Bijlage 1.- CONCEPT Jaarstukken 2022 gemeente Súdwest-Fryslân versie 31 mei
Tekst van het document
BIJ.426809
O22.001020*
Jaarstukken 2022
Colofon Gemeente Súdwest-Fryslân Postbus 10.000 8600 HA Sneek (0515) 48 90 00 www.sudwestfryslan.nl
Pagina 2 van 147
BIJ.426809
Leeswijzer Voor u liggen de jaarstukken 2022: het jaarverslag en de jaarrekening. Het college legt hiermee verantwoording af aan de gemeenteraad over het afgelopen bestuursjaar. We leggen vast hoe, vanuit de Programmabegroting 2022 (vastgesteld in november 2021), ontwikkelingen gestalte hebben gekregen. Is gelukt wat we voor ogen hadden? Of hebben onvoorziene ontwikkelingen of bewuste koerswijzigingen geleid tot een aangepaste uitkomst?
1.
Bestuurlijke hoofdlijnen
We geven op hoofdlijnen inzicht in de resultaten van de jaarstukken. In de hierna genoemde punten 2 en 3 lichten we dit nader toe. Daarnaast tonen we enkele overzichten en geven we de bestuurlijke structuur weer per ultimo 2022.
2.
Jaarverslag
In het jaarverslag geven we de beleidsinhoudelijke en financiële hoofdlijnen van 2022 aan. Zijn de voorgenomen doelstellingen en resultaten bereikt? Welke activiteiten en middelen zijn ingezet? De verantwoording vindt plaats per programma. We beantwoorden de vragen “Wat wilden we bereiken?” en “Wat hebben we daarvoor gedaan?” Ook vermelden we “Wat heeft het gekost?”
3.
Jaarrekening
In de Jaarrekening gaan we (aanvullend) in op de financiële toelichting op 2022. We brengen de balans in beeld en geven hierop een toelichting. Daarna geven we een financieel beeld per programma. We richten ons specifiek op de grotere afwijkingen. We vermelden of afwijkingen al dan niet een incidenteel of een structureel effect hebben.
4. 5.
Controleverklaring
De Jaarrekening is door de (onafhankelijke) accountant gecontroleerd. De verklaring is bijgevoegd.
Bijlagen
Er zijn drie bijlagen opgenomen: A: Beleidsindicatoren B: Overzicht investeringskredieten groter dan € 100.000 C: Overzicht incidentele kredieten groter dan € 100.000
Pagina 3 van 147
BIJ.426809
Inhoudsopgave Leeswijzer ................................................................................................... 3 Inhoudsopgave .............................................................................................. 4 Aanbiedingsbrief ........................................................................................... 6
1.
2.
Bestuurlijke hoofdlijnen ............................................................................. 7 1.1
Resultaten op hoofdlijnen...................................................................... 7
1.2
Enkele overzichten .............................................................................. 9
1.3
Bestuurlijke structuur ......................................................................... 10
1.4
Verlenen van ‘decharge’ en Controleverklaring ........................................... 11
Jaarverslag............................................................................................ 12 2.1
Vooraf ............................................................................................ 12
2.2
Verantwoording programma’s ................................................................ 12 Programma 1: Sociaal .................................................................... 13 Programma 2: Ruimte .................................................................... 19 Programma 3: Bestuur.................................................................... 25 Overzichten ................................................................................ 28
2.3
Verantwoording paragrafen ................................................................... 29 Paragraaf 1: Lokale heffingen ........................................................... 30 Paragraaf 2: Weerstandsvermogen/risicobeheersing ................................ 34 Paragraaf 3: Onderhoud kapitaalgoederen ............................................ 39 Paragraaf 4: Financiering ................................................................ 48 Paragraaf 5: Bedrijfsvoering............................................................. 51 Paragraaf 6: Verbonden partijen ....................................................... 54 Paragraaf 7: Grondbeleid ................................................................ 61 Paragraaf 8: Openbaarheidsparagraaf Wet Open Overheid ......................... 67 Paragraaf 9: Corona ...................................................................... 68 Paragraaf 10: Opvang ontheemden Oekraïne ......................................... 71
Pagina 4 van 147
BIJ.426809
3.
Jaarrekening .......................................................................................... 74 3.1
Vooraf ............................................................................................ 74
3.2
Balans ............................................................................................ 76
3.3
Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ....................................... 78
3.4
Toelichting op de balans ...................................................................... 81
3.5
Overzicht van baten en lasten ................................................................ 95 Programma 1: Sociaal .................................................................... 98 Programma 2: Ruimte ................................................................... 108 Programma 3: Bestuur................................................................... 115 Overzichten ............................................................................... 117
4.
3.6
Overzicht incidentele baten en lasten ..................................................... 121
3.7
Overzicht verloop onvoorzien ............................................................... 123
3.8
Vennootschapsbelasting ...................................................................... 124
3.9
Wet WNT (Wet normering topinkomens) ................................................... 126
3.10
Overzicht van de baten en lasten per taakveld ........................................... 128
3.11
Sisa-bijlage ..................................................................................... 129
Overige gegevens ................................................................................... 136 4.1
Controleverklaring ............................................................................ 136
Bijlagen .................................................................................................... 141 Bijlage A: Beleidsindicatoren ........................................................................ 142 Bijlage B: Overzicht investeringskredieten groter dan € 100.000 .............................. 144 Bijlage C: Overzicht incidentele kredieten groter dan € 100.000 .............................. 146
Pagina 5 van 147
BIJ.426809
Aanbiedingsbrief Een bewogen jaar Hierbij ontvangt de raad de Jaarstukken 2022. Het jaar 2022 was (weer) een bijzonder en bewogen jaar. De eerste maanden van 2022 hadden we nog te maken met Corona. Daarna brak de oorlog in Oekraïne uit, met als gevolg een grote vluchtelingenstroom en hogere prijzen door een extreem hoge inflatie. In onze gemeente zijn op diverse plaatsen ontheemden opgevangen. We hebben tot 1 oktober gewerkt aan het opzetten van vier gemeentelijke opvanglocaties. Waarvan drie in een hotelsetting, De Galamadammen in Koudum, De Wymerts in Workum en Amicitia in Sneek. Nij Ylostins in IJlst is een zelfstandige woonvoorziening. Per 1 december is er een nieuwe locatie opgezet op It Soal in Workum, dat is een zelfstandige woonvoorziening. De particuliere opvang in Hindeloopen is per 1 augustus een gemeentelijke opvanglocatie geworden. De huidige stand van opvangplekken in Súdwest-Fryslân in de gemeentelijke en particuliere opvanglocaties staat op 783 Oekraïense ontheemden. Met name de hogere energieprijzen hebben een groot effect gehad, in onze jaarstukken maar zeker ook op onze inwoners en instellingen. Door het Rijk is een energietoeslag beschikbaar gesteld voor huishoudens met een inkomen tot 120% van het sociaal minimum.
Aanvullend op het rijksbeleid is de doelgroep voor de energietoeslag uitgebreid naar huishoudens met een inkomen tot 140% van het sociaal minimum. Ook voor de maatschappelijke instellingen is een subsidieregeling energiecompensatie beschikbaar gesteld. Met deze aanvullende regelingen hebben we onze inwoners en maatschappelijke instellingen ondersteund. Een positief financieel en beleidsmatig resultaat Ondanks alle ontwikkelingen kunnen we het jaar 2022 afsluiten met een voordelig resultaat van € 10,6 miljoen. In de Programmabegroting 2022 hadden we nog een nadelig resultaat begroot van € 2,2 miljoen. In de diverse bestuursrapportages is het resultaat al steeds verbeterd. De Jaarstukken 2022 liggen hiermee in lijn. De diverse voor- en nadelen die geleid hebben tot het financiële resultaat worden nader toegelicht in de jaarrekening. De kanttekening is wel dat een groot deel van het resultaat incidenteel van aard is. Daarnaast wordt het voordelige resultaat mede veroorzaakt doordat wij in 2022 bedragen hebben ontvangen die voor een deel bedoeld zijn om uit te geven in 2023, zoals bijvoorbeeld middelen voor de opvang van Oekraïners. Voor een deel van het resultaat zullen we dan ook resultaatbestemmingen voorstellen, waardoor een kleiner deel van het resultaat vrij besteedbaar zal zijn. De meeste speerpunten uit de Programmabegroting 2022 zijn uitgevoerd of deels uitgevoerd.
Daarmee is het ook gelukt om te voldoen aan onze beleidsmatige doelstellingen. De diverse speerpunten worden nader toegelicht in het jaarverslag. Goedkeurende accountantsverklaring Tot slot kunnen we melden dat de we een goedkeurende accountantsverklaring hebben ontvangen. Daarmee is vastgesteld dat deze Jaarstukken zijn opgesteld conform de geldende regelgeving.
