Bijlage 1. Bestuursrapportage april, mei, juni 2025

Ons nummer: O25.001918

*O25.001918*

Bestuursrapportage april, mei, juni 2025

Pagina 1 van 95

Inhoudsopgave 1.

Inleiding ...........................................................................................................3

2.

Programma 1: Sociaal ...........................................................................................5

3.

Programma 2: Ruimte ......................................................................................... 38

4.

Programma 3: Bestuur ........................................................................................ 58

5.

Overzichten ..................................................................................................... 73

6.

Mutaties reserves .............................................................................................. 77

7.

Paragrafen ...................................................................................................... 79

8.

Ontwikkelfonds en overige projecten ...................................................................... 80 8.1 Ontwikkelfonds ............................................................................................... 80 8.2 Wijzigingen Ontwikkelfonds ................................................................................ 86 8.3 Overige majeure projecten ................................................................................. 86

9.

Financiële mutaties ........................................................................................... 89 9.1

Voorgestelde (mutaties in) kredieten............................................................... 89

9.2

Voorgestelde begrotingswijzigingen ................................................................ 91

Pagina 2 van 95

1. Inleiding Aanbieding bestuursrapportage Bijgaand ontvangt u de Bestuursrapportage april, mei, juni 2025. • • •

•

In deze bestuursrapportage rapporteren we over afwijkingen bij actiepunten en projecten. De actiepunten zijn afkomstig vanuit de Programmabegroting 2025. Daar waar er nieuwe zaken zijn die interessant zijn voor de raad, worden deze ook gemeld. Nieuwe teksten bij actiepunten en bij projecten zijn in groene tekst aangegeven. Deze bestuursrapportage bevat 8 mutaties in kredieten en 13 begrotingswijzigingen. De mutaties staan in hoofdstuk 9 Financiële Mutaties. De posten waarbij zowel de inkomsten als de uitgaven worden gemuteerd zijn voornamelijk technisch van aard, dit in verband met rechtmatigheid. De mutaties met een financieel resultaat zijn: Saneringskosten Buitendienst Bolsward minus € 950.000. De uitgaven zijn tijdens de uitvoering verder opgelopen doordat er veel meer vervuilde grond gezeefd en naar gespecialiseerde verwerkers afgevoerd moest worden. Het terrein blijkt ernstiger vervuild met restmaterialen variërend van asbest, huisvuil tot oude betonnen bouwonderdelen dan bij het onderzoek in 2020 was voorzien. Het afvoeren vraagt daarbij meer aanvulling van nieuwe schone grond. Op basis van de meest actuele kostenramingen verwachten we op dit moment nog ca. €700.000 aan meerkosten in de uitvoeringsfase. BUIG Budget minus € 1.000.000. Er heeft in mei jl.

een bijstelling plaatsgevonden met als gevolg dat de gemeente minder middelen ontvangt voor het uitvoeren van de taken. Aan de hand van de meest recente realisaties constateren we dat de uitgaven hoger uitvallen dan eerder verwacht. Na verwerking van de wijzigingen vanuit de Voorjaarsnota 2025 resteert er een verwacht tekort van € 1.000.000 op de BUIG. Fonds Gezamenlijke Uitvoering VNG minus € 70.000. Dit wordt veroorzaakt door een stijging van het tarief per inwoner, o.a. als gevolg van loon- en prijsstijging. De Monitor kansrijke sporen wordt separaat via Actieve info aangeboden, zodat deze beschikbaar is ten tijde van de behandeling van deze bestuursrapportage (raadsvergadering 16 oktober). In de volgende bestuursrapportage zal de Monitor kansrijke sporen worden opgenomen.

Leeswijzer afwijkingen We rapporteren steeds op drie onderdelen. Hierbij gebruiken we de volgende icoontjes: Voor Inhoud:

Voor Financiën:

Voor Planning:

Per onderdeel kennen we een kleur toe. De kleuren hebben de volgende betekenis: Alles ligt op schema.

Er dreigen afwijkingen.

Er zijn afwijkingen.

Mutaties t.o.v. de vorige rapportage markeren we met een (verbetering) of een (verslechtering). Bij het onderdeel Financiën is de rapportage van de afwijking ten opzichte van de begroting. Tekstuele mutaties in de programma’s en bij de projectrapportage geven we weer in groene kleur.

Pagina 3 van 95

Prognose resultaat

(bedragen x € 1.000)

Totaal saldo baten en lasten Programma

Stand begroting

Verwachting einde jaar

Programma 1 - Sociaal

-146.956

-147.606

Verwachte afwijkingen -650

Programma 2 - Ruimte

-43.412

-43.434

-22

Programma 3 - Bestuur

-17.703

-17.732

-30

Overzichten

212.065

211.683

-382

-3.975

-3.975

0

20

-1.064

-1.084

Mutaties reserves Totaal saldo baten en lasten

In de Programmabegroting 2025 is voor 2025 een voordelig saldo begroot van € 2.677.000. Het separate voorstel over de Septembercirculaire 2024 (behandeld in de raad van 30 januari 2025) gaf een voordeel over 2025 van € 133.198. De vorige bestuursrapportage gaf een voordeel van € 20.000 op het begrote saldo. Deze bestuursrapportage geeft een nadeel van € 1.084.000. Het begrote saldo verandert hiermee in € 1.746.198 voordelig.

Pagina 4 van 95

2. Programma 1: Sociaal Actiepunten uit de Programmabegroting Nr.

Actiepunt Hoofdtaakveld Onderwijs

1.

We stellen een nieuw huisvestingsplan op voor het primair onderwijs, het voortgezet onderwijs en het speciaal onderwijs. Indicatoren/te behalen resultaat: • We hebben een nieuw toekomstbestendig Integraal Huisvestingsplan (IHP) onderwijs opgesteld voor het primair, voortgezet en speciaal onderwijs. Toelichting: We stellen samen met de schoolbesturen een nieuw toekomstbestendig Integraal Huisvestingsplan (IHP) op voor het primair, voortgezet en speciaal onderwijs. We worden daarbij ondersteund door een externe partij. De gegunde partij is een specialist met ervaring in de regio, waarin ook de schoolbesturen hun vertrouwen hebben uitgesproken. We kiezen voor een zorgvuldig proces, dit kost tijd. We delen de uitkomst met de raad in de raadsvergadering van 10 juli 2025. Ter voorbereiding op deze raadsvergadering is er op 17 juni 2025 een informerende bijeenkomst geweest voor de raad.

2.

We versterken de integrale kindaanpak. Indicatoren/te behalen resultaat: • We versterken een integrale kindaanpak in wijken en dorpen door bestaande IKA’s te ondersteunen en te subsidiëren en stimuleren de ontwikkeling van nieuwe IKA’s. Toelichting: Om kinderen gelijke kansen te bieden is het belangrijk dat kinderopvang, onderwijs, zorg, sport en cultuur goed op elkaar aansluiten. Voor deze integrale kindaanpak (IKA) leggen we voortdurend verbindingen tussen de verschillende beleidsterreinen en stimuleren de samenwerking tussen welzijn, zorg, sport, cultuur en andere partners. Via de gemeentelijke subsidieregeling IKA kan een IKC voor deze samenwerking subsidie ontvangen. We bespreken dit onderwerp actief in een werkgroep waarbij onder andere schoolbesturen, kinderopvangorganisaties en GGD zijn aangehaakt. Verder is huisvesting van kinderopvang geen zorgplicht van de gemeente, maar een integraal kindcentrum komt zonder gemeente moeilijk tot stand. In het nieuwe onderwijshuisvestingsplan is daarom opgenomen dat bij ieder huisvestingsvraagstuk de visie op opgroeien en ontwikkelen zo mogelijk wordt vertaald naar de huisvesting.

3.

We gaan door met de weekend- en zomerschool. Indicatoren/te behalen resultaat: • We continueren de activiteiten van stichting Weekendschool in 2025 en kijken daarbij gezamenlijk hoe we deze zo efficiënt mogelijk kunnen organiseren. Toelichting: We verlenen een jaarlijkse subsidie aan stichting Weekendschool. We voeren gesprekken met stichting Weekendschool over de voorgenomen activiteiten en de bekostiging hiervan. Omdat de zomerschool een kostbaar aanbod is, gaan we met elkaar onderzoeken of er andere mogelijkheden zijn om de kosten te dekken en activiteiten efficiënter te organiseren. We kijken kritisch naar de voorgestelde activiteiten. Dit heeft ertoe geleid dat de incidentele subsidie trapsgewijs is afgebouwd en deze activiteiten op korte termijn binnen het financiële kader van de jaarlijkse subsidie passen.

