

Z

ĩj

Ž' ky U b i 5» I

CÄ

Pagina 27 van 39

VJ

CU lÄ Ü v/)

Bijlage 2: bezoekersaantallen milieustraten Aantal bezoekers milieustraat Sneek 2022 Totaal = 25662 20000

18657

18000 16000 14000 12000 10000 8000 6000 4000 2000 0

■ Aantal bezoekers

Aantal bezoekers milieustraat Bolsward 2022 Totaal = 60953 18000

16000

14000

12000

10000

8000

6000

4000

2000

0

Pagina 28 van 39

Aantal bezoekers milieustraat Heeg 2022 Totaal s 4036 2500 2321

2000

1500

1000

500

0

Pagina 29 van 39

Bijlage 3: huidige afvalstoffenheffing in vergelijking met andere Friese gemeenten In onderstaande grafiek is de hoogte van de afvalstoffenheffing voor meerpersoonshuishoudens in 2023 weergegeven. De lichtblauwe balken zijn gemeenten die dezelfde inzamelstrategie als Súdwest-Fryslân (oranje balk) hanteren en daarom goed vergelijkbaar zijn. Vier Friese gemeenten hebben inmiddels ‘diftar’ ingevoerd. Die gemeenten werken met een vast tarief (groene balk) en daarbovenop komt een variabel per leging of kilo of beide (rode balk). De hoogte van de rode balk is dus afhankelijk van hoe inwoners met hun restafval omgaan. Gemakshalve is uitgegaan van een minimaal gemiddelde van 100 kilo per inwoner per jaar en het 15 keer aanbieden van de restafvalcontainer per jaar. Uit de grafiek blijkt dat Súdwest-Fryslân ‘goed’ scoort qua afvalstoffenheffing. Afvalstoffenheffing in Friesland per 2023 voor meerpersoonshuishoudens e 400,00

6 350,00

e 300,00

6 250,00

e 200,00

e 150,00

e 100,00

e 50,00

e 0,00

Figuur 12.1: overzicht van de afvalstoffenheffing bij meerpersoonshuishoudens van de Friese gemeenten in 2023.

Pagina 30 van 39

Bijlage 4: toelichting op visie en denkrichting brenglocaties Toewerken naar een “sirkulêr ambachtssintrum” In hoofdstuk 8 is beschreven welke elementen toegevoegd kunnen worden om te komen tot een volwaardig, circulair ambachtscentrum. Dit wordt gezien als een groeimodel dat kan worden toegepast bij alle milieustraten, ook bij de huidige locaties. Gezien de ontwikkelingen van de UPV - waardoor producenten meer verantwoordelijkheid krijgen van productie tot inname van het product - zou Súdwest-Fryslân in de toekomst toe kunnen met één circulair ambachtscentrum. In deze bijlage wordt uitgebreider ingegaan op de kansen voor de ‘milieustraat van de toekomst’: een “sirkulêr ambachtssintrum”. Deze bijlage beschrijft dit uitgebreider dan in hoofdstuk 9 is geschreven. Meer inzet op herbruikbare grondstoffen Op de milieustraten is nog voldoende winst te behalen. Zo belanden er nog te veel bruikbare grondstoffen in de container voor grofvuil (grof restafval). Dit gaat rechtstreeks naar de REC in Harlingen. Er liggen kansen om bruikbare grondstoffen voorafgaand (aan de bron) te scheiden om zo de hoeveelheid grof restafval te laten dalen en toe te werken naar de doelstelling van 130 kilo restafval per inwoner per jaar in 2027. Dit kan bijvoorbeeld gerealiseerd worden door samen te werken met kringloopwinkels en lokale ondernemers.

