Bijlage 1 - Beliedsnotysje De krêft fan keunst en kultuer tichtby – 2024 en fierder
Tekst van het document
Sneekerpad, IJlst
Workum
M U S E U M
Museum Hindeloopen Hindeloopen Koudum
Bibliotheken Mar en Fean
Beliedsnotysje Kultuer 2024
45
naar inhoudsopgave
Cultuurplein Súdwest-Fryslân
Het Cultuurplein vertegenwoordigt het culturele veld in Súdwest-Fryslân. Zij functioneert als netwerkorganisatie voor culturele instellingen, verenigingen, kunstenaars en inwoners uit de regio en dient tegelijkertijd als sparringpartner voor de gemeente, provincie en andere instellingen. Via het Cultuurplein wordt kennis en ervaring gedeeld. Zo ontstaat er een solide en toekomstbestendig netwerk, waar binnen nieuwe initiatieven kunnen worden besproken en kruisbestuiving kan plaatsvinden. Één van de bekendste activiteiten van het Cultuurplein is het UITFestival dat ieder jaar wordt georganiseerd.
Kazemattenmuseum Kornwerderzand Geschiedenis van de verdedigingswerken op Kornwerderzand
Afsluitdijk, Kornwerderzand
Museum en Werkplaats Houtstad - IJlst
Het museum vertelt de geschiedenis van IJlst met de houtindustrie en de scheepsbouw in het bijzonder Sneekerpad, IJlst
Beliedsnotysje Kultuer 2024
46
naar inhoudsopgave
Fries Scheepvaart Museum
Museum voor de geschiedenis van de scheepvaart in Friesland, de ijssporten en de historie van de stad Sneek
Kleinzand, Sneek
Museum Warkums Erfskip
Museum voor de historie van de stad Workum e.o.
Merk, Workum
Museum de Tiid
Het Huis van verhalen, Museum De Tiid vertelt met haar collectie de boeiende verhalen over Zuidwest Fryslân ‘Súdwesthoeke’ in de volksmond en in het bijzonder Bolsward Jongemastraat, Bolsward
Beliedsnotysje Kultuer 2024
47
naar inhoudsopgave
Museum Hindeloopen Museum voor Hindelooper historie
Dijkweg, Hindeloopen
Museum it Tsiispakhûs
Museum voor de historie van het boter en kaas maken en de eerste melkfabrieken Ald Hiem, Wommels
Het Nationaal Modelspoor Museum
Het museum toont de ontwikkeling van spoorwegen in miniatuur, de techniek, economische en culturele ontwikkelingen
Dr. Boumaweg, Sneek
Beliedsnotysje Kultuer 2024
48
naar inhoudsopgave
Jopie Huisman Museum
Het museum is gewijd aan het werk en het leven van de Friese meesterschilder Jopie Huisman Noard, Workum
Cultureel Kwartier Sneek
a. Theater Sneek, b. Poppodium Het Bolwerk, c. Kunstencentrum Atrium d. Cultuurbureau Akte 2 Kernactiviteiten: Theater, Poppodium, Kunstencentrum, cultuureducatie op scholen, diverse lessen op circa 20 locaties en de inzet van cultuurcoaches Sneek en diverse andere locaties
Bibliotheken Mar en Fean a. Bibliotheken b. Strandbibliotheek c. Digi-taalhuis
Sneek, Bolsward, Koudum, Workum, Makkum, Wommels
Kernactiviteiten = •T er beschikking stellen van kennis en informatie (fysiek en digitaal) • Bieden van mogelijkheden tot ontwikkeling en educatie • Bevorderen van lezen en het laten kennismaken met literatuur • Organiseren van ontmoeting en debat • Laten kennis maken met kunst en cultuur
Beliedsnotysje Kultuer 2024
49
naar inhoudsopgave
Amateurkunst Het verenigingsleven vormt de fundering voor kunst en cultuur in de gemeente Súdwest-Fryslân. Binnen het verenigingsleven komt passie, verbinding en inspiratie samen. Jong en oud zet zich vrijwillig in bij één van de vele amateurverenigingen. In 2021 was ruim 79% van de inwoners van Súdwest-Fryslân lid van een vrijetijdsvereniging. We zijn trots op deze bijzondere verenigingscultuur, die zo kenmerkend is voor onze gemeente en we willen dat een volgende generatie daarvan kan blijven profiteren. Súdwest-Fryslân heeft een divers en groot amateurveld, georganiseerd in veel verenigingen. In onze gemeente kennen we 125 culturele verenigingen waarmee we een structurele subsidierelatie hebben. Hieronder vallen onder andere muziek-, zang- en toneelverenigingen en folkloristische groepen, maar ook foto-, film- en literaire clubs. We ondersteunen dit amateurveld met structurele en incidentele culturele subsidies, omdat we het van grote waarde vinden voor de leefbaarheid van onze gemeente. Amateurkunst draagt stevig bij aan de sociale cohesie. Het heeft een gunstig effect op ons welbevinden en op onze mentale en fysieke gezondheid en daarmee kent amateurkunst naast een maatschappelijke waarde ook een economische waarde. Femuza is de overkoepelende federatie voor muziek- en zangverenigingen binnen Súdwest-Fryslân.
Hun doel is het bevorderen van de muziekbeoefening door amateurs en het behartigen van de belangen van de aangesloten verenigingen. Ook adviseren zij de gemeente over innovatieve subsidieaanvragen vanuit de Amateurkunst. Culturele Commissies Diverse culturele commissies dragen jaarlijks zorg voor een boeiend cultureel aanbod in de kleinere steden en dorpen. Er zijn 11 culturele commissies die een structurele subsidie krijgen. Hun activiteiten zijn belangrijk voor de leefbaarheid, waarbij de essentie te vinden is in het intieme karakter van de activiteiten. Samenwerking is er via het Cultuurplein Súdwest-Fryslân. Kunstbezit De gemeente Súdwest-Fryslân beschikt over een uitgebreide collectie kunstwerken en (antieke) voorwerpen die sinds de herindeling van 2011
zijn gedocumenteerd en geregistreerd. Er is budget voor restauraties en er zijn contacten met diverse musea, instellingen en organisaties om ervoor te zorgen dat een groot deel van het kunstbezit – dat uiteindelijk van ons allemaal is - een zichtbare plek krijgt binnen onze gemeente. Kunstroutes & historische verenigingen Via kunstroutes kunnen inwoners en bezoekers kennismaken met de kunstwerken van lokale kunstenaars. Met de openbare ruimte als decor, voeren de routes langs diverse culturele highlights van onze gemeente. Ze dragen bij aan een positieve ervaring voor inwoners en toeristen en zetten daarbij de Súdwesthoeke als regio meer op de kaart. Historische verenigingen beheren, verzamelen en exposeren de verhalen die de moeite van het vertellen waard zijn. Het gaat daarbij niet alleen om het zorgvuldig bewaren, maar ook om het doorgeven van informatie over ons gedeelde erfgoed aan een volgende generatie. Per 2024 staan de historische verenigingen niet meer in de bijlage subsidieontvangers van de programmabegroting. Hiervoor is een subsidieregeling gekomen die wordt ondergebracht bij cluster Erfgoed. Sommige lokale verhalen zijn te kostbaar om te vervangen en krijgen daarom een blijvende plek in boeken of films. Deze initiatieven worden ondersteund door middel van subsidie. Evenementen Binnen onze gemeente is er een levendig cultureel klimaat.
Zowel de jaarlijkse als de eenmalige evenementen zorgen voor een dynamische en bruisende sfeer. Een voorbeeld is Luna Waterstad dat vanaf 2022 iedere twee jaar georganiseerd wordt. De gemeente biedt evenementen ondersteuning via onder andere het Cultuurfonds en jaarlijkse subsidies. Een evenementenvisie legt straks de basis voor een nauwere samenwerking tussen toerisme, cultuur, sport en leefbaarheid. We verwachten de oplevering van de evenementenvisie in 2024. Belangrijk is om alles wat er gebeurt op het gebied van Toerisme, Sport en Cultuur, goed op elkaar af te stemmen.
Beliedsnotysje Kultuer 2024
50
naar inhoudsopgave
Lokale Media Omroep Súdwest is onze lokale omroep. Het doel van de lokale omroep is om media-aanbod te maken dat past bij de maatschappelijke behoeften in Súdwest-Fryslân. Binnen het uitgestrekte gebied van onze gemeente kan het uitdagend zijn om volledig op de hoogte te blijven van alle ontwikkelingen. Omroep Súdwest en Ying Media zijn een experimentele samenwerking aangegaan op het gebied van redactionele werkzaamheden en de productie van videocontent. Hiermee versterken zij elkaar in de verslaglegging van lokaal nieuws, persoonlijke verhalen en informatieve programma’s. Op deze manier kan er meer worden ingezet op de verbinding met inwoners. Hierdoor worden inwoners meer betrokken en verbonden met de regio waarin zij wonen. Frysk Taal en cultuur zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Ze verbinden mensen en vormen beide essentiële fundamenten van het unieke Friese karakter. In diverse culturele expressies, van literatuur en film tot muziek en podiumkunsten, komt de Friese taal tot uiting. Een voorbeeld hiervan is de uitreiking van de Gysbert Japicxpriis of de jaarlijkse prijs voor het beste Friestalige redactiestuk. We gaan de komende tijd verder aan de slag met het Friese taalbeleid en binnen de doelstellingen van dit cultuurbeleid is er ruimte om initiatieven voor het Fries te ontwikkelen en ondersteunen.
Cultureel erfgoed Súdwest-Fryslân is een bijzondere gemeente op het gebied van erfgoed. Het gebied kent een lange historie, heeft fraaie landschappen, bijzondere gebouwen en unieke historische stukken. Het is een gemeente van weidse vergezichten, kusten, meren, vaarten en sloten; gedragen door scheepsbouwers, kapiteins, handelaars, boeren en waterbeheerders. Het is een gemeente met een lage horizon, uitgestrekte weilanden met kleinschalige verkaveling, dijken en terpen; gemaakt door boeren,
investeerders, veenarbeiders en molenaars. En Súdwest-Fryslân is een gemeente van compacte stadjes, historische dorpen en karakteristieke bebouwing; onderhouden door burgers, arbeiders, kerkvoogden en bestuurders. De gemeente Súdwest-Fryslân is één van de grootste erfgoedgemeenten in Nederland. Zo staat Súdwest-Fryslân momenteel in de top 3 qua aantal kerkgebouwen, liggen in onze gemeente veruit de meeste beschermde stads- en dorpsgezichten en staan wij in de top 15 van de gemeenten met de meeste rijksmonumenten. Voor een duurzame behoud van ons erfgoed is er een apart erfgoedbeleid vastgesteld. Daarnaast speelt erfgoed ook een prominente rol binnen cultuur, onder andere in musea, het werk van historische verenigingen, folkloristische organisaties en de kunstcollecties. Cultuur en cultureel erfgoed zijn dus nauw met elkaar verbonden en binnen de ambities van deze nota is er voldoende ruimte om plannen te ontwikkelen en samen te werken. Archief Het archief vertegenwoordigt een belangrijk deel van ons cultureel erfgoed. Het archief is gehuisvest in het Cultuurhistorisch Centrum De Tiid, ook wel de schatkamer van de regio genoemd of Het Huis van Verhalen waar je verleden, heden en toekomst van de Súdwesthoeke ontdekt.
Het voornaamste doel is het op één plek onderbrengen van alle historische informatie in al zijn verschijningsvormen en om die informatie bij doelgroepen onder de aandacht te brengen via workshops, lezingen, rondleidingen en tentoonstellingen. Er zijn vele vakgebieden binnen de gemeentelijke organisatie die zich bezig houden met het erfgoed. Zij streven soortgelijke doeleinden na ten aanzien van het erfgoed en hebben belang bij een goed functionerend archief. Voorbeelden hiervan zijn beleidsadviseurs op het gebied van immaterieel en materieel erfgoed, zoals het erfgoed-, cultuur- en museumbeleid.
Beliedsnotysje Kultuer 2024
51
naar inhoudsopgave
Cultuur in Súdwest-Fryslân
H2
Uitkomsten enquête onder inwoners 2023
naar Hoofdstuk 2: 2.3
454
Bijlage IV
Totaal aantal respondenten
Top 3 meest bezochte culturele activiteiten Concert
2
Theater of musical
46,5%
Is tevreden met het culturele aanbod in SWF
Bioscoop of filmhuis M U S E U M
1
200
178
180
100
69
80 60 40 20 10
51 - 65 jaar
126
120
6
Wommels(11)
Wat betekent cultuur voor jou?
Leeftijd respondenten 140
7,2
Waar komen de respondenten vandaan?
Poppenwier(15)
3
160
Gemiddeld cijfer voor cultuur in SWF
75
1 2 3 Vrijetijdsbesteding
Vermaak en ontspanning Sfeer in stad of dorp
36 - 50 jaar 66 jaar en ouder 19 - 35 jaar
18 jaar of jonger
Bolsward (50) Makkum(30)
73,3%
Sneek(156) IJlst(20)
41,1%
Geeft aan als reden te weinig tijd te hebben voor culturele activiteiten
Workum(18)
Heeg(11) Woudsend(9)
‘De culturele activiteiten zijn voldoende verspreid over de gemeente'
31,3%
is het hiermee eens
Geeft aan dat ze graag meer culturele activiteiten willen ondernemen, bijwonen of bezoeken
Beliedsnotysje Kultuer 2024
52
naar inhoudsopgave
Instellingen, organisaties en inwoners werken samen aan cultuur Ik ben op de hoogte dat er diverse subsidiemogelijkheden
Ik ben op de hoogte dat er diverse subsidiemogelijkheden
zijn voor het organiseren van culturele activiteiten.
zijn voor het organiseren van culturele activiteiten.
Ik ben werkzaam bij een culturele instelling
Ik ben inwoner
8
Eens Geen mening
Oneens
Geen mening
2
Neutraal
153
Eens
3 1
35
Neutraal
100
Oneens
117
Totaal: 14
Totaal: 405
Er is voldoende vernieuwing in het culturele aanbod
Er is voldoende vernieuwing in het culturele aanbod
Ik ben werkzaam bij een culturele instelling
Ik ben inwoner
Eens
Eens
Geen mening
2 1 10
Neutraal Oneens
Geen mening
95 45
Neutraal Oneens
1 Totaal: 14
207 58 Totaal: 405
Beliedsnotysje Kultuer 2024
53
naar inhoudsopgave
Er is verspreid over de hele gemeente een divers cultuuraanbod Ik ben tevreden met het huidige culturele aanbod
211
Eens Geen mening
142
Eens Geen mening
15
Neutraal Oneens
De culturele activiteiten zijn voldoende verspreid over de gemeente
55 171
Neutraal
162
86
Oneens
40 Totaal: 454
Door het hele jaar heen vinden er genoeg culturele activiteiten plaats
221
Eens Geen mening
Oneens
Ik ben tevreden met de kwaliteit van het culturele aanbod
234
Eens Geen mening
17
Neutraal
Totaal: 454
Neutraal
160
Oneens
56 Totaal: 454
M U S E U M
18 162 40 Totaal: 454
Beliedsnotysje Kultuer 2024
54
naar inhoudsopgave
Iedereen doet mee aan cultuur Hoe vaak breng je een bezoek aan een culturele locatie?
Leden en vrijwilligers
Totaal: 454
Helemaal niet
31
Problemen met vervoer 1,6%
Vaker dan hier genoemd
Nee Totaal: 454
1-3 keer per maand
301
1-3 keer per maand
153
171 283
118
1-3 keer per kwartaal
107
Ja
Ja
Nee
165
Ben je vrijwilliger bij een culturele vereniging of instelling binnen de gemeente SWF?
1-3 keer per jaar
Ben je lid van een culturele vereniging binnen de gemeente SWF?
Redenen waarom mensen minder cultuur bezoeken
28
5
De culturele activiteit is te ver weg Totaal: 454
6,7%
Mijn financiële situatie laat dit niet toe
6,7%
Het aanbod spreekt niet aan of wordt niet aangeboden bij mij in de buurt
Hoe vaak beoefen je cultuur (per leeftijd) 18 jaar of jonger 1-3 keer per jaar 1-3 keer per kwartaal 1-3 keer per maand 1-3 keer per week Helemaal niet Vaker dan hier genoemd
1
3
19-35 jaar
36-50 jaar
51-65 jaar
11
10
14
9
9
13
1
8
10
16
10
19
53
20 2
2
5
6
13,7% Ik heb er te weinig tijd voor
32
74 4
41,1%
25
57
39
30,3%
66 jaar en ouder
1
Het is te duur
Totaal: 454
Beliedsnotysje Kultuer 2024
55
naar inhoudsopgave
Cultuureducatie is bereikbaar voor iedereen en verankerd in het onderwijs Er is genoeg aanbod om het eigen culturele talent te ontwikkelen in SWF
Eens
18 jaar of jonger
19-35 jaar
3
26
Geen mening
36-50 jaar
3
Oneens
51-65 jaar
55
12
Neutraal
Er is genoeg aanbod om het eigen culturele talent te ontwikkelen in SWF naar opleidingsniveau
10
28
52
14
25
Er is genoeg aanbod om het eigen culturele talent te ontwikkelen in SWF
Oneens Geen mening
29,7%
14,5%
Neutraal
37,9%
Oneens
Oneens
Voorgezet onderwijs