Pagina 5 van 95

4.

We investeren in preventie en vroegtijdige signalering om complexe trajecten en duurdere zorg te voorkomen. Indicatoren/te behalen resultaat: • Schoolmaatschappelijk werkers ondersteunen jeugdigen van 2-18 jaar op school en op de peuteropvang. • We werken samen met onderwijs en partners in collectieve onderwijszorgarrangementen. Toelichting: De schoolmaatschappelijk werkers verrichten lichte ondersteuning op de scholen. Daarmee voorkomen we dat problemen groter worden en een beroep wordt gedaan op duurdere specialistische jeugdzorg. Alle scholen hebben voor een bepaald aantal uren schoolmaatschappelijk werkers, die jeugdigen op school kunnen ondersteunen op het gebied van sociaal-emotionele ontwikkeling. Scholen zijn een belangrijke vindplaats van problematiek bij het opgroeien, sociaal-emotionele problematiek bij jeugdigen. Schoolmaatschappelijk werkers zijn vanuit het gebiedsteam aan de scholen verbonden en bieden kortdurende hulpverlening binnen de driehoek ‘leerlingen, ouders en school’. Als er meer ondersteuning nodig is, is de schoolmaatschappelijk werker de verbindende schakel tussen gebiedsteam en onderwijs. Hij/zij is zichtbaar in de school en voor ouders, werkt laagdrempelig en preventief. Vanuit het onderwijs wordt positief gereageerd op de inzet van schoolmaatschappelijk werk. Alle schoolmaatschappelijk werkers maken onderdeel uit van het intern zorgoverleg (IZO).

Door het IZO ontstaat er afstemming tussen ouders, het onderwijs en de professionals (de zgn. zorgdriehoek). Ook bevordert het de onderlinge samenwerking. Zo kan, wanneer een casus daar om vraagt, de schoolmaatschappelijk werker de POH GGZ Jeugd meenemen naar een zorgoverleg. Per oktober 2024 is de pilot lichte ondersteuning gestart. Deze pilot duurt twee jaar. Door te investeren in lichte ondersteuning verwachten we bij te dragen aan het welbevinden van de inwoners door deze te ondersteunen bij vragen en zorgen rondom opgroeien en opvoeden. Daarnaast verwachten we de druk op de specialistische jeugdzorg uiteindelijk te kunnen verminderen. Er is een nulmeting uitgevoerd. In de volgende fase gaan we ons richten op het doorontwikkelen van de visie op lichte ondersteuning. Hierbij houden we ook rekening met het nieuwe jeugdbeleid en hoe dit vervolgens in de praktijk te brengen. Sommige kinderen of jongeren hebben naast ondersteuning in het onderwijs ook jeugdhulp en/of zorg nodig om naar school te kunnen gaan. In een collectief onderwijs-zorg-arrangement wordt dit op school aangeboden. Kinderen of jongeren krijgen in een kleine groep een gecombineerde aanpak van onderwijs en specialistische jeugdhulp. Op deze manier willen we voorkomen dat kinderen de school verlaten, een langere tijd nauwelijks of geen onderwijs krijgen of in meer intensieve zorgtrajecten terecht komen.

Er vinden in onze gemeente verschillende pilots met collectieve onderwijs-zorg-arrangementen plaats. We zijn deze pilots verder aan het evalueren en onderzoeken hoe we het aanbod van onderwijs-zorgarrangementen structureel kunnen inbedden in onze gemeente. Ook provinciaal wordt er ingezet op de verbinding tussen onderwijs en zorg. De onderwijszorgarrangementen in SWF worden meegenomen in het provinciale actie onderzoek en in het provinciale overzicht van voorbeelden. Hieruit worden kaders ontwikkeld voor bestuurders voor de structurele inzet van onderwijszorgarrangementen. We onderzoeken de mogelijkheden voor een passende plek voor kinderen in de leeftijd van 2 tot 4 jaar met gedrags-, ontwikkelings- of opgroeiproblemen, waarbij de ondersteuningsbehoefte momenteel niet valt binnen de reguliere kinderopvang en ook niet binnen het BEC (Behandel en Expertise Centrum). We zijn met partners in de kinderopvang, jeugdhulp, GGD en onderwijs in gesprek om een passende oplossing voor deze doelgroep te vinden. In het kader van inclusief onderwijs is de insteek om met elkaar de bestaande ondersteuningsstructuren te versterken.

5.

We faciliteren jongeren tot het behalen van een startkwalificatie, het verkleinen van schooluitval en het maken van keuzes die kansrijk zijn op de arbeidsmarkt.

Pagina 6 van 95

Indicatoren/te behalen resultaat: • Wij willen ervoor zorgen dat schooluitval weer minder dan 2% bedraagt in de regio Zuidwest-Friesland. Toelichting: We stimuleren dat scholen de leerlingen die verzuimen melden bij team Leerplicht, zodat deze leerlingen zo snel mogelijk in beeld komen. PO en VO Leerplicht, MBO Leerplicht en Doorstroompunt werken hiervoor samen met scholen, de collega’s van de Gebiedsteams, de GGD en met samenwerkende partijen als Pastiel en AZC. Daarnaast blijft de monitoring van “oud-uitvallers” ook doorgaan. Schooluitval in de regio Zuidwest-Friesland is gedaald van 2,1% naar 1,74%. 6.

Als een leerling aan het begin van het schooljaar in aanmerking komt voor een OV- kaart, regelen we dat. Indicatoren/te behalen resultaat: • We verstrekken een OV-pas als de school voor voortgezet (speciaal) onderwijs meer dan 11 kilometer van het woonadres gelegen is. Toelichting: Deze regeling loopt al een aantal jaren, vanaf 2018. De regeling loopt goed. Mensen met een inkomen tot en met 120% van de voor hen van toepassing zijnde bijstandsnorm krijgen het volledige abonnement vergoed, mensen met een inkomen hoger dan 120% van de bijstandsnorm, 30% korting op een abonnement. Met het busabonnement (Busvrij) kunnen scholieren door heel Fryslân reizen. De treinabonnementen zijn voor Stavoren-Sneek, Koudum-Molkwerum-Sneek, Hindeloopen-Sneek en Workum-Sneek. Op basis van de hardheidsclausule kennen we heel soms een ander traject toe, bijvoorbeeld Sneek-Leeuwarden. De abonnementen lopen meestal per schooljaar, maar er zijn ook abonnementen die later dan begin schooljaar ingaan. Alle abonnementen lopen een jaar. Over de financiering van deze regeling zijn afspraken gemaakt met de provincie. De provincie zou met ingang van schooljaar 2024-2025 met de subsidie stoppen. Maar in april 2024 is door de provincie besloten om de regeling ook voor schooljaar 2024-2025 te financieren. De Scholierenregeling OV 2024-2025 is recentelijk nog aangepast.

Hoe het vanaf 2025-2026 komt, is nog niet duidelijk. Op dit moment zijn er gesprekken gaande tussen de treinvervoerder (Arriva) en de provincies (Groningen en Fryslân) over eventuele nieuwe producten voor de regionale trein. Ook het Rocov (Regionaal Overleg Consumentenbelangen Openbaar Vervoer) wordt hierbij betrokken. Er wordt onderzocht of er nieuwe of vernieuwde producten kunnen worden geïntroduceerd, waaronder een kortingsproduct voor scholieren in de hele treinconcessie. Besluitvorming staat gepland nog voor het einde van het jaar. In juni 2025 is er een voorstel gedaan voor het vervolg op de regeling. Dit voorstel nemen wij nu in overweging. Over de besluitvorming rapporteren wij in een volgende Berap. Sinds15 december 2024 is er een nieuwe busvervoerder, Qbuzz. Tot 1 maart 2025 konden inwoners met een Arriva Meedoenpas gratis met Qbuzz reizen. Deze inwoners hebben een pas van Qbuzz ontvangen waarmee zij nu met de bus kunnen reizen.

Nr.

Actiepunt Hoofdtaakveld Sport

7.

We stellen nieuw sportbeleid en een visie voor sport en bewegen in de openbare ruimte op. Indicatoren/te behalen resultaat: • In 2025 is een uitvoeringsplan voor het sportbeleid opgesteld en wordt een doorkijk gegeven naar 2026. • In december 2025 is een visie op duurzame en toekomstbestendige sportaccommodaties ontwikkeld en vastgesteld.