Bezoekers van de milieustraten kunnen gestimuleerd worden door herbruikbare materialen apart in te nemen. Daarbij is er een rol voor de inwoner, maar ook voor medewerkers van de gemeente. Een eerste stap is door samen te werken met kringloopwinkels en daarvoor bijvoorbeeld een aparte kringloopcontainer bij alle milieustraten te plaatsen. In Koudum is overigens al een samenwerking met de kringloopwinkel, waar de eerste successen zichtbaar zijn.

Figuur 12.2: grofvuilcontainer op de milieustraat van Bolsward.

Investeer in inrichting en uitstraling van brenglocaties De uitstraling van een brenglocatie doet veel in de beleving van inwoners. Een ouderwetse ‘stort’ nodigt uit om rotzooi weg te gooien, terwijl Súdwest-Fryslân wil streven naar een juiste inname van grondstoffen. Inwoners worden gestimuleerd om dit op de juiste wijze te doen en de beleving op de milieustraat of ‘sirkulêr ambachtssintrum’ kan hierbij een positieve bijdrage hebben.

Pagina 31 van 39

Tijdens een werkbezoek bij Ecopark Groot-Ammers in het voorjaar van 2023 is hiervan een ultiem voorbeeld getoond, zoals in onderstaand figuur is te zien. De overkapping zorgt ervoor dat waardevolle grondstoffen worden beschermd voor weersinvloeden.

Figuur 12.3: Ecopark Groot-Ammers.

Randvoorwaarden nieuwe brenglocatie Voor het realiseren of renoveren van een brenglocatie zijn de volgende randvoorwaarden van belang: ^ een goed en gemakkelijk bereikbare locatie (voldoende doorstroming van bezoekers); ^ een toekomstbestendige locatie met voldoende oppervlakte. Dit kan één “sirkulêr ambachtssintrum” zijn in 2050 voor de hele gemeente (voor 50.000 tot 100.000 bezoekers); • duurzaam, circulair en modulair bouwen; • kansen voor samenwerking met ondernemers, onderwijs en werkvoorzieningsschappen; • inzet op de inzameling van zoveel mogelijk grondstoffen en een kringloopcontainer; • een goede uitstraling en oog voor klimaatadaptatie; • de juiste milieuvergunningen. Huidige situatie biedt kansen Met vier milieustraten is het aanbod van onze gemeente groot, maar daartegenover staan wel de beperkte openingstijden van bijvoorbeeld Koudum en Heeg. Bolsward en Sneek sluiten op elkaar aan qua openingstijden. Bij alle vier de milieustraten moet of gaat op korte termijn iets gebeuren. ^ ^ ^ ^

Bolsward: deze milieustraat wordt vanaf medio 2024 voorlopig verplaatst naar Sneek, n.a.v. het besluit over de huisvesting buitendienst in Bolsward ^raadsbesluit). Sneek: deze milieustraat wordt in 2024 geschikt gemaakt om 100.000 bezoekers per jaar te kunnen ontvangen. Zowel de inrichting als de weg naar de milieustraat wordt aangepast ^raadsbesluit). Koudum: deze milieustraat is verouderd, voldoet niet meer en is dus toe aan renovatie indien deze locatie in stand moet blijven ^keus). Heeg: ook deze milieustraat is verouderd, voldoet niet meer en is dus toe aan renovatie indien deze locatie in stand moet blijven ^keus).

Pagina 32 van 39

Alle wijzigingen bieden kansen om het anders en logischer in te richten, zodat dit een betere afvalscheiding tot gevolg heeft. Gezien de omvang van Súdwest-Fryslân en de ambities die er zijn, is een keuze voor meerdere brenglocaties (in welke vorm dan ook) op korte termijn aan te bevelen. Hiermee staat de gemeente namelijk dicht bij de inwoners en wordt gestimuleerd om de grondstoffen op de juiste manier in te leveren. Hieronder is op een kaartje aangegeven wat het bereik is per milieustraat, uitgaande van een maximale reistijd van 20 minuten. De driehoekjes geven de huidige milieustraten weer: Koudum (groen), Heeg (blauw), Sneek (geel) en Bolsward (rood). Vervolgens is het bereik per milieustraat aangegeven met een cirkel, uitgaande van maximaal 20 minuten reistijd. Om Bolsward is geen cirkel getrokken, omdat deze locatie vanaf medio 2024 voorlopig wordt gesloten.