We zijn ‘grutsk’ dat we het eerste jaar van deze bestuursperiode kunnen afsluiten met deze resultaten. Sneek, @DATUM DEFINITIEVE COLLEGEBEHANDELING@ 16 mei 2023 Burgemeester en wethouders van Súdwest-Fryslân
Pagina 6 van 147
BIJ.426809
1. Bestuurlijke hoofdlijnen 1.1
Resultaten op hoofdlijnen
De resultaten op hoofdlijnen zijn te verdelen in beleidsmatige en in financiële resultaten. Beleidsmatig In de Programmabegroting 2022 zijn 19 speerpunten opgenomen. In het jaarverslag rapporteren wij over de realisatie van deze speerpunten. De meeste speerpunten zijn uitgevoerd. Verdeeld over de programma’s ziet het er als volgt uit: Programma 1 Sociaal 2 Ruimte 3 Bestuur Totaal
Aantal speerpunten 9 8 2 19
Deels uitgevoerd 3 4 0 7
Uitgevoerd 6 4 2 12
Niet uitgevoerd 0 0 0 0
Een nadere toelichting op uitvoering van de speerpunten is opgenomen in hoofdstuk 2. Financieel De jaarrekening toont een financieel resultaat van € 10,6 miljoen voordelig. Verdeeld over de programma’s ziet het er als volgt uit: Overzicht per programma
Voordelig
Nadelig
Programma 1 - Sociaal
3.412
0
Programma 2 - Ruimte
1.636
0
Programma 3 - Bestuur
0
-346
5.956
0
Totaal
11.004
-346
Totaal gerealiseerd resultaat
10.659
(bedragen x € 1.000)
Overzichten
Het resultaat van € 10,6 miljoen voordelig is ontstaan door: Sociaal (€ 3,4 miljoen voordelig) De grootste afwijkingen betreffen: • € 1,8 miljoen voordeel bij verstrekkingen participatiewet BUIG, met name door een lager aantal uitkeringen dan verwacht. • € 1,6 miljoen voordeel bij opvang ontheemde Oekraïners. De bekostigingsregeling bestaat grotendeels uit normbedragen en wordt dus niet uitgekeerd op basis van werkelijk gemaakte kosten. Derhalve komen de uitgaven en inkomsten niet één op één overeen. • € 1,2 miljoen voordeel bij beschermd wonen, met name door afrekening provinciaal overschot. • € 0,5 miljoen voordeel m.b.t. re-integratie. Vanwege een gunstige arbeidsmarkt is er minder vraag naar re-integratie trajecten. • € 1,8 miljoen nadeel m.b.t. energietoeslag. Dit komt met name doordat de middelen voor Energietoeslag 2023 pas bij decembercirculaire beschikbaar zijn gesteld (geen begrotingswijziging meer mogelijk), maar waar al wel uitgaven van zijn gedaan in 2022. Ruimte (€ 1,6 miljoen voordelig) De grootste afwijkingen betreffen: • € 1,3 miljoen voordeel vanuit de grondexploitaties. Dit bestaat uit € 1,1 mln. winstneming op grondexploitaties en vrijval voorziening € 0,7 mln., daarnaast verliesneming van € 0,5 mln. • € 0,9 miljoen voordeel vanuit verkopen van grond. • € 0,5 miljoen voordeel m.b.t. verkoop panden.
Pagina 7 van 147
BIJ.426809
• •
€ 0,7 miljoen nadeel m.b.t. parkeeropbrengsten. Dit tekort wordt veroorzaakt door gewijzigd parkeerbeleid. Voorgaande corona-jaren geven geen goed beeld van de te verwachten parkeerinkomsten. € 0,5 miljoen nadeel m.b.t. wegen, straten en pleinen. Er is meer uitgevoerd dan gepland, extra herstelwerkzaamheden en daarnaast stijgende prijzen.
Bestuur (€ 0,3 miljoen nadelig) De grootste afwijkingen betreffen: • € 0,1 miljoen voordeel op personeelslasten, dit betreft met name vacatureruimte bij griffie. • € 0,1 miljoen voordeel vanuit burgerzaken. Kosten vallen met name lager uit door een digitaliseringsslag. • € 0,5 miljoen nadelig vanwege een additionele storting in de voorziening wachtgeldaanspraken wethouders i.v.m. vertrek wethouders voormalig college. Overzichten (€ 6,0 miljoen voordelig) De grootste afwijkingen betreffen: • € 4,5 miljoen voordelig vanwege een hogere algemene uitkering (decembercirculaire 2022). • € 4,1 miljoen voordelig, betreft saldo van de begrotingswijzigingen bestuursrapportages over 2022 m.b.t. mutatie prognose resultaat (vlg. berap september, oktober 2022). • € 2,2 miljoen nadelig, betreft het in de programmabegroting 2022 primitief geraamde resultaat. Kortom: We hielden rekening met een tekort van € 2,2 miljoen (conform vastgestelde primitieve begroting). Door diverse begrotingswijzigingen over 2022 (in totaal € 4,1 miljoen voordelig) is het begrotingssaldo aangepast in € 1,9 miljoen voordelig. Dit is het begrote saldo zoals vermeld in de bestuursrapportage september - oktober 2022. Uit de bestuursrapportage november – december 2022 blijkt dat we een extra voordeel verwachtten van € 3,3 miljoen. Het verwachte resultaat veranderde daardoor in € 5,2 miljoen voordelig.
In werkelijkheid geeft de jaarrekening een voordelig resultaat van € 10,6 miljoen. Dit is dus € 5,4 miljoen gunstiger dan we hadden verwacht. Dit komt met name door € 4,5 miljoen voordeel door hogere algemene uitkering (in berap nov–dec wel gemeld, maar stond daar op ‘PM’ i.v.m. voorstel tot resultaatbestemming) en € 1,3 miljoen voordeel vanuit de grondexploitaties. Een nadere toelichting op de afwijkingen is opgenomen in paragraaf 3.5.
Pagina 8 van 147
BIJ.426809
1.2
Enkele overzichten
Baten en Lasten In 2022 bedroegen de lasten en baten van de gemeente een bedrag van € 352,2 miljoen. In het volgende overzicht zijn de bedragen per onderdeel weergegeven.
Heffingen Het totaal aan lokale heffingen bedroeg in 2022 € 53,5 miljoen. In onderstaand diagram is de verdeling per onderdeel aangegeven.