Pagina 7 van 95

Toelichting: In december 2023 is de sport- en beweegvisie ‘Sport ferbynt, de krêft fan bewege 2024+’ vastgesteld. Met het opstellen van het sportbeleid is dit actiepunt afgerond. Hieronder besteden we aandacht aan de uitvoering. Visie op duurzame en toekomstbestendige sportaccommodaties In de visie ‘Sport ferbynt, de krêft fan bewege 2024+’ geven we aan dat we ons inzetten voor goed onderhouden, maatschappelijk inzetbare, gebruiksvriendelijke, toekomstbestendige en uitdagende sportaccommodaties. In 2023 is onderzoeksbureau HEVO gevraagd om een quickscan uit te voeren naar de 16 gemeentelijke binnensportaccommodaties en de duurzaamheid van onze drie gemeentelijke zwembaden. Dit heeft in 2024 geresulteerd in het onderzoek Binnensportaccommodaties en de Memo Duurzaamheidsonderzoek drie zwembaden. Het onderzoek en het memo zullen onderdeel uitmaken van de nieuwe Visie duurzame en toekomstbestendige binnen- en buitensportaccommodaties. Samen zijn er stappen gezet om vanuit een integrale benadering van duurzaamheid de sportaccommodaties in de gemeente toekomstproof te maken. Eind 2024 hebben medewerkers uit verschillende beleidsvelden zich verdiept in het toekomstbestendig maken en verduurzamen van de sportaccommodaties in de gemeente, gebaseerd op het Afwegingskader Duurzaam Assetmanagement van Local Matters.

Met dit kader hebben we geleerd hoe we eenduidig gefundeerde, integrale keuzes kunnen maken waarmee sportaccommodaties niet alleen duurzaam, maar in alle opzichten toekomstbestendig worden. Er wordt een kwantitatief en kwalitatief onderzoek uitgevoerd naar de huidige staat van buitensportaccommodaties, verdeeld over 52 locaties. Het doel is om de conditie en het gebruik van deze accommodaties in kaart te brengen, knelpunten en verbeterpunten te identificeren en aanbevelingen te doen voor toekomstig onderhoud en investeringen. Het onderzoek biedt inzicht in zowel de fysieke staat als de functionele geschiktheid van de velden en banen. In het tweede kwartaal is begonnen met de analyse van de data als fundament voor de ontwikkeling van een overzichtelijk dashboard. Dit dashboard biedt inzicht in binnen- en buitensportaccommodaties en presenteert kerninformatie zoals het aantal accommodaties, hun geografische spreiding, afstand tot onderwijsinstellingen en de mate van bezetting. Door deze gegevens te structureren en te visualiseren, ontstaat een waardevol instrument voor beleidsvorming, planning en optimalisatie van sportvoorzieningen. De combinatie van kwantitatieve data en ruimtelijke analyse maakt het mogelijk om gericht knelpunten te signaleren, behoeften in kaart te brengen en strategische keuzes te onderbouwen voor een toekomstbestendig sportaanbod in de gemeente. 8.

We zetten in op gratis buitensportmogelijkheden en speelmogelijkheden. Indicatoren/te behalen resultaat: • We keuren, onderhouden en vervangen de sport- en speelvoorzieningen in openbare ruimten. • De in 2024 voorbereide vervangingen voor 2025 zijn in Q2 uitgevoerd. De vervangingen voor 2026 zijn voorbereid. • Sportvoorzieningen in de openbare ruimte vragen in de meeste gevallen om flinke investeringen. Het gaat dan om de voorziening zelf en de bijbehorende ondergrond. We gaan in 2025 deze investeringen in een planning zetten en de bijbehorende financiering inregelen.

Pagina 8 van 95

Toelichting: Per jaar worden alle openbare speeltoestellen drie keer geïnspecteerd, met de eerste inspectieronde in het eerste kwartaal. Tijdens deze inspecties worden gebreken onmiddellijk opgelost om de veiligheid en functionaliteit van de toestellen te waarborgen. Indien vervangingen nodig zijn, worden deze in voorbereiding genomen en tijdig uitgevoerd. De tweede inspectieronde heeft plaatsgevonden, de geconstateerde reparaties zijn uitgevoerd. De derde inspectieronde start vanaf het derde kwartaal, met behulp van het nieuwe beheersysteem Playmapping. Op de volgende locaties worden dit jaar de toestellen vervangen: • Hemelum; • Stavoren bij strandje; • Oppenhuizen Boningastrjitte; • Schraard Dorpsstraat; • Itens; • Vesperstraat; • Wommels Freuleleane; • Schoolstraat Sneek; • Gudsekop Sneek. De planning voor vervanging speeltoestellen 2026 is gemaakt, de voorbereidingen zijn opgestart. Met behulp van de planningsmodule van Playmapping wordt in de loop van 2025 de planning voor de grotere sportvoorzieningen en de meerjarenplanning voor 2027 en later voor de speeltoestellen gemaakt. 9.

In wijken met weinig groen investeren in speeltoestellen, wandelpaden en gratis buitensportfaciliteiten met extra aandacht voor kinderen met een beperking. Indicatoren/te behalen resultaat: • We kennen subsidies toe voor beweeg- en speelvoorzieningen in de openbare ruimte. • Aan het einde van 2025 zullen de volgende projecten gerealiseerd zijn met een bijdrage vanuit het BIOR-budget: o Calisthenics en 3x3 basket en skatepark Zwette Sneek; o Bootcampvoorziening Hemdyk Sneek; o Pannakooi Easterein; o Pannakooi IJlst; o Pannakooi Heeg; o Beachvelden Stavoren; o Pickelball veld Oosthem; o Jeu de boules-veld Iens. Toelichting: Naast de vastgestelde Visie BIOR, Bûtengewoan bewege yn Súdwest-Fryslân, is de subsidieregeling Bûtengewoan bewege yn Súdwest-Fryslân ingericht. Er is naast interesse in duurzame voorzieningen en vergroening vraag naar plekken voor Urban Sports en Culture. Voorbeelden van Urban Sports zijn skateboarden, BMX, inlineskaten, stuntsteppen, pannavoetbal, freerunning en 3x3 basketbal. Om deze behoeften voor Urban Sports beter in kaart te brengen en juiste initiatieven te ontplooien die aansluiten bij het Sport en BIOR beleid in de gemeente, wordt in 2025 daarvoor een onderzoek gedaan door het adviesbureau City Legends, dat landelijk veel ervaring heeft met Urban Sports. Dit onderzoek is gestart en wordt gepresenteerd in december 2025.

Team FRL (buurtsportcoaches) en Sociaal Collectief (jongerenwerk) zijn erbij betrokken. Bij het verlenen van een subsidies wordt extra aandacht gegeven aan ’toegankelijkheid’. Bij toegankelijkheid gaat het erom dat iedereen, met of zonder beperking, de kans krijgt gebruik te maken van onze voorzieningen. Iedereen moet volwaardig kunnen deelnemen aan de samenleving. Op dit moment is de subsidieregeling voldoende om de kosten te dekken.

Pagina 9 van 95

10.

We hebben specifieke aandacht voor beweegpaden in wijken en we onderzoeken de mogelijkheid voor een gravel-mountainbike-route in onze gemeente. Dit gaan we samen met inwoners verder vormgeven. Indicatoren/te behalen resultaat: • We onderzoeken de behoefte aan specifieke wandel- en beweegroutes en een gravelmountainbike-route en nemen een besluit over het vervolg. • We onderzoeken wat mensen in beweging brengt in de openbare ruimte. Toelichting: In het coalitieakkoord staat dat de gemeente onderzoek gaat doen naar het gebruik van mountainbike- en gravelbikepaden. Het college vindt de ontwikkeling van dergelijke paden belangrijk en wil daarom graag aansluiten bij het in het najaar van 2024 door de Nederlandse Toerfietsunie (NTFU) gepresenteerde landelijke document “Nieuwe paden. Mountainbike- en gravelbikevisie 2035”, over de ontwikkeling van gravel- en mountainbikeroutes In Nederland. De NTFU vraagt daarin medewerking van provincies, gemeenten, natuurorganisaties, ANWB, et cetera, om zo te komen tot een landelijk netwerk van veilig toegankelijke paden in 2035. De NTFU presenteert zich als regiehouder en expert. Door aan te sluiten bij de NTFU-visie komt de gemeente tegemoet aan de ambitie uit het coalitieakkoord, alleen niet door het doen van eigen onderzoek, maar door uit te gaan van de NTFU-visie en zo mee te liften op landelijke ontwikkelingen.

