Document · PDF

Ambtelijk Werkboek Kansrijke Sporen

Raadsvergadering 8 mei 2025, gemeente Sudwest FryslanBij agendapunt: ‘Voorjaarsnota’19.039 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Ambtelijk Werkboek Kansrijke Sporen 1 12 februari 2025

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ............................................................................................................... 2 Leeswijzer.................................................................................................................... 3 1.

Sociaal Domein ....................................................................................................... 7

Ruimte ............................................................................................................... 88

Bestuur ............................................................................................................. 157

Overzichten........................................................................................................ 171

Bijlagen ............................................................................................................. 229

Dit ambtelijk werkboek is het resultaat van een traject waarin onderzocht is welke mogelijkheden er zijn voor de gemeente om ombuigingen te realiseren om een groot financieel tekort te voorkomen. Het tekort dreigt te ontstaan omdat de gemeente minder geld van de rijksoverheid krijgt voor de uitvoering van haar taken. Zonder actie komt de begroting niet meer rond. Dit heeft geleid tot meer dan 60 mogelijke kansrijke sporen, die in dit werkboek staan.

2 12 februari 2025

Leeswijzer In onderstaande tabel worden de programma’s en hoofdtaakvelden met bijbehorende voorstellen weergegeven: • • • •

Programma 1: Sociaal Domein Programma 2: Ruimte Programma 3: Bestuur Overzichten

Nummer

Programma’s en hoofdtaakvelden

Pagina

Sociaal Domein: Onderwijs

Zie 4a

Sociaal Domein: Sport

Zie 4a en 4b

Sociaal Domein: Cultuur

Zie 4a en 4b

Sociaal: Dichtbij meedoen

Optimalisatie voorzieningen

Onderzoek subsidies.

Sociaal Domein: Gebiedsgericht werken

Reablement, empowerment, leren.

Positieve gezondheid.

Sociaal Domein: Lichte ondersteuning

BUIG/ participatiebudget.

Inrichting “Rode knop” methode.

Wmo-voorzieningen (rollen en woningaanpassingen) uitbesteden.

Inzet van gebiedsteammedewerkers EPA (Ernstig Psychiatrische Aandoeningen).

Verminderde bewijslast.

Check je recht.

Digitaal Klantdossier.

Herijking armoede- en minimaregelingen en subsidies.

Eigen bijdrage Wmo

Starttarief WMO-taxipas.

Proces aanvraag levensonderhoud.

3 12 februari 2025

Inkomen en dagbesteding volgend op detentie.

Sociaal: Specialistische ondersteuning

Beheersmaatregelen Jeugd: Collectieve inzet jeugdhulp op school.

Beheersmaatregelen Jeugd: Inzet zorgadviseur.

Beheersmaatregelen Jeugd: Samenwerking met artsen.

Beheersmaatregelen Jeugd: Zorgboerderijen.

Grip op SDF.

Samenwerking bewindvoering.

Ruimte: Wonen

Grondexploitaties rendabeler maken.

Nota kostenverhaal.

Reserve Grondbedrijf- Gebiedsontwikkelfonds.

100

Taakstelling om nieuwe grondexploitaties winstgevend te maken

104

Verkoop van snippergroen en (strategische) gebouwen.

107

Ruimte: Werken

Inzet vrije beleidsruimte in taakveld Economische ontwikkeling.

110

Verhogen toeristenbelasting.

113

Ruimte: Mobiliteit

10a

Optimaliseren parkeergelden.

117

10b

Het overdragen van gemeentelijk areaal aan andere overheden, particulieren of organisaties.

122

10c

Een gebiedsgerichte aanpak bij werkzaamheden in de openbare ruimte, om zo werk met werk te maken en efficiëntieslagen te maken.

125

10d

Verlengen afschrijvingstermijnen kapitaalgoederen.

127

10e

Lager onderhoudsniveau kapitaalgoederen.

130

10f

Brugbediening

135

Ruimte: Leefomgeving

11a

Uitnutten afval en riolering.

139

11b

Onderhoud openbaar groen door derden.

142

11c

Groen voor grijs incl. subsidies.

145

11d

Niet bestrijden eikenprocessierups.

148

Bestuur: Bestuur

12a

Meer benutten van subsidiemogelijkheden.

152 4

12 februari 2025

12b

Ontwikkelfonds.

155

12c

Verlaging vrije beleidsruimte in hoofdtaakveld Bestuur.

158

Bestuur: Dienstverlening

13a

Zie 16h.

Bestuur: Veiligheid

14a

Geen voorstellen of vrije beleidsruimte.

Overzichten: Algemene dekkingsmiddelen

15a

Verhogen OZB woningen.

166

15b

Verhogen OZB niet-woningen.

169

15c

Afschaffen facultatieve vrijstellingen OZB.

172

15d

Verhogen Forensenbelasting.

177

15e

Invoeren hondenbelasting.

180

15f

Mogelijk hogere Algemene Uitkering.

183

Overzichten:

161

163

Oplegmemo Overhead 2026-2028

185

16a

Versoberen arbeidsvoorwaarden Continueren personele regelingen

188

16b

Afschaffen VIA regeling

16c

Afschaffen Generatiepact

16d

Handhaven regelingen arbeidsvoorwaarden

192

16e

Aanscherpen en temporiseren van programma’s en projecten in de Mienskip

194

16f

Structureel begroten van overheadspercentages.

197

16g

Optimaliseren opleidingen.

188

16h

Inzetten van nieuwe technologie ten behoeve van verbeteren dienstverlening en inzet personeel.

199

16i

Regionale samenwerking

208

16j

Nog op te halen uit de ketens

210

Overzichten: Vennootschapsbelasting

17a

Geen voorstellen of vrije beleidsruimte.

Overzichten: Bedrag onvoorzien

18a

Geen voorstellen of vrije beleidsruimte.

Mutatie reserves: Mutatie reserves

19a

Geen voorstellen of vrije beleidsruimte.

212

214

216

5 12 februari 2025

Totaaloverzicht d.d. 12 februari 2025 Bedragen x € 1.000

2025

2026

2027

2028

2029

Startpositie Programmabegroting 2025

2.677

-7.770

-6.373

-3.027

-3.838

Aanpassing te hoge kapitaallasten

168

Uitkomst Septembercirculaire 2024

383

381

271

186

2.431

Uitkomst Decembercirculaire 2024

-26

109

Taakstelling Vastgoed

-1.000

Taakstelling Personele inzet/inhuur

-2.000

304

-9.247

-7.892

-4.564

-3.221

Uitdaging: Stelpost "Nog niet opgenomen in de begroting"

-3.500

-5.500

-8.500

-12.000

Aangepaste uitdaging:

-3.196

-12.747

-13.392

-13.064

-15.221

Opbrengst van de voorstellen (per saldo)

5.035

9.800

12.565

14.835

14.920

Beschikbaar voor overige AO en wensen:

1.839

-2.947

-827

1.771

-300

3.000

1.839

2.173

4.771

2.700

Mogelijk hogere Algemene Uitkering: Beschikbaar na hogere AU:

6 12 februari 2025

Sociaal Domein

Hoofdtaakvelden 1 t/m 7

7 12 februari 2025

1A Programma:

Sociaal Domein

Hoofdtaakveld:

Onderwijs

Relatie met spoor/sporen: Voorstel:

1A --> zie 4A

Toelichting:

Financiële structurele impact (besparingen)?:

Financiële (incidentele) impact (investeringen)?:

2025

2026

2027

2028

2025

2026

2027

2028

Impact voor inwoners, ondernemers en instellingen: Juridische consequenties?: Publiekrecht: regelgeving wijzigen?: Privaatrecht: overeenkomst aanpassen?: Personele consequenties? (ja of nee): Welke besluitvorming moet plaats vinden om dit te effectueren? (Raad, college of gemandateerd): Is het tempo waarin dit kan worden 8 12 februari 2025

doorgevoerd realistisch?: Andere zaken die moeten worden vermeld:

Datum:

Versie:

20 december 2024

Opmerkingen n.a.v. eerdere versie:

9 12 februari 2025

2A Programma:

Sociaal Domein

Hoofdtaakveld:

Sport

Relatie met spoor/sporen: Voorstel:

2A --> zie 4A en 4B

Toelichting:

Financiële structurele impact (besparingen)?:

Financiële (incidentele) impact (investeringen)?:

2025

2026

2027

2028

2025

2026

2027

2028

doorgevoerd realistisch?: Andere zaken die moeten worden vermeld:

Datum:

Versie:

20 december 2024

Opmerkingen n.a.v. eerdere versie:

11 12 februari 2025

3A Programma:

Sociaal Domein

Hoofdtaakveld:

Cultuur

Relatie met spoor/sporen: Voorstel:

3A --> zie 4A en 4B

Toelichting:

Financiële structurele impact (besparingen)?:

Financiële (incidentele) impact (investeringen)?:

2025

2026

2027

2028

2025

2026

2027

2028

Impact voor inwoners, ondernemers en instellingen:

Juridische consequenties?: Publiekrecht: regelgeving wijzigen?: Privaatrecht: overeenkomst aanpassen?: Personele consequenties? (ja of nee): Welke besluitvorming moet plaats vinden om dit te effectueren? (Raad, college of gemandateerd):

12 12 februari 2025

Is het tempo waarin dit kan worden doorgevoerd realistisch?: Andere zaken die moeten worden vermeld:

Datum:

20 december 2024

Versie:

Opmerkingen n.a.v. eerdere versie:

13 12 februari 2025

4A Programma:

Sociaal Domein

Hoofdtaakveld:

Dichtbij meedoen

Relatie met spoor/sporen:

Vastgoed en grondbedrijf

Voorstel:

4A. Optimalisatie voorzieningen -

Toelichting:

Overwegen subsidie MFC Maggenheim geleidelijk af te bouwen naar 0. Nieuwbouw Klameare heroverwegen, mogelijk synergie zoeken met De Rolpeal, of verduurzaming op huidige locatie overwegen. Middelen verduurzaming ontmoetingsplaatsen breder inzetten voor meer voorzieningen. Overwegen een zwembad te sluiten. Voor huisvesting basisonderwijs een nieuwbouwnorm van minimaal 75 leerlingen hanteren. Overwegen de gymzalen in Arum, Hindeloopen en Stadsfenne in Sneek niet te herbouwen i.v.m. eisen 2030.

Inleiding We hebben veel voorzieningen in de gemeente op het gebied van ontmoeting, sport, cultuur en onderwijs. De staat van onderhoud van deze voorzieningen is wisselend. Daarnaast is er sprake van een demografische ontwikkeling in het landelijk gebied van onze gemeente, die op termijn vergrijzing en ontgroening laat zien. We vinden het belangrijk dat voorzieningen op dit terrein voor alle inwoners van onze gemeente bereikbaar en toegankelijk zijn en blijven. Het kan lonend zijn om op bepaalde plekken in de gemeente voorzieningen te bundelen in één gebouw. Als deze voorzieningen op de langere termijn ook toekomst hebben en een dak gaan delen, kan dat voor de gemeente op de langere termijn ook kostenbesparend werken. Een bundeling van functies kan bovendien zorgen voor synergie tussen de verschillende voorzieningen in termen van samenwerking. Met elkaar is soms meer mogelijk dan in een situatie waarin partijen alleen werken. In het kader van dit kansrijke spoor hebben we echter in eerste instantie bekeken waar op de korte termijn op bespaard kan worden. Dat is een andere focus dan bundeling

14 12 februari 2025

van voorzieningen, die vraagt om scherpere keuzes op kortere termijn. Ontmoetingsplaatsen Voor wat de ontmoetingsplaatsen betreft, kan geconcludeerd worden dat het opvallend is dat MFC Nieuw Maggenheim in Makkum als enige ontmoetingsplaats/dorpshuis in de gemeente een exploitatiesubsidie van € 100.000,-- per jaar ontvangt. Een keuze zou daarom kunnen zijn om deze subsidie geleidelijk af te bouwen de komende jaren. Dat zou, op basis van het beleid m.b.t. ontmoetingsplaatsen, meer in lijn zijn met hoe we met de andere ontmoetingsplaatsen omgaan. Zo’n afbouw zou (op z’n vroegst) vanaf 2026 in drie jaar kunnen worden afgebouwd naar 0 in 2029. Over de nieuwbouw van ontmoetingsplaats/kultuerhûs De Klameare heeft al besluitvorming plaatsgevonden. Op dit moment, in de huidige situatie, is er al sprake van een exploitatiesubsidie van 75K op jaarbasis, gebaseerd op een exploitatietekort. Voor ’25 heeft De Klameare al een aanvraag gedaan ter hoogte van zo’n 120K (ook gebaseerd op de huidige huisvesting). De verwachting is dat dat exploitatietekort, na realisatie van een nieuwe Klameare, verder zal oplopen naar tenminste 280 à 350K op jaarbasis (terwijl er voor de exploitatie in de nieuwe huisvesting 198K begroot is). Een nieuwe Klameare vraagt een aanmerkelijke inzet van vrijwilligers en meer gebruik van deze voorziening om het financieel gezond te kunnen exploiteren.

Sportcomplex De Rolpeal doet ook een groot beroep op vrijwilligers. College en raad hebben al voor nieuwbouw van De Klameare gekozen, en blijven deze lijn volgen. Als bovengenoemd exploitatietekort echter niet oplosbaar blijkt, is het een overweging waard om andere opties te verkennen, zoals verbouw/aanbouw van/bij sportcomplex De Rolpeal, zodat De Klameare bij De Rolpeal in kan, of op de huidige locatie blijven, waarbij er voor grotere evenementen alsnog naar De Rolpeal kan worden uitgeweken. De inschatting is dat daarvoor slechts een deel van het benodigde nieuwbouwbudget ingezet hoeft te worden. Bij een variant Rolpeal zou dat budget dan gebruikt kunnen worden om deze accommodatie alsnog volledig van het gas af te krijgen, zodat de energiekosten aanmerkelijk omlaag kunnen. Alleen dat al zou aanmerkelijk schelen in de exploitatie van De Rolpeal, die nu verlieslijdend is met 150K à 200K per jaar. Daarnaast zou er zo synergie kunnen 15 12 februari 2025

plaatsvinden, waar het gaat om de bedrijfsvoering en de inzet van vrijwilligers, waardoor de verwachting is dat de exploitatiesubsidie van 75K per jaar voor de Klameare in deze situatie niet omhoog hoeft. Een andere variant is dat De Klameare op de huidige locatie zou blijven. Dat zou wel vragen om een investering ten behoeve van verduurzaming van het gebouw, en een verhoging van de huidige exploitatiesubsidie. Daar is echter al in voorzien in verband met nieuwbouw van De Klameare (er is rekening gehouden met een exploitatiebijdrage van 198.000,-, aflopend naar 150.000,-). De verwachting is echter dat stapsgewijze verduurzaming van de huidige locatie voordeliger zal zijn dan volledige nieuwbouw, zowel voor wat de initiële investering, als de langjarige exploitatie betreft. Ten aanzien van de subsidieregeling groot onderhoud en verduurzaming voor de periode 2023-2033 kan worden opgemerkt dat we niet verwachten dat de verduurzaming van ontmoetingsplaatsen de komende 10 jaar een investering van 13.9 miljoen zal bedragen. Op dit moment zijn er zo’n 25 ontmoetingsplaatsen bezig met verduurzaming (van de 63). In alle gevallen wordt er voor de dekking ook een beroep gedaan op andere fondsen en (provinciale/landelijke) subsidierelingen.

De ontmoetingsplaatsen zijn in de meeste gevallen van de stichting of vereniging zelf, en hebben dus zelf ook een grote verantwoordelijkheid als het om deze opgave gaat. Als gemeente hebben wij de komende jaren een verantwoordelijkheid en taak ten aanzien van de verduurzaming van eigen maatschappelijk vastgoed. Voor bovenstaande gebouwen zal er de komende jaren meer geïnvesteerd moeten worden. Een kansrijk spoor kan zijn om deze middelen wel te blijven reserveren voor verduurzaming, maar op den duur breder in te zetten dan alleen voor ontmoetingsplaatsen, dus b.v. ook voor sportaccommodaties en andere te verduurzamen publieke voorzieningen in eigendom van de gemeente. Over wijkgebouw De Spil in Sneek, in ons eigendom, kan worden opgemerkt dat de bouwkundige staat daarvan slecht is, dat het gebouw te groot is voor het gebruik dat er in plaatsvindt, en dat de huur die we binnenkrijgen niet opweegt tegen de onderhoudskosten en de energielasten. Een ontmoetingsruimte in deze wijk is echter zeer wenselijk, gezien de opbouw van de wijk. Het is een kansrijk spoor om een nieuw wijkgebouw in de wijk Tinga te realiseren op een andere locatie (voormalig Jumbo terrein, veel kleiner, onderhoudsvriendelijk en duurzaam). De gemeente is 16 12 februari 2025

overigens (nog) geen eigenaar van deze grond. Het huidige wijkgebouw kan dan gesloopt worden waardoor het perceel vrijkomt en verkocht kan worden t.b.v. woningbouw. In zijn algemeenheid geldt voor ontmoetingsplaatsen en dorpshuizen dat er wel kansen liggen als het gaat om gebruik en exploitatie. Activiteiten in het sociaal domein waarvoor nu nog in andere ruimten wordt voorzien, kunnen plaatsvinden in ontmoetingsplaatsen en dorpshuizen. Daarnaast beschikken de meeste MFC’s ook over een gymzaal. Op het moment dat besloten wordt om kleinere, op zichzelf staande gymzalen te sluiten, omdat ze niet rendabel en toekomstbestendig zijn, kan ook bekeken worden of de gymzalen bij de MFC’s beter en vaker gebruikt kunnen worden. Dat zou de toekomstbestendigheid van de MFC’s ook ten goede komen. Zwembaden In de gemeente Súdwest hebben we met It Rak in Sneek, Vitaloo in Bolsward, Mounewetter in Witmarsum, De Klomp in Wommels en De Rolpeal in Workum relatief veel vierkante meters zwemwater (exclusief private zwembaden, zoals Splash en De Kuilaart). Volgens het rapport van Drijver en Partners uit 2012 is er zelfs sprake van te veel zwemwater in onze gemeente. Wel is het zo dat het aantal vierkante meters recreatief zwemwater sinds 2019 wat terug is gelopen. De Rolpeal is immers geen echt recreatiebad meer (vindt nog wel op kleine schaal plaats, maar niet zoals in de oude Rolpeal).