Figuur 12.4: kaartje van Sudwest-Fryslan met bereik milieustraten. Uitgaande van maximaal 20 minuten

Denkrichting voor de korte termijn Om te komen tot een toekomstbestendige wijze van inzameling is het noodzakelijk om op de korte termijn enkele beslissingen te nemen voor de brenglocaties in Súdwest-Fryslân. Het voorstel is om dit via een apart ‘Uitvoeringsprogramma brenglocaties’ aan de gemeenteraad voor te leggen (medio 2024). Met dit grondstoffenbeleid wordt de visie gepresenteerd, met daarna een uitvoeringsprogamma om te komen tot een concreet voorstel. Uit bovenstaand figuur kunnen enkele conclusies worden getrokken: ^ de locaties van Sneek en Koudum zijn cruciaal om de milieustraten bereikbaar te houden voor de inwoners;

Pagina 33 van 39

^ ^

de locatie van Heeg lijkt overbodig door de aanwezigheid van Sneek en Koudum op redelijke reisafstand; een eventuele nieuwe locatie voor een “sirkulêr ambachtssintrum” dient centraal in de gemeente te worden gepositioneerd, zodat alle inwoners binnen 20 minuten op de brenglocatie kunnen zijn.

Daarom wordt als voorlopige denkrichting het onderstaande voorgesteld. Definitieve keuzes volgen in het uitvoeringsprogramma.

2024 Sneek upgraden voor 10-15 jaar Bolsward sluit voorlopig

2025 Koudum upgraden voor 20 jaar Heeg sluiten

Circulair ambachtscentrum op locatie X voor de toekomst, centraal in de gemeente gelegen

Figuur 12.5: denkrichting voor de brenglocaties in Súdwest-Fryslân.

Andere vormen van inzameling Naast een traditionele milieustraat of circulair ambachtscentrum zijn er ook nog andere vormen van inzameling door de gemeente mogelijk. Hierbij valt te denken aan een brenglocatie apart voor herbruikbare grondstoffen (kringloopplein) of een milieubus die langs de woonkernen rijdt, speciaal voor (kleine) herbruikbare grondstoffen. Zie hieronder een voorbeeld van een kringloopplein in NieuwLekkerland.

Figuur 12.6: foto van het kringloopplein in Nieuw-Lekkerland (2023).

Pagina 34 van 39

V

Maatregelen korte termijn In het nog op te stellen ‘Uitvoeringsprogramma brenglocaties’ worden concrete voorstellen gedaan om te komen tot duurzame inname van grondstoffen. Dit zal ingaan op de mogelijkheid tot meer containers voor specifieke grondstromen, samenwerking met kringlopen en lokale ondernemers en het invoeren van een (digitale) milieupas. In het uitvoeringsprogramma wordt ook ingegaan op de mogelijkheden voor alternatieve, duurzame manieren van inzamelen van grondstoffen. Hierbij valt te denken aan een milieubus en kleinere (vaste) locaties voor kleine, herbruikbare grondstoffen. Het uitvoeringsprogramma wordt medio 2024 voorgelegd.

Pagina 35 van 39

Bijlage 5: communicatie- en bewustwordingscampagne Communicatiedoel Inwoners informeren en faciliteren om afval beter te scheiden. Daarnaast stimuleren en motiveren om afval te voorkomen. ^ Kennis: we maken inwoners bewust van de noodzaak om het restafval te verminderen, waarom het scheiden van afval zo belangrijk is. ^ Houding: inwoners gaan positiever tegen afval/grondstof scheiden aankijken. ^ Gedrag: inwoners gaan meer afval scheiden. Wij faciliteren daarbij. Checklist voor de basis op orde 1) De verzamelcontainers/voorzieningen zijn goed (gelegenheid) ^ Schoon, heel en verzorgd ^ Goed zichtbaar en bereikbaar ^ Werkend, beschikbaar, niet vol ^ Voorzien van goede info en symbolen/pictogrammen, liefst ook betekenisvol gekleurd 2) De inwoner weet waar/hoe/wanneer men het aan kan bieden ter inzameling (gelegenheid) ^ Voorlichting over inzamelsysteem ^ De inwoner weet van het waarom, het nut van afvalscheiding (motivatie) ^ Afvalkalender ^ Gemeentelijke website en/of app Doelgroepen: - gemeenteraad - inwoners - ondernemers Voorbeelden van wat Súdwest-Fryslân o.a. doet: • Afval scheiden ^ Milieustraat/upcyclecentrum ^ Milieuparkjes • Grofvuil aan huis • Voorlichting op scholen Voorbeelden van wat de inwoner o.a.

kan doen: • Afval scheiden • Compostbak • Zwerfafval • hergebruiken Communicatiemiddelen Extern • Website • Digitale nieuwsbrief • Column wethouder • Social media • Persbericht • Advertenties ^ Katern in GS/GIJ • Evenement ^ Anticiperen op bedrijven met hetzelfde doel voor ogen (provincie, Omrin, Nederland Schoon,) • Stickers op voertuigen buitendienst Intern • Intranet • Narrow casting • Beeldmerk neerzetten in kantine ^ LEF

Pagina 36 van 39

Ideeën voor de bewustwordingscampagne ^ Website updaten ^ Afvalscheidingskaart ^ Voorlichtingspakket ^ Scheidingssticker op containers • Tips en tricks over bijvoorbeeld voorkomen stank/vliegjes/ hoe makkelijk te scheiden in huis • Info over kosten als er niet gescheiden wordt • Complimenten geven als het goed gaat (data/cijfers) ^ Ja/ja-sticker voor folders • Alle voorzieningen in beeld (gemeentelijk en niet gemeentelijk) • Voorzieningen voor bladafval e.d. in de openbare ruimte? ^ Promoten van 25 meter regel bij ondernemers ^ Do’s en dont’s in afval scheiden ^ Laten zien wat er gebeurt met het gescheiden afval ^ Tips geven over onduidelijk afval (pizzadoos, koffiefilter, theeglas) ^ Laat een vuilnisman of -vrouw vertellen over het belang van afval scheiden Voorbeeld campagnes

natuurlijk scheid ik

Meerlanden

Gemeente Goes

Afvalwijzer Afval scheiden spaart grondstoffen, energie en geld. Om van afval weer Iets moois te maken, is het belangrijk dat we afval gescheiden inzamelen. Doe daarom mee en stuur je afval retour afzender. Zo maken we er samen iets moois van! In deze afvalwijzer lees je wat wel en wat met met de verschillende afvalstromen mee mag. De ophaaldagen vind je op de afvalkalender.

e e n t e

Gemeente Oldambt

Pagina 37 van 39

Gemeente Groningen

Bijlage 6: notitie 'Vervolgstappen richting grondstoffenbeleid' Op 2 februari 2022 heeft de gemeenteraad de notitie ‘Vervolgstappen richting grondstoffenbeleid’ vastgesteld. Dit gold als opmaat naar dit uitgewerkte grondstoffenbeleidsplan. In de notitie is nog extra informatie te vinden over het oude beleidsplan, de cijfers van de afgelopen jaren (tot 2020) en de uitdagingen voor de komende jaren. De notitie is als aparte bijlage toegevoegd.

Vervolgstappen richting Grondstoffenbeleid 15 december 2021

Súdivest-Fryslân

Pagina 38 van 39

Pagina 39 van 39