Er is in het derde kwartaal een gesprek met de NTFU over aansluiting bij de visie.

11.

We stimuleren de samenwerking tussen verenigingen en zorgen ervoor dat iedereen zo lang mogelijk mee kan doen in het verenigingsleven. Indicatoren/te behalen resultaat: • We onderzoeken hoe we kunnen blijven inzetten op toekomstbestendige cultuur- en sportverenigingen, om de leefbaarheid in stand te houden. • We bereiken meer verenigingen voor het toekomstbestendig maken of vitaliseren van diezelfde verenigingen met onze subsidieregelingen. • We bereiken meer sport- en cultuurverenigingen bij het toekomstbestendig maken van deze verenigingen, met de inzet onze verenigingsondersteuners. Toelichting: We hebben deelgenomen aan de pilot Leve de Vereniging. Er is een evaluatie geweest van het proces en de resultaten. Tijdens de pilot zijn per regio verschillende onderzoeken of acties uitgezet. Dit heeft veel informatie opgeleverd. De pilot heeft uiteindelijk niet geleid tot één oplossing of een methode opgeleverd om te komen tot toekomstbestendige verenigingen, die over de hele gemeente en provincie uitgerold kan worden. Verenigingen hebben elk hun eigen uitdagingen en daarvoor is maatwerk nodig. De raad is in 2024 actief geïnformeerd over de pilot en de resultaten. Het blijven inzetten op toekomstbestendige cultuur- en sportverenigingen is onder andere een vervolg op de reeds afgeronde pilot Leve de Vereniging.

Het heeft nu definitief een plek gekregen in de Regiodeal Zuidwest-Fryslân, onder de pijler Mienskip (Ontmoeten) met het project Vitale cultuur- en sportverenigingen Súdwest-Fryslân. Er ligt een globale opzet voor een plan van aanpak. Dit is in samenwerking opgesteld door Keunstwurk, Sport Fryslân en Doarpswurk. Dit plan van aanpak moet nu verder worden uitgewerkt, zodat er rond september 2025 gestart kan worden. Het doel van dit project is een toekomstbestendig verenigingsleven (cultuur en sport) creëren, waarin vrijwilligers zich gewaardeerd voelen en duurzaam betrokken blijven, en waar inwoners actief kunnen deelnemen en elkaar ontmoeten. Zo blijven we kijken naar initiatieven kijken die kunnen bijdragen aan de toekomstbestendigheid van de mienskip. Binnen de regelingen voor sportsubsidies is een regeling voor vitalisering van verenigingen en stichtingen. Verenigingen en stichtingen kunnen gebruikmaken van deze regeling als ze plannen hebben om te verduurzamen of te vitaliseren. Deze regeling staat gedurende het hele jaar open. Verenigingsondersteuners, behorende bij het beweegteam SWF, ondersteunen verenigingen als het gaat om het versterken van samenwerking, (mee)organiseren van

Pagina 10 van 95

activiteiten of nieuw aanbod en het aantrekken van vrijwilligers en nieuwe leden. Ook worden verenigingen ondersteund om het bestuurlijk kader op orde te brengen of te professionaliseren. Via verschillende communicatiecampagnes worden zowel de sport- als de cultuursubsidies onder de aandacht gebracht, zodat men weet welke subsidiemogelijkheden er zijn om verenigingen op diverse manieren een impuls te geven. 12.

We blijven investeren in buitensport accommodaties waaronder de ontwikkeling van sporthart Bolsward. Indicatoren/te behalen resultaat: • We vervangen minimaal twee kunstgrasvelden. • Uitvoering projectplan van Werkgroep en Gemeente inzake Sporthart Bolsward als onderdeel van de Regiodeal. • Start realisatie nieuw multifunctionele accommodatie (MFA). • Verbinding gerealiseerd tussen sociaal en fysiek domein. • Uitvoering van Bomenstructuurplan (inclusief fijnmazige padenstructuur). Toelichting: Kunstgrasvelden In Makkum is een kunstgrasveld gerealiseerd. In Arum is dat in oktober 2024 gestart. Voor Bolsward heeft de raad op 3 april 2025 geld beschikbaar gesteld voor de renovatie van het trainingsveld voor de voetbalverenigingen SC Bolsward en BlauwRood ’20 en het kunstgraskorfbalveld van korfbalvereniging Westergo. Sporthart Bolsward Op dit moment lopen er gesprekken tussen de gemeente en de Werkgroep Groene Sporthart Bolsward over de aanleg van een extra kunstgras voetbalveld. Aanleiding hiervoor is de bereidheid van SC Bolsward om het meest zuidelijke gelegen natuurgrasveld op te offeren, zodat de gemeente een start kan maken met het ontwikkelen van een zone voor sport- en beweging en mogelijk ook cultuur. Deze zone loopt van zwembad Vitaloo, via het voormalige CAB-veld (het zuidelijkste veld van SC Bolsward, tot aan de huidige hoofdas van het terrein.

Ter compensatie van het verlies van dit veld is een extra kunstgrasveld noodzakelijk. De beste plek voor een nieuw kunstgrasveld is het natuurgrasveld aan de noordwestzijde van SC Bolsward (zie afbeelding - het lichtgroene veld wordt opgeofferd in ruil voor het donkergroene kunstgrasveld). Dit veld is momenteel eigendom van SC Bolsward. De aanleg kan alleen plaatsvinden als het eigendom door SC Bolsward wordt overgedragen aan de gemeente. Zodra hierover overeenstemming is bereikt, kan gestart worden met de voorbereidingen voor een kunstgrasveld. Pagina 11 van 95

Dit project gaat ook over een integrale afweging, waarbij het sociaal en ruimtelijk domein worden verbonden. Onze leidraad is samenwerken met de Mienskip op basis van co-creatie. De ruimtelijke kwaliteit wordt gebruikt om de gezondheid van onze inwoners te faciliteren, bevorderen en beschermen, in samenwerking met lokale zorgaanbieders. Ontwikkelgebied A (de multifunctionele sportaccommodatie) Stichting Sporthart Bolsward is de rechtsopvolger geworden van de Werkgroep Groene Sporthart Bolsward. De Stichting Sporthart Bolsward heeft ons formeel bericht dat zij kan beschikken over een bedrag van € 1.000.000. Hiermee wordt voldaan aan de voorwaarde die door de gemeenteraad is gesteld. In het raadsvoorstel 23 mei 2024 staat vermeld dat deze financiële middelen zullen worden gebruikt voor de realisatie van een gebouw. Op 18 maart 2025 hebben wij het programmaplan regiodeal Súdwest-Fryslân vastgesteld. Tevens hebben wij besloten om de samenwerkingsovereenkomst regiodeal aan te gaan. Het project Sporthart Bolsward is opgenomen in het programmaplan van de regiodeal als onderdeel van het programma Leefomgeving. Ontwikkelgebied B (het zwembadterrein met stadscamping) Op 8 mei 2025 heeft de raad ingestemd met het collegevoorstel om de besluitvorming over de toekomst van zwembad Vitaloo uit te stellen tot en met 2027.

Nr.

Actiepunt Hoofdtaakveld Cultuur

13.

We willen in deze coalitieperiode een groot sport of cultuur evenement dat bijdraagt aan positieve gezondheid en past bij onze identiteit. Indicatoren/te behalen resultaat: • We blijven ons inzetten om mogelijkheden te onderzoeken om naast The Passion Hemelvaart en Arcadia nog een groot sport- of cultuurevenement binnen te halen of te organiseren. The Passion heeft in 2023 plaatsgevonden. Arcadia vindt plaats van 17 mei tot 24 augustus 2025. Hiervoor zijn middelen beschikbaar. We onderzoeken of we deze coalitieperiode nog een groot cultuurevenement kunnen binnenhalen of organiseren. Hiervoor zijn echter geen specifieke middelen beschikbaar gesteld. De beperkte financiële ruimte vraagt om creatieve oplossingen en mogelijk nieuwe samenwerkingsverbanden met externe partijen. Daarnaast is in de laatste maanden van 2024 de subsidieregeling ‘Een jaarrond cultuur 2025’ opgesteld. Het college van B&W heeft deze subsidieregeling begin december 2024 vastgesteld en heeft besloten voor deze subsidieregeling als subsidieplafond een budget van € 180.000 beschikbaar te stellen. De regeling is op 1 januari 2025 in werking getreden. Begin dit jaar zijn de culturele organisaties in onze gemeente hiervan op de hoogte gesteld via het Cultuurplein. Er zijn via deze regeling inmiddels subsidies verleend voor diverse grote bovenlokale projecten.