Pagina 9 van 147
BIJ.426809
1.3
Bestuurlijke structuur
Gemeenteraad
De gemeenteraad van Súdwest-Fryslân bestaat uit 37 leden, die verdeeld zijn over 11 fracties (situatie per december 2022). Jannewietske de Grietsje Stegenga Vries Griffier Voorzitter
PvdA
PvdA
Marijke Roskam Aagje BouwhuisFractievoorzitter Harkema
PvdA
PvdA
PvdA
PvdA
PvdA
PvdA
Johan Feenstra
Bert de Jong
Pieter Jan Scholtanus
Paula van der Veer
Piety van der Veer
Pier Visser
CDA
CDA
FNP
CDA
CDA
CDA
CDA
CDA
Uilkje AttemaDe Groot Fractievoorzitter
Jos de Boer
Arjen Doedel
Samantha Joustra
Haye Ketelaar
FNP
FNP
FNP
FNP
FNP
VVD
VVD
VVD
Corrie BergstraVeldhuis
Douwe Blom
René van der Leij
Sicco Rypma
Jikkie RuiterPostma
Debbie Kruit Fractievoorzitter
Mark de Man
Simon de Witte
GBTL
GBTL
GBTL
D66
D66
Peter Walinga Fractievoorzitter
Sjoerd Hettinga
Carla van der Hoek
Luuk Adema Fractievoorzitter
Mare de Vries
VNLB
GroenLinks
GroenLinks
ChristenUnie
FVD
Edwin Cnossen
Geartsje Horjus- Hylke Jellema Vos Fractievoorzitter Fractievoorzitter
Simon Hottentot Idske KoopmansDouma Fractievoorzitter
Pagina 10 van 147
BIJ.426809
Theunis de Vries Bob van der Werf Tsjerk Bouwhuis Fractievoorzitter
Nieuw Sociaal Nieuw Sociaal
Pieter Greidanus Fractievoorzitter
Jacoline EngelmoerLeeuwen
VNLB
Cees Riezebos Fractievoorzitter
College van burgemeester en wethouders Het college van burgemeester en wethouders (B&W) is het dagelijks bestuur van de gemeente en bestaat uit de burgemeester en vijf wethouders. Elk collegelid heeft een eigen portefeuille. Zie het overzicht (situatie per december 2022): Jannewietske de Vries – Burgemeester
Marianne Poelman – Wethouder
Bauke Dam – Wethouder
Henk de Boer – Wethouder
• Algemeen bestuur • Bestuurlijke samenwerking en coördinatie netwerken • Openbare orde en veiligheid • Brandweer • Rampenbestrijding • Communicatie • Burgerzaken
• Ruimtelijke ontwikkeling en Omgevingswet • Economische zaken (inclusief Afsluitdijk) • Sport en Bewegen • Ontmoetingsplaatsen • Agenda Sneek • Gebiedsagenda Zuidwesthoek
Michel Rietman - Wethouder • • • • • •
Wonen en grondbedrijf Gastvrijheidseconomie Mobiliteit Afval, waterbeheer en riolering Strategisch Ontwikkelfonds Bedrijfsvoering
• Werk en inkomen • MBO-onderwijs • Zorg (inclusief Wmo, welzijn en gebiedsteams) • Dienstverlening • Europa
• • • • • •
Financiën Duurzaamheid en klimaatagenda Kernenbeleid Landbouw, natuur en landschap Kapitaalgoederen (inclusief vastgoed) Agenda IJsselmeerkust
Petra van den Akker - Wethouder
• • • • • •
Jeugd(zorg) Onderwijs Cultuur en Kunst, inclusief erfgoed Vernieuwing lokale democratie Agenda Bolsward Toezicht en Handhaving
Kristiaan Strijker – Gemeentesecretaris
1.4
Verlenen van ‘decharge’ en Controleverklaring
De gemeenteraad beoordeelt de verantwoording en stelt de jaarstukken vast. De gemeenteraad keurt hiermee de uitgaven goed en accepteert de verklaring bij de cijfers. Hiermee sluiten we het financiële jaar af en verleent de gemeenteraad ‘decharge’ aan het college. Met het verlenen van decharge accepteert de gemeenteraad dat het college zijn taak naar behoren heeft verricht en ontlast het college van aansprakelijkheid voor hun bestuur over dat jaar. De accountant heeft de jaarrekening gecontroleerd. De verklaring is opgenomen onder 4. Overige gegevens.
Pagina 11 van 147
BIJ.426809
2. Jaarverslag 2.1
Vooraf
In het jaarverslag geven we de beleidsinhoudelijke en financiële hoofdlijnen van 2022 aan. Zijn de voorgenomen doelstellingen bereikt? Welke activiteiten zijn uitgevoerd en welke middelen zijn ingezet? De verantwoording vindt plaats per programma. Dat gebeurt aan de hand van de onderdelen: 1. Wat hebben we bereikt? 2. Wat hebben we daarvoor gedaan? 3. Wat heeft het gekost? Het jaarverslag is de spiegel van de begroting. De gegeven verantwoording in dit jaarverslag is ten opzichte van de Programmabegroting 2022. Het jaarverslag bevat de onderdelen: • Verantwoording programma’s • Verantwoording paragrafen
2.2
Verantwoording programma’s
Hierna beantwoorden we per programma de drie W-vragen. Dit doen we in de volgorde van de Programmabegroting 2022. Net als in de bestuursrapportages werken we bij het onderdeel “Wat hebben we daarvoor gedaan?” met een kleurcodering. In het Jaarverslag 2022 rapporteren we over alle speerpunten, ook als er geen afwijkingen zijn. Per speerpunt kennen we een kleur toe. De kleuren hebben de volgende betekenis: Het speerpunt is volledig Het speerpunt is deels Het speerpunt is niet uitgevoerd. uitgevoerd. uitgevoerd.
Pagina 12 van 147
BIJ.426809
Programma 1: Sociaal
1. Wat hebben we bereikt? We vinden het belangrijk dat inwoners van jong tot oud zo lang mogelijk in de vertrouwde omgeving kunnen mee doen aan het maatschappelijk leven. In 2022 sloegen de energiecrisis en inflatie hard toe. Onze inwoners zijn de afgelopen tijd een veel groter deel van hun inkomen kwijt aan eerste levensbehoeften als energie en boodschappen. Daardoor kwam de primaire bestaanszekerheid van veel mensen in gevaar en hun deelname in de maatschappij zwaar onder druk en daarmee ook de Mienskip als geheel. We hebben diverse voorzieningen en maatregelen getroffen om inwoners te ondersteunen. We hebben niet alleen huishoudens met een inkomen tot 120% van het sociaal minimum de energietoeslag verstrekt, maar deze regeling ook uitgebreid naar 140% van het sociaal minimum. We zijn met ‘SWF Tichtby’ de wijken en dorpen ingegaan om meer inwoners te bereiken en te informeren over de energietoeslag, bespaartips en andere minimaregelingen. Met persoonlijk contact in de buurt van inwoners hebben we een actieve rol gespeeld in de aanpak van (energie)armoede. Ook voor ontmoetingsplaatsen en sportvoorzieningen en culturele organisaties zijn de energiekosten enorm gestegen. Wij vinden het voortbestaan van deze maatschappelijke organisaties van groot belang en willen er zijn voor deze organisaties en de vele vrijwilligers.
Daarom kunnen ook deze energiecompensatie bij ons aanvragen. Middels ons nieuwe beleid voor de ontmoetingsplaatsen werken tevens aan een grote verduurzamingsslag van de dorpshuizen.
Pagina 13 van 147
BIJ.426809
Hoofdtaakveld: Onderwijs Nr.
Speerpunt
1.
Versterken van de Integrale Kindaanpak
Uitgevoerd?
Toelichting: De Integrale Kindaanpak (IKA) vraagt om doorontwikkeling van visie, afspraken over financiën en randvoorwaarden. Dit hebben we gedaan in nauwe samenwerking met diverse partijen in de vorm van een IKA kwaliteitsteam. De IKA-aanjager heeft concrete procesbegeleiding geboden aan ongeveer 25 locaties in de gemeente. Op diverse locaties in de gemeente komen partijen bijeen om te werken aan een IKA op maat. Er zijn verbindingen gelegd en er hebben inhoudelijke gesprekken plaatsgevonden over de samenwerking, een gezamenlijke pedagogische visie, educatie en plannen voor de toekomst. Opvallend is dat er (naast lokale ontwikkelingen) in verschillende dorpen, scholen en opvangorganisaties overstijgend gezamenlijke activiteiten hebben plaats gevonden of worden voorbereid. Voorbeelden: • • • •
Drie kinderopvangorganisaties die onderzoeken hoe er kan worden samengewerkt in plaats van elkaar te beconcurreren met hetzelfde aanbod in het dorp. En hoe ze gezamenlijke de afstemming met het basisonderwijs kunnen verstevigen. Een werkgroep van diverse partijen (opvang, zorg, SOCO, basis- en voortgezet onderwijs, GGD, politie) die een brede aanpak ontwikkelen hoe er beter preventief kan worden afgestemd rond één en hetzelfde gesignaleerde vraagstuk. Een gezamenlijke interactieve ouderbijeenkomst vanuit de drie scholen (keuze uit diverse workshops voor ouder EN kind samen) in de bibliotheek. Thema: overgang van voorschool naar school. In Sneek komen alle TOP IKA’s en IKA’s plus regelmatig bij elkaar om de handen ineen te slaan. Want waarom het alleen doen, als je te maken hebt met dezelfde vraagstukken?!
We hebben een toename van het aantal IKA’s bereikt en een doorontwikkeling van de bestaande IKA’s. We hebben een subsidieregeling ontwikkeld voor IKA, deze wordt op 1 februari 2023 gepubliceerd. We zetten op een aantal VVE-locaties in op preventie door een schoolmaatschappelijk werker. Dit leidt tot vroege signalering en versterking van de doorgaande lijn met het basisonderwijs en gebiedsteam.
Hoofdtaakvelden: Voorliggend veld en Sport Nr.
Speerpunt
2.
Nieuwe visie ontwikkelen op sport en bewegen in de openbare ruimte en ontwikkeling nieuw sportbeleid
Uitgevoerd?
Toelichting: Het proces om te komen tot een nieuw gezamenlijk cultuur- en sportbeleid is in januari gestart met een evaluatie en nulmeting. De ambtelijke evaluatie heeft plaatsgevonden. De planning van het op te leveren sportbeleid schuift door naar Q4 van 2023. Het is noodzakelijk gebleken om het proces, om tot een nieuwe nota sport te komen, te herijken. Met een nieuwe aanpak beogen we actief met het veld samen te werken, zodat een gedragen visie en beleid ontstaat. De visie op bewegen in de openbare ruimte is op 17 november vastgesteld door de raad.
Pagina 14 van 147
BIJ.426809
Nr.
Speerpunt
3.
Uitvoering geven aan de nieuwe gezondheidsnota 2022-2026
Uitgevoerd?
Toelichting: De nota Gezondheid bestaat uit vier onderdelen: 1. gezondheid in de fysieke en sociale omgeving, 2. gezondheidsachterstanden verkleinen 3. gelukkige en gezonde jongeren, 4. vitaal oud worden. Ad. 1: In onze gemeente is gezondheid een vast en belangrijk onderdeel van de belangenafweging in ruimtelijk beleid. In onze omgevingsvisie is ‘gezondheid’ de belangrijkste indicator. Ad 2 en 3: er wordt uitvoering gegeven aan programma’s zoals beschreven in de nota. Een groot aantal van deze programma’s loopt door vanuit de vorige gezondheidsnota en het landelijk regeerakkoord; zoals Kansrijke Start en Cool Súdwest. Deze worden in de komende periode doorontwikkeld. Dit doen wij lokaal samen met onze ketenpartners. Op landelijk niveau werken we samen met kennisinstituten die een directe samenwerking met het ministerie van VWS hebben. • Wat betreft onderdeel 2; De gezondheidsverschillen worden steeds groter. Dit verschil ontstaat al in de eerste levensfase, die al voor de geboorte begint. Meer dan 1 op de 6 kinderen heeft in de eerste 1.000 dagen te maken met risicofactoren die -bij gebrek aan beschermende factoren, zoals een netwerk om op terug te vallen- een belangrijke voorspeller zijn van fysieke en mentale problemen later. Hier is dan veel gezondheidswinst is te behalen en een kans om in te zetten op kansengelijkheid.
Ook wordt verantwoordelijkheid van gemeenten vanuit de wet Publieke Gezondheid steeds groter. Zo hebben vanaf 1 juli 2022 alle gemeenten de taak om een prenataal huisbezoek door de jeugdgezondheidszorg aan zwangeren en/of hun gezinnen in een kwetsbare situatie aan te bieden. Dit is onderdeel van het programma Kansrijke Start. We hebben samenwerkingsafspraken gemaakt met het medisch domein, zodat (aanstaande) ouders de juiste en aansluitende ondersteuning krijgen. Bestuurlijk zit wethouder van den Akker in de landelijke coalitie Kansrijke Start om het belang van de eerste 1000 dagen uit te dragen. • Wat betreft onderdeel 3 (gezonde en gelukkig jongeren) verloopt alles volgens planning. Vanuit het VWS heeft GGD Fryslân subsidie ontvangen om te starten met de STORM aanpak. STORM staat voor Strong Teens and Resilient Minds (sterke tieners en veerkrachtige gedachten). Sudwest-Fryslân is hiervoor pilotgmeente en binnenkort wordt hiermee op het Marne college gestart. Ad. 4: ‘vitaal oud worden’ wordt in het volgende speerpunt gerapporteerd. 4.
Extra inzet op gezond oud worden en uitvoering van het meerjarige preventieakkoord Toelichting: Het programma ‘Gezond Ouder Worden’ richt zich op twee onderdelen. 1. Het ontwikkelen en uitvoeren van interventies en activiteiten, 2. Het bouwen van een alliantie en netwerk. Bij Sociaal Collectief is een projectleider aangesteld voor de uitvoering van dit programma. Sosjaal en Sun is geborgd in Gezond Ouder worden. Samenwerkingspartners hebben op 30 november 2022 met elkaar de intentieverklaring ‘Gezond Ouder Worden’ ondertekend. Dit is onderdeel van de alliantie/ het netwerk dat met elkaar opgebouwd wordt. Deze alliantie zet zich in voor het gezond ouder worden, samen mét inwoners, in Súdwest-Fryslân. Meerjarige preventieakkoord: In het lokale preventieakkoord benoemen we vijf basisvoorwaarden voor een gezond en gelukkig leven. Er is sprake van samenhang tussen deze voorwaarden. In de diverse aanpakken, zoals Gezond Ouder worden en werkwijze Sociaal Collectief laten we de basisvoorwaarden zoveel mogelijk terugkomen en onderzoeken we wat inwoners nodig hebben om dit te versterken en wat er in de context nodig is. Onderdeel van het lokale preventieakkoord is samenwerking met de NHL in de vorm van Atelier Sociaal Domein.
Pagina 15 van 147
BIJ.426809
Nr.
Speerpunt
Uitgevoerd?
Najaar 2022 hebben de studenten aan een vraagstuk rondom gezond ouder worden in Nijland (eo) gewerkt. 5.
Opstellen en uitvoeren provinciale samenwerkingsagenda Toelichting: De provinciale samenwerkingsagenda Sociaal-Medisch is vastgesteld door alle Friese colleges en De Friesland / Zilveren Kruis. De raad is geïnformeerd via actieve info. Er is gestart met de thema’s Welzijn op Recept, Dementie, Overgang 18-/18+, Vroegsignalering GGZ. Er zijn bestuurlijke ambassadeurs per thema, wethouder Poelman is ambassadeur voor thema GGZ.
6.
Toekomstbestendige ontmoetingsplaatsen Toelichting: Het nieuwe beleid ontmoetingsplaatsen is vastgesteld door de raad. Hiermee is ingestemd met een intensivering van het huidige beleid voor de ontmoetingsplaatsen. Zo zal er niet alleen meer aandacht zijn voor onderhoud en verduurzaming maar ook voor het ondersteunen van de besturen en optimaal gebruik van het gebouw. Immers; als de gebouwen up-to-date zijn, kunnen de besturen zich richten op de (laagdrempelige) activiteiten die zo belangrijk zijn voor dorp -en wijk. We zetten in op gezonde besturen, en ondersteunen hen waar nodig zodat zij de belangrijke activiteiten kunnen voortzetten/ontwikkelen. Een ontmoetingsplaats die een dorp/wijk gezond(er) maakt en aansluit bij de behoeften die er zijn bij kwetsbare inwoners in dorp -en wijk. We zoeken hierbij de verbinding met partners om dat te bewerkstelligen. Daarnaast stimuleren we laagdrempelige activiteiten. Er wordt een uitvoeringsprogramma ontmoetingsplaatsen op hoofdlijnen gemaakt. Dit wordt middels actieve info gedeeld met de raad in januari 2023.
Hoofdtaakveld: Cultuur Nr.
Speerpunt
7.
Opstellen nieuw cultuurbeleid
Uitgevoerd?
Toelichting: De planning van het op te leveren cultuurbeleid schuift door naar Q4 van 2023. Het is noodzakelijk gebleken om het proces, om tot een nieuwe nota cultuur te komen, te herijken. Met een nieuwe aanpak beogen we actief met het veld samen te werken, zodat een gedragen visie en beleid ontstaat. Hiervoor is meer tijd nodig dan oorspronkelijk gepland. Inmiddels is de LTA aangepast op de nieuwe planning.
Hoofdtaakvelden: Lichte- en specialistische ondersteuning Nr.
Speerpunt
8.
Uitvoering geven aan “Súdwest-Werkt werkt door”
Uitgevoerd?
Toelichting: We hebben de stap gemaakt om alle werkzoekenden die bij ons een Participatie wet-uitkering hebben, in beeld te krijgen en te houden. De inhoudelijke aanpak gericht op re-integratie is vormgegeven in het project Súdwest Werkt! De aanpak is na de pilotfase geïntegreerd in de vier gebiedsteams. De aanpak tijdens de pilot stond in het teken van het in beeld hebben, krijgen en houden van alle uitkeringsgerechtigden binnen onze gemeente. Degene die het betreft werd vervolgens ingedeeld in één van de drie groepen: Van Waarde – Perspectiefrijk – Kansrijk.
Pagina 16 van 147
BIJ.426809
Nr.
Speerpunt
Uitgevoerd?
We zien dat de verdeling Kansrijk, Perspectiefrijk en van Waarde de afgelopen twee jaar enorm is veranderd. De meest kansrijke werkzoekenden zien we bijna niet meer terug in de uitkering. In- door- en uitstroom • Aantal uitkeringsgerechtigden op 1 januari 2022: • Aantal uitkeringsgerechtigden op 31 december 2022:
2.176 1.950
Mede door de aanpak ”Súdwest-Werkt werkt door” voldoen we aan het streven om meer uitstroom dan instroom te realiseren. Aandachtspunt is dat nog niet alle uitkeringsgerechtigden zijn gesproken en ingedeeld in genoemde categorieën.. 9.
