Werkdocument Omgevingsvisie Stichtse Vecht, versie 8-4-2021.pdf

83

6.2 Snelle Vecht We maken van de nood een deugd. De zone langs de A2 is zonder ingrijpende maatregelen voor de luchtkwaliteit en het geluid niet aantrekkelijk/gezond om te wonen, en ook voor werken is het niet optimaal. Op een aantal hoog-dynamische locaties waar de verschillende verkeersmodaliteiten bij elkaar komen is het toch aantrekkelijk om ingrijpende maatregelen te nemen om deze locaties ook op het gebied van gezond wonen aantrekkelijk te maken. We zien hