Bijlage 1 - Bestuursrapportage januari, februari, maart 2026

Ons nummer: O26.000566

Bestuursrapportage januari, februari, maart 2026

Pagina 1 van 85

x

Inhoudsopgave Inleiding ............................................................................................................. 3 Programma 1: Sociaal ............................................................................................. 4 Programma 2: Ruimte ............................................................................................34 Programma 3: Bestuur ............................................................................................51 Overzichten ........................................................................................................59 Mutaties reserves .................................................................................................62 Paragrafen .........................................................................................................63 Ontwikkelfonds en overige projecten ..........................................................................64 8.1 Ontwikkelfonds .............................................................................................64 8.2 Financieel overzicht Ontwikkelfonds ...................................................................70 8.3 Overige majeure projecten...............................................................................72 Financiële mutaties

...............................................................................................74 9.1

Voorgestelde (mutaties in) kredieten .............................................................74

9.1

Voorgestelde begrotingswijzigingen ...............................................................80

Pagina 2 van 85

Inleiding Aanbieding bestuursrapportage Bijgaand ontvangt u de Bestuursrapportage januari, februari, maart 2026. • • • •

•

In deze bestuursrapportage rapporteren we over afwijkingen bij actiepunten en projecten. De actiepunten zijn afkomstig vanuit de Programmabegroting 2026. Daar waar er nieuwe zaken zijn die interessant zijn voor de raad, worden deze ook gemeld. Nieuwe teksten bij actiepunten en bij projecten zijn in groene tekst aangegeven. Deze bestuursrapportage bevat 20 mutaties in kredieten. Deze hebben geen effect op de reserves. Deze bestuursrapportage bevat 22 begrotingswijzigingen. Deze begrotingswijzigingen geven in totaal een nadeel van € 189.000. Dit nadeel wordt veroorzaakt door gladheidsbestrijding (€ 300.000), schade na oud & nieuw (€ 75.000), contributieverhoging (€ 80.000), hiertegenover staan enkele voordelen van leges, heffingen en belastingen (€ 266.000). In de Programmabegroting 2026 is voor 2026 een voordelig saldo begroot van € 1.595.480. De effecten van de Septembercirculaire 2025 geeft een voordeel over 2026 van € 759.393. Hiermee komt het voordeel uit op totaal € 2.354.873. Deze bestuursrapportage geeft een nadeel van € 189.000. Het begrote saldo verandert hiermee in € 2.165.614 voordelig.

Leeswijzer afwijkingen We rapporteren steeds op drie onderdelen. Hierbij gebruiken we de volgende icoontjes: Voor Inhoud:

Voor Financiën:

Voor Planning:

Per onderdeel kennen we een kleur toe. De kleuren hebben de volgende betekenis: Alles ligt op schema.

Er dreigen afwijkingen.

Er zijn afwijkingen.

Mutaties t.o.v. de vorige rapportage markeren we met een ▲ (verbetering) of een ▼ (verslechtering). Bij het onderdeel Financiën is de rapportage van de afwijking ten opzichte van de begroting. Tekstuele mutaties in de programma’s en bij de projectrapportage geven we weer in groene kleur. Prognose resultaat (bedragen x € 1.000) Totaal saldo baten en lasten Programma

Stand begroting

Verwachting einde jaar

Programma 1 - Sociaal

-152.754

-152.722

Verwachte afwijkingen 31

Programma 2 - Ruimte

-46.917

-47.098

-181

Programma 3 - Bestuur

-18.260

-18.168

93

Overzichten

224.748

224.895

147

-6.818

-7.097

-279

0

-189

-189

Mutaties reserves Totaal saldo baten en lasten

Pagina 3 van 85

Programma 1: Sociaal Actiepunten uit de Programmabegroting Nr.

Actiepunt Hoofdtaakveld Onderwijs

1.

We stellen een nieuw huisvestingsplan op voor het primair onderwijs, het voortgezet onderwijs en het speciaal onderwijs. Indicatoren/te behalen resultaat: • Het IHP (Integraal Huisvestingsplan) is in 2025 vastgesteld. Het uitvoeringsprogramma 2025-2040 start in 2026. Toelichting In 2025 is een nieuw Integraal Huisvestingsplan (IHP) voor het primair, voortgezet en speciaal onderwijs vastgesteld. Samen met de gemeente maakt het schoolbestuur afspraken over de wijze van uitvoering. Een gemeentelijke projectleider is betrokken bij de voorbereiding en realisatie van de bouw om de doelstellingen uit het IHP te borgen. Het college heeft in maart ingestemd met het Plan van Aanpak Haalbaarheidsonderzoek onderwijs- en sportvoorzieningen voortgezet onderwijs Sneek. De raad heeft hierover een actieve info gekregen.

2.

We versterken de integrale kindaanpak. Indicatoren/te behalen resultaat: • We versterken de integrale kindaanpak (IKA) in wijken en dorpen door bestaande IKA’s te ondersteunen en te subsidiëren en door de ontwikkeling van nieuwe IKA’s te stimuleren. Hierbij maken we verbinding met het nieuwe jeugdbeleid. Toelichting We gaan door met de subsidieregeling voor integrale kindaanpak. Samenwerkingsverbanden tussen minimaal één school en kinderopvangorganisatie ontvangen subsidie om de integrale kindaanpak te ontwikkelen. Nieuw is dat we hierbij het nieuwe jeugdbeleid betrekken. Daarin staat een duidelijke aanpak voor kinderen en gezinnen. Dit wordt in 2026 uitgewerkt in een uitvoeringsplan. De voortgang hiervan bespreken we onder andere in de bestuurlijke en ambtelijke LEA-overleggen (Lokale Educatieve Agenda) samen met scholen, jeugdgezondheidszorg en kinderopvangorganisaties.

3.

We gaan door met de weekend- en zomerschool. Indicatoren/te behalen resultaat: • We continueren de activiteiten van stichting Weekendschool, zetten in op een efficiënte organisatie en zorgen dat het aanbod aansluit bij de behoeften van de doelgroep. Toelichting Stichting Weekendschool biedt aanvullend onderwijs aan nieuwsgierige en gemotiveerde kinderen van 9 tot 18 jaar die extra ondersteuning kunnen gebruiken, vanwege bijvoorbeeld opgroeien in een gezin met een laag inkomen, een pleeggezin of door persoonlijke omstandigheden. Het doel is om kinderen hun talenten te laten ontdekken, hun zelfvertrouwen te versterken en hun horizon te verbreden. De afgelopen jaren zijn stappen

Pagina 4 van 85

gezet om de uitvoering efficiënter te maken, omdat de subsidie afgebouwd is. Dit blijft een aandachtspunt. 4.

We investeren in preventie en vroegtijdige signalering om complexe trajecten en duurdere zorg te voorkomen. Indicatoren/te behalen resultaten • Schoolmaatschappelijk werkers ondersteunen jeugdigen van 2-18 jaar op school en op de peuteropvang. • We werken samen met onderwijs en partners aan gezamenlijke onderwijszorgarrangementen. Toelichting Om elk kind te ondersteunen in zijn ontwikkeling, zijn goede zorg en een passende plek in het onderwijs essentieel. Hiervoor is het nodig dat zorg en onderwijs op elkaar zijn afgestemd en elkaar aanvullen. Als er problemen zijn bij opgroeien wordt dit vaak gesignaleerd op school. Schoolmaatschappelijk werkers zijn een verbindende schakel tussen school en gebiedsteam en zorgen voor vroegtijdige signalering. Schoolmaatschappelijk werkers zijn vanuit het gebiedsteam aan scholen verbonden om hulp te bieden binnen in de driehoek ‘leerling, ouders en school’. Ze zijn zichtbaar in de school en voor ouders. Dit maakt de hulp laagdrempelig en het werkt preventief. School, schoolmaatschappelijk werk, leerplicht en hulpverleners spreken elkaar regelmatig in het integraal zorgoverleg (IZO). We gaan door met de onderwijszorgarrangementen waarbij zorg en onderwijs samenkomen. Hiermee wordt jeugdhulp groepsgewijs en beschikkingsvrij op school ingezet waardoor er snel, gezamenlijk en effectief ondersteuning geboden wordt.

5.

We verlagen schooluitval door jongeren te ondersteunen bij het behalen van een startkwalificatie en hen te begeleiden naar kansrijke keuzes voor de arbeidsmarkt. 1. We verlagen schooluitval door jongeren te ondersteunen bij het behalen van een startkwalificatie en hen te begeleiden naar kansrijke keuzes voor de arbeidsmarkt. Indicatoren/te behalen resultaten • Wij willen dat het percentage voortijdig schoolverlaters (vsv) minder dan 2% is in de regio Zuidwest-Friesland (gemeenten Súdwest-Fryslân en De Fryske Marren).