Ontwikkeling van het Werkleerbedrijf Toelichting: Op 17 november 2022 heeft de raad het voorstel tot aanpassingen van de GR, de zogenaamde eerste fase, aangenomen. Dit in lijn met de koers van het college om binnen de vernieuwde GR de kwesties die in het verleden werden gesignaleerd op het gebied van uitvoering, governance en financiën binnen het bestaande construct van Empatec op te lossen. De aanbevelingen in de raadsenquête uit 2021 en de verdere samenwerking met Empatec is verwoord in de Brede Verkenning die in 2023 aan de gemeenteraad wordt voorgelegd. De doorontwikkeling naar het Werkleerbedrijf ligt voor in de Businesscase die in SWF eerder is aangehouden. Ook deze zal in 2023 aan de raad worden voorgelegd.
Pagina 17 van 147
BIJ.426809
3. Wat heeft het gekost? Overzicht lasten en baten per hoofdtaakveld (bedragen x € 1.000) Lasten
Primitieve Begroting na begroting wijziging
Rekening 2022
Voordeel / Nadeel
01 Onderwijs
11.319
11.967
12.187
-220
N
02 Sport
7.095
7.797
7.682
115
V
03 Cultuur
9.211
9.853
9.801
52
V
04 Voorliggend veld
9.380
10.473
18.696
-8.224
N
05 Gebiedsgericht werken
10.598
9.968
9.937
30
V
06 Lichte ondersteuning
73.827
78.968
79.609
-641
N
07 Specialistische ondersteuning
43.138
48.288
48.440
-152
N
164.569
177.313
186.353
-9.040
N
Primitieve Begroting na begroting wijziging
Rekening 2022
Voordeel / Nadeel
Totaal lasten Baten
01 Onderwijs
2.724
2.882
3.783
901
V
02 Sport
1.152
1.514
1.864
350
V
03 Cultuur
394
672
660
-12
N
04 Voorliggend veld
165
478
12.135
11.656
V
05 Gebiedsgericht werken
40
245
226
-19
N
37.092
33.942
34.398
455
V
280
625
1.646
1.021
V
41.846
40.359
54.712
14.353
V
-122.723
-136.954
-131.640
5.313
V
Toevoegingen (in reserve)
-18
-4.581
-4.966
-385
N
Onttrekkingen (uit reserve)
471
8.360
6.844
-1.516
N
-122.269
-133.174
-129.762
3.412
V
06 Lichte ondersteuning 07 Specialistische ondersteuning Totaal baten Saldo baten en lasten Mutaties reserves
Gerealiseerd resultaat
Pagina 18 van 147
BIJ.426809
Programma 2: Ruimte
1. Wat hebben we bereikt? Het jaar 2022 was wederom een zeer bewogen jaar. De beperkingen vanwege corona werden opgeheven en de maatschappij en het bedrijfsleven gingen weer open. Dat gaf lucht. Vrijwel opvolgend kwam er echter een nieuwe internationale crisis op ons pad: De Oekraïneoorlog en de daaruit volgende energiecrisis. Een crisis met grote impact: mondiaal maar ook lokaal en voor ons als gemeente. De impact van de crisis heeft over de volle breedte veel inzet en aandacht van ons gevraagd. De schrijnende gevolgen kwamen het meest scherp naar voren in de opvang van vluchtelingen en het daaruit voortkomende huisvestingsvraagstuk. We hebben hierin samen met de Mienskip in een kort tijdsbestek diverse opvanglocaties gerealiseerd waar veel mensen een veilige plek hebben gevonden. Iets om trots op te zijn. Deze opgave komt nog maar eens bij de grote versnellingsopgave voor woningbouw die er al ligt. We hebben daarin in 2022 veel energie gestoken, onder meer in de voorbereiding en totstandkoming van diverse woningbouwplannen. Maar de omstandigheden zijn zeer uitdagend, onder meer door de krappe arbeidsmarkt en hoge materiaalkosten. Voor veel ondernemers was 2022 wederom een lastige periode door de torenhoge energieprijzen. Dit kwam onder meer nadrukkelijk naar voren bij het opstellen van ons economisch actieprogramma.
De nadruk komt mede door de energiecrisis nog meer te liggen op toekomstbestendigheid en het afstappen van onze energieafhankelijkheid. Er zijn daarom onder meer stappen gezet bij gerichte ondersteuning van ondernemers, bijvoorbeeld met energiecoaches. Daar gaan we in de komende tijd verder mee aan de slag. De focus op de energietransitie en verduurzaming komt ook nadrukkelijk naar voren bij de uitvoering van onze programma’s klimaatagenda en Vitaal landschap. Alles is erop gerichte om te komen tot een meer toekomstbestendige maatschappij: verduurzaming van onze economie en onze landbouwsector maar ook woningbouw. Het werken aan nieuwe vormen van energie zoals Waterstof en aquathermie, Dit alles vergt een grote omslag waar we met alle partijen voor aan de lat staan: Een omslag waar nieuwe verdienmodellen hand in hand gaan met een duurzamere toekomst. We hebben daarin 2022 weer stappen gezet zijn daarin ook in 2022 grote uitdagingen tegen gekomen zoals de congestie van ons stroomnet.
Pagina 19 van 147
BIJ.426809
2. Wat hebben we daarvoor gedaan? Hoofdtaakveld: Werken Nr.
Speerpunt
1.
Opstellen van een sociaal economisch actieplan
Uitgevoerd?
Toelichting: We stellen met en onze partners in bedrijfsleven, samenleving en onderwijs een nieuw sociaal economisch actieplan op. Hierin is de centrale vraag hoe we onze economie toekomstbestendiger en circulairder kunnen maken, aansluitend op de mondiale ontwikkelingen en randvoorwaarden zoals die onder meer in de RIS III strategie zijn benoemd. In 2022 hebben we hierin verschillende stappen gezet. Er is een conceptplan (actielijnen) opgesteld dat we in een brede sessie met ondernemers en stakeholders hebben besproken en verder gevuld. De input hieruit was waardevol en is verwerkt. Het actieplan wordt in januari 2023 besproken met raadsleden en nogmaals met ondernemers. Uiterlijk in het eerste kwartaal van 2023 zal het worden vastgesteld. 2.
Maken van nieuwe afspraken over bedrijventerreinen Toelichting: Bedrijven in onze gemeente moeten een goede plek hebben om te kunnen ondernemen. De Hemmen III wordt gerealiseerd, maar we zien dat in de rest van de gemeente weinig tot geen ruimte is voor de vestiging of verplaatsing van bedrijven. Ook in andere, kleinere kernen moet daarom ruimte worden geboden voor meer lokale vraag zoals in kernen als Bolsward en Makkum. We hebben in 2022 met de provincie en de gemeente Fryske Marren nieuwe (globale) afspraken gemaakt voor de periode tot en met 2030. Gedeputeerde Staten hebben inmiddels ook ingestemd en daarmee zijn de afspraken nu bekrachtigd. Nu kan verder worden gegaan met de uitvoering van concrete plannen waar dit noodzakelijk is zoals in Bolsward en Makkum.
3.
Werken aan een gastvrijer Súdwest-Fryslân > nieuw toeristisch beleid opstellen Toelichting: De gastvrijheidseconomie is één van onze parelsectoren. Ons beleid voor de parelsectoren leggen we deels vast in het nieuwe economische actieplan. Om de gastvrijheidseconomie en ons beleid en verbinding met de sector volop aandacht te geven doorlopen we hierin een afzonderlijk visietraject. In 2022 is het position paper Gastvrijheidseconomie Súdwest-Fryslân opgeleverd. Het geeft inzicht in sectorale trends en ontwikkelingen (internationaal, nationaal, provinciaal, lokaal), scans van relevant beleid, en een analyse van de gastvrijheidssector in Súdwest-Fryslân. Het position paper moet worden gezien als brondocument dat als basis dient voor het opstellen van een visie en uitvoeringsagenda voor de gastvrijheidseconomie van Súdwest-Fryslân. Op basis van dit position paper (ofwel brondocument) is een startdocument opgesteld dat inzicht biedt in de kansen en opgaven, de daaruit voortkomende ontwikkellijnen voor onze gastvrijheidseconomie en de route beschrijft richting een visie en uitvoeringsagenda. In dit visietraject werken we samen met alle betrokken partijen bij de gastvrijheidseconomie toe naar een breed gedragen visie en uitvoeringsagenda. Gedurende dit traject zullen college en raad actief worden betrokken.
Het Startdocument is in oktober 2022 verrijkt met input uit de gehouden stakeholdersbijeenkomst in het kader van het Economisch Actieprogramma, waarin de gastvrijheidseconomie als een van de pijlers is meegenomen. We sturen de raad het Startdocument ‘Gastvrij Súdwest-Fryslân 2030’ in februari 2023 als actieve info toe. Dit startdocument biedt inzicht in de positie, kansen en opgaven voor onze gastvrijheidseconomie en is bouwsteen voor het visietraject (visie en uitvoeringsagenda) waarin we samen met alle betrokken partijen toewerken naar een breed gedragen visie op de
Pagina 20 van 147
BIJ.426809
Nr.
Speerpunt
Uitgevoerd?
gastvrijheidseconomie van SWF. Gedurende dit traject worden college en raad actief betrokken. Het raadsvoorstel ter vaststelling van de visie op gastvrijheidseconomie verwachten we in augustus 2023.
Hoofdtaakveld: Leefomgeving Nr.
Speerpunt
4.
Klimaatagenda > uitvoeren agenda 2022 en opstellen agenda 2023
Uitgevoerd?
Toelichting: Naar verwachting komt de Klimaatagenda SWF 2023 in de raad van april. Uitvoering Klimaatagenda 2022 De meeste activiteiten uit de Klimaatagenda SWF 2022 zijn verlopen volgens planning. De raad is in december 2022 via Actieve info geïnformeerd over de Transitievisie Warmte, Aanpak schil 3, die vertraging heeft opgelopen als gevolg van capaciteitstekort. Naar verwachting is deze aanpak medio 2023 gereed. We hebben een aantal onderdelen uit de Klimaatagenda SWF 2022 gelicht: NuLelie en netcongestie Door de Energietransitie staat het elektriciteitsnetwerk onder andere in Fryslân zwaar onder druk. Gevolg is dat bedrijven soms niet kunnen uitbreiden en dat zonnepanelenparken niet kunnen worden aangesloten. Om deze problematiek op te lossen is netwerkbeheerder Liander het project NuLelie gestart. Doel van het project is om voor de 10 jaar het elektriciteitsnetwerk voldoende up-to-date te hebben. Duidelijk is wel dat een groot deel van Sneek (De Hemmen 3) als eerste pilot is aangewezen. Ondanks dat lijkt ook Sneek wat op te schuiven in de tijd. Hierover worden gesprekken met Liander gevoerd. Hoewel de congestie op het onderstation (transformator) aandacht vraagt, verloopt de NuLelie (de bekabeling) volgens planning. Gemeentelijk Warmtebedrijf De komende decennia zal er in alle dorpen en wijken een alternatief voor aardgas komen. Er ontstaan dan nieuwe energiesystemen.
De vraag is wie deze energiesystemen beheert en in eigendom heeft. We zijn aan het onderzoeken welke maatschappelijke en bedrijfsmatige doelen het warmtebedrijf moet realiseren en welke organisatiemodellen hier in kunnen voorzien. In het tweede kwartaal van 2023 verwachten we een terugkoppeling van de bevindingen te kunnen geven. Uitvoering Transitievisie Warmte De Transitievisie Warmte (TVW) is op 30 september 2021 door de raad vastgesteld. Doel is om in SWF voor 2030, 8000 woningen van het aardgas te halen. Op dit moment zetten wij alleen in op initiatieven van onderop. Om 8000 woningen vóór 2030 van het aardgas te halen, zijn we met de betrokken inwoners aan de slag met de lopende projecten: Het Eiland (Sneek): 900 woningen (aquathermie), Heeg: 1.069 woningen (aquathermie), Bolsward: 4.777 woningen (heel Bolsward: restwarmte, geothermie, waterstof), Workum: 2.041 woningen (restwarmte/aquathermie), totaal: 8.787 woningen. Windmolens Nij Hiddum Houw In 2021 heeft Vattenfall de gemeente gevraagd of zij samen met Wetterskip Fryslân belangstelling heeft om vier windmolens bij Nij Hiddum Houw te kopen. De laatste punten van de aankoop worden op dit moment afgehandeld. Naar verwachting zal het windpark in maart 2023 overgaan naar de overheden. Daarna start het participatietraject voor omwonenden.
Klimaatadaptatie Met het in 2021 vastgestelde ‘Omgevingsprogramma Klimaatadaptatie’ geeft de gemeente SWF invulling aan de ambitie om in 2050 klimaatbestendig en waterrobuust ingericht te zijn. Hierbij ligt momenteel het accent op het programma ‘Life IP Klimaatadaptatie’ waarin de gemeente
Pagina 21 van 147
BIJ.426809
Nr.
Speerpunt
Uitgevoerd?
onder de projectnaam ‘Life IP Klimaatbestendig Súdwest-Fryslân’ participeert. Life IP Klimaatadaptatie (2022-2027) is een Nederlands programma met cofinanciering door de Europese Unie (EU). Het doel van het programma is om de uitvoering van adaptatiemaatregelen in Nederland te versnellen. Om inwoners bewust te maken en te betrekken bij het thema zijn er verschillende activiteiten georganiseerd 5.
Ontwikkelagenda: van ontwikkelagenda naar ontwikkelmachine Toelichting: In 2022 hebben we de kaders van het ontwikkelfonds vastgesteld. Bij de begroting 2023 heeft de Raad hierover besloten. Onderdeel van deze besluitvorming is dat het college gemandateerd is te beschikken over een deel van het Ontwikkelfonds om snel te kunnen handelen in de voorbereiding van projecten. In 2022 zijn belangrijke reserveringen voorgelegd voor de IJsselmeerkust en de herstelwerkzaamheden Bolsward. Een aantal projecten dat mogelijk in aanmerking komt voor cofinanciering uit het Ontwikkelfonds bevindt zich in de voorbereidende fase. Het betreft (Europese) projecten op het gebied van energiebesparing en duurzame opwekking en op het gebied van leefbaarheid. In 2023 gaan we hier mee verder. De nieuwe programma structuur biedt hiervoor een belangrijke basis.
6.
Woningmarkt versnellen en opstellen Woon-zorgvisie Toelichting: • In 2021 zijn verschillende gemeentelijke gronden in ontwikkeling genomen (oa in Sneek Harinxmaland, Woudsend, Scharnegoutum, Bolsward en Oosthem). In 2022 zijn deze plannen verder uitgewerkt en/of de planologische procedures gestart. Een aantal gemeentelijke locaties is in 2022 ter besluitvorming voorgelegd, zoals in Boazum, Folsgare en Heeg. Daarvoor is de planvorming in 2022 opgestart. Tevens is/wordt er gewerkt aan diverse gemeentelijke plannen in Sneek, zoals IJlsterplein en Houkepoort. • In 2022 heeft het college besloten om medewerking te verlenen aan woningbouwontwikkelingen van marktpartijen, zoals in Makkum en Stavoren. Andere ontwikkelingen van marktpartijen zijn in 2022 verder uitgewerkt en/of de planologische procedure is hiervoor gestart (zoals Het Perk en Het Eiland te Sneek). • De gemeente is in 2022 in gesprek geweest met de kernen Hindeloopen, Blauwhuis en Oudega over de mogelijkheden van woningbouw. Dit proces wordt actief door de gemeente gefaciliteerd. De uitkomsten daarvan worden in 2023 verwacht. In 2021 is gestart met visievorming Wonen & Zorg. Dit krijgt vorm in een Omgevingsprogramma Wonen & Zorg. Dit doen we samen met woningcorporaties, zorginstellingen het zorgkantoor, Wmo-raad en de huurdersverenigingen. Het Omgevingsprogramma is in september 2022 behandeld door het college.
Het Omgevingsprogramma wordt februari 2023 opiniërend door de raad behandeld. Na vaststelling zal het omgevingsprogramma bestuurlijk worden besproken met onze partners.” De versnellingsopgave geeft wel grote druk op de nodige capaciteit. Gekoppeld aan een gespannen arbeidsmarkt resulteert dit in langere doorlooptijden van projecten.
7.
Vitaal landschap: experimenteergemeente Toelichting: Het was een roerig jaar voor de landbouw- en natuuropgaaf. Het Rijk zette de discussies op scherp door in meerdere brieven forse doelstellingen te benoemen (o.a. de brief met ‘het kaartje’ van minister Van der Wal in juni). De nodige afstemming met landbouwsector en andere stakeholders was nodig om zicht te krijgen op consequenties. Bijv. rond vergunningverlening en haalbaarheid van nieuwe planconcepten. Ook ontstond reuring over de aanwijzing van stikstofgevoelig gebied in de Fûgelhoeke (bij Koudum). De gemeente stelde beroep in. Binnen het veenweidegebied is o.a. gewerkt aan de startnotitie voor gebiedsproces Idzegea. Onrust binnen de sector vroeg ook hier extra afstemming; door deze dialoog is het gebiedsproces ‘op de rails’ gebleven. In het Veenweidegebied is ook een Funderingsaanpak in
Pagina 22 van 147
BIJ.426809
Nr.
Speerpunt
Uitgevoerd?
besluitvorming gebracht (feitelijke uitrol 2023). In de Kleiweide/Greidhoeke Plus is (binnen de Regio Deal Natuurinclusieve landbouw) geld beschikbaar gekomen voor de ondersteuning van kleinere initiatieven (samen met Waadhoeke/Leeuwarden). De aanpak Programma Vitaal Landschap is in 2022 verder overdacht in samenhang met de uitrol van het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG) en de doorvertaling naar Fryslân (FPLG). Met andere gemeentelijke programma’s wordt, in lijn met het coalitieakkoord, hier tot een verdere inrichting/aanscherping gekomen met een bijpassende personele inzet (keuzes begin 2023). De in SWF ontwikkelde aanpak Composteren bij de boer krijgt ook in andere Friese gemeenten gestalte (in 2023); in de voorbereiding wordt expertise vanuit SWF benut. 8.
Implementatie Omgevingswet Toelichting: De geplande datum inwerkingtreding Omgevingswet is door de minister uitgesteld van 1-1-2023 naar 1-7-2023. Een voorliggende VNG-motie dringt aan op uitstel naar 1-1-2024. Twee kernpunten: financiële gevolgen en Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). Ondanks het herhaaldelijke uitstel van de datum inwerkingtreding van de Omgevingswet, is SWF vrijwel gereed voor de feitelijke invoering. Gefaseerd wordt/is het CLO (Centric voor de Leefomgeving) ingevoerd waarbij er een aansluiting wordt/is gerealiseerd met het DSO (Digitale Stelsel Omgevingswet). Daarnaast zijn de meeste betrokken medewerkers opgeleid en getraind en is de besluitvormig m.b.t. het nieuwe legesmodel op route. Ook zijn er afspraken gemaakt met de ketenpartners om de daadwerkelijke uitvoering van de Omgevingswet goed te laten verlopen. Daarmee zijn we zoals het nu lijkt grotendeels klaar voor de invoering van de Omgevingswet.
Pagina 23 van 147
BIJ.426809
3. Wat heeft het gekost? Overzicht lasten en baten per hoofdtaakveld (bedragen x € 1.000) Lasten
Primitieve Begroting na begroting wijziging
Rekening 2022
Voordeel / Nadeel
21 Wonen
3.962
8.958
7.785
1.172
V
22 Werken
7.062
9.616
10.720
-1.104
N
23 Bereikbaarheid
24.167
26.527
27.953
-1.426
N
24 Leefomgeving
29.319
31.813
32.154
-341
N
Totaal lasten
64.510
76.914
78.613
-1.699
N
Primitieve Begroting na begroting wijziging
Rekening 2022
Voordeel / Nadeel
Baten
21 Wonen
3.538
8.509
8.520
10
V
22 Werken
5.437
7.264
9.720
2.456
V
23 Bereikbaarheid
3.187
5.041
4.680
-362
N
24 Leefomgeving
21.454
21.915
23.636
1.721
V
Totaal baten
33.616
42.730
46.556
3.826
V
Saldo baten en lasten
-30.894
-34.184
-32.057
2.127
V
Toevoegingen (in reserve)
-860
-3.232
-3.329
-97
N
Onttrekkingen (uit reserve)
377
5.128
4.734
-394
N
-31.376
-32.288
-30.652
1.636
V
Mutaties reserves
Gerealiseerd resultaat
Pagina 24 van 147
BIJ.426809
Programma 3: Bestuur
1. Wat hebben we bereikt? Vanuit onze kernwaarden ‘vertrouwen, daadkracht, omgevingsbewust en dienstbaar’ vinden we het belangrijk dat we vertrouwen hebben van onze inwoners, ondernemers en andere partijen (en overheden) waar we voor werken en ook mee samenwerken aan opgaven. Als organisatie is het belangrijk om daadkracht te leveren voor onze dienstverlening en bestuurlijke ambities. We zijn omgevingsbewust en verbinden ons met de omgeving, waarbij we van buiten naar binnen redeneren. Vanuit de directie is het belangrijk om resultaatgerichte sturing te bevorderen, helderheid over rollen en posities te verkrijgen en het ontwikkelen van een cultuur waarin eigenaarschap en elkaar professioneel aanspreken centraal staan. Begin december 2022 is gestart met de werving van drie directeuren voor SWF. Deze directeuren gaan samen met de gemeentesecretaris/algemeen directeur zorgen voor meer sturing, overzicht en verbinding in onze organisatie. In de loop van 2023 komt de directie er als volgt uit te zien: - Gemeentesecretaris/algemeen directeur (bestuur, directie, extern en organisatieontwikkeling) - Directeur Sociaal Domein - Directeur Omgeving en Openbare Ruimte - Directeur Klantencontacten, Bedrijfsvoeren en Ontwikkelen Positionering Tien jaar geleden is de positionering van de gemeente Súdwest-Fryslân opgesteld.
Er is behoefte aan een aangescherpte, langdurige koers voor de gemeente. De huidige positionering is onvoldoende onderscheidend, inspirerend en relevant. Om een scherpe positionering neer te zetten, gaan we op zoek naar het onderscheidend vermogen, de geloofwaardigheid vanuit de historische identiteit en de relevantie. Daar waar de grootste dominante dynamiek ontstaat ga je verdiepen en kies je om je te positioneren. In 2023 volgt een verdere uitwerking van dit proces.
Pagina 25 van 147
BIJ.426809
2. Wat hebben we daarvoor gedaan? Hoofdtaakveld: Bestuur Nr.
Speerpunt
1.
Professionele organisatie
Uitgevoerd?
Toelichting: De ‘gewone’ dienstverlening van de gemeente gaat continu door. Er is vanuit de gemeente dagelijks contact met de inwoners van Súdwest-Fryslân in het kader van dienstverlening. Van het verstrekken van documenten tot het begeleiden van projecten/processen/procedures. We proberen daarbij op alle terreinen het verschil te maken; zorgen dat we vanuit de bedoeling onze inwoners helpen. Omdat de wereld om ons heen verandert, verandert ook ons werk voortdurend. We willen ons op een organische manier aanpassen aan de wensen vanuit de Mienskip. Hierbij organiseren we ons werk anders en zorgen ervoor dat onze werkprocessen actueel en passend zijn. We werken volop verder aan alle opgaven en de kwaliteit van onze dienstverlening aan de Mienskip, de professionaliseringsslagen die we daarin hebben te maken zijn gericht op het realiseren van de opgaven en transities die nodig zijn om de kwaliteit van onze dienstverlening aan de Mienskip te blijven waarborgen. Dit gebeurt volgens drie hoofdlijnen: Mens (krachtige professionals), Methode (slimme werkwijzen) en Middelen (financieel gezond). Er wordt gestuurd op kwaliteit van zowel proces als inhoud, het verkorten van doorlooptijden en verlaging van kosten. Dit moet leiden tot een continue drive op zoek naar en het behalen van de meest effectieve en efficiënte uitvoering van het werk.
Niet vrijblijvend, maar resultaatgericht en ‘ingebakken’ in onze organisatiecultuur. Door continu alert te zijn op de beste manier van organiseren is automatisch aandacht voor het afwegingskader rondom zelf doen, samenwerken of uitbesteden. Naast meer projectmatige aanpak van procesoptimalisaties zetten we ook in op een cultuur waarin medewerkers zelf het voortouw nemen tot verbeteringen in de dienstverlening en de organisatie van hun eigen werk. Monitoring en managementinstrumenten ondersteunen hierbij, capaciteitsplanningen (strategische personeelsplanning) en managementrapportages zijn hiervoor ingezet. 2.
Vernieuwing lokale democratie Toelichting: Juist in de lokale Mienskip schuilt de kracht die we moeten ondersteunen – ons goud is het DNA van de inwoners; mei elkoar, initiatiefrijk en altijd op zoek naar de goede balans met ons landschap. We zijn (pro)actief, zijn een krachtige lokale overheid, we investeren en leggen de verbindingen. Opkomst bevorderende activiteiten verkiezingen Er zijn vernieuwende initiatieven ontplooit om de opkomst bij de verkiezingen in maart 2022 te verhogen naar minimaal 60%, onder andere door jongeren intensief bij de politiek te betrekken. Er is vanuit het Programma Vernieuwing Lokale Democratie gezocht naar samenwerking met de werkgroep Veranderende rol van de raad die reeds in de vorige bestuursperiode actief was. Deze werkgroep, onder voorzitterschap van burgemeester De Vries, bestond uit een afvaardiging van de gemeenteraad, de verantwoordelijk portefeuillehouder en de griffie. Om een opkomstpercentage van 60% te halen zijn veel verschillende middelen ingezet. Het uitgangspunt voor de campagne was om de informatie zo laagdrempelig en inclusief mogelijk te maken voor alle benoemde doelgroepen. Hieronder volgt een overzicht van alle opkomst bevorderende activiteiten. Bijna alle middelen en activiteiten zijn volgens plan ingezet. Daardoor was er een afwisselende mix van online en offline communicatie voor de verschillende benoemde doelgroepen.