Het aantal vierkante meters zwemwater moet dan ook opnieuw worden berekend. De Rolpeal is nog bijna nieuw en heeft naast gas al een warmtepomp (hybride). Van de buitenbaden staat Mounewetter er qua bouwkundige staat en verduurzaming relatief het beste voor. De Klomp is ook een buitenzwembad; de zwembaden zelf zijn in goede staat maar de opstallen zijn aan vervanging toe. Vitaloo is gebouwd in de jaren zeventig en uitgebreid in de jaren negentig en aan vervanging toe. It Rak in Sneek stamt uit 2001, en is, gelet op de leeftijd van het bad, bouwkundig en installatietechnisch in relatief slechte staat. Als ervoor gekozen wordt om een zwembad te sluiten, ligt het het meest voor de hand om te kiezen voor Vitaloo in Bolsward. Er zou ook voor De Klomp in Wommels kunnen worden gekozen. Dat bad heeft echter een grote regiofunctie, draait in de exploitatie prima en heeft een hoog bezoekersaantal. Over sluiting van Vitaloo wordt al jaren gesproken. Feitelijk lag sluiting van Vitaloo in 2015 al voor en in 2018 en 2020 ook, maar in dat laatste jaar heeft de raad besloten het 17 12 februari 2025

zwembad nog vijf jaar een kans te geven, ook om te bekijken of de Stichting Ons Zwembad Vitaloo daarna de exploitatie zou kunnen overnemen. Dat laatste lijkt niet waarschijnlijk. Opvallend is wel dat het bezoekersaantal van Vitaloo de laatste jaren stijgt en richting de 50.000 bezoekers per jaar gaat (meer dan verwacht). Toch kan er ook gekeken worden naar It Rak in Sneek. Renovatie en verduurzaming van dit bad zal een aanzienlijke investering vergen. Op een autokwartier van It Rak (14,5 km) ligt in de aangrenzende gemeente het zwembad van Joure. Door een zwembad te sluiten, kan er naar schatting tussen de 100K en de 600K op jaarbasis worden bespaard. Daarnaast moet worden opgemerkt dat de exploitatie van zwembad De Rolpeal nu verlieslijdend is. Door een zwembad te sluiten, is de verwachting dat De Rolpeal op meer bezoekers kan rekenen, waardoor de exploitatie van dit zwembad beter uit kan. De kans hierop is groter bij sluiting van zwembad Vitaloo dan bij zwembad It Rak, i.v.m. de afstand. Overigens zijn zowel de gemeente als de stichting destijds bij de nieuwbouw van De Rolpeal in de exploitatie en subsidieverlening uit gegaan van het feit dat Vitaloo in 2020 zou sluiten. Bij de bouw van De Rolpeal heeft de raad daarom nog ingestemd met een extra garantstelling van 6 ton voor de aanleg van een 6e zwembaan.

Dit om de exploitatie te verhogen (meer gebruiksmogelijkheden), en om de waterpolovereniging terug naar Workum te krijgen (weer wedstrijden mogelijk). Scholen/IHP We hebben in onze gemeente een grote opgave als het gaat om een toekomstbestendige en duurzame huisvesting van het onderwijs. Veel gebouwen naderen de vijftig jaar, of zijn ouder dan vijftig jaar. In veel van die gevallen ligt er een duidelijke vervangingsopgave. Tegelijkertijd hebben we in het basisonderwijs te maken met een gesplitste opheffingsnorm. Voor het stedelijk gebied in de gemeente geldt een norm van 154 leerlingen, en voor het plattelandsgebied van 30 leerlingen. In 2027 moet de opheffingsnorm opnieuw worden vastgesteld, om vanaf 2028 in te gaan. Op dit moment wordt in het Integraal Huisvestingsplan (IHP) voor wat het basisonderwijs betreft van de huidige norm uitgegaan. Het is echter de vraag hoe klein een school 18 12 februari 2025

kan/moet zijn, gelet op het waarborgen van de onderwijskundige kwaliteit en het pedagogische klimaat. Bij een basisschool van 80 leerlingen bijvoorbeeld, kan er sprake zijn van vier combinatieklassen van gemiddeld genomen 20 leerlingen (uitgaande van groep 1 t/m 8). Je kunt je met recht afvragen hoeveel kleiner een school moet zijn, en of je voor minder dan 80 leerlingen een nieuw gebouw moet willen neerzetten voor de komende vijftig jaar. Als we, los van de opheffingsnorm, als gemeente zelf een norm voor nieuwbouw van 75 leerlingen aanhouden, hoeven we van de in het concept-IHP meegenomen scholen er 12 niet nieuw te bouwen. Het gaat dan om: • • • • • • • • • •

De Opbouw – Bolsward 69 De Blinker - -Bolsward 72 Van Haersma Buma – Hommerts 65 De Skutslús – Stavoren 58 St. Martinus – Makkum 56 De Populier – Makkum 75 De Earste Trimen – Nijland 73 De Bonkelder – Witmarsum 78, vanaf 2025 dalend onder 75. ’t Raerderhiem - Raerd 71 Bûtensprong – Boazum 57

Daarmee is niet gezegd dat deze scholen per direct moeten sluiten. Dat is niet aan ons. Schoolbesturen kunnen wel overwegen om scholen samen te voegen, of voor één gebouw te gaan voor twee scholen. Bij bovengenoemd rijtje is het afstandscriterium nog niet toegepast (wat is de afstand tot de eerstvolgende school, in absolute en relatieve zin?). In zijn algemeenheid kan gesteld worden dat de huisvesting van het basisonderwijs maatwerk vraagt. Tegelijkertijd kan als uitgangspunt best voor een minimaal aantal van 75 leerlingen worden gekozen, waar in voorkomende gevallen, goed onderbouwd met een legitieme argumentatie (waarbij het bijvoorbeeld kan gaan om de toegankelijkheid van openbaar basisonderwijs) van afgeweken kan worden. Door zelf van een minimumaantal leerlingen uit te gaan voor nieuwbouw, los van de opheffingsnorm, kan echter wel aanzienlijk bespaard worden op toekomstige, nog in te begroten investeringen. Gymzalen 19 12 februari 2025

Door bureau HEVO hebben we een onderzoek laten doen naar de toekomstbestendigheid en verduurzamingskansen van onze binnensportlocaties, ook rekening houdend met gebruik en bezettingsgraad. Dit onderzoek wordt gebruikt als input voor de visie op sportaccommodaties, die de raad eind 2025 vaststelt. Daarbij springen een viertal locaties er in negatieve zin uit. Dan gaat het om: -

Gymzaal Hindeloopen: betreft een gymzaal van een slechte bouwkundige kwaliteit met lage bezettingsgraad (alleen bewegingsonderwijs, 6 uur per week). HEVO adviseert dan ook sloop. Het gebouw komt uit ’86, verduurzaming loont niet. De oppervlakte van het gebouw is 424 m2. Tegen een vierkante meterprijs van € 2.000,-komt dat voor nieuwbouw neer op 850K tot 1 mln. De onderhoudskosten bedragen 17,5K per jaar.

Gymzaal Stadsfenne Sneek: deze voorziening zou al gesloopt/gesloten worden. De gemeenteraad heeft anders besloten en een werkgroep in de wijk in het kader van het right to challenge in staat gesteld om gebruik, beheer en schoonmaak zelf ter hand te nemen, in de vorm van een pilot die tot april ’26 duurt. Dat heeft geleid tot een relatief hoge bezettingsgraad, maar dit komt voor het grootste gedeelte door het bewegingsonderwijs van de twee scholen. In tegenstelling tot wat de wijk heeft aangegeven, vinden er nauwelijks tot geen andersoortige activiteiten plaats in deze gymzaal. Deze activiteiten vinden plaats in een naburig gebouw in de wijk. Voor de raad was dit destijds wel een reden om gymzaal De Stadsfenne, gebouwd begin jaren zeventig, op te knappen en open te houden. De gymzaal moest tevens een wijkfunctie krijgen. Bewegingsonderwijs kan ook plaatsvinden in een andere gymzaal, bijvoorbeeld de gymzaal bij It Rak, op minder dan een kilometer afstand, of het Boslokaal in Sperkhem. Het is sowieso een goed idee om alle gymzalen en het gebruik daarvan, met inbegrip van de gymzalen die deel uitmaken van schoolgebouwen, in kaart te brengen. De verwachting is dat daar wel ruimte in zit. Schoonmaak van Stadsfenne wordt door de gemeente uitgevoerd, beheer voor een deel door de werkgroep. Kosten voor onderhoud, beheer en schoonmaak bedragen 35K per jaar.

De grootste inkomstenpost betreft de klokurenvergoeding van de gemeente voor het bewegingsonderwijs. De inkomsten liggen onder de prognose die de werkgroep uit de wijk aan de raad heeft voorgelegd. In 2023 heeft de gemeente voor 150K in deze locatie geïnvesteerd. Desondanks adviseert HEVO sloop. Oppervlakte is 478 m2; met de 20

12 februari 2025

huidige vierkante meterprijs kost vervanging minimaal een miljoen. -

Gymzaal Arum: betreft een gymzaal van een slechte bouwkundige kwaliteit, met een lage bezettingsgraad (bewegingsonderwijs, 6 uren per week plus een gymvereniging). HEVO adviseert sloop. Bouwjaar 1970. Het gebouw heeft een oppervlakte van 465 m2. Tegen de huidige vierkante meterprijs betekent vervanging minimaal een miljoen. Onderhoudskosten zijn relatief laag en bedragen 7K per jaar.

Gymzaal Witmarsum: betreft een gymzaal van een slechte bouwkundige kwaliteit, echter met een hoge bezettingsgraad. Met het oog op de oppervlakte van het gebouw (466 m2) kost vervanging minimaal een miljoen. Er liggen kansen als de beide basisscholen van Witmarsum samen verder gaan, in ieder geval in één gebouw, en er nieuwbouw plaatsvindt in combinatie met de schoolgebouwen, die ook 40+ jaar oud zijn.

Consequenties sluiting gymzalen Hindeloopen, Stadsfenne en Arum Bij sluiting gymzaal Arum is de dichtstbijzijnde locatie voor CBS De Oanrin (school Arum) voor het bewegingsonderwijs MFC Piers Stee in Kimswerd. Afstand is 3 km. Afstand tot Witmarsum is 4.5 km. Volgens de beleidsregels 2022 is het uitgangspunt de dichtstbijzijnde locatie. Vergoeding is van oktober t/m april. Dit zijn 32 weken. Hiervan kunnen 5 weken vakantie afgetrokken worden. De school gaat 2 keer in de week gymmen. Dit is in totaal: 2 x gymmen x 27 weken x € 150,- (ex BTW) = € 8.100,- ex BTW. Daarmee overstijgen de kosten voor leerlingenvervoer de onderhoudskosten van deze gymzaal en zou het een overweging kunnen zijn om deze gymzaal nog tot 2030 open te houden, al is er dan wel het risico van groot onderhoud en de kosten die dat met zich meebrengt. MFC Piers Stee is echter destijds gebouwd met het oog op het bewegingsonderwijs van de school in Kimswerd, die er inmiddels niet meer is. Voor de exploitatie van Piers Stee zou deze constructie helpend zijn. Bij sluiting van gymzaal Hindeloopen is de dichtstbijzijnde geschikte locatie voor ABBS De Skulpe (school Hindeloopen) De Sândobbe in Koudum op 8 km afstand (De Rolpeal is dichterbij maar wordt al gebruikt door 3 scholen). De periode qua vergoeding is hetzelfde als bij Arum (van oktober t/m april). 21 12 februari 2025

De school maakt 5 x in de week gebruik van de gymzaal. Dit is aan te passen, omdat de Sândobbe over 3 gymzalen beschikt (is een sporthal). Je kunt het gebruik daarom terugbrengen naar 1 of 2 keer in de week. Voor nu gaan we uit van 27 weken x 5 x in de week bewegingsonderwijs. Dit is in totaal 5 x gymmen x 27 weken x € 150,- (ex. BTW) = € 20.250,- ex BTW. Daarmee zijn de kosten van leerlingenvervoer bij 5x in de week leerlingenvervoer hoger dan de onderhoudskosten van deze gymzaal, waarbij aangetekend dient te worden dat de staat van onderhoud dermate slecht is, dat het de vraag is of het hier bij blijft (en of verder onderhoud loont). Het loont om dit vervoer terug te brengen naar 1 à 2 keer in de week. Voor de exploitatie van De Sândobbe zou deze constructie helpend zijn, omdat deze accommodatie wordt geëxploiteerd door een Omnivereniging. Voor wat gymzaal Stadsfenne betreft, kunnen we stellen dat beide scholen (Simon Havinga en Oudvaart) terug kunnen keren naar hun oude locatie (gymzaal It Rak) of eventueel een andere locatie in Sneek, op minder dan een kilometer afstand. De vergoeding voor leerlingenvervoer is niet van toepassing (geldt niet voor Sneek en Bolsward). Sluiting gymzalen betekent dat de klokuren (wederom) weer naar It Rak gaan en naar Stichting Piers Stee Kimswerd en Omnivereniging Oeverzwaluwen (Sândobbe).

Deze laatste 2 organisaties kunnen die klokurenvergoeding zeer goed gebruiken voor hun exploitatie. Sluiting van 1 of meer van bovengenoemde gymzalen levert dus een besparing op in de onderhoudslasten maar een extra kostenpost voor het leerlingenvervoer. Sluiting van één of meer bovengenoemde gymzalen levert echter ook een besparing op ten aanzien van het onderhouden, keuren en aanschaffen van de gymmaterialen in deze zalen.

Financiële structurele impact (besparingen)?: Zie voor de uitgesplitste bedragen de tabel onderaan dit formulier Financiële (incidentele) impact (investeringen)?:

2025

€ 40.000

2026

€ 387.500

2027

€ 417.500

2028

€ 442.500

2025

Er is een incidentele besparing van € 5.000.000,- t.o.v. de oorspronkelijk begrote kosten van De Klameare. 22

12 februari 2025

2026 2027 2028

Impact voor inwoners, ondernemers en instellingen:

De maatschappelijke impact m.b.t. de ontmoetingsplaatsen lijkt gering. MFC Nieuw Maggenheim zou net als andere ontmoetingsplaatsen zonder een structurele subsidie moeten kunnen, die bovendien stapsgewijs kan worden afgebouwd. De verwachting is dat er op de subsidieregeling groot onderhoud en verduurzaming geen volledig beroep gedaan zal worden door alle dorpshuizen en ontmoetingsplaatsen. Door het budget ook beschikbaar te stellen voor bijvoorbeeld sportaccommodaties, waar ook een behoorlijke investeringsbehoefte is, vallen deze middelen niet vrij, en zetten we ook stappen ten aanzien van de verduurzaming van deze accommodaties. Voor wat betreft De Rolpeal en De Klameare kan gesteld worden dat de in dit stuk geschetste scenario’s niet tegemoet komen aan de verwachting van de inwoners van Workum en het bestuur van De Klameare. Immers: de raad heeft al besloten over een nieuwe Klameare. De vraag is echter wel of nieuwbouw A) op langere termijn structureel te bekostigen is vanuit de gemeentelijke begroting, B) leidt tot een gunstige business case van zowel De Rolpeal als De Klameare en C) niet een te groot beroep doet op de inzet van vrijwilligers in Workum. Een andere optie dan de huidige plannen zal echter wel voor teleurstelling zorgen bij de initiatiefnemers en het bestuur.

Over de zwembaden: een zwembad is meer dan een zwembad alleen; het heeft ook een sociaal-maatschappelijke functie. In die zin zal sluiting van bijvoorbeeld Vitaloo impact hebben op Bolsward, als het bijvoorbeeld gaat om doelgroepen als ouderen en kinderen van statushouders. Bovendien is het bezoekersaantal stijgend (richting 50.000 bezoekers in 2024). Anderzijds heeft het openhouden van Vitaloo in negatieve zin ook weer impact op De Rolpeal en It Rak, omdat deze zwembaden dichtbij dan minder bezoekers mogen verwelkomen. Vooral voor De Rolpeal is dat een nadeel. Sluiten van It Rak is ook een (theoretische) optie, al zal dat ongetwijfeld voor onrust onder de inwoners van Sneek zorgen. Het sluiten van een basisschool heeft altijd impact op een wijk of dorp. Tegelijkertijd komt de onderwijskundige kwaliteit van een school onder druk te staan, naarmate het aantal leerlingen daalt. Hoe klein het aantal leerlingen ook is, je moet ze altijd nog verdelen over 8 groepen. Dat vraagt 23

12 februari 2025

bij een kleine school al om groep doorbrekend te werken, en dat vraagt veel van het onderwijsteam van een school. De impact van sluiten of niet nieuwbouwen van de gymzalen van Arum en Hindeloopen is relatief beperkt, omdat er op 3 tot 8 kilometer afstand een andere voorziening is om het bewegingsonderwijs te doen laten plaatsvinden. Daar moet dan wel voor gereisd worden, dat kost wat tijd, en daarmee maak je kosten in de zin van leerlingenvervoer. De impact van sluiting van Stadsfenne na april ’26 (afloop pilot) is klein, omdat er een andere geschikte voorziening in de buurt voorhanden is.

Juridische consequenties?: Publiekrecht: regelgeving wijzigen?: Privaatrecht: overeenkomst aanpassen?: Personele consequenties? (ja of nee):

Welke besluitvorming moet plaats vinden om dit te effectueren? (Raad, college of gemandateerd):

Beëindigen van gesubsidieerde voorzieningen kan niet zomaar. In zo’n geval moet er sprake zijn van een afbouw van de subsidie. Bovendien moet je het voornemen tot het beëindigen van een subsidierelatie minimaal een half jaar vooraf aankondigen.

Bij een eventuele sluiting van een zwembad heeft dat personele consequenties. In het geval van zwembad Vitaloo voor ons eigen personeel (het personeel van Vitaloo is in dienst van de gemeente). Daartoe zou er een sociaal plan opgesteld moeten worden voor het zwembadpersoneel Vitaloo. Overigens is de arbeidsmarkt voor zweminstructeurs goed.

Is het tempo waarin dit kan worden

Collegebesluit voor afbouw subsidie Maggenheim; Raadsbesluit m.b.t. De Klameare, indien het voorstel is om van het eerdere raadsbesluit af te wijken en te kiezen voor ver-/aanbouw Rolpeal of verbouw op huidige locatie; Collegebesluit wijziging regeling Verduurzaming ontmoetingsplaatsen; Raadsbesluit sluiting zwembad; Collegebesluit sluiten 2 gymzalen; Raadsbesluit nieuwbouwnorm (aantal leerlingen) basisonderwijs opnemen in IHP; Raadsbesluit beëindigen of doorzetten pilot gymzaal Stadsfenne.

Ja, al zou sluiting van een zwembad dat niet van ons is niet direct kunnen en langer duren. Bij de zwembaden die door ons worden gesubsidieerd moet er namelijk sprake zijn van een afbouw van de subsidie, die een half jaar tot een jaar 24

12 februari 2025

doorgevoerd realistisch?:

vooraf dient te worden afgekondigd, en waarbij de afbouw tot 0 over een periode van drie tot vier jaar kan plaatsvinden. Bij Vitaloo is dat niet zo, omdat dit ons eigen zwembad is. Als we Vitaloo sluiten, hebben we echter de verplichting om tot een sociaal plan te komen voor het personeel (zo’n 5,5 fte).

Andere zaken die moeten worden vermeld:

Datum:

6 februari 2025.

Versie:

3.0

Opmerkingen n.a.v. eerdere versie:

Nadere toelichting Financiële structurele Impact Accommodatie Nu Nieuw Maggenheim € 100.000,00 Klameare € 75.000,00 Nieuwbouw Klameare€ 7.000.000,00 Rolpeal Zwembaden Stadsfenne Totaal

2025 2026 2027 2028 Opmerking € 0,00 € 25.000,00 € 50.000,00 € 75.000,00 Afbouw subsidie € 0,00 € 0,00 € 0,00 € 0,00 Gaat over naar Rolpeal

Besparen kapitaallasten + eenmalige investering € 2.000.000,00 € 40.000,00 € 137.500,00 € 137.500,00 € 137.500,00 van €5.000.000,€ 200.000,00 € 200.000,00 € 200.000,00 Afhankelijk van keuze kan dit ook nog hoger € 25.000,00 € 30.000,00 € 30.000,00 Naar It Rak € 40.000,00 € 387.500,00 € 417.500,00 € 442.500,00

Voor de omgang met toekomstige vragen m.b.t. voorzieningen kan een beslisboom gehanteerd worden. Hieronder een voorstel voor zo’n beslisboom, in twee mogelijke versies, in lijn met versie 1.0 van dit kansrijke spoor:

25 12 februari 2025

26 12 februari 2025

4B Programma:

Sociaal

Hoofdtaakveld:

Dichtbij meedoen

Relatie met spoor/sporen:

Dit spoor raakt aan alle beleidsterreinen waarbij er gebruik gemaakt wordt van subsidie als instrument om beleid te realiseren. Voorbeelden: cultuur, sport, ontmoeten, kernenfonds.

Voorstel:

4B. Onderzoek subsidies In Q1 2025 op basis van het reeds in kaart gebrachte overzicht van alle door ons verleende subsidies onderzoek doen naar de mogelijkheden om subsidies te schrappen of te verminderen, en het maatschappelijk en beleidsmatig effect daarvan in beeld brengen.

Toelichting:

We hebben bij de gemeente Súdwest-Fryslân verschillende soorten subsidies. Dat zijn grofweg de volgende: -

Jaarlijkse subsidies die we hebben opgenomen in onze programmabegroting. Daarover kun je in principe ieder jaar opnieuw besluiten, maar sommige subsidies verlenen we al jaren. Dan kun je niet direct stoppen, maar moet je een redelijke termijn in acht nemen bij afbouw. Denk daarbij bijvoorbeeld aan gesubsidieerde instellingen met en zonder loonsom. In beide gevallen moet je juridisch gezien een redelijke termijn van afbouw van de subsidie in acht nemen, waarbij geldt: hoe hoger het subsidiebedrag, hoe meer tijd je uittrekt voor de afbouw. Dit moet je per geval bekijken.

We hebben daarnaast veel subsidieregelingen. Daaruit subsidiëren we jaarlijkse activiteiten en eenmalige activiteiten. In het geval van eenmalige activiteiten kun je in principe ieder jaar besluiten om met het subsidiëren daarvan te stoppen. Bij structurele activiteiten moet er weer sprake zijn van een afbouw.

We verlenen ook subsidies los van een regeling of de begroting. Boven het mandaatbedrag besluit het College daarover. Als er een mooi initiatief is dat we graag willen ondersteunen, maar dat niet in een regeling past, wordt in overleg met de 27

12 februari 2025

portefeuillehouder wel bekeken of we daar “los” middelen voor hebben. Deze subsidies worden gefinancierd uit restantbudgetten, of budgetten waarvan we op dat moment redelijkerwijs verwachten dat die niet geheel besteed worden. Hier wordt ook weleens over gesproken in termen van “de plooien van de begroting”. Met deze praktijk zouden we kunnen stoppen en restanten van budgetten per definitie laten vrijvallen in de AR. We kunnen op basis van de afgelopen jaren in kaart brengen wat dat gemiddeld ongeveer zou kunnen opleveren voor de AR. In Q1 2025 kunnen we, in overleg met de budgethouders, en met inachtneming van door de raad vastgesteld beleid, onderzoeken welke mogelijkheden er zijn om op het terrein van bovengenoemde subsidiecategorieën subsidies af te bouwen, te verminderen of te schrappen. Daarbij is het van belang om ook in kaart te brengen wat daarvan het beleidsmatige en maatschappelijke effect is, bijvoorbeeld op de basisinfrastructuur voor ons beleid, onze vrijwilligers en de (amateur)kunsten.

Financiële structurele impact (besparingen)?:

Financiële (incidentele) impact (investeringen)?:

Impact voor inwoners, ondernemers en instellingen:

2025

2026

2027

2028

2025

2026

2027

2028

Subsidies zijn er in soorten en maten: incidenteel, structureel, meerjarig, enz. Een regeling zal alleen impact hebben op de doelgroep die het betreft. Het schrappen van regelingen waar verhoudingsgewijs minder gebruik van wordt gemaakt, heeft een kleinere impact dan het schrappen van een regeling waar ieder jaar dankbaar gebruik van gemaakt wordt. Daarnaast hebben we regelingen waar organisaties ieder jaar gebruik van maken. Van waaruit ze dus eigenlijk structureel worden gesubsidieerd. Denk bijvoorbeeld aan orkesten, fanfares en koren die daarvan een dirigent inhuren of toneelverenigingen die daarvan een regisseur 28

12 februari 2025

betalen. Dit zijn de enige professionele en betaalde krachten in de amateurkunst. Het schrappen van deze subsidies zal een impact hebben op (de beoefenaars van) de amateurkunsten en op bovengenoemde beroepsgroep. Gesteld kan worden dat zo’n maatregel raakt aan de basisinfrastructuur van de amateurkunsten. Daarnaast subsidiëren we ook talloze instellingen meerjarig op allerlei terreinen. Het schrappen van instellingen zonder loonsom heeft een klein gunstig financieel effect, maar zal veel schade doen aan het vrijwilligerswerk in de gemeente, omdat daarmee in de praktijk veel verenigingen en stichtingen in hun bestaan bedreigd zullen worden. Het geleidelijk afbouwen of verminderen van subsidies aan instellingen met een loonsom zal een effect hebben op de werkgelegenheid in onze gemeente. Instellingen zullen dan niet anders kunnen dan hun personeel (gedeeltelijk) ontslaan. Daarnaast kunnen deze gesubsidieerde instellingen in het algemeen tot de gemeentelijke basisinfrastructuur op het gebied van onder meer ons cultuur-, erfgoed-, sportbeleid, sociaal beleid, onderwijsbeleid, jeugdbeleid, economisch beleid en toeristisch beleid gerekend worden. Zo’n maatregel raakt daarom aan die basis, waarmee de uitvoering van ons beleid op diverse terreinen niet altijd meer op de door de raad vastgestelde wijze zal kunnen plaatsvinden. Dat heeft onherroepelijk een effect op onze inwoners.

Juridische consequenties?:

Publiekrecht: regelgeving wijzigen?: Privaatrecht: overeenkomst aanpassen?:

Beëindigen van subsidies kan niet altijd zomaar. Je kunt per jaar besluiten om te stoppen met regelingen van waaruit initiatieven incidenteel ondersteund worden. Lastiger ligt het met instellingen die al jaren gesubsidieerd worden voor hetzelfde soort activiteiten, dan wel uit een regeling, dan wel door middel van een rechtstreekse subsidie. Bij instellingen zonder loonsom ligt dat nog het eenvoudigst en is een aankondiging van het voornemen tot stoppen met de subsidie een half jaar of een jaar vooraf voldoende. Voor instellingen met een loonsom is het redelijk en billijk om met een geleidelijke afbouw over een periode van 2-3 jaar de subsidie te werken, zodat zo’n instelling zich kan voorbereiden op het verlies van de subsidie en er een

29 12 februari 2025

sociaal plan voor de medewerkers van de instelling in kwestie kan worden opgesteld.

Personele consequenties? (ja of nee):

Welke besluitvorming moet plaats vinden om dit te effectueren? (Raad, college of gemandateerd):

Is het tempo waarin dit kan worden doorgevoerd realistisch?:

Ja, zowel voor gesubsidieerde instellingen, professionele krachten in de amateurkunsten, als medewerkers in de subsidieverlening bij de gemeente zelf.

In ieder geval moet er besluitvorming in het College plaatsvinden over het (voornemen tot) stoppen met regelingen of het afbouwen van subsidies. Als daarmee de uitvoering van het door de raad vastgestelde beleid op een bepaald terrein in gevaar komt, ligt besluitvorming door de raad op enigerlei wijze ook voor de hand, zodat de raad ook de consequenties van het schrappen of verminderen van subsidies kan overzien.

Voor 2025 is al vastgesteld welke subsidies er verleend zullen worden, en welke regelingen opengesteld worden. In 2025 kan besloten worden om in 2026 bepaalde regelingen niet meer open te stellen. Voor instellingen zonder loonsom kan tot een half jaar van tevoren het voornemen om te willen stoppen met subsidiëring aangekondigd worden. Dat zou er toe kunnen leiden dat in 2026 met het subsidiëren van een aantal van deze instellingen (geheel of gedeeltelijk) gestopt zal worden. Het lijkt niet realistisch om al per 2026 te beginnen met de afbouw van subsidie aan instellingen met een loonsom. Het is daarom realistisch te veronderstellen dat het eventuele financiële effect daarom vooral in 2027 zichtbaar zal beginnen te worden.

Andere zaken die moeten worden vermeld:

Niet van toepassing op dit moment.

Datum:

6 februari 2025

Versie:

30 12 februari 2025

Opmerkingen n.a.v. eerdere versie:

Niet van toepassing. Betreft een nieuw kansrijk spoor.

31 12 februari 2025

5A Programma:

Sociaal

Hoofdtaakveld:

Gebiedsgericht werken

Relatie met spoor/sporen: Voorstel:

5A. Reablement, empowerment, leren

Toelichting:

Reablement is een manier om samen met een oudere te werken aan herstel van zijn leven en zelfredzaamheid. Het heeft als doel om mensen zo onafhankelijk mogelijk te maken van zorg. Met als uitgangspunt: zoveel mogelijk en zo lang mogelijk (weer) zelf blijven doen. To empower. Dit Engelse woord betekent letterlijk 'iemand tot iets in staat stellen'. Het heeft alles te maken met kracht en zelfbewustzijn. Empowerment is een bewustwordingsproces, waarbij het gaat om mensen te stimuleren hun eigen kracht te vinden en die te activeren. Wat is er nodig? -

Investering in scholing, omdenken, positieve gezondheid. Investering in samenwerking met externe partners (o.a. huisartsen) Investering in preventie doelgroep Jeugd, inclusief onderwijs en verenigingen Ontwikkelen sterke sociale basis (eventueel financiering transformatie IZA)

Concrete acties: -

Plan van Aanpak Mentale Gezondheid (in ontwikkeling)

Starten met buurtgezinnen.

Uitbreiden inloopspreekuren bij de huisartsen (a la Makkum, Workum en Koudum als onderdeel van team Toegang).

Vroegsignalering breed invoeren (gebiedsteam medewerkers op locatie, bij vindplekken waaronder op PO en VO scholen; elkaar kennen, erkennen en inschakelen.

Versterken sociale basis (laagdrempelige activiteiten, ontmoeting, versterken verenigingen etc.) (onderdeel GALA en regioplan IZA)

32 12 februari 2025

De incidentele investering in 2025 is nodig voor nadere uitwerking en voor een effectieve governance en samenwerkingsstructuur.

Financiële structurele impact (besparingen)?:

Financiële (incidentele) impact (investeringen)?:

2025

2026

2027

2028

2025

70.000

2026

2027

2028

Impact voor inwoners, ondernemers en instellingen:

Dit kansrijk spoor gaat uit van leren & ontwikkelen in plaats van zorg, begeleiding en ondersteuning. Dit vraagt om een cultuurverandering, maar ook om aanpassing in werkprocessen, systemen, contracten en aanbesteding. Ook voor de gemeente zal dit pionieren zijn.

Juridische consequenties?:

Nog niet duidelijk

Publiekrecht: regelgeving wijzigen?: Privaatrecht: overeenkomst aanpassen?: Personele consequenties? (ja of nee):

Welke besluitvorming moet plaats vinden om dit te effectueren?

Ja, waarschijnlijk Minder overleggen, mentaliteitsverandering, naast structuur- ook cultuurverandering

Herijking visie sociaal domein

(Raad, college of gemandateerd):

Is het tempo waarin dit kan worden 33 12 februari 2025

doorgevoerd realistisch?:

Andere zaken die moeten worden vermeld:

Het programma’s Iedereen doet mee en Ontmoeten & Dichtbij zetten in op deze transformatie. Breder draagvlak is wenselijk om tot resultaat te komen. Dit spoor kan niet zonder het versterken van de sociale basis. Dit spoor kan niet zonder een goed ingerichte samenwerking met externe maatschappelijke partner (goede governance, samenwerkingsafspraken, contracten, effectieve overlegstructuur). Dit spoor kan niet zonder een goede sociale kaart. De uitwerking van dit spoor in combinatie met het versterken van de sociale basis past wellicht goed in de aanvraag Regiodeal Zuidwest Friesland.

Datum:

6 februari 2025

Versie:

Opmerkingen n.a.v. eerdere versie:

34 12 februari 2025

5B Programma:

Sociaal

Hoofdtaakveld:

Gebiedsgericht werken

Relatie met spoor/sporen: Voorstel:

5B. Positieve gezondheid Maatschappelijke partners werken ook vanuit het gedachtegoed positieve gezondheid

Toelichting:

Het sociaal domein maar ook de gezondheidszorg is op dit moment ingericht langs de lijn van ziektes, verlies van functies, iets niet meer kunnen en daarmee het verlenen van zorg, ondersteuning en begeleiding. Het stelsel is hierop ingericht met als gevolg dat we voor ieder probleem een oplossing hebben of bedenken; ieder heeft zijn eigen discipline en specialisatie. Dit leidt tot een versnippering van aanbod, behandeling, doorverwijzingen etc. Het gevolg is het verlies van overzicht, het onvoldoende kennen van de ander, een woud aan overleggen (op alle niveaus) en de inwoner die buiten beeld is. Sinds een aantal jaren, 2011 is er een nieuwe ontwikkeling op gang, de brede kijk op gezondheid. De grondlegger hiervan is Machteld Huber, arts en ervaringsdeskundige. Zij heeft op basis van onderzoek vanuit diverse spelers/doelgroepen het gedachtegoed Positieve gezondheid ontwikkeld. Het gedachtegoed positieve gezondheid kent zes levensaspecten (meedoen, zingeving, mentale gezondheid, lichamelijke gezondheid, kwaliteit van leven en dagelijkse bezigheden). Deze levensaspecten hebben grote overlap met de gedefinieerde vijf basisvoorwaarden (gezonde leefstijl, gezondheidsvaardigheden, waardevolle relaties, financiën op orde, gezonde leefomgeving) in het coalitieakkoord en met de levensgebieden die een relatie hebben met bestaans(on)zekerheid.

Vanuit de landelijke programma’s GALA en IZA wordt gekoerst op een nieuwe inrichting, van Gedrag en Gezondheid. In de provinciale uitwerkingen van deze akkoorden is het gedachtegoed positieve gezondheid ook een rode draad. Deze landelijke beweging wordt ingegeven 35

12 februari 2025

door de krapte op de arbeidsmarkt en druk op de landelijke zorgbudgetten. Het coalitieakkoord heeft dit ook als speerpunt, en dit zien we terug in diverse beleidsnota’s (Nota Gezondheid, Integrale aanpak GALA, sportnota, cultuurnota, aanbestedingen Wmo-begeleiding en HH). Willen we deze beweging van Gedrag en Gezondheid succesvol maken, dan is het Werken vanuit het gedachtegoed positieve gezondheid een basisvoorwaarde en daarmee zijn de volgende acties nodig: •

Intern: scholen van dienstverlenende afdeling en het aanpassen van de bijbehorende processen

•

Extern: maatschappelijke partners werken ook op basis van het gedachtegoed positieve gezondheid (trainen hun eigen medewerkers)

•

Doorlichten van de samenwerkingsovereenkomsten, contracten

•

Samenwerking met externe maatschappelijke partners formaliseren met gedeelde ambitie/urgentie en een goede beschrijving van ieders rol en functie (governance)

•

Inrichten van een effectieve beïnvloedingsstructuur (strategisch – tactisch – uitvoerend)

Het spoor Werken vanuit het gedachtegoed positieve gezondheid raakt alle onderdelen binnen het sociaal domein: Wmo, Jeugd, Gezondheid en participatie. Het vraagt ook om integraal domeinoverstijgend werken, zowel intern als extern. Het spoor is een van de vier programmalijnen binnen Iedereen doet mee. Naast interne acties hoort hier ook een samenwerking met externe partners bij; het bouwen aan een goed werkend ecosysteem. Benodigde investeringen in 2025 en 2026 worden gedekt uit reguliere en POK-middelen. Er zijn geen extra investeringen nodig. De besparingen zijn pas zichtbaar op de langere termijn.

36 12 februari 2025

Financiële structurele impact (besparingen)?:

Financiële (incidentele) impact (investeringen)?:

Impact voor inwoners, ondernemers en instellingen:

Juridische consequenties?: Publiekrecht: regelgeving wijzigen?:

2025

2026

2027

2028

2025

2026

2027

2028

Vanzelfsprekend heeft het werken vanuit het gedachtegoed positieve gezondheid als doel om bij te dragen aan “iedereen doet mee”. Inwoners zullen merken dat er actiever “gestuurd” wordt op dit doel. Medewerkers denken breder dan een specialisme (bijv. WMO, Participatie). Het gedachtegoed positieve gezondheid staat haaks op de heersende verwachting bij inwoners. De huidige beschikkingen en omschrijvingen werken deze verwachting in de hand.

Privaatrecht: overeenkomst aanpassen?:

Personele consequenties?

Anders leren werken, cultuurverandering

(ja of nee):

Welke besluitvorming moet plaats vinden om dit te effectueren?

n.v.t.

(Raad, college of gemandateerd):

Is het tempo waarin dit kan worden doorgevoerd realistisch?:

Ja, we starten in het voorjaar 2025 met het trainen van medewerkers gebiedsteam Een van de hoofdaanbieders wil het werken vanuit dit gedachtengoed ook gaan implementeren (Axxicom) 37

12 februari 2025

Het werken vanuit positieve gezondheid maakt onderdeel uit van het jaarplan Sociaal Collectief Het werken vanuit positieve gezondheid is benoemd in een aantal beleidsdocumenten (sport, cultuur, gezondheid en GALA). Andere zaken die moeten worden vermeld:

Datum:

6 februari 2025

Versie:

Opmerkingen n.a.v. eerdere versie:

38 12 februari 2025

6A Programma:

Sociaal

Hoofdtaakveld:

Lichte ondersteuning

Relatie met spoor/sporen: Voorstel:

6A BUIG en Participatiebudget Basis op orde uitvoering Participatiewet

Toelichting:

Tekorten op de BUIG: systematiek en budget Gemeenten ontvangen van het Rijk de gebundelde uitkering inkomens-voorziening gemeenten (BUIG-budget). Gemeenten betalen hiermee de uitkeringen in het kader van de Participatiewet, IOAW, IOAZ, Bbz 2004 en de loonkostensubsidie. Het Rijk stelt jaarlijks een macrobudget vast dat onder gemeenten wordt verdeeld. De jaarlijkse aanpassing van het verdeelmodel van de BUIG roept jaarlijks landelijk veel vragen op en een eenduidige verklaring die aansluit bij de praktijk wordt niet gegeven door de makers van het BUIG-model. Het algemene deel van gemeente SúdwestFryslân is na aanpassing van het verdeelmodel 9% lager vastgesteld, van € 33,7 miljoen in 2023 naar € 30,6 miljoen in 2024. Het landelijk budget is daarentegen gestegen met 2,6%. Verhoudingsgewijs gaat Súdwest-Fryslân er meer dan 11% op achteruit. Het verwachte tekort wordt in zijn geheel veroorzaakt door de lagere inkomsten. Het uiteindelijke tekort voor SúdwestFryslân in 2024 bedraagt naar verwachting €1.150.000. Het ministerie van Sociale Zaken heeft op 1 oktober 2024 het voorlopig BUIG-budget voor onze gemeente bekend gemaakt. Het nader voorlopig BUIG-budget wordt in mei 2025 bekend gemaakt.

Het definitieve budget wordt bekend gemaakt op 1 oktober 2025 en zal worden bijgesteld op basis van de landelijke ontwikkelingen van het aantal bijstandsgerechtigden tot en met augustus van dit jaar.

De uitgavenprognose voor 2025 is op basis van de uitgaven 2024 € 36.712.621. De verwachting is daarom dat we in 2025 een 39 12 februari 2025

tekort hebben van ongeveer € 2 miljoen. In 2025 ontvangen we voor elke bijstandsgerechtigde een bedrag van € 19.063 op jaarbasis, we verstrekken als gemeente een bedrag van € 19.563.

Totaal dossiers BUIG naar leeftijd Doelgroep

1-1-2023 38

21 t/m 27 Jaar

266

300

326

28 t/m 66 jaar

1779

1735

1779

2084

2095

2176

Totaal

•

1-1-2025

18 t/m 20 Jaar

67 jaar en ouder

•

1-1-2024

Er is sinds 2023 een duidelijke toename te zien in het aantal jongeren in de bijstand. Dit is een landelijke trend. In 2024 bestond 33,5% van de instroom uit jongeren in de leeftijd van 18 tot 27 jaar. In vergelijkbare gemeenten met dezelfde bijstandsdichtheid ligt het percentage instroom op 25,4%. Eind 2024 waren er 126 nieuwkomers in de BUIG-populatie (5,8 %). Hiermee worden personen bedoeld die een uitkering én een lopend inburgeringsdossier hadden op 31-12-2024.

Instroom en uitstroom 2022-2024

2022 Uit 18

Saldo 21

2023 Uit Saldo 49 16

2024 Uit Saldo 48 34

159

155

184

211

-27

244

143

101

368

530

-162

377

470

-93

429

315

114

-50

566

703

-137

628

732

-104

756

557

199

In 18-20 jr. 21-27 jr. 28-66 jr. 67 jr. en ouder Totaal

Het OmBUIGplan Er is een OmBUIGplan opgesteld om het tekort van € 2 miljoen in te lopen, zodat de inkomsten en uitgaven weer budgettair neutraal worden Er wordt nog gewerkt aan de nadere uitwerking. Een aantal acties uit dit plan zorgen voor een antwoord op de wijze van financiering en hoe we actief in kunnen spelen op de altijd aanwezig zijnde dynamiek in wijze van financiering en economisch (werk)klimaat.

40 12 februari 2025

Wat willen we bereiken: •

•

Volgens de Divosa Benchmark Werk en Inkomen ligt het huidige gemiddelde uitstroompercentage in onze gemeente op 1,8% per maand (40 inwoners). Vergelijkbare gemeenten in de benchmark scoren 2,4% (53 inwoners). We stellen deze doelstelling (156 inwoners extra uit de bijstand) op als KPI. Dit doel bereiken we vooral door extra inzet op de uitstroom van inwoners uit de bijstand. Daarnaast zetten we in op verlaging van de instroom. Actief blijven sturen op instroom en uitstroom die past bij de arbeidsmarkt en economische ontwikkelingen. Kijkend naar het huidige aantal uitkeringsgerechtigden is het niet ondenkbaar om een KPI in te stellen, bijvoorbeeld een uitstroom vaststellen/ verhogen van de productienorm passend bij het beeld. Volgens cijfers van het CBS hebben 2930 aantal huishoudens in Súdwest-Fryslân problematische schulden. 14,4% daarvan (422 huishoudens) ontvangt een bijstandsuitkering. Dit percentage willen we gaan verlagen. Door in te zetten op schuldhulpverlening willen we geldstress en daarmee de drempel naar werk wegnemen. Inzetten op versterken van de complementaire samenwerking met Pastiel/Empatec. Dit is belegd bij een drietal regievoerders vanuit het gebiedsteam (i.p.v. teambreed). Doel: uitstroomcijfers verhogen naar tenminste 60%.

10 tot 20 inburgeraars laten uitstromen in parttime betaald werk met de inzet van loonkostensubsidie (forfaitair) vanuit de aanpak Proeven voor Startbanen.

Dit zijn een aantal actiepunten uit het Ombuigplan (Hoe gaan we het doen): •

•

Extra inzet op voorkomen dat inwoners de bijstand instromen, door aan de poort al in te zetten op werk of screening op voorliggende voorzieningen, zoals recht op Ziektewet of een WIA-uitkering. We zetten in op handhaving wanneer duidelijk is dat er sprake is van opzettelijk misbruik maken van een bijstandsuitkering. We zetten in op een specifieke aanpak voor jongeren. Dit willen we onder andere bereiken door jongeren vroegtijdig te begeleiden naar werk of een opleiding met de focus op preventie. Ook gaan we specifieke hulp aanbieden aan jongeren met schulden. We gaan de samenwerking met Pastiel/Empatec optimaliseren en de capaciteit bij de Wurkjouwer volledig benutten. Ook willen we meer inzetten op de praktijkroute, participatieplaatsen creëren en gebruik maken van forfaitaire loonkostensubsidie voor inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt. We besteden extra aandacht aan ondernemendheid en ondernemerschap. Dit gaan we doen door het 41

12 februari 2025

•

ondersteuningsaanbod vanuit het Bbz te herijken en de samenwerking met ketenpartners te verstevigen. We besteden extra aandacht aan inburgeraars door o.a. in te zetten op Proeven voor Startbanen en inburgeraars in de praktijk de taal te laten leren tijdens werkervaringsplaats of op een interne leerlijn binnen Empatec. Om de uitstroom te verhogen, werken we organisatiebreed. Dit betekent bijvoorbeeld dat de gemeente (vanuit team HR) nog meer dan nu kijkt naar haar werkgeversrol. Het gaat dan niet alleen om reguliere vacatures, maar ook om bijvoorbeeld stages en werkervaringsplaatsen. In samenwerking met programma Circulaire Economie en Innovatie benaderen we werkgevers in de gemeente om een bijdrage te leveren aan de uitstroom. Vanuit de arbeidsmarktopgave bewerkstelligen we een hoger matchingpercentage met de ontwikkelsectoren. Onderdelen hiervan zijn: o Convenant Sociaal Inclusief Ondernemen o Gerichte onderwijsprogramma’s (toekomstige) arbeidsmarktvraag o Project werkende jongeren zonder startkwalificatie

Benodigde investering De benodigde investering (personeel) komt uit het krediet BUIG. Risico’s -

De verwachte besparing laat een grote ambitie zien. We schatten op dit moment in dat deze ambitie te realiseren is, maar zien wel risico’s. Indien nodig stellen we de ambitie bij. We zijn voor succes deels afhankelijk van de interne samenwerking en de samenwerking met Empatec/Pastiel De hoogte van de BUIG-uitkering fluctueert en is voor 2026 en verdere jaren nog niet bekend. Voor 2025 is alleen een voorlopig bedrag bekend. Succes is mede afhankelijk van de situatie op de arbeidsmarkt. Deze situatie kan de komende jaren veranderen, waardoor het bijvoorbeeld moeilijker kan zijn om mensen aan het werk en uit de bijstand te krijgen. (Succes is afhankelijk van de conjunctuur). Impact van de implementatie van de Menselijke maat binnen de uitrol van maatregelen binnen de Participatiewet in Balans. Meer maatwerk bieden betekent ook meer menskracht inzetten. Aan de andere kant levert dit mogelijk ook meer uitstroom op.

2025

500.000 42

12 februari 2025

Financiële structurele impact (besparingen)?: Financiële (incidentele) impact (investeringen)?:

2026

1.500.000

2027

2.250.000

2028

3.000.000

2025

2026

2027

2028

Impact voor inwoners, ondernemers en instellingen:

Een preventieve aanpak kan een positieve invloed hebben op het welzijn van bijstandsgerechtigden en daardoor kostenverlagend werken op andere domeinen, zoals Jeugd, Wmo en schulden. Vroegtijdig investeren in jongeren betekent een betere toekomst met minder problematiek en langdurige bijstandsverlening.

Juridische consequenties?: Publiekrecht: regelgeving wijzigen?: Privaatrecht: overeenkomst aanpassen?:

Personele consequenties?

Mogelijk ja

(ja of nee):

Welke besluitvorming moet plaats vinden om dit te effectueren? (Raad, college of gemandateerd):

Is het tempo waarin dit kan worden doorgevoerd realistisch?:

De nadere uitwerking van het omBUIGplan wordt doorlopend door het projectteam besproken met bestuurders, directie en management. Waar nodig worden stukken ter besluitvorming aan het college of de raad voorgelegd.

De planning waarbinnen de voorgestelde besparingen worden gerealiseerd is realistisch. Voor maatregelen die een grotere impact hebben is meer tijd nodig. In de nadere uitwerking van het

43 12 februari 2025

omBUIGplan wordt hiervoor een concrete aanpak met tijdlijn uitgewerkt.

Andere zaken die moeten worden vermeld:

Niet van toepassing

Datum:

6 februari 2025

Versie:

5.0

Opmerkingen n.a.v. eerdere versie:

44 12 februari 2025

6B Programma:

Sociaal

Hoofdtaakveld:

Lichte ondersteuning

Relatie met spoor/sporen: Voorstel:

6B. Inrichting “Rode knop” methode

Toelichting:

Door vanuit de medewerkers gebiedsteam aansluiting te vinden bij de leefwereld van de inwoner, kunnen we op een duurzame manier bijdragen aan een zelfredzaam leven. Dit doen we door wet- overstijgend te kijken naar ondersteuningsmogelijkheden vanuit de gemeente SúdwestFryslân. Voorbeeld hiervoor is op verzoek van de inwoner het kortdurend financieren inzetten van een huurcompensatie vs. een beschermd wonen-indicatie, die veel duurder is. Investering nodig in ondersteuning (vanuit bedrijfsvoering) van gebiedsteammedewerkers (fte) en overkoepelend budget. Op basis van business cases in 2025 kan er voor 2026, 2027 een inschatting gemaakt worden van de mogelijke opbrengst. Er is door de hele organisatie, van medewerker tot wethouder, aandacht nodig voor deze aanpak. Risico Daarbij dient wel aangetekend te worden dat we werken op basis van een behoefte en een vraag in de samenleving in Súdwest-Fryslân. Die vraag wordt niet persé kleiner, gelet op bijvoorbeeld de demografische ontwikkelingen die we op ons af zien komen. Daarnaast kunnen bezuinigingen op onze inzet leiden tot meer schrijnende gevallen, en dientengevolge een grotere vraag. Om daaraan tegemoet te komen is juist weer meer ambtelijke inzet nodig. Daarmee worden op langere termijn de bezuinigingen weer ongedaan gemaakt.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/15392296/1