6.

Toelichting We investeren blijvend in een proactief team van coaches dat jongeren begeleidt bij hun doorstroom: van onderwijs naar onderwijs, van onderwijs naar werk, en van ongeschoold werk naar duurzame banen mét startkwalificatie. We versterken de samenwerking tussen onderwijs, het Doorstroompunt en de afdeling Werk & Inkomen en dienen samen plannen in bij het Ministerie van OCW. Met scholen, Leerplicht, de GGD, gebiedsteams en partners als Pastiel en AZC zorgen we dat verzuim snel wordt gesignaleerd en opgepakt. Zo voorkomen we uitval en blijven jongeren in beeld. Met de nieuwe wet ‘Van school naar duurzaam werk’ benutten we per 2026 extra subsidies om schooluitval verder terug te dringen. Ook blijven we oud-uitvallers monitoren. Het percentage voortijdig schoolverlaters in de regio Zuidwest-Friesland is in 2024-2025 licht gestegen ten opzichte van 2023-2024, van 1,87% naar 1,95%. Dit percentage is wel beduidend lager dan het landelijk gemiddelde van 2,29 %. Om het landelijke streefcijfer (1,57 %) te behalen, moet het percentage voortijdig schoolverlaters in Zuidwest-Friesland met 0,38 % naar beneden. In het huidige schooljaar 2025-2026 kunnen extra middelen voortijdig schoolverlaten uit 2025 benut worden. Vanaf 2026 wordt het budget VSV-middelen met € 549.206 verhoogd als de subsidieaanvraag bij het Ministerie van OC&W wordt goedgekeurd.

Deze extra middelen moeten eraan bijdragen om het landelijke streefcijfer te behalen. We regelen een OV-kaart voor leerlingen die ver moeten reizen voor passend onderwijs.

Pagina 5 van 85

Indicatoren/te behalen resultaten • We verstrekken een OV-pas als de school voor voortgezet (speciaal) onderwijs meer dan 11 kilometer van het woonadres is. Toelichting: Sinds 2018 vergoeden we het volledige abonnement voor inwoners met een inkomen tot 120% van de bijstandsnorm. Voor schooljaar 2025-2026 zijn er enkele wijzigingen: het busvervoer loopt nu via Qbuzz, en voor de trein is er een nieuw Arriva-product waarmee scholieren door heel Friesland kunnen reizen. Voor inwoners verandert er niets: mensen met een laag inkomen krijgen de kosten volledig vergoed en voor inkomens tot 120% geldt nog steeds een gereduceerd tarief.

Nr.

Actiepunt Hoofdtaakveld Sport

7.

We stellen nieuw sportbeleid en een visie voor sport en bewegen in de openbare ruimte op. Indicatoren/te behalen resultaten • We maken een uitvoeringsplan duurzame en toekomstbestendige sportaccommodaties. • We maken een plan van aanpak voor richtlijnen op sociale veiligheid in sport. Toelichting Op basis van de visie ‘Sport ferbynt, de krêft fan bewege 2024+’ zetten we onder andere in op sportaccommodaties die goed onderhouden, maatschappelijk inzetbaar, gebruiksvriendelijk, toekomstbestendig en uitdagend zijn. In aanvulling op het Dashboard sportaccommodaties en het Afwegingskader duurzaamheid is de beslisboom sportaccommodaties ontwikkeld. De beslisboom helpt als instrument bij het maken van de feitelijke afweging voor de accommodatie: renoveren, verduurzamen, nieuwbouwen, uitfaseren of slopen. Dit alles is samengekomen in de aanpak ‘Koers en Kompas, duurzame en toekomstbestendige sportaccommodaties’ die in maart 2026 is vastgesteld door de raad. De financiële component wordt meegenomen in de integrale afweging voor de programmabegroting 2027. Daarnaast investeren we in een sociaal veilige, gezonde en inclusieve sportomgeving. Sport stimuleert een actieve leefstijl die verder gaat dan alleen bewegen. Daarom creëren we aantrekkelijke sportplekken waar mensen zich welkom voelen, elkaar ontmoeten én in beweging komen.

We zetten in op gezondere en aantrekkelijke sportkantines bij verenigingen en bij eigen gemeentelijke sportaccommodaties, als het gaat om een gezonder aanbod in voeding, verantwoord alcoholbeleid en rookvrije accommodaties. Hiervoor werken we samen met verenigingen en team JOGG-teamfit. Een van de onderdelen vanuit het Sportakkoord is in te zetten op een sociaal veilige sportomgeving. Iedereen moet in een sociaal veilige omgeving kunnen sporten en bewegen of sport kunnen bezoeken. In regionaal verband wordt gewerkt aan een plan van aanpak voor sociale veiligheid in Fryslân, dat een doorwerking krijgt in Súdwest-Fryslân. Het gaat dan om een vertrouwenscontactpersoon, verklaring omtrent gedrag voor vrijwilligers, vastgestelde gedragscodes en vakkundige trainers en coaches.

8.

Buitensport- en speelvoorzieningen bieden we zoveel mogelijk gratis aan. Indicatoren/te behalen resultaten • We doen een extern onderzoek om inzicht te krijgen in de spreiding en beschikbaarheid van (gratis) buitensport- en speelvoorzieningen in alle wijken en dorpen. • We doen een tevredenheidsonderzoek onder inwoners over buitensport- en speelmogelijkheden. • We organiseren activiteiten op gratis toegankelijke buitensportlocaties.

Pagina 6 van 85

Toelichting: In 2013 is een speelruimte- en uitvoeringsbeleid opgesteld. In 2022 is de nota “bûtengewoan bewege” (bewegen in de openbare ruimte; BIOR) vastgesteld. In de afgelopen jaren is er met deze plannen gewerkt. In 2026 wordt het BIOR-beleid geëvalueerd en vindt waar nodig een herijking plaats om aan te sluiten bij de ruimtelijke opgaven en een inclusieve en gezonde leefomgeving. Ook zal een afweging worden gemaakt om beleid rondom spelen en speelplekken op te nemen in de herijking van BIOR. De nulmeting over de spreiding en beschikbaarheid van gratis buitensport- en speelvoorzieningen en een tevredenheidsonderzoek maken hier onderdeel vanuit. We betrekken inwoners actief via enquêtes en bewonerspeilingen, eventueel samen met scholen en stichtingen. Zo vergroten we betrokkenheid en verbeteren we kwaliteit, toegankelijkheid en bereikbaarheid. Het beweegteam Súdwest-Fryslân organiseert op verschillende locaties activiteiten voor verschillende doelgroepen. Dat gebeurt in overleg met wijkverenigingen, scholen en organisaties binnen het sociaal domein. Nieuwe BIORinitiatieven van inwoners worden in samenspraak met de beweegcoaches vormgegeven, zodat naast de investering in hardware ook beweegactiviteiten op de nieuwe plekken duurzaam georganiseerd en geborgd worden. 9.

In wijken met weinig groen investeren we extra in faciliteiten om te bewegen. In het bijzonder is aandacht voor toegankelijkheid voor kinderen met een beperking. Indicatoren/te behalen resultaat: • We renoveren of plaatsen nieuwe (inclusieve) speel- en sportvoorzieningen (zoals speeltoestellen, wandelpaden en gratis buitensportfaciliteiten) in wijken met weinig groen. • We vergroten het percentage speel- en sportvoorzieningen dat toegankelijk is voor kinderen met een beperking met 20% (op basis van de nulmeting (actiepunt 8)). Toelichting: We zorgen ervoor dat alle kinderen, waar ze ook wonen, kunnen spelen en sporten op veilige, aantrekkelijke en goed toegankelijke plekken. Gebieden met weinig groen hebben vaak een tekort aan kwalitatief goede en toegankelijke beweegfaciliteiten waardoor bewoners minder bewegen. Door hierin te investeren, stimuleren we beweging en ontmoeting. De nulmeting (zie actiepunt 8) geeft inzicht in de mate van inclusiviteit van de openbare ruimte. De inzet is om drempels weg te nemen, zodat iedereen gelijke speel- en beweegkansen heeft. Dat betekent dat we extra speel- of sportvoorzieniengen realiseren die toegankelijk zijn voor kinderen met een beperking. Dit is een van de acties uit het uitvoeringsplan van de Visie op bewegen in de openbare ruimte.

Bij actuele ruimtelijke opgaven, vervanging van speeltoestellen en initiatieven voor bewegen in de openbare ruimte wordt vanuit BIOR-beleid getoetst aan criteria voor de uitnodigende buitenruimte (voor verblijven en ontmoeten). Natuur en inclusiviteit zijn belangrijke afwegingen voor investeringen in de buitenruimte. Op basis van onderzoek (zie punt 8) krijgen we beter inzicht in breed toegankelijke (inclusieve) BIOR-investeringen in met name ‘versteende’ omgevingen.

10.

Dit gaan we samen met inwoners verder vormgeven. We ontwikkelen samen met inwoners beweegpaden in wijken en onderzoeken de aanleg van een gravel- en mountainbikeroute in onze gemeente. Indicatoren/te behalen resultaat: • Aansluiting bij de NTFU-visie “Nieuwe paden. Mountainbike- en gravelbikevisie 2035”. Toelichting: In 2026 wil de gemeente aansluiten bij het landelijke document “Nieuwe paden. Mountainbike- en gravelbikevisie 2035” van de Nederlandse Toerfietsunie (NTFU). Deze visie, gepresenteerd in 2024, schetst de ontwikkeling van een landelijk netwerk van veilig

Pagina 7 van 85

toegankelijke gravel- en mountainbikeroutes in 2035. De NTFU neemt hierin de rol van regiehouder en expert en vraagt samenwerking van provincies, gemeenten, natuurorganisaties, ANWB en andere partners. In het tweede kwartaal van 2026 wordt een inloopavond door Sport Fryslân (samen met NTFU) om de NTFU-visie te presenteren aan onder andere fietsverenigingen en organisatoren van fietsevenementen. Het doel van de bijeenkomst is wensen en ideeën op te halen voor de aanleg of verbetering van sportieve fietsroutes (gravel en MTB) in de gemeente. 11.

We stimuleren de samenwerking tussen verenigingen en zorgen ervoor dat iedereen zo lang mogelijk mee kan doen in het verenigingsleven. Indicatoren/te behalen resultaat: • We onderzoeken manieren om cultuur- en sportverenigingen toekomstbestendig te houden en zo de leefbaarheid te versterken. • Meer verenigingen maken gebruik van onze subsidieregelingen voor vitalisering en verduurzaming. • Onze verenigingsondersteuners bereiken meer sport- en cultuurverenigingen voor hulp Toelichting: Sport en cultuur zijn voor iedereen. Daarom zetten we in op toegankelijke en laagdrempelige voorzieningen en activiteiten, zodat alle inwoners sportief en cultureel kunnen opgroeien en mee kunnen doen. Zo bevorderen we kansengelijkheid en versterken we de mienskip. Onze gemeente heeft een rijk verenigingsleven, maar dit staat onder druk. Het vinden van nieuwe (bestuurs)leden, vrijwilligers en het betrekken van jongeren blijft een uitdaging. Vrijwilligers spelen een belangrijke rol bij het verbinden van de gemeenschap en het toekomstbestendig maken van verenigingen. Daarom stimuleren we samenwerking tussen sport, cultuur en leefbaarheid en zetten we verenigingsondersteuners en stads- dorps- en wijkcoördinatoren in om verenigingen te versterken.

Het project Vitale cultuur- en sportverenigingen Súdwest-Fryslân, onderdeel van de Regiodeal Zuidwest-Fryslân (pijler Mienskip: Ontmoeten), bouwt voort op de pilot Leve de Vereniging. Samen met Keunstwurk, Sport Fryslân en Doarpswurk werken we aan een verenigingsleven waarin vrijwilligers zich gewaardeerd voelen en inwoners actief kunnen deelnemen en elkaar ontmoeten. Eind december 2025 is subsidie verleend aan Sport Fryslân, als penvoerder, om het regiodeal-project daadwerkelijk te kunnen starten. In maart 2026 is een projectleider aangesteld om het plan van aanpak nader uit te werken op inhoud en planning. Er zal een stuurgroep en een werkgroep worden ingericht. Naast het regiodeal-project zijn er via sportsubsidies middelen beschikbaar voor vitalisering en verduurzaming. Met voorlichtingscampagnes en de inzet van verenigingsondersteuners maken we deze mogelijkheden bekend, zodat verenigingen structureel ondersteund worden en inwoners optimaal kunnen participeren.

12.

We blijven investeren in de ontwikkeling van Hart van Bolsward. Indicatoren/te behalen resultaten • Opleveren van een integrale gebiedsaanpak voor Hart van Bolsward en een plan voor de uitwerking van de accommodatie(s). Toelichting: Bolsward heeft met zijn sportcomplex een unieke groene plek midden in de stad. Waar elders sportcomplexen vaak naar de rand van de stad verhuizen, is hier de stad om het sportcomplex heen gegroeid. Uit de door de gemeenteraad in 2021 vastgestelde gebiedsvisie ‘Het Groene Hart van Bolsward, van Sportcomplex naar Sportpark’, blijkt een langgekoesterde wens om het sportcomplex te transformeren tot een toekomstbestendig sportpark. Dit geeft het sportcomplex een openbaar karakter en daarmee wordt ‘het Hart

Pagina 8 van 85

van Bolsward’ relevant voor de gezondheid en het welzijn van álle inwoners van Bolsward. Niet alleen voor georganiseerde sport, maar ook voor maatschappelijke en culturele voorzieningen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de fiets- en wandelroutes, de realisatie van duurzame accommodaties, een veilige speellocatie, een levendige ontmoetingsplek en een natuurlijke verbinding tussen wonen, winkelen, werken en recreëren. Op deze manier ontstaat een verbinding tussen het fysieke en het sociale domein. Om de voortgang en uitwerking van de gebiedsvisie te continueren, zal worden gewerkt aan een ruimtelijk ontwerp als basis voor een omgevingsplan voor het gehele gebied en aan een uitwerking van een combinatie van een MFC met een zwembadvariant in één accommodatie. De planning is om voor de zomer van 2026 aan de raad een voorstel voor te leggen over het Hart van Bolsward met een integraal gebiedsplan, een plan voor accommodaties op basis van schetsontwerpen en financiële uitwerkingen.

Nr.

Actiepunt Hoofdtaakveld Cultuur

13.

We willen in deze coalitieperiode een groot sport of cultuur evenement dat bijdraagt aan positieve gezondheid en past bij onze identiteit. Indicatoren/te behalen resultaat: • We zorgen dat bestaande subsidieregelingen optimaal benut worden. Hiermee ondersteunen we evenementen, die bijdragen aan positieve gezondheid en onze identiteit versterken. Toelichting Onze ambitie is om evenementen te ondersteunen die passen bij onze identiteit, bijdragen aan positieve gezondheid en ontmoetingen tussen inwoners stimuleren. Er zijn geen extra middelen beschikbaar voor nieuwe grote evenementen. Daarom stimuleren we creativiteit en samenwerking met externe partijen. We blijven inzetten op het vergroten van de bekendheid van onze huidige subsidieregelingen. Dit doen we door o.a. gerichte communicatie richting lokale organisaties en initiatiefnemers. Het doel hiervan is dat zij de weg naar beschikbare ondersteuning beter weten te vinden en dat de bestaande regelingen optimaal benut worden. We blijven alert op kansen die voorbijkomen. Ons doel blijft: inwoners en bezoekers laten genieten van evenementen die bij ons passen en die de (mentale) gezondheid bevorderen.

14.

We doen mee aan Arcadia als grote gemeente, omdat er mooie activiteiten geprogrammeerd kunnen worden voor eigen inwoners en toeristen. Indicatoren/te behalen resultaat: • We evalueren Arcadia 2025 en volgen de ontwikkelingen in aanloop naar Arcadia 2028. Toelichting: Arcadia kent een driejaarlijkse cyclus; in 2026 vinden geen Arcadia-activiteiten plaats. De organisatie is dit kwartaal gestart met het uitwerken van de koers richting 2028. Uit de recente update vanuit de organisatie Arcadia blijkt dat Arcadia 2028 sterk inzet op jongeren. Ook werkt Arcadia toe naar een provinciebreed programma en zoekt het actief de samenwerking met Friese gemeenten op. In de komende periode neemt Arcadia contact op met gemeenten om gesprekken te voeren over lokale betrokkenheid en kansen richting 2028. Wij blijven de ontwikkelingen volgen en verwachten later in 2026 meer duidelijkheid over mogelijke deelname vanuit SúdwestFryslân. Eerst komen we nog met een actieve info over de editie van Arcadia in 2025.

Pagina 9 van 85

15.

We maken het Frysk, Stadsfries en Hylpersk meer zichtbaar, op straat en digitaal. Indicatoren/te behalen resultaat: • We voeren het Friese taalbeleid uit. Toelichting: Het Taalbelied Frysk “Ús taal: Eigen, sichtber, brûzjend” is op 5 maart 2026 door de gemeenteraad vastgesteld. Er wordt een uitvoeringsplan opgesteld. De uitgangspunten voor het Frysk taalbeleid voor de komende jaren zijn: ▪ Taalvolgend – We proberen ons zoveel mogelijk aan te passen aan de taal waarin inwoners met ons communiceren. ▪ Voorbeeldfunctie – De gemeente gebruikt zelf actief het Fries en nodigt inwoners uit hetzelfde te doen. ▪ Taalgebruik stimuleren – Iedereen in Súdwest-Fryslân krijgt de kans om zich in zijn of haar eigen taal te uiten. ▪ Zichtbaarheid vergroten – Meer zichtbaarheid van taal zorgt voor herkenning en stimuleert het gebruik. De taalverordening moet worden aangepast aan het nieuwe taalbeleid en door de raad worden vastgesteld. Er is sinds begin 2026 een meertaligheidscoördinator werkzaam in onze gemeente. Deze meertaligheidscoördinator is een in- en externe verbinder en werkt samen met beleidsambtenaren aan actueel taalbeleid en uitvoering van wet- en regelgeving, zoals het Europees Handvest en de Wet gebruik Friese Taal.

16.

We ontwikkelen nieuw cultuurbeleid met focus op toekomstbestendige verenigingen en toegankelijkheid van cultuurvoorzieningen. Indicatoren/te behalen resultaten • We werken volgens een uitvoeringsplan waarin concreet staat wanneer we welke actiepunten uit het beleid uitvoeren. • De raad wordt jaarlijks via actieve informatie en via de bestuursrapportages geïnformeerd over Cultuur Kwartier Sneek. Toelichting: Sinds 1 januari 2024 geldt het cultuurbeleid ‘De krêft fan keunst en kultuer tichtby, 2024 en fierder’. De uitvoering gebeurt jaarlijks via een plan met concrete actiepunten per ambitie. De voortgang monitoren we en bespreken we regelmatig met het Cultuurplein, dat als klankbord en adviseur van het culturele veld fungeert. Elke drie jaar meten we de beleving en toegankelijkheid van cultuur via onder andere een enquête. De resultatenworden gerapporteerd aan de raad. De volgende rapportage staat gepland voor begin 2027. De voorbereiding is gestart. De culturele organisatie achter Theater Sneek, Poppodium Bolwerk, Kunstencentrum Atrium en cultuurbureau Akte2 (Cultuur Kwartier Sneek/CKS) heeft in maart een naamswijziging aangekondigd. De organisatie gaat vanaf mei verder onder één naam: Poort. Met deze stap kiest de organisatie voor één herkenbaar merk dat al haar activiteiten rond kunst en cultuur in de gemeente Súdwest-Fryslân samenbrengt.

Tot nu toe werkte de organisatie met vier publieksnamen. Daardoor leken Theater Sneek, Bolwerk, Atrium en Akte2 vier losse organisaties. Voor vaste bezoekers werkte dat goed, maar voor de buitenwereld bleef vaak onduidelijk dat alles bij dezelfde organisatie hoorde. Tegelijk klopte de naam Cultuur Kwartier Sneek ook letterlijk niet meer: de organisatie geeft lessen én organiseert projecten op scholen en in dorpen door de hele gemeente. De nieuwe naam is onderdeel van een grotere verandering binnen de organisatie. De organisatie werkt aan de implementatie van het beleidsplan 2025-2028. De raad stelde hiervoor in 2025 incidenteel € 1,8 miljoen beschikbaar voor de jaren 2025 tot en met 2028. De verdere uitwerking en financiële heroriëntatie wordt nauw gevolgd. Via actieve informatie wordt de raad hierover geïnformeerd.

Pagina 10 van 85

17.

We ondersteunen kunst, cultuur en musea, en zorgen voor voldoende laagdrempelige voorzieningen waar inwoners (amateur)kunst kunnen beoefenen. Indicatoren/te behalen resultaat: • Culturele instellingen weten beter welke subsidiemogelijkheden er zijn op het gebied van cultuur, zodat dit ten goede komt aan onze inwoners. • Met de subsidieregeling musea (2025) stimuleren we musea om hun plannen en ambities te realiseren, zodat de kwaliteit verbetert en de toekomstbestendigheid in SúdwestFryslân wordt gewaarborgd. Toelichting: We ondersteunen de culturele sector met subsidies. Een voorlichtingscampagne vergroot de bewustwording en kennis van subsidiemogelijkheden op het gebied van cultuur. In het eerste kwartaal van 2026 is met name de regeling ‘Een Jaarrond Cultuur’ extra onder de aandacht gebracht, omdat hiervoor nog budget beschikbaar was. De overige regelingen zijn begin 2026 opnieuw opengesteld. In het tweede kwartaal beoordelen we voor welke regelingen er wellicht extra PR nodig is. Daarnaast laten we graag zien welke activiteiten in onze gemeente mogelijk worden gemaakt door cultuursubsidies. Er wordt gewerkt aan de afronding van een factsheet, die met het culturele veld gedeeld worden. Hierin krijgen de verschillende regelingen ook opnieuw aandacht. Musea hebben in 2025 voor het eerst hun subsidie gekregen via de nieuwe subsidieregeling musea 2025-2028.

Deze regeling bestaat uit vier delen: jaarlijks een basisbedrag, bedrag op basis van bezoekersaantallen en een bedrag op basis van exploitatielasten en eens per vier jaar een bedrag op basis van plannen en ambities. Een onafhankelijke museumcommissie toetst aanvragen voor de vierjaarlijkse subsidie op de criteria: Verhaal van SúdwestFryslân, inhoudelijke-artistieke kwaliteit en gezondheid & vitaliteit. De museumcommissie heeft het college van B&W geadviseerd over de verlening van deze subsidie. Het college heeft dit advies overgenomen. De musea krijgen 4 jaar (2025-2028) de tijd om de plannen te realiseren. In 2026 leveren de musea een tussenrapportage aan. In 2029 volgt de definitieve verantwoording.

18.

We ondersteunen actief de samenwerking van onze musea. Indicatoren/te behalen resultaat: • De samenwerking tussen musea versterkt door de aanjagende en coördinerende rol van de Stichting Samenwerking Musea Zuidwest Friesland. Toelichting: In 2020 heeft de Stichting Samenwerking Musea Zuidwest Friesland het projectplan ‘Museumcoöperatie Súdwest-Fryslân’ opgeleverd. Met dit plan geven de musea vorm aan hun wens om gezamenlijk uitdagingen aan te gaan en kansen te benutten. De gemeente heeft deze ingezette ontwikkeling gestimuleerd en gefaciliteerd. De stichting krijgt subsidie van de gemeente en moet jaarlijks de inzet van de subsidiegelden verantwoorden. Sinds 2020 werken de musea samen binnen de Stichting Samenwerking Musea Zuidwest Friesland aan gezamenlijke uitdagingen en kansen. De gemeente ondersteunt dit met subsidie, waarvoor jaarlijks verantwoording wordt afgelegd. De samenwerking heeft geleid tot een gezamenlijke website en de SWF Academy voor kennisdeling en publieksonderzoek. In 2025 is gestart met het ontwikkelen van een gezamenlijk narratief “De siel fan SúdwestFryslân”. Dit wordt in 2026 verder uitgewerkt.

Pagina 11 van 85

Overig Bibliotheek We volgen de ontwikkelingen rondom de wijziging van de Wet Stelsel Openbare Bibliotheekvoorzieningen (WSOB) en bereiden ons voor op de wettelijke zorgplicht, die moet garanderen dat iedere inwoner binnen een redelijke afstand toegang heeft tot een volwaardige bibliotheek. We willen in 2026 de volgende resultaten behalen: • We spannen ons in om het geld dat het Rijk beschikbaar stelt voor versterking van de bibliotheeksector, ook daadwerkelijk bij de bibliotheek terechtkomt. • Samen met de bibliotheek maken we een meerjarenplan om te voldoen aan de nieuwe zorgplicht. Het kabinet investeert vanaf 2025 extra geld in bibliotheken. In 2026 komen deze middelen via een decentralisatie-uitkering naar de gemeenten. Het geld is bedoeld voor het versterken van het bibliotheekstelsel, het continueren van de SPUK-investeringen (Speciale Uitkering) en om te zorgen dat gemeenten zich kunnen voorbereiden op de wettelijke zorgplicht voor bibliotheekvoorzieningen. Verwacht wordt dat vanaf 2027 een structurele bijdrage voor bibliotheekwerk opgenomen wordt in het gemeentefonds. Bij de nieuwe wettelijke zorgplicht hoort ook toezichtdoor de provincie. De gemeente biedt daarom samen met de bibliotheek een meerjarenplan aan bij de provincie. Volgens de (concept)wetstekst moet het meerjarenplan uiterlijk binnen een jaar na publicatie van de wet (planning 1 januari 2027) klaar zijn.

Bibliotheken Mar en Fean is zelf ook toe aan een nieuw meerjarenbeleidsplan voor haar eigen organisatie, dus we trekken hierin nadrukkelijk samen op dit jaar. Nr.

Actiepunt Hoofdtaakveld Dichtbij meedoen

19.

We investeren in ontmoetingsplaatsen en hun activiteitenaanbod en stimuleren meervoudig gebruik van accommodaties. Indicatoren/te behalen resultaat: • We ontwikkelen het beleid voor ontmoetingsplaatsen door, met name op het gebied van sociale verduurzaming; • We blijven vraaggerichte ondersteuning bieden (via Doarpswurk en Sociaal Collectief) aan besturen; • We hebben extra aandacht voor ondersteuning aan besturen in aandachtswijken en dorpen. We sluiten waar mogelijk aan bij de integrale wijkaanpak; Toelichting: Ontmoetingsplaatsen versterken de sociale basis in dorpen en wijken en dragen bij aan gezonde inwoners. Ze bieden ruimte voor ontmoeting, laagdrempelige activiteiten en preventie. Na de focus op fysieke verduurzaming in het afgelopen jaar, zetten we nu ook in op sociale verduurzaming en de doorontwikkeling van het thema ontmoeten. Dit doen we samen met besturen en in nauwe samenwerking met partners als Doarpswurk, Sociaal Collectief, gebiedsteams en zorgaanbieders. We geven extra aandacht aan ontmoetingsplekken in aandachtswijken, waar wijkverenigingen ondersteuning krijgen bij het opzetten van een passend activiteitenaanbod. We zijn gestart met een inventarisatie per wijk (in Sneek) om te kijken of de huidige structuur van wijkplatformen en wijkvereniging nog werkt en passend is. Zo niet, dan bieden we ondersteuning aan om deze opnieuw in te vullen.

Daarbij sluiten we aan bij de integrale wijkaanpak en het gezondheidsbeleid. Zo werken we aan de uitvoering van de pijler ‘Ondersteunen van besturen’ uit het uitvoeringsplan van het Beleid ontmoetingsplaatsen 2022-2023.

Pagina 12 van 85

20.

We ondersteunen ontmoetingsplaatsen in verduurzaming. Indicatoren/te behalen resultaten • We verstrekken subsidies aan ontmoetingsplaatsen voor groot onderhoud en verduurzaming. • We verstrekken subsidies aan ontmoetingsplaatsen voor het opstellen van een MJOP voor een actuele onderhoudsplanning. Toelichting: We investeren in ontmoetingsplaatsen en maken een inhaalslag voor groot onderhoud en verduurzaming, ondersteund door een nieuwe subsidieregeling. Omdat elke locatie uniek is, leveren we maatwerk en faciliteren besturen bij o.a. projectplannen, dekkingsplannen en duurzame meerjarenonderhoudsplannen (MJOP). Door actieve ondersteuning krijgen alle besturen gelijke kansen om hun ontmoetingsplaatsen te versterken. Hiermee werken we aan de pijler ‘Onderhoud en verduurzaming’ uit het uitvoeringsplan Beleid ontmoetingsplaatsen 2022-2023.

21.

Betere ondersteuning van besturen bij het verduurzamen van ontmoetingsplaatsen en exploitatie. Indicatoren/te behalen resultaat: • We brengen besturen met elkaar in contact zodat bestuurslede ervaringen kunnen delen. • We ondersteunen besturen bij vraagstukken zoals verduurzaming en uitbreiding van het activiteitenaanbod Toelichting: We faciliteren besturen die actief bezig zijn met verduurzaming en houden andere besturen op de hoogte van ondersteuningsmogelijkheden. Via collectieve bijeenkomsten stimuleren we kennisdeling en onderlinge contacten. Op 16 maart 2026 is er een bijeenkomst geweest voor alle besturen van de ontmoetingsplaatsen. Een terugkerend onderwerp is fysieke verduurzaming en groot onderhoud, waarbij kennis en ervaringen worden uitgewisseld. Dit jaar waren de sociale verduurzaming en de veranderende rol van ontmoetingsplaatsen in dorpen en wijken ook actuele onderwerpen. Bij casusgerichte vragen brengen we besturen met vergelijkbare situaties samen. Zo werken we aan de pijler ‘Ondersteunen van besturen’ uit het uitvoeringsplan Beleid ontmoetingsplaatsen 2022-2023.

22.

We subsidiëren laagdrempelige activiteiten. Indicatoren/te behalen resultaat: • We ondersteunen het aanbod van laagdrempelige en betaalbare activiteiten. • We ontwikkelen beleid met woningcorporaties en zorginstellingen voor ontmoetingsplaatsen in of bij ouderenhuisvesting. Toelichting: Activiteiten in ontmoetingsplaatsen moeten voor iedereen toegankelijk zijn en bijdragen aan vroegsignalering, preventie en het tegengaan van eenzaamheid. Financiële drempels voor deelname of organisatie willen we voorkomen. Besturen krijgen ondersteuning bij het opzetten van activiteiten die aansluiten bij de behoeften in dorp of wijk. Extra ondersteuning is mogelijk voor aandachtswijken. Er is een activiteitensubsidie van € 750,00 beschikbaar gesteld aan de besturen van alle ontmoetingsplaatsen. Deze subsidie is bedoeld voor het organiseren of aanbieden van laagdrempelige activiteiten, waaraan iedereen kan meedoen.

Pagina 13 van 85

23.

We gaan door met het kernenbeleid en leveren maatwerk afgestemd op de behoefte. Indicatoren/te behalen resultaat: • Iedere stad, dorp en wijk heeft een coördinator. Toelichting: Dit resultaat is behaald. Alle steden, dorpen en wijken hebben een coördinator.

24.

We verlengen de subsidieregeling ‘Ut de Mienskip’ en het Kernenfonds. Indicatoren/te behalen resultaat: • We verlenen subsidie vanuit het Kernenfonds. • We honoreren de aanvragen Ut de Mienskip tot het eenmalige budget op is. Toelichting: Met goede contacten in dorpen en wijken en inzet van beschikbare middelen spelen we snel in op lokale behoeften. Het Kernenfonds is bedoeld om bij te dragen aan initiatieven die de leefbaarheid goed houden of verbeteren. De actieve stads-, dorps- en wijkbelangen die gesprekspartner zijn voor de gemeente ontvangen uit het Kernenfonds jaarlijks organisatiegeld voor hun bestuurskosten. De subsidieregeling Út de Mienskip voor bovenlokale initiatieven is beëindigd omdat het budget op is. Uit het Kernenfonds zijn in het eerste kwartaal 14 subsidieaanvragen toegekend, met een totaalbedrag van € 59.882. Daarnaast is een bedrag van € 3.940 uitgegeven aan ondersteuningskosten en is aan 57 stads-, dorps- en wijkbelangen organisatiegeld uitgekeerd voor bestuurskosten, met een totaalbedrag van € 60.312.

25.