Kinderparticipatie Begin 2023 wordt de Kinderconferentie voor het vierde jaar georganiseerd door de gemeente in samenwerking met De Kleine Ambassade.
Pagina 26 van 147
BIJ.426809
Naast de Kinderconferentie is er in 2022 voor het eerst een Kinderburgemeester aangesteld, samen met zijn/haar team van tien rayonhoofden. Daarnaast wordt er op basisscholen gewerkt met het lespakket over burgerschap, genaamd: Pak@Democratie. Via dit lespakket doen hele klassen al het voorwerk, waar op de Kinderconferentie verder aan wordt gewerkt. Uiteindelijk komen daar prachtige adviezen aan de gemeente uit. De Kinderburgemeester en zijn/haar team vormen de schakel tussen deze adviezen enerzijds en de uitvoering die de gemeente daaraan geeft anderzijds. Op deze manier krijgt de gemeente inzicht in hoe deze leeftijdsgroep denkt over de gemeente en wat zij belangrijk vinden voor hun eigen leefomgeving. Hiermee stimuleert de gemeente actief kinderparticipatie en wordt het verantwoordelijkheidsgevoel van de kinderen t.o.v. de eigen leefomgeving bevorderd. Tienskip Binnen de gemeente is Tienskip actief. Tienskip is een organisatie voor en door jongeren met als doel een brug te slaan tussen jongeren de lokale politiek: de democratische energie aanwakkeren. Dit doen zij op verschillende manieren, maar voornamelijk met projectdagen op het voortgezet onderwijs. De organisatie wil vooral jongeren laten zien wat zij zelf kunnen bijdragen aan hun gemeenschap.
3. Wat heeft het gekost? Overzicht lasten en baten per hoofdtaakveld (bedragen x € 1.000) Lasten
Primitieve Begroting na begroting wijziging
Rekening 2022
Voordeel / Nadeel
31 Bestuur
4.283
4.432
4.840
-407
N
32 Burgerzaken
2.951
2.567
2.449
118
V
33 Veiligheid
8.442
8.967
9.084
-117
N
Totaal lasten
15.677
15.966
16.372
-406
N
Primitieve Begroting na begroting wijziging
Rekening 2022
Voordeel / Nadeel
Baten
31 Bestuur
17
0
0
0
N
32 Burgerzaken
1.318
1.318
1.356
38
V
33 Veiligheid
113
116
138
22
V
Totaal baten
1.447
1.434
1.495
61
V
-14.230
-14.532
-14.878
-346
N
Toevoegingen (in reserve)
-1.153
-7.536
-7.536
0
V
Onttrekkingen (uit reserve)
0
6.383
6.383
0
V
-15.383
-15.685
-16.031
-346
N
Saldo baten en lasten Mutaties reserves
Gerealiseerd resultaat
Pagina 27 van 147
BIJ.426809
Overzichten Wat heeft het gekost? In de programma’s in de begroting zijn doelstellingen geformuleerd, waarover we hiervoor gerapporteerd hebben. Bij de overzichten zijn geen doelstellingen geformuleerd. Vandaar dat we hier alleen een overzicht van de lasten en baten weergeven.
Overzicht lasten en baten per hoofdtaakveld (bedragen x € 1.000) Lasten
Primitieve Begroting na begroting wijziging
Rekening 2022
Voordeel / Nadeel
91 Algemene dekkingsmiddelen
2.006
2.094
2.206
-112
N
92 Overhead
36.550
38.778
40.036
-1.258
N
30
30
49
-19
N
1.899
4.277
11.010
-6.733
N
40.485
45.179
53.302
-8.123
N
Primitieve Begroting na begroting wijziging
Rekening 2022
Voordeel / Nadeel
93 Heffing VPB 98 Bedrag onvoorzien Totaal lasten Baten
91 Algemene dekkingsmiddelen
206.566
223.503
228.496
4.994
V
1.032
1.518
2.185
667
V
0
0
33
33
V
Totaal baten
207.598
225.021
230.715
5.694
V
Saldo baten en lasten
167.113
179.841
177.413
-2.428
N
Toevoegingen (in reserve)
-205
-1.554
-1.734
-180
N
Onttrekkingen (uit reserve)
2.120
2.860
766
-2.094
N
169.028
181.148
176.445
-4.702
N
92 Overhead 98 Bedrag onvoorzien
Mutaties reserves
Gerealiseerd resultaat
De Algemene dekkingsmiddelen bestaan uit treasury, verschillende belastingen en de algemene uitkering en overige uitkeringen. Overhead bestaat uit baten en lasten van personeel, huisvesting, ICT en tractie. De volgende inhoudelijke toelichtingen zijn beschikbaar: • over het onderdeel Treasury zie de paragraaf Financiering. • over de diverse belastingsoorten zie de paragraaf Lokale heffingen. • over de Overhead zie de paragraaf Bedrijfsvoering. Een verklaring van de financiële afwijkingen kunt u vinden in de Jaarrekening, paragraaf 3.5 en verder.
Pagina 28 van 147
BIJ.426809
2.3
Verantwoording paragrafen
In deze jaarstukken zijn de volgende paragrafen opgenomen: Paragraaf 1: Lokale heffingen Paragraaf 2: Weerstandsvermogen/risicobeheersing Paragraaf 3: Onderhoud kapitaalgoederen Paragraaf 4: Financiering Paragraaf 5: Bedrijfsvoering Paragraaf 6: Verbonden partijen Paragraaf 7: Grondbeleid Paragraaf 8: Openbaarheidsparagraaf Wet Open Overheid Paragraaf 9: Corona Paragraaf 10: Opvang ontheemden Oekraïne Op de volgende pagina’s gaan we nader op de verschillende paragrafen in.
Pagina 29 van 147
BIJ.426809
Paragraaf 1: Lokale heffingen
Inleiding We geven hier informatie over de lokale heffingen. We gaan in op de belastingen en heffingen, de uitvoering van de Wet WOZ en het kwijtscheldingsbeleid.
Lokale heffingen: belastingen en rechten Heffingen met gecombineerde aanslag Het grootste deel van de lokale heffingen is eind februari 2022 opgelegd via de gecombineerde aanslag. Het combineren van belastingaanslagen heeft voor de burgers als voordeel dat daardoor het lokale belastinggebied transparanter is. Daarnaast is voor al deze aanslagen een betalingsregeling te treffen (betalen in acht termijnen via automatische incasso). De combinatie van aanslagen zorgt voor lagere perceptiekosten. Bijzonderheden Aanslag digitaal Bij de aanslagoplegging in 2022 waren zo’n 21.063 belastingplichtigen (39,4%) aangesloten op MijnOverheid. Dit is een stijging van 1,1% ten opzichte van vorig jaar. Degenen die aangesloten zijn bij MijnOverheid ontvangen de aanslag niet langer op papier maar alleen nog in hun digitale berichtenbox. Voor de belastingplichtigen overzichtelijk en veilig. Het versturen van de aanslagen via MijnOverheid zorgt voor lagere kosten. Onderstaand staan de prijs per aanslag op papier vergeleken met de prijs per aanslag op MijnOverheid. Op papier € 0,79
Op MijnOverheid € 0,53
Het versturen van een aanslag via MijnOverheid levert een besparing op van minimaal € 0,26 per aanslag. Ondernemersfonds Gelijk aan eerdere jaren zijn de tarieven voor de OZB niet-woningen extra verhoogd ten behoeve van het ondernemersfonds. Het betreft een percentage van 0,06% op de WOZ-waarde. De meeropbrengst zal via een subsidie worden overgedragen aan het ondernemersfonds. Precariobelasting terrassen In verband met corona mochten de horecaondernemers in januari geen gebruik maken van hun terras. Op grond van de verordening kon de heffingsambtenaar pas met ingang van 1 februari precariobelasting voor terrassen heffen. Er is in de eerste maand namelijk niet voldaan aan de belastingplicht omdat er geen terrassen waren. Door een toename van het aantal terrassen heeft dit geen invloed gehad op de opbrengst. Over de tijdelijke uitbreidingen van terrassen is geen precariobelasting geheven. Overzicht belastingen en rechten Belastingen a. b. c. d. e. f.