Er is onder andere subsidie verleend aan Stichting Nootstroom (bekend van o.a. de locatieopera Peter Grimes bij Paesens-Moddergat in 2021). Zij brengt eind 2025 de opera Cavalleria Rusticana naar Súdwest Fryslân, een innovatieve locatieopera met impact op de regio, cultuur en economie. Deze opera van Pietro Mascagni wordt op innovatieve wijze vertaald naar de Friese context, waarbij muziek, erfgoed en de unieke kracht van Súdwest-Fryslân samenkomen. Dit sluit mooi aan bij ons cultuurbeleid waarin we samenwerkingen willen stimuleren en een jaarrond cultureel programma willen bieden aan onze inwoners en bezoekers. Er is ook subsidie verleend voor het project Walfisk. Stichting Media Art Friesland (bekend van Luna) organiseert in het naseizoen het project Walfisk – Een spiegel in de tijd. Media Art Friesland verwacht een groot publiek uit heel Fryslân op de been te brengen dat zich tijdens de donkere novemberavonden laat inspireren door (licht)kunst, historie en muziek. Er zit ook een randprogrammering aan vast, die niet beperkt is tot de drie projectavonden maar welke langer doorloopt. Het gehele project is een trekker voor cultuurliefhebbers, families en toeristen uit

Pagina 12 van 95

binnen- en buitenland. Voor hen kan het project een extra aanleiding zijn om Sneek in het rustige seizoen te bezoeken of een reeds gepland bezoek uit te breiden. We brengen de regeling regelmatig onder de aandacht via diverse kanalen zodat men op de hoogte is van de mogelijkheden van deze regeling (zowel voor bovenlokale als lokale activiteiten). 14.

We doen mee aan Arcadia als grote gemeente, omdat er mooie activiteiten geprogrammeerd kunnen worden voor eigen inwoners en toeristen. Indicatoren/te behalen resultaat: • We stimuleren, door middel van een subsidieregeling, mienskipsinitiatieven die een bijdrage leveren aan Arcadia 2025. Toelichting: Arcadia 2025 is een (100 daags) cultureel programma in Friesland, met als doel maatschappelijke uitdagingen aan te gaan en zodoende een creatieve, veerkrachtige samenleving te stimuleren. Het programma bestaat uit vernieuwende projecten die mensen inspireren en waarbij ze elkaar kunnen ontmoeten. Het thema van deze editie is ‘Grûn’. Dit staat voor groei, samenwerking en de kracht van de mienskip. Arcadia 2025 is van start gegaan op 17 mei met het Grûnfestival. In Súdwest-Fryslân werd op diezelfde dag ‘De Siel fan Súdwest geopend’ het beeldende kunstproject van de Stichting Samenwerkende Musea i.s.m. Arcadia. Negen kunstenaars maakten nieuw werk voor de negen musea in de gemeente. De subsidieregeling Arcadia SWF 2025 loopt door en hierop wordt nog steeds aangevraagd. Er is inmiddels € 88.000 aan subsidies toegekend van de € 145.000 die binnen de subsidieregeling beschikbaar is. Verschillende initiatieven uit de Mienskip worden op deze manier ondersteund. Zowel nieuwe initiatieven als bestaande evenementen die een nieuw programmaonderdeel toevoegen.

Voorbeelden zijn de kunstroute in Stavoren, educatieproject De Dierocratie en de Midsimmerjûn in Blauwhuis. Verder worden er vijf ‘Bloeiweken’ georganiseerd als onderdeel van Arcadiaproject Fryslân Bloeit, onder andere in Nijland, Gauw en Woudsend. Met een communicatiecampagne hebben we de dorpen, verenigingen, lokale partners en inwoners geïnformeerd over de mogelijkheid om subsidie aan te vragen voor een project in de buurt. Dit doen we met gerichte communicatie naar verenigingen en dorpsbelangen en met advertenties via de lokale kranten en sociale media. Ook sluiten we aan bij de communicatie van Arcadia.

15.

We maken het Frysk, Stadsfries en Hylpersk meer zichtbaar, op straat en digitaal. Indicatoren/te behalen resultaat: • We stellen een uitvoeringsplan op, inclusief SMART doelen van zaken die geschikt zijn om in het Fries (of Stadsfries en Hylpersk) te vertalen en geven aan welke communicatiemiddelen geschikt zijn. Toelichting: Het beleidsplan ‘Frysk...en mear! Taalbelied gemeente Súdwest-Fryslân’ had een looptijd tot en met 2024. In 2024 is gestart met de ontwikkeling van nieuw beleid. Het nieuwe beleid zal in de loop van 2025 worden vastgesteld. Dit is iets later dan verwacht vanwege onduidelijkheid over de ambities en onduidelijkheid over de inzet van de meertaligheidscoördinator. Tussen rijk en provincie is een nieuwe bestuursafspraak voor de periode 2024-2028 vastgesteld. De provincie heeft een nieuwe nota “Fansels Frysk” opgesteld naar aanleiding van de nieuwe bestuursafspraak. Er is onder andere geld beschikbaar gesteld voor meertaligheidscoördinatoren voor gemeenten. Voor de invulling van de meertaligheidscoördinator werken we samen met de gemeenten Heerenveen en De Fryske Marren aan een plan. In het voorlopige plan staat hoe het geld verdeeld wordt. Van de € 1,7 miljoen die het Rijk aan de provincies beschikbaar stelt, krijgt

Pagina 13 van 95

elke Friese gemeente 8 uur inzet per week. Wat daarna overblijft, wordt verdeeld op basis van het aantal inwoners. Voor Súdwest-Fryslân, Heerenveen en De Fryske Marren samen is dit een bedrag van € 108.773 per jaar. We willen voor dit bedrag een opdracht uitzetten voor een meertaligheidscoördinator. De provincie vereist dat gemeenten 25% van de kosten voor de meertaligheidscoördinator cofinancieren om subsidie te ontvangen, zelfs bij een inzet van minder dan 8 uur. Het Rijk stelt deze eis niet. Voor onze gemeente zou een bijdrage van 25% een bedrag van € 14.154 per jaar betekenen. Dit is niet begroot. Als we deze 25% vanuit het budget Frysk moeten bijleggen, houden we geen uitvoeringsbudget over voor activiteiten en projecten gericht op de versterking van de Friese taal en zal er ook op andere punten geschrapt moeten worden (bijv. de subsidie). In juni is er een bestuurlijk gesprek geweest met de provincie. De uitkomst van dit gesprek was dat de provincie op dit moment niet wil afwijken van de eigen bijdrage. Er is een subsidieregeling Friese taal. Doel hiervan is activiteiten te organiseren die de Friese taal, het ‘Stedsk’ of het ‘Hylpers’ meer zichtbaar maken in de gemeente. We willen de subsidieregeling bekender maken. In het nieuwe taalbeleid zullen we daar voorstellen voor doen. 16.

We ontwikkelen nieuw cultuurbeleid met focus op toekomstbestendige verenigingen en toegankelijkheid van cultuurvoorzieningen. Indicatoren/te behalen resultaat: • We voeren het uitvoeringsplan van het cultuurbeleid uit. Toelichting: Aan de hand van de in het beleid geformuleerde ambities en doelen werken we samen met het culturele veld aan de uitvoering van het beleid. Met Cultuurplein Súdwest-Fryslân hebben we regelmatig afstemming over ontwikkelingen op het gebied van kunst en cultuur(beleid). Om inzicht te krijgen in de effectiviteit van het cultuurbeleid wordt een keer per drie jaar een enquête afgenomen over de beleving van cultuur in onze gemeente. Daarover maken we een rapportage voor de raad. Hierin gaan we ook in op de voortgang en resultaten van het beleid, met onder andere aandacht voor de toekomstbestendigheid van het verenigingsleven. De enquête wordt voor het eerst afgenomen in 2027.

17.

Blijven ondersteunen van kunst en cultuur en musea en voldoende laagdrempelige voorzieningen voor beoefenen van (amateur) kunst voor onze inwoners. Indicatoren/te behalen resultaat: • In 2025 is de voorlichting rondom subsidies en de zichtbaarheid ervan verbeterd. Het culturele veld weet beter welke subsidiemogelijkheden er zijn op het gebied van cultuur, zodat dit ten goede komt aan onze inwoners. • Met de nieuwe subsidieregeling musea willen we de musea stimuleren plannen en ambities te realiseren, om zo de kwaliteit en toekomstbestendigheid van musea in SWF te waarborgen. Toelichting: Voorlichting subsidies Periodiek wordt, aan de hand van het communicatieplan, bekeken welke communicatieacties uitgezet kunnen worden om de subsidiemogelijkheden (verder) onder de aandacht te brengen. Afgelopen periode is bijvoorbeeld met het Cultuurplein en de stads- wijk- en dorpen coördinatoren actief informatie gedeeld over de (nieuwe) regelingen 80 jaar Vrijheid, Arcadia en Een Jaarrond Cultuur. De aangeboden flyers zijn van daaruit verder gedeeld met het culturele veld. Ook is er via de website van de gemeente en via social media informatie over deze regelingen gedeeld. Musea De museumcommissie heeft alle musea bezocht en de plannen en ambities voor de periode 2025-2028 beoordeeld. In oktober 2024 heeft de commissie haar advies aangeboden aan het college van B&W.

Op basis van onder meer dit advies heeft het college van B&W de subsidies

Pagina 14 van 95

18.

voor de musea voor de periode 2025-2028 verleend. In juni 2026 verwachten we van de musea een tussentijdse verantwoording. De definitieve verantwoording zal in juni 2029 plaatsvinden. We ondersteunen actief de samenwerking van onze musea. Indicatoren/te behalen resultaat: • De samenwerking tussen de musea is verder versterkt door de aanjagende en coördinerende rol van de Stichting Samenwerking Musea Zuidwest Friesland. Toelichting: Stichting Samenwerkende Musea voert drie projecten uit: 1. Narratief/website (gezamenlijk verhaal en presentatie) 2. Súdwest-Fryslân Academy (kennisdeling en versterken onderlinge samenwerking) 3. Publieksonderzoek (data genereren i.s.m. provincie en Waterland van Friesland) 1. De website is gelanceerd op 26 januari 2024. 2. De Súdwest-Fryslân Academy is opgezet en voor de zomer van 2024 afgerond. De SWF Academy is door alle musea als zeer positief ervaren. De musea hebben afgesproken de SWF Academy voort te zetten in een iets lagere frequentie. Vanuit de Stichting Samenwerkende Musea wordt met de uitvoering van het project Siel fan Súdwest het gezamenlijke verhaal (narratief) geformuleerd. Het project “Siel fan Súdwest” maakt deel uit van het programma van Arcadia 2025 (17 mei t/m 24 augustus), dat als thema Grûn heeft. Op acht plekken in de gemeente Súdwest-Fryslân benaderen kunstenaars deze thema’s vanuit regionaal en historisch perspectief.

Ze verdiepen zich in het idee van ‘grûn’ (grond) als fysieke bodem, culturele basis of fundament van tradities. Zij dragen met hun werk bij aan de gezamenlijke verhaallijn over de regio. Op 13 februari 2025 vond de startbijeenkomst van ”De Siel van Súdwest” plaats. Op deze dag zijn de negen kunstenaars die bij de negen musea in residentie gaan bekendgemaakt. Op 17 mei 2025 is het project “De Siel fan Súdwest” geopend. Het publiek kan de kunstwerken van de negen kunstenaars tot en met 24 augustus 2025 bewonderen. 3. De Stichting Samenwerkende Musea SWF heeft samen met de provinciale en regionale marketingorganisaties (Merk Fryslân en VVV Waterland van Friesland) een uitgebreid publieksonderzoek geïnitieerd dat kan dienen als basis voor zowel collectieve marketing als marketing per individueel museum.

Nr.

Actiepunt Hoofdtaakveld Dichtbij meedoen

19.

We investeren in toekomstbestendige ontmoetingsplaatsen en stimuleren meervoudig gebruik en activiteiten, ook overdag. Indicatoren/te behalen resultaat: • We ontwikkelen het beleid voor ontmoetingsplaatsen door, met name op het gebied van sociale verduurzaming. • We blijven vraaggerichte ondersteuning bieden (via Doarpswurk en Sociaal Collectief) aan besturen; • We hebben extra aandacht voor ondersteuning aan besturen in aandachtswijken en -dorpen. We sluiten waar mogelijk aan bij de integrale wijkaanpak; • We hebben aanvullend beleid ontwikkeld met woningcorporaties en zorginstellingen voor de ontmoetingsplaatsen in of bij ouderenhuisvesting. Toelichting: Onze 63 ontmoetingsplaatsen zijn belangrijke plekken, waar mensen elkaar kunnen ontmoeten en waar laagdrempelige (en preventieve) activiteiten plaatsvinden. We investeren op meerdere manieren in toekomstbestendige ontmoetingsplaatsen. Zo maken we een inhaalslag met (achterstallig) onderhoud en verduurzaming van de gebouwen. Maar we willen ook inzetten op

Pagina 15 van 95

multifunctioneel gebruik en activiteiten. Dit doen we onder andere door meer verbinding te leggen met (sociaal-maatschappelijke) partners en hen te wijzen op de ruimtes van bestaande ontmoetingsplaatsen. We zien dat dit steeds vaker gebeurt, waardoor de ontmoetingsplekken een hogere bezettingsgraad krijgen en kwetsbare inwoners eerder bereikt kunnen worden. Dit past ook bij de ambitie om onze dienstverlening dichtbij aan te bieden. Door het gebruik van de lokale ontmoetingsplekken in de dorpen en wijken zijn we als gemeente dichtbij onze inwoners aanwezig, waardoor inwoners op een laagdrempelige manier bereikt kunnen worden. Ter ondersteuning van de aandachtswijken wordt er actief samenwerking gezocht met de integrale wijkaanpak, die deze zomer in Lemmerweg-West en -Oost van start gaat. Dit om in gezamenlijkheid de behoefte van de wijk op te halen en kansen te benutten. Ontmoeten kan een grote rol spelen in de verbinding van zowel de wijken onderling, als voor de inwoners van de wijk. Een krachtige ontmoetingsplaats is daarin gewenst. Ook zijn er verkennende gesprekken gevoerd met woningcorporaties en zorginstellingen voor het ontmoeten in ouderenhuisvesting. In deze gesprekken is de wens uitgesproken om in IJlst te starten met een testcasus, waarbij een ontmoetingsplaats breed beschikbaar wordt voor bewoners en inwoners van de wijk. 20.

We ondersteunen ontmoetingsplaatsen in verduurzaming. Indicatoren/te behalen resultaat: • We verstrekken subsidies aan ontmoetingsplaatsen voor groot onderhoud en verduurzaming. Toelichting: Een van de pijlers van het beleid ‘Ontmoetingsplaatsen 2023-2033’ is een inhaalslag op (achterstallig) onderhoud en het inzetten op maximale verduurzaming van alle 63 ontmoetingsplekken. Om dit te kunnen doen, zijn in februari 2024 twee projectleiders gestart om deze opgave uit te voeren. Op basis van de opgave is er een nieuwe subsidieregeling groot onderhoud en verduurzaming opgesteld. Deze is ingegaan op 1 januari 2025. Aanvullend op de vernieuwde regeling zijn de besturen van alle ontmoetingsplaatsen actief benaderd over de mogelijkheden voor (ondersteuning bij) verduurzaming en financieringsmogelijkheden Er zijn in totaal zo’n 24 besturen actief bezig met (plannen voor) verduurzaming, vaak in combinatie met groot onderhoud. Met 13 ontmoetingsplaatsen is er al individueel gesproken in het kader van de nieuwe subsidieregeling over verduurzaming en groot onderhoud. Deze ontmoetingsplaatsen zitten in diverse fases van hun projectplan, maar zullen allemaal nog aanspraak maken op de subsidieregeling dit jaar.

21.

Betere ondersteuning van besturen bij het verduurzamen van ontmoetingsplaatsen en exploitatie. Indicatoren/te behalen resultaat: • We hebben de besturen van alle ontmoetingsplekken actief benaderd en, indien nodig, ondersteuning geboden bij de fysieke verduurzaming van het gebouw. Toelichting: We willen besturen zo goed mogelijk ondersteunen. De vorm van ondersteuning kan verschillen, omdat er overal weer andere vraagstukken zijn: op het gebied van onderhoud en verduurzaming, versterken van bestuur of activiteitenaanbod. De afgelopen maanden is het vaakst ingezet op ondersteuning bij het opstellen van een concreet plan voor bijvoorbeeld onderhoud/renovatie en verduurzaming. In veel gevallen vragen we Doarpswurk om de besturen te ondersteunen. Doarpswurk kan begeleiding bieden in concretisering van het plan, het vinden van bronnen van financiering, et cetera. In een aantal gevallen is er ook behoefte aan extra ondersteuning, omdat het moeilijk is om bestuursleden te vinden. Ook het vinden en binden/vasthouden van vrijwilligers is vaak een uitdaging. We proberen om hierin meer verbinding te leggen met stichting Sociaal Collectief. Deze stichting kan bemiddelen in het vinden van vrijwilligers. Uiteraard wordt er dan zo goed mogelijk gekeken naar een passende match en naar vrijwilligers ‘tichtby’.

Pagina 16 van 95

De ondersteuning die wordt ingezet, is vooral vraaggericht en passend bij de behoefte vanuit een bestuur. We hebben te maken met een diversiteit aan besturen en vraagstukken, maar er is ook overlap. Het gaat dan bijvoorbeeld om het vinden en binden van vrijwilligers en het uitbreiden van het activiteitenaanbod voor meerdere doelgroepen. We doen dit samen met Doarpswurk en Sociaal Collectief. Op 10 december 2024 is er een collectieve bijeenkomst georganiseerd waar 60 bestuursleden aanwezig waren van diverse ontmoetingsplaatsen. Tijdens de bijeenkomst kwamen een aantal centrale thema’s naar voren: vinden en binden van vrijwilligers, het bereiken van jongvolwassenen en de behoefte aan het onderling uitwisselen van kennis. Op basis van deze gedeelde vraagstukken is er een oproep gedaan voor het starten van een expertteam om samen na te denken over het toekomstbestendig maken van ontmoetingsplaatsen. Dit expertteam begint langzaam vorm te krijgen. Besturen van vier ontmoetingsplaatsen hebben een eerste bijeenkomst gehad om kennis uit te wisselen en van elkaar te leren. Het doel is dat deze werkwijze op den duur uitbreidt richting andere besturen. 22.

We gaan laagdrempelige activiteiten subsidiëren. Indicatoren/te behalen resultaat: • We subsidiëren laagdrempelige activiteiten, zodat er geen financiële drempel is om deel te nemen aan een activiteit. Toelichting: Activiteiten in de lokale ontmoetingsplekken horen laagdrempelig te zijn en toegankelijk voor iedereen. Een uitgangspunt vanuit het beleid is dat de kosten voor activiteiten hierin geen belemmering mogen zijn. Jaarlijks is er € 50.000 beschikbaar voor besturen om laagdrempelige activiteiten te kunnen organiseren. We werken nu aan een regeling met weinig voorwaarden, waar besturen aanspraak op kunnen maken. Hierbij kijken we ook naar samenhang met andere regelingen die hetzelfde doel hebben (onder andere het Kernenfonds). Er zijn namelijk best veel regelingen, die als doel hebben om het activiteitenaanbod in dorpen en wijken te stimuleren. Voor inwoners en besturen kan dit verwarrend zijn. We bekijken hoe we hier slimme koppelingen in kunnen maken. In 2024 konden besturen van ontmoetingsplaatsen eenmalig een subsidie aanvragen van € 750 voor de organisatie of het aanbieden van laagdrempelige activiteiten. Met deze impuls willen we toegankelijke activiteiten stimuleren voor diverse doelgroepen, die aansluiten bij onze beleidsdoelstellingen van ontmoeten, preventie en activering.

We hopen hiermee besturen te prikkelen om naast de huidige exploitatie- en beheersfunctie ook een rol te spelen in het aanbod van activiteiten. In oktober 2024 is de subsidie voor laagdrempelige activiteiten opengesteld en hier hebben 36 ontmoetingsplaatsen gebruik van gemaakt. De reacties op deze eenmalige subsidie zijn erg positief. Op basis van het Omgevingsprogramma Wonen & Zorg is er met woningcorporaties, zorginstellingen, het zorgkantoor, huurdersverenigingen en de adviesraad sociaal domein overeenstemming bereikt over de onderwerpen waarover we afspraken gaan maken betreffende de realisatie en exploitatie van ontmoetingsplaatsen voor kwetsbare inwoners. Het gaat hier veelal om ontmoetingsruimten binnen woonzorgvoorzieningen. De eerste gesprekken zijn inmiddels geweest (zie ook actiepunt 19). Concrete afspraken over de uitvoering hiervan zullen de komende maanden worden gemaakt. Hierbij wordt ook goed gekeken of en zo ja hoe de bestaande ontmoetingsplekken ingezet kunnen worden en of er een koppeling gemaakt kan worden met bestaand activiteitenaanbod. De huidige besturen zullen hierbij betrokken worden.

23.

We zetten kernenbeleid voort, maatwerk per kern die aansluit bij de behoefte. Indicatoren/te behalen resultaat: • Iedere stad, dorp en wijk heeft een coördinator.

Pagina 17 van 95

Toelichting: Dit resultaat is behaald. Alle steden, dorpen en wijken hebben een coördinator. Er is daarnaast gekeken naar hoe het kernenbeleid loopt, bijvoorbeeld de relatie met de gebiedsgerichte aanpak, de inzet van de coördinatoren, de actualisatie van de Wijkaanpak Sneek en Bolsward en de harmonisatie van diverse subsidieregelingen op het gebied van leefbaarheid. De raad ontvangt in juli 2025 het jaarverslag van het kernenbeleid. De harmonisatie van diverse subsidieregelingen en het harmoniseren van diverse vormen van ondersteuning door verschillende partijen volgt in het derde of vierde kwartaal van 2025. 24.

De subsidieregeling ‘Ut de Mienskip’ en het Kernenfonds worden verlengd. Indicatoren/te behalen resultaat: • We verlenen subsidie vanuit het kernenfonds. • We honoreren de aanvragen Ut de Mienskip tot het eenmalige budget op is. Toelichting: Vanuit het Kernenfonds zijn er in het eerste kwartaal van 2025 12 subsidieaanvragen toegekend met een totaalbedrag van € 24.725. Daarnaast is er een bedrag van € 3.430 uitgegeven aan ondersteuningskosten en is er aan 53 stads-, dorps- en wijkbelangen organisatiegeld 2025 uitgekeerd voor hun bestuurskosten met een totaalbedrag van € 57.081. In het 2de kwartaal is aan 4 besturen organisatiegeld 2025 uitgegeven voor hun bestuurskosten met een totaalbedrag van € 4.308. Er zijn 23 subsidieaanvragen toegekend met een totaalbedrag van € 51.871 en er is nog een bedrag van € 3.121 uitgegeven aan ondersteuningskosten. Het eenmalige budget Ut de Mienskip is in het 4de kwartaal van 2024 opgeraakt, waarmee deze subsidieregeling is beëindigd.

25.

We zetten ons in om een dementievriendelijke gemeente te worden. Indicatoren/te behalen resultaat: • In het netwerk dementievriendelijk Súdwest-Fryslân worden verschillende initiatieven ontwikkeld om inwoners met dementie zo lang mogelijk mee te laten doen in hun eigen omgeving. Dit gaat van trainingen, gespreksgroepen, wandelgroep tot verbeteren van samenwerking tussen betrokken partijen. Toelichting: Uit onderzoek van Alzheimer Nederland blijkt dat Súdwest-Fryslân boven het landelijk gemiddelde scoort op dementievriendelijkheid. In februari 2025 heeft AlzheimerNL het certificaat ‘dementievriendelijke gemeente’ uitgereikt aan de gemeente. Het is een erkenning voor iedereen, die zich dagelijks inzetten voor inwoners met dementie en hun mantelzorgers. De gespreksgroepen voor partners van inwoners met dementie zijn in Wommels, Workum en Sneek. Alle 3 groepen worden begeleid door een vrijwilliger en komen maandelijks bijeen. In het najaar start in Sneek een tweede groep voor partners met jong dementie. In verband met het opendeurenbeleid van diverse locaties van Patyna is de projectleider gevraagd de training ‘Goed omgaan met dementie’ te organiseren voor omwonenden. De training is gratis te volgen.

26.

We stellen een mantelzorgcoördinator aan. Indicatoren/te behalen resultaat: • Zorgen voor meer bekendheid en betere vindbaarheid van de mantelzorgondersteuning en vergroten van de bewustwording over mantelzorg. Toelichting: Naar aanleiding van het onderzoek van MantelzorgNL is bij stichting Sociaal Collectief de mantelzorgcoördinator in september 2024 gestart. Deze coördinator is aan de slag met het verbeteren van de organisatie van de mantelzorgondersteuning. Mantelzorgers zijn niet altijd op

Pagina 18 van 95

de hoogte van de beschikbare hulp en vinden het soms lastig om ondersteuning te regelen. Veel mantelzorgers weten niet dat ze mantelzorger zijn en dus recht hebben op ondersteuning. Het Stipepunt Mantelzorg is hiervoor de aangewezen plek. In januari 2025 was er in de media aandacht voor de koffieochtend voor mantelzorgers. De Netwerken Mantelzorg zijn in februari 2025 weer opgestart met een netwerklunch. De mantelzorgcoördinator is hier nu de trekker van. In mei 2025 is een informatiebijeenkomst georganiseerd voor het Netwerk Mantelzorg, waarbij de onafhankelijk cliëntondersteuner en de mantelzorgmakelaar een presentatie hebben gegeven over wat zij doen en kunnen betekenen voor de mantelzorger. De mantelzorgcoördinator heeft bij diverse huisartsenpraktijken en (netwerk)bijeenkomsten het thema mantelzorg en het Stipepunt Mantelzorg onder de aandacht gebracht. Door het netwerk van alle welzijnsorganisaties in Fryslân wordt samengewerkt om ervoor te zorgen dat mantelzorgondersteuning sociaal domein en GGZ elkaar beter weten te vinden. 27.

We verhogen waardering mantelzorgers naar 100 euro. Indicatoren/te behalen resultaat: • Het aantal aanvragen voor mantelzorgwaardering is hoger dan in 2023. Toelichting: Beide resultaten zijn inmiddels gerealiseerd.

28.

We werken aan een goed netwerk voor preventie en de zorg voor kwetsbare ouderen. Indicatoren/te behalen resultaat: • We borgen preventie en zorg voor kwetsbare ouderen in verschillende netwerken in de gemeente. Toelichting: • Binnen het programma ‘Gezond ouder worden’ (GOW) wordt ingezet op de basisvoorwaarden gezonde leefstijl en waardevolle relaties. • Bij Sociaal Collectief heeft Gezond Ouder Worden een vaste plek in het werk ingenomen en is de kennis over het thema voldoende geborgd. Maar in het veld zien we toch dat er nog wel iets nodig is. Daarom is bij Sociaal Collectief een aanjager Gezond Ouder Worden actief. Zo kunnen we het onderwerp op de agenda te blijven zetten bij de verschillende Alliantieen netwerkpartners. • In mei 20205 is opnieuw een nieuwsbrief Gezond Ouder Worden uitgekomen. In de nieuwsbrief worden alle lezers op de hoogte gesteld van alle activiteiten, projecten en programma’s op het gebied van Gezond Ouder Worden in Súdwest-Fryslân. • De werkgroep Gezond Ouder Worden, bestaande uit de aanjager GOW en 2 alliantiepartners hebben onderzocht of ze een eerste netwerkbijeenkomst konden aansluiten bij een bestaande bijeenkomst. Dit bleek niet reëel. Er is nu een netwerkbijeenkomst gepland in november 2025. Deze bijeenkomst is voor de medewerkers van alle Alliantie-partners.

Tijdens deze bijeenkomst staat het thema ‘Verward in de wijk’ centraal en willen we van elkaar leren en ‘good practices’ delen. De aanjager GOW is deelnemer in de werkgroep ‘Ik sta sterk’ (valpreventie). • Daarnaast heeft de aanjager Gezond Ouder Worden maandelijks provinciaal overleg onder leiding van de projectleider Fitaal Wiis van de Friese Preventie Aanpak, waarin verschillende gemeenten ervaringen uitwisselen en tips delen over Gezond Ouder worden. • De ketenaanpak Valpreventie (opdracht vanuit GALA) is verder uitgerold in onze gemeente. Valpreventie richt zich op het verminderen van de kans op vallen door middel van oefeningen (zoals balans- en spierversterkende oefeningen) en wordt aangeboden aan inwoners van 65+ die thuis wonen en een valrisico hebben. Naast het aanbieden en organiseren van de trainingen zijn er extra aanbieders (fysiotherapeuten) van valpreventie geschoold. Er zijn met 7 fysiotherapiepraktijken inkoopafspraken gemaakt en contracten gesloten. Hiermee streven we naar voldoende valpreventief aanbod, verspreid over de gemeente. Naast de fysiotherapeuten kunnen ook gekwalificeerde seniorensportdocenten ingezet worden. Begin maart (2025) is een fittest georganiseerd in Sneek voor ongeveer 100

Pagina 19 van 95

inwoners (65+). Hier is naar de algehele fitheid gekeken en naar eventueel verhoogd valrisico. Er is een communicatieplan voor valpreventie ontwikkeld, met bijbehorende materialen (zoals flyers, posters, informatiekrant, narrowcasting). Een tweede fittest vindt op 18 juni plaats in Bolsward. In het eerste halfjaar van 2025 zijn er 13 groepen getraind. Er wordt gewerkt aan de ontwikkeling van een monitoringsinstrument om te onderzoeken hoe de valpreventieve interventies bijdragen aan het Gezond Ouder Worden en wat de effecten hiervan op langere termijn zijn. 29.

We versterken de Stipepunten in onze gemeente, promoten vrijwilligerswerk en ondersteunen vrijwilligers in het contact met onze gemeente. Indicatoren/te behalen resultaat: • We maken van het Stipepunt het expertisecentrum voor vrijwilligers. Toelichting: Door in de Stipepunten met meerdere zorgpartners aanwezig te zijn, kunnen inwoners onder het genot van een kop koffie, hun vragen stellen op het gebied van vrijwilligerswerk, mantelzorg en papierhulp. Bovendien stimuleren we via het ontmoetingenbeleid om in dorpshuizen en wijkgebouwen ook overdag activiteiten te organiseren, zodat ontmoetingen en vrijwilligerswerk in eigen buurt plaatsvinden. Vanuit de Stipepunten in Koudum, Bolsward en Sneek wordt maandelijks een koffieochtend georganiseerd voor mantelzorgers. In opdracht van de gemeente heeft Sociaal Collectief nagedacht over hoe het vrijwilligerswerk beter te ondersteunen. Het heeft een plan van aanpak Expertisecentrum vrijwilligerswerk opgesteld. Dit expertisecentrum moet een herkenbaar en toegankelijk steunpunt worden voor vrijwilligers, organisaties en inwoners. In 2025 wordt bekeken of dit (financieel) haalbaar is. Hiervoor is ook een aanvraag ingediend bij het Oranjefonds. Het Oranjefonds heeft feedback gegeven op het aangeleverde plan. Dit is momenteel bij de fondsenwerver van Sociaal Collectief in behandeling.

Ook wordt onderzocht of andere fondsen aangeschreven kunnen worden om dit te kunnen realiseren. Inmiddels is gestart met het maken van afspraken met de verschillende ketenpartners en worden netwerkbijeenkomsten voorbereid om zoveel mogelijk input op te halen. Doel is om met de bezoeken en netwerkbijeenkomsten helder te krijgen waar de behoefte ligt en hoe we vrijwilligerswerk kunnen versterken.

30.

We ondersteunen ten volste maatschappelijke initiatieven als kerken, Humanitas, Leger des Heils ed. Indicatoren/te behalen resultaat: • Maatschappelijke initiatieven die bijdragen aan een sterke sociale basis worden door de gemeente ondersteund. Toelichting: Het Leger des Heils heeft voor 2025 weer subsidie aangevraagd voor het organiseren van de buurtkamer aan de Worp Tjaardastraat in Sneek. Dit is een laagdrempelige inloopvoorziening in de Noorderhoek. Hier vinden allerlei activiteiten plaats, zoals het gezamenlijk nuttigen van een maaltijd, een kledingwinkel, een huiskamerinloop, et cetera. Ook worden kwetsbare inwoners waar mogelijk in contact gebracht met verenigingen en andere activiteiten in de wijk en zo nodig met huisarts, gebiedsteam, et cetera. Het Leger des Heils heeft het plan om met een soepfiets met soep, koffie en thee de stad in te gaan en op straat contact te zoeken met inwoners. Laten zien dat je er bent en aandacht hebt en ze wijzen op de locatie in de Noorderhoek. Dit om de eenzaamheid onder mensen tegen te gaan. Partners, waaronder Dynhus, Stjoer, Sociaal Collectief, AtHomeFirst, Alliade/GGZ, zijn samen met inwoners plannen aan het ontwikkelen voor ontmoetingsplekken/inloopvoorzieningen in Bolsward, Workum en Sneek. Inmiddels is in Workum het Ikkershûs van start.