We zetten ons in om een dementievriendelijke gemeente te worden. Indicatoren/te behalen resultaat: • Om de in 2025 ontvangen erkenning van dementievriendelijke gemeente van AlzheimerNL te behouden, houden we het onderwerp op de agenda. Bijvoorbeeld door dementievriendelijke wandelroutes te ontwikkelen. • Initiatieven om inwoners met dementie zo lang mogelijk mee te laten doen in hun eigen omgeving steunen we. Dit gaat bijvoorbeeld om trainingen, gespreksgroepen, wandelgroepen en verbeteren van samenwerking tussen betrokken partijen. Toelichting: We willen inwoners met dementie en hun naasten een zo goed mogelijke kwaliteit van leven bieden. Daarom stimuleren we via het ontmoetingsbeleid de organisatie van activiteiten dichtbij huis voor iedereen, en via het gezondheidsbeleid stimuleren we een gezonde en actieve leefstijl. Samen met inwoners, lokale aanbieders en partners ontwikkelen we programma’s die gezondheid en welzijn versterken. Het netwerk Dementievriendelijk Súdwest-Fryslân – met o.a. casemanagers, gebiedsteams, wijkverpleegkundigen, Odensehuizen en Alzheimer Nederland – speelt hierin een centrale rol. Sociaal Collectief is de trekker van dit netwerk. Op provinciaal niveau wordt gewerkt aan een centrale aanpak voor geplande logeerzorg. Súdwest-Fryslân is als tweede pilotgemeente aangesloten.

Het doel van deze pilotsamenwerking is om vraag (mantelzorgers) en aanbod (logeeradressen) samen te brengen. Zo kan er snel en eenvoudig geschakeld worden wanneer een mantelzorger behoefte heeft aan tijdelijke en planbare logeerzorg. Voor deze pilot is een kerngroep geformeerd met vertegenwoordigers van Sociaal Collectief, Alliade GGZ, AtHomeFirst en gemeente Súdwest-Fryslân.

Pagina 14 van 85

De projectleider Dementievriendelijk SWF is gevraagd deel te nemen aan de kerngroep die betrokken is bij de doorontwikkeling van de Odensehuizen in Bolsward en Sneek. Op 12 februari was er een bijeenkomst van het Netwerk Dementievriendelijk SWF. Vanwege weersomstandigheden konden in januari en februari geen bijeenkomsten van het Alzheimer Café in Koudum plaatsvinden. In Sneek zijn twee bijeenkomsten georganiseerd. 26.

We stellen een mantelzorgcoördinator aan. Indicatoren/te behalen resultaat: • Zorgen voor meer bekendheid en betere vindbaarheid van mantelzorgondersteuning en vergroten van bewustwording over mantelzorg. Toelichting: Vanaf 2024 heeft Sociaal Collectief een mantelzorgcoördinator. Samen met vrijwilligers van het Stipepunt Mantelzorg en het netwerk mantelzorg, verbetert de coördinator de vindbaarheid en bekendheid van mantelzorgondersteuning. Ook is er meer aandacht voor het thema via netwerkbijeenkomsten, nieuwsberichten en activiteiten voor (jonge) mantelzorgers. Inwoners met vragen over mantelzorgondersteuning kunnen terecht bij Het Stipepunt Mantelzorg. In februari is gestart met een serie advertenties in de krant en berichten op sociale media om het Stipepunt Mantelzorg onder de aandacht te brengen. Het Stipepunt Mantelzorg organiseert daarnaast een reeks van drie bijeenkomsten over rouw en levend verlies voor mantelzorgers. De eerste bijeenkomst vond plaats op 25 februari met 14 deelnemers. Vanuit het Stipepunt Mantelzorg is een financiële bijdrage beschikbaar gesteld voor ‘Zie mij’, een informatieve theatervoorstelling over mantelzorg in de palliatieve fase. De voorstelling in maart was bedoeld voor mantelzorgers, professionals en vrijwilligers. Onder andere ingeschreven mantelzorgers en netwerkpartners hebben hiervoor een uitnodiging ontvangen.

In januari en februari zijn in Koudum, Sneek en Bolsward koffieochtenden voor mantelzorgers georganiseerd.

27.

We verhogen waardering mantelzorgers naar 100 euro. Indicatoren/te behalen resultaat: • Het aantal aanvragen voor mantelzorgwaardering is hoger dan in 2023. Toelichting: Mantelzorg is bijzonder én waardevol bij de zorg voor naasten. Waardering van de mantelzorgers helpt voor meer erkenning. De mantelzorgwaardering is in 2023 verhoogd naar € 100. Via de gebiedsteams, SWF Tichtby, ketenpartners en via (sociale) media geven we bekendheid aan de verhoging en worden mensen erop gewezen om de mantelzorgwaardering aan te vragen.

28.

We werken aan een goed netwerk voor zorgpreventie en de zorg voor kwetsbare ouderen. Indicatoren/te behalen resultaat: • Zorgpreventie en zorg voor kwetsbare ouderen is in verschillende netwerken geborgd. Toelichting: In de bestaande netwerken is het voorkomen van zorg en zorg voor kwetsbare ouderen onderdeel van het reguliere werk. Dit geldt in ieder geval voor de netwerken wijkgericht werken, dementievriendelijk Súdwest-Fryslân, netwerk mantelzorg, de alliantie Gezond ouder worden en de integrale wijkaanpak. We werken daarnaast aan

Pagina 15 van 85

de uitrol van de Aanpak valpreventie, als onderdeel van het Gezond en Actief Leven Akkoord. 29.

We versterken de Stipepunten in onze gemeente, promoten vrijwilligerswerk en ondersteunen vrijwilligers in het contact met onze gemeente. Indicatoren/te behalen resultaat: • Om de bekendheid van het vrijwilligerswerk te vergroten wordt door Sociaal Collectief/ Stipepunt Vrijwilligerswerk een campagne georganiseerd. Toelichting: Bij Sociaal Collectief is kennis en kunde voor vrijwilligers en organisaties makkelijk toegankelijk. Het Vrijwilligers-Servicepunt heeft zich onlangs bekend gemaakt met een paginagrote advertentie in lokale kranten. Deze advertentie was informatief, maar daarnaast ook gericht op het werven van nieuwe vrijwilligers en een oproep aan alle vrijwilligersorganisaties in de gemeente om zich bij het Vrijwilligers-Servicepunt aan te melden. Het Vrijwilligers-Servicepunt in Bolsward en Sneek wordt gerund door vijf enthousiaste vrijwilligers. Daarnaast worden vier vrijwilligers opgeleid tot vertrouwenspersoon, die vervolgens op afroep beschikbaar zijn voor alle vrijwilligersorganisaties.

30.

We ondersteunen maatschappelijke initiatieven als kerken, Humanitas en Leger des Heils. Indicatoren/te behalen resultaat: • Maatschappelijke initiatieven die bijdragen aan een sterke sociale basis worden door de gemeente ondersteund.

31.

Toelichting: Veel maatschappelijke organisaties zijn betrokken bij mensen die hun woonplek dreigen kwijt te raken of al kwijt zijn. Als gemeente ondersteunen we deze organisaties. Samen met alle Friese gemeenten en maatschappelijke organisaties ontwikkelden we de Brede Aanpak Dakloosheid. Limor, Wender en het Leger des Heils bieden opvang. We werken aan het uitbreiden van plekken voor mensen met een bijzondere woonbehoefte en zetten in op vroegtijdig signaleren van problemen die dakloosheid als gevolg kunnen hebben. Ook organiseren en ondersteunen we laagdrempelige inloop- en ontmoetingsplekken, zoals het Ikkershûs in Workum, het netwerkcentrum in Bolsward en de inloopvoorziening van het Leger des Heils in de Noorderhoek in Sneek. In 2026 wordt gewerkt een nieuw regionaal beleidskader Aanpak Dakloosheid 20262033. Dit wordt voor 1 oktober 2026 opgeleverd. We ondersteunen initiatieven waarin mensen elkaar helpen of donoracties opzetten. Indicatoren/te behalen resultaat: • Zie actiepunt 42. Toelichting: Zie actiepunt 42.

32.

We helpen ouders laagdrempelig en tijdig met problemen in thuisen opvoedingssituatie. Indicatoren/te behalen resultaat: • We werken verder aan het programma Kansrijke Start. Dit programma is gericht op de eerste 1000 dagen van een kind. • We zetten in op het programma Ouders Blij(ven). Dit programma is gericht op het voorkomen van relatieproblematiek van ouders. • Cool Súdwest blijft inzetten op de pijler Ouderbetrokkenheid en Ouderverbondenheid.

Pagina 16 van 85

•

De pilot lichte ondersteuning geeft inzicht in lichte ondersteuningsvragen en of het huidige aanbod hierin kan voorzien.

Toelichting: We geloven dat er vijf voorwaarden zijn die de basis vormen voor een kind om goed om te groeien: gezonde leefstijl, beschikken over basisvaardigheden, waardevolle relaties, financiën op orde, een gezonde leefomgeving. Met preventieprogramma’s versterken we deze basisvoorwaarden en bevorderen we de gezondheid van onze inwoners. Kansrijke Start De ketenaanpak Kansrijke Start is met ingang van 2026 door het ministerie van VWS aangewezen als landelijke basisfunctionaliteit en daarmee een structureel beleidsonderdeel. Daarmee is de aanpak geborgd en blijven gemeentelijke middelen beschikbaar. Het eerste kwartaal is verder gewerkt aan de doelen uit het lokale plan van aanpak. Deze zijn gericht op het tijdig ondersteunen van kwetsbare (aanstaande) gezinnen, het vergroten van de zichtbaarheid en toepassing van het Fries zorgpad, en het uitbouwen en versterken van de lokale coalitie Kansrijke Start. De inzet van diverse interventies draagt bij aan het bereiken van de doelen. In maart is een bijeenkomst van de lokale coalitie geweest. De lokale aanjagers bezoeken darnaast in deze periode alle coalitieleden om elkaar nog beter te leren kennen en signalen op te halen. Ouders Blij(ven) Scheiden is een veelvoorkomend maatschappelijk verschijnsel. Vanuit het Ouderschapspunt werken we preventief aan relatieproblematiek tussen ouders.

Het doel is scheiding te voorkomen of, wanneer er sprake is van een scheiding, te investeren in goed ouderschap. Dit doen we doorlopend. In januari is een van de interventies vanuit het ouderschapspunt extra onder de aandacht gebracht in het gemeentekatern van Groot Sneek. Cool Súdwest Cool Súdwest heeft in 2025 ingezet op de pijlers ouderbetrokkenheid en ouderverbondenheid via de pilot Triple P binnen domein gezin. Triple P (Positive Parenting Program) is een bewezen effectief programma dat ouders ondersteunt bij opvoeding en ouderschap. Het biedt praktische, eenvoudig toepasbare adviezen die aansluiten bij de waarden en behoeften van ouders. Het programma richt zich op het voorkomen en verminderen van emotionele en gedragsproblemen bij kinderen door het versterken van opvoedvaardigheden. De pilot is begin 2026 geëvalueerd en kan als succesvol worden beschouwd. Alle georganiseerde activiteiten droegen bij aan de hoofddoelen van Cool Súdwest. De combinatie van online en fysieke bijeenkomsten bleek effectief: online bijeenkomsten bereikten veel ouders (rond de 200 aanmeldingen per avond), fysieke bijeenkomsten met max. 20 deelnemers voorzagen in de behoefte van ouders aan praktische handvatten en persoonlijke interactie. De deelname nam gedurende de pilot toe.

Ouders waardeerden de bijeenkomsten met gemiddeld 4 van 5 sterren en 94% van de ouders zou de activiteiten aan andere ouders aanraden. Het stimuleren van ouderverbondenheid (afspraken maken tussen ouders) blijkt uitdagender dan het stimuleren van ouderbetrokkenheid. Ouderverbondenheid vraagt om gedragsverandering en daarmee om een langere adem. De pilot heeft waardevolle inzichten opgeleverd en een basis gelegd voor verdere versterking voor het werken aan de beschermende en risicofactoren uit Domein Gezin en Peergroep in gemeente Súdwest-Fryslân. In 2026 wordt de pilot Triple P voortgezet onder de naam domein Gezin. Daarbij worden de geleerde lessen uit de pilot meegenomen. Daarnaast is er meer samenwerking gezocht met het domein Vrije tijd en zal worden onderzocht of activiteiten deels op andere locaties, zoals bibliotheken en dorpshuizen, kunnen plaatsvinden. Dit is in maart reeds gebeurd in de bibliotheek in Wommels.

Pagina 17 van 85

De online ouderavonden worden nu opgepakt in samenwerking met andere Friese OKOgemeenten (Opgroeien in een Kansrijke Omgeving). De eerste online ouderavond over vapen heeft in februari plaatsgevonden. Pilot lichte ondersteuning In december is het nieuwe jeugdbeleid vastgesteld, waarin onder andere is opgenomen dat de pilot lichte ondersteuning wordt doorontwikkeld. Met deze doorontwikkeling sluiten we aan bij de beweging naar stevige lokale teams, in lijn met de Hervormingsagenda Jeugd en de strategie om de gebiedsteams te versterken. Dit vraagt om evaluatie en een aanpassing van de oorspronkelijke scope van de pilot. Deze actie wordt opgenomen in het uitvoeringsplan dat in juni 2026 door het college wordt behandeld. 33.

We stimuleren activiteiten voor jeugd en laten jongeren meedenken over het aanbod. We werken samen met Cool Súdwest, buurtsportcoaches, jongerenwerkers en cultuurcoaches. Indicatoren/te behalen resultaat: • De Coolteams hebben op elkaar afgestemde jaarplannen. • De Coolteams werken samen met lokale organisaties en private ondernemers. Toelichting: Binnen het domein Zinvolle Vrije tijd van Cool Súdwest werken Sport Fryslân, Akte 2 en Sociaal Collectief samen aan een divers aanbod voor jongeren tussen de 10 en 18 jaar. Bibliotheken Mar en Fean draagt incidenteel bij aan de doelstellingen van Cool Súdwest. De uitvoering van het domein Vrije Tijd vindt plaats binnen een intensieve samenwerking tussen drie vaste partners. De buurtsportcoaches van Sport Fryslân richten zich op sportstimulering, talentontwikkeling en het realiseren van een toegankelijk en afwisselend sportaanbod voor jongeren in de gemeente. De cultuurcoaches van Akte2 werken aan het vergroten van culturele participatie, talentontwikkeling en het verbinden van jongeren met kunst en cultuur in verschillende vormen. Het jongerenwerk van Sociaal Collectief richt zich op het ondersteunen van jongeren in hun (talent)ontwikkeling, op positieve groepsdynamiek en het vertegenwoordigen van de leefwereld en behoeften van de jongeren.

Er is begin 2026 een gezamenlijk jaarwerkplan opgesteld waarin alle activiteiten van domein Vrije tijd van Cool Súdwest zijn opgenomen. Een mooie activiteit waarin de beschermende factoren, talentontwikkeling en community building samenkomen is YSCO: een culturele broedplaats, resulterend in de film Spiderkids en band. Een succesvolle nieuwe activiteit van Cool Súdwest is de Veemarkt Vibes, van januari-maart elke woensdag van 16-20 uur in de Veemarkthal. Hier komen ontmoeting, chillen, muziek, sport en cultuur samen. Er zijn op het hoogtepunt 70 jongeren aanwezig geweest.

34.

De Sociaal Raadsvrouw helpt inwoners bij het uitzoeken of aankaarten van zaken die zij niet begrijpen of oneerlijk vinden. Indicatoren/te behalen resultaat: • De sociaal raadsvrouw werkt vanuit het relatie- en ouderschapspunt en ondersteunt de vrijwilligers bij De Papierwinkel. Toelichting: De sociaal raadsvrouw is in dienst bij stichting Sociaal Collectief. Jaarlijks worden de afspraken over de inzet vastgelegd in het jaarwerkplan. Vanwege het eindigen van de tijdelijke financiering eind 2026 is de functie van het Sociaal Raadswerk geëvalueerd door BMC. Uit de evaluatie kwam het belang van het sociaal raadswerk naar voren en de aanbeveling om de functie te borgen. Via actieve info is de raad hierover geïnformeerd. De deskundige vrijwillige medewerkers van de Papierwinkel helpen inwoners bij het aanvragen van bijvoorbeeld een uitkering, (minima)regeling, DigiD en toeslagen. De

Pagina 18 van 85

vrijwilligers kunnen bij ingewikkelde vragen een beroep doen op de sociaal raadsvrouw. Zij verzorgt ook de deskundigheidsbevordering van de vrijwilligers. 35.

Positieve campagnes om positieve gezondheid voor het voetlicht te brengen. Indicatoren/te behalen resultaat: • We hebben minimaal drie campagnes rondom één van de zes dimensies van positieve gezondheid georganiseerd (lichaamsfuncties, mentaal welbevinden, zingeving, kwaliteit van leven, meedoen en dagelijks functioneren). Toelichting: Voor de campagnes sluiten we aan bij bestaande programma’s en projecten. Voor 2026 starten we een campagne rondom suïcidepreventie (“Ik zie je”), meedoen (activiteiten Cultuurplein) en de ketenaanpak Welzijn op Recept. Vanuit de integrale wijkaanpak ontwikkelen we een kennisimpuls om met ketenpartners gezamenlijk vanuit onder andere het concept positieve gezondheid te werken.

36.