21
4
13
2
Universitair
35
7
23
8
Middelbaar beroepsonderwijs
63
15
43
13
Hoger beroepsonderwijs
99
19
65
30
Anders
1
2
1
-
209
47
145
53
4
Geen mening
Eens
Neutraal
(vwo, havo, vmbo, praktijkonderwijs)
Totaal: 454
Er is genoeg cultureel aanbod voor kinderen en jongeren in Súdwest-Fryslân
Geen mening
5
14 41
Eens
38
87
16
21
66 jaar en ouder
10,4% 11,7%
17,8% 31,9%
46%
Eens
Totaal
Neutraal Totaal: 454
Beliedsnotysje Kultuer 2024
56
naar inhoudsopgave
Bijlage V - De Noaten Arjan Hut Friese schrijver en dichter Poëtische afsluiting n.a.v. de Thema-bijeenkomst Cultuurbeleid Súdwest-Fryslân - Sneek, 30 juni 2023 grutte kliber, freonen, makkers út it súdwesten Johan, Henk, Esther, Tsjerk, Rianne, Simen hoe’t jim allegear ek hjitte komme jim noch wolris yn it teater? (ja, hjoed noch!) Foto: Leeuwarder Courant
ik sprek jim oan fanút it perspektyf fan de goaden en de muzen mar tink net dat ik op jim delsjoch krekt fan ûnderen fan de flier ôf wâlje de ideeën op: elke droom die groeit begint bij de grond en broeit door een dikke humuslaag met elke intentie om te bruisen mei de auto bist yn trije kertier fan it iene nei de oare kant fan de gemeente, mar ideeën reizgje folle flugger -de linen binne koart -we staan bijelkaar in de telefoon -witte mekoar te finen (ik soe yn fjouwer punten op de saken yngean wolle, dochs it hoecht net altyd sa lestich) net langer binne de doarpen en ferienings yn harsels keard stûkjend yn har eigen lytse súdwesthoekje in moderne wyn streamt troch ús ieren yn ús earen klinkt it leven fan de blaasmuzyk blaast it spinreach fan in âld belied en makket dêr in oansteklik ferske fan
echtpearen komme ta libben troch de enerzjy fan in nij ynstrumint oan de lippen! ynisjativen - fan it brede tinken út - skomje by de klippen op! lit se fan de flier ôfkomme lit se út de wolken groeie Johan, Tsjerk, Esther, Henk, Rianne, Simen, ensafuorthinne nim se mei nei jim eigen doarpen en wenkearnen nim de minsken serieus en lit se bloeie en wês, sa’t de wethâlder sei, krekt foardat se ferdwûn op nei in brulloft, dêr sûnder mis in orkest spilet, en miskien is it wol sa dat it pear inoar fûn troch tegearre yn in orkest te spyljen, sunich mei wurden as ‘grutsk’ we wolle ‘grutsk’ net deabrûke (dêr giet it oars net om) iderien seit it en it docht net ien mear wat jim dreamen binne grut en passe net op in filtsje en in kniper is net sterk genôch om se te tillen mar wêr bliuwe de minsken? ik sjoch nei jim fan út it perspektyf fan de muzes en wêrom al dy lege stuollen? is dit goud te djoer is dizze romte te fier fuort? binne jim wolris yn in teater? ja, hjoed noch? kom dan lekker foaroan sitten it komt fan boppe, it komt fan ûnderop it komt fan alle kanten
Beliedsnotysje Kultuer 2024
57
Schoolorkest Workum
naar inhoudsopgave
makkers, sjoggers, harkers, lêzers en lovers: 56 prosint fan jim is tefreden mei it oanbod ja, wy kinne in persintaazje berekkenje de sinten telle dy’t we tekoart komme mar we binne prutsers wurden op de blokfluit wurde stadichoan dôf foar de melodyen om ús hinne en yn ússels dus skerpje yn de namme fan jim bern en bernsbern it âlde belied op slypje it as wie it in stomp mes ha lef ha betrouwen rik de hân út op alle fronten spylje de krityske noat mar ek alle oaren freonen, noch ien ding, mei ik noch ien ding sizze? doch it doch it doch it mei-inoar doch it op in ynstrumint doch it mei-inoar yn de pen lit it stal krije en lit it groeie lit it op jim poadiums bloeie lit it jim iten en jim drinken wêze yn de oere fan need lit it jim besterkje yn it ljocht fan jim wêzen
Beliedsnotysje Kultuer 2024
58
Kultuer ferbynt