Bijlage 1. Bestuursrapportage april, mei, juni 2024

f. Studietoeslag (structureel/incidenteel) Sinds 1 april 2022 is het aantal aanvragers verdubbeld. De belangrijkste oorzaken van de stijging zijn dat het per deze datum een landelijke regeling is geworden en dat de bedragen hoger zijn geworden. Vanaf 2020 was het aantal aanvragers ook al gestegen omdat de vergoedingen toen verhoogd zijn van 42 euro per maand naar 300 euro per maand voor de leeftijd 21 jaar en ouder. In 2022 zijn 34 toeslagen toegekend, in 2023 37. In 2024 staat de teller tot nu toe op 24. Door toenemend gebruik van de regeling zijn de uitgaven in 2023 flink gestegen. We voorzien hierdoor een overschrijding ten opzichte van het budget van € 60.000. We stellen voor om het budget met dit bedrag te verhogen. g. Jeugd – Tekort (structureel) In de jaarrekening 2023 is er een tekort van € 4,7 miljoen geconstateerd op de kosten van jeugdzorg. Op basis van de kostenontwikkeling binnen de jeugdzorg 2023 en de eerste ontwikkelingen in 2024 verwachten wij een tekort van € 4,2 miljoen ten opzichte van de begroting. Voor de jaren 2025 en verder wordt deze ontwikkeling meegenomen in het begrotingsproces. De hogere kosten zijn met name Pagina 66 van 69

een gevolg van grotere aantallen, een toename van de complexiteit en een toename van het aantal etmalen logeren. Wij stellen voor om de uitgaven te verhogen met € 4.200.000. h. Jeugd - Landelijke tarieven gecertificeerde instellingen (structureel) Door de invoering van landelijke tarieven en een te krappe begroting 2024 verwachten wij een tekort van € 1.000.000. Hiervoor worden wij deels door het Rijk gecompenseerd ad. € 170.000 via de meicirculaire 2024. Wij stellen voor om de uitgaven te verhogen met € 830.000. i. DOM methode Makkum (incidenteel) Vanuit de Provincie Fryslân hebben wij een subsidie ontvangen voor de DOM methode in Makkum. De Dom is een samenwerkingsmethode bedacht door de provincie. Het stelt dorpen en gemeenten in staat gelijkwaardig, structureel en effectief te bouwen aan leefgeluk en maakt optimale samenwerking, co-creatie en maximale integrale dorpsontwikkeling mogelijk. In de basis gaat het erom dat we samen met een dorp nadenken over de toekomst van het dorp. Om dan onderzoeken of uitvoeringstechnisch een en ander te kunnen bekostigen heeft de provincie daarvoor een subsidie bedrag aan ons als gemeente toegekend. Deze subsidie was niet begroot. De inkomsten- en uitgavenkant gaan daarom met € 45.000 omhoog. j.

Verwachte overschrijding thermische onkruidbestrijding (structureel) Sinds een aantal jaren wordt onkruid op verhardingen naast het inzetten van eigen onkruidborstelmachines en veegmachines ook bestreden met heet water (thermisch). De thermische bestrijding van onkruid wordt vooral ingezet bij trottoirs en parkeerplaatsen. Begin 2024 is een Europese aanbesteding in gang gezet om tot een nieuwe overeenkomst te komen met externe partijen. Echter waren de prijzen zo extreem gestegen, dat we de opdracht niet konden gunnen door onvoldoende budget. Er zijn wel maatwerkafspraken gemaakt met twee externe partijen voor het jaar 2024. Aangezien we streven naar de vastgestelde beeldkwaliteitseisen, is een overschrijding onvermijdelijk. De verwachte overschrijding is circa € 150.000. k. Meerkosten door stormen december/januari jl. (incidenteel) Als gevolg van de stormen in combinatie met het hoge IJsselmeerpeil in december en januari jl. zijn extra herstelwerkzaamheden uitgevoerd aan stranden, oevers en kaden. De belangrijkste en gevaarlijkste punten zijn inmiddels hersteld. Medio 2024 staan er nog enkele herstelacties open, waarover al wel de nodige klachten zijn geweest. Het gaat om het strand bij Kornwerderzand en de randen van het strand bij Workum (ter bescherming van het achterland). Het herstel hiervan zal ruim € 50.000 kosten. l.

Afkoop onderhoud spoorwegovergangen Boazum en Hindeloopen (incidenteel) De spoorwegovergangen Boazum en Hindeloopen waren onbewaakt, maar zijn intussen gerenoveerd naar bewaakte spoorwegovergangen. De gemeenteraad heeft hier op 14-07-2022 mee ingestemd en hier een gemeentelijke bijdrage van € 350.000,- voor beschikbaar gesteld (zie R22.000081). Bij kruisingen tussen spoorwegen en gemeentelijke wegen betaalt de betreffende gemeente een jaarlijkse bijdrage voor onderhoud aan deze spoorwegovergangen. De onderhoudskosten voor bewaakte spoorwegovergangen zijn hoger dan voor onbewaakte overgangen. Deze verhoging was niet begroot. In plaats van een jaarlijkse bijdrage onderhoud, is overeengekomen dat de gemeente éénmalig aan ProRail een bedrag is verschuldigd van € 235.000 voor de spoorwegovergangen Boazum en Hindeloopen. m. Toezicht en vergoedingen kabels en leidingen (incidenteel) Er wordt extra ingehuurd om toezicht te houden op grote projecten (netverzwaring o.a. NuLelie en glasvezelprojecten) en voor “regulier werk” voor kabels en leidingen. Dit leidt tot extra kosten van € 285.000. Door de grote projecten is de prognose dat wij dit jaar meer circa € 75.000 meer leges kunnen innen dan begroot. Daarnaast zijn er ook extra inkomsten van € 110.000 uit degeneratiekosten, feitelijk bedoeld om restschade na afloop van garantietermijnen te kunnen herstellen.

Per saldo betekent dit een overschrijding van ca. € 100.000 op het onderdeel kabels en leidingen. Pagina 67 van 69

n. Vergoedingen Verpact (afval) (incidenteel) De bijdrage per inwoner voor de aanpak zwerfafval 2023-2024 is verlaagd. Tegelijk hebben gemeenten vanaf 2024 recht op een vergoeding openbare prullenbakken. Per saldo leidt dit tot € 64.430 aan extra inkomsten. We stellen voor om in de begroting de inkomsten en uitgaven te verhogen met dit bedrag. o. Onderhoud huisvuilwagens (incidenteel) Door stijgende onderhoudskosten aan onze 16 huisvuilwagens verwachten we een overschrijding op het onderhoudsbudget met € 80.000. De extra kosten worden verrekend met de Voorziening Egalisatie afvalstoffenheffing. p. Afvoeren lachgasflessen (incidenteel) We verwachten extra kosten van circa € 50.000 voor de verwerking van klein chemisch afval (KCA) door het afvoeren van lachgasflessen. De extra kosten worden verrekend met de Voorziening Egalisatie afvalstoffenheffing. q. Herverdeling energielasten (structureel) In de begroting is budget opgenomen om de gevolgen van de stijgende energieprijzen op te kunnen vangen. Dit budget is opgenomen op een centrale begrotingspost en moet worden verdeeld over de verschillende posten Energie in de begroting. Dit betekent dat een bedrag van € 650.000 vanuit Programma 2 naar een ander programma worden verdeeld (budgettair neutraal). De verwachting is dat het totaal aan energielasten overeenkomt met de begroting. r.

Niet begrote CAO-verhoging 2024 (structureel) Conform de nieuwe CAO gemeenten zijn de salarissen met ingang van 1 januari 2024 met 4,75% verhoogd en gaan de salarissen vanaf 1 oktober 2024 met 1,25% omhoog. In de primitieve begroting 2024 is rekening gehouden met een loonstijging van 4%, derhalve is er te weinig opgenomen in onze huidige begroting. De extra loonstijging van 0,75% per 1 januari 2024 en 2% per 1 oktober 2024 werkt structureel door in 2024 e.v. jaren. Voor 2024 gaat het om een bedrag van € 874.000 (9/12x0,75% + 3/12x2,0% = 1,06% over € 82,3 miljoen) en voor 2025 en verder gaat het om een bedrag van € 1.645.000 (2% over 82,3 miljoen). Al eerder is via de Septembercirculaire 2023 een bedrag beschikbaar gesteld aan onze gemeente van € 2 miljoen voor loon- en prijsstijgingen. Bij de behandeling van de Programmabegroting 2024 is besloten om dat bedrag als buffer beschikbaar te houden voor loon- en prijsstijgingen. Deze post willen we nu gebruiken om de nog niet begrote CAO-verhoging 2024 te dekken. s. Inwonersparticipatie ziekenhuis (incidenteel) Op 18 april 2024 heeft de raad een motie ingediend “Geef inwoners een stem binnen de ziekenhuis discussie”.

Hierin verzoekt de raad het college om regie te nemen ten aanzien van inwonersparticipatie binnen de gemeente Súdwest-Fryslân aangaande veranderingen binnen de ziekenhuiszorg en daarmee inwoners de ruimte geeft zich hierover uit te spreken. Het college heeft toegezegd hier uitvoering aan te geven. De uitvoering bestaat uit gesprekken met diverse stakeholders, bijeenkomsten met inwoners en een publiekscampagne met een online platform waar onze inwoners informatie kunnen vinden en hun mening kunnen geven. Voor deze activiteiten schatten we de kosten in op € 100.000. We willen dit dekken uit de post Onvoorzien.

Pagina 68 van 69

Overzicht voorgestelde begrotingswijzigingen

Programma Sociaal Programma Ruimte Programma Bestuur

(bedragen x € 1.000)

Eindstand vorige rapportage Mutaties door afzonderlijke raadsvoorstellen Beginstand deze rapportage

Eindstand deze rapportage

Pagina 69 van 69

Mutaties reserves

Invloed I/S op saldo

Voorgestelde begrotingswijzigingen a. Diverse overboekingen, met name personeel b. Vluchtelingen – HAR locaties c. Nader Voorlopig BUIG-budget 2024 d. Prognose uitgaven BUIG 2024 e. Bijzondere bijstand Renteloos f. Studietoeslag g. Jeugd – Tekort h. Jeugd - Landelijke tarieven GI i. Subsidie DOM methode Makkum j. Thermische onkruidbestrijding k. Meerkosten stormen december/januari jl. l. Afkoop onderhoud spoorwegovergangen m. Toezicht en vergoedingen kabels en leidingen n. Vergoedingen Verpact (afval) o. Onderhoud huisvuilwagens p. Afvoeren lachgasflessen q. Herverdeling energielasten r. Niet begrote CAO-verhoging 2024 s. Inwonersparticipatie ziekenhuis Totaal voorgestelde begrotingswijzigingen

Overzichten

I/S I S I/S I/S I/S S S I S I I I I I I S S I

Baten

Lasten

Baten

Lasten

Baten

1.594 183.884 43.640 0 2.200 1.589 1.594 186.084 45.229

78.435 69 78.504

36.546 -1.033 35.513

18.087 -214 17.873

1.575 55.900 254.101 3.824 5.861 0 -786 1.192 42.327 41.847 1.575 55.113 255.293 46.150 47.708

0 56 -493 0 0 0 0 0 45 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 -392

192 0 0 0 0 0 0 0 0 150 50 235 285 64 81 50 -649 0 0 458

8 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 185 64 81 50 0 0 0 389

70 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 70

-5.831 192.652 44.837

78.962

35.902

17.943

0 0 0 -1.700 -100 -60 -4.200 -830 0 -150 -50 -235 -100 0 0 0 0 0 0 -7.425

Lasten

-288 56 -493 1.700 100 60 4.200 830 45 0 0 0 0 0 0 0 359 0 0 6.568

-6 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 -6

Lasten

260 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 290 0 0 551

Baten

231 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 231

Lasten

0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

Baten

0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

1.569 55.664 255.525 46.150 47.708