We versterken de basisvoorwaarden en zetten de brede preventieaanpak Fryslân door. Indicatoren/te behalen resultaat: • We zetten diverse interventies in om de basisvoorwaarden te versterken. • Er zijn integrale ketenaanpakken (onderdeel Gezond en Actief Leven Akkoord) voor: valpreventie voor ouderen, ketenaanpak overgewicht en obesitas volwassenen, ketenaanpak kind naar gezond gewicht, Kansrijke Start en Welzijn op Recept Toelichting: Om gezond op te groeien, gezond te blijven en mee te kunnen doen is het belangrijk om de eerder genoemde vijf basisvoorwaarden op orde te hebben. Om de basisvoorwaarden te versterken is een meerjarige aanpak met verschillende interventies nodig. We doen dit onder andere door de integrale wijkaanpak, Meer dan een Werkgever, Mei-inoar foarút, buurtsportcoaches, cultuurcoaches, sociaal werkers, Cool Súdwest, Welzijn op Recept en Werken vanuit Positieve gezondheid. In 2026 zetten we opnieuw in op samenwerking en samenhang, betere aansluiting bij inwoners, wijken en dorpen, en op leren en ontwikkelen. De Friese Preventieaanpak en het regioplan Fries Integraal Zorgakkoord geven hiervoor de kaders en financiering.

37.

We stellen meer geld beschikbaar om inwoners te helpen een gezonde leefstijl te volgen. Indicatoren/te behalen resultaat: • Het thema gezonde voeding heeft een plek gevonden in de wijkrestaurants. • Vanuit IZA/GALA zetten we in op de ketenaanpakken Kind naar gezonder gewicht en gezonde leefstijl interventie (GLI) bij volwassenen (ketenaanpak overgewicht en obesitas volwassenen). • We stimuleren scholen om Gezonde School te worden. • Wij zetten ons in voor een Rookvrije Generatie. Toelichting: Op diverse plekken in de gemeente zijn wijkrestaurants of zijn deze in ontwikkeling. Samen met Sociaal Collectief en initiatieven zoals de bloeizones zoeken we naar mogelijkheden om gezonde voeding de makkelijkste keuze te maken. We proberen overgewicht en obesitas te voorkomen en terug te dringen met een integrale aanpak door samenwerking tussen verschillende professionals en organisaties (zoals zorg, onderwijs, sport, welzijn en gemeenten). In 2025 gaven we de GGD opdracht scholen te stimuleren Gezonde School te worden. Deze opdracht hebben we in 2026 niet opnieuw aan de GGD verstrekt, omdat de deelname van scholen minimaal was.

Pagina 19 van 85

Samen met de GGD werken we aan ‘de Rookvrije Generatie’. Doelstelling hiervan is een samenleving waarin kinderen volledig rookvrij kunnen opgroeien. 38.

We zetten ons actief in om het gebruik van roken, drank- en drugsgebruik in de sportkantines tegen te gaan. Indicatoren/te behalen resultaat: • Een gezonde sportomgeving • Een sociaal veilige sport- en vrijetijdsomgeving Toelichting: Vanuit het sportbeleid, het beweegteam Súdwest-Fryslân en de ketenpartners van Cool Súdwest, waaronder VNN en GGD Fryslân, ondersteunen we verenigingen om het alcohol- en middelengebruik tegen te gaan. We stimuleren sportverenigingen om een gezondere sportkantine en een rookvrije sportomgeving in te richten, en verantwoord alcoholbeleid te voeren. Dit geldt ook voor de gemeentelijke sportaccommodaties. Vanuit het sportbeleid wordt ingezet op sociaal veilige sport (zie ook actiepunt 7).

Nr.

Actiepunt Hoofdtaakveld Gebiedsgericht werken

39.

Ouderen, hulpbehoevenden en inwoners met veel stress (emoties rondom schulden of gezin, of psychosociale aandoeningen) worden thuis bezocht door een gebiedsteammedewerker of welzijnscoach. Indicatoren/te behalen resultaat: • Gebiedsteammedewerkers bezoeken kwetsbare inwoners thuis en, als het mogelijk is, worden inwoners daarna uitgenodigd op het gemeentehuis. • Voor inwoners met psychosociale problematiek is er een welzijnscoach vanuit Sociaal Collectief beschikbaar, die de inwoner thuis bezoekt. Toelichting: Na een melding gaan gebiedsteammedewerkers voor een eerste gesprek vrijwel altijd op huisbezoek bij de inwoner en indien nodig krijgt dit een vervolg. Gebiedsteammedewerkers, huisartsen en wijkverpleging kunnen inwoners met psychosociale klachten doorverwijzen naar één van de drie welzijnscoaches binnen Sociaal Collectief (Welzijn op recept) die werken volgens het principe van positieve gezondheid.

40.

Het Gebiedsteam en overige medewerkers organiseren laagdrempelige (inloop)spreekuren dicht bij de inwoners en heeft wekelijks zitting in een ontmoetingsruimte in wijk, dorp of kern. Indicatoren/te behalen resultaat: • Er zijn inloopspreekuren in huisartsenpraktijken in Workum en Makkum en in het multifunctioneel centrum in Koudum. • Schoolmaatschappelijk werkers zijn aangesloten bij en aanwezig in de scholen. • Vanuit de gebiedsgerichte aanpak in de vier kwetsbare wijken zijn de Gebiedsteammedewerkers onderdeel van het netwerk van professionals dat in de wijk aanwezig is. • De inwoners ervaren dat de gemeente dichtbij is. • Vanuit SWF Tichtby zijn er op circa vijftien vaste locaties in de gemeente inloopmomenten.

Pagina 20 van 85

Toelichting: Inloopspreekuren Naast de inloopspreekuren in Workum, Makkum en Koudum zijn er ideeën om ook een inloopspreekuur te starten in de huisartsenpratkijk in Heeg. De gesprekken hierover vinden plaats. In de Gezondheidsnota 2022-2026 staat de ambitie om in vier wijken/buurten te starten met een integrale wijkaanpak. In de meest kwetsbare wijken zetten we in op een aanpak waarbij inwoners zelf actief meedoen en met oog voor de context. Het eigenaarschap ligt bij hen, en we werken tegelijkertijd aan de leefomgeving: bestaanszekerheid, een gezonde omgeving en ontmoetingsmogelijkheden. Gebiedsteammedewerkers, professionals en publieke en private partners werken samen om het aanbod te optimaliseren, met Sociaal Collectief als projectleider voor de vier wijkaanpakken. Buurtagenda’s worden samen met inwoners en netwerkpartners ontwikkeld. Op dit moment lopen er twee integrale wijkaanpakken, in Bolsward Noord en Workum. Op beide plekken is een duidelijke link met het thema ‘ontmoeten'. Zo is in 2025 in Bolsward hard gewerkt aan de realisatie van het Netwerkcentrum aan de Kerkstraat. Een plek van, voor en door inwoners. Andere belangrijke thema's die door inwoners uit Bolsward Noord benoemd zijn zijn bestaanszekerheid en leefomgeving. In Workum is het Ikkershûs een belangrijke plaats waar inwoners elkaar kunnen treffen en samen activiteiten ontwikkelen.

Thema's die daar uit gesprekken met inwoners en netwerkpartners naar voren zijn gekomen, zijn onder andere middelengebruik, gezonde leefstijl en bewegen en leefbaarheid. In maart is de wijkaanpak in Lemmerweg-West en Lemmerweg-Oost in Sneek gestart. SWF Tichtby Sinds 2022 organiseren we via SWF Tichtby dagelijks inloopmomenten op vaste locaties verspreid over de gemeente (Bolsward, Makkum, Stavoren, Koudum, Wommels, Workum en 3 locaties in Sneek). De locaties worden bepaald op basis van data (CBS en gemeentelijke systemen). Inwoners krijgen hier hulp bij aanvragen van minimaregelingen, kwijtschelding belasting, energiebesparende maatregelen en isolatiesubsidies. De inloopmomenten worden elk halfjaar geëvalueerd en waar nodig bijgesteld. SWF Tichtby ontwikkelt zich zo steeds meer tot een breed loket voor dienstverlening dichtbij de inwoners. Er worden nieuwe acties opgezet om het bereik verder te vergroten, zoals mailings, thematische campagnes en een belactie, waarbij inwoners worden uitgenodigd om op de inloopmomenten. Inwoners kunnen gewoon binnenlopen, maar ook via de website een afspraak maken. Zo wordt de dienstverlening dichtbij inwoners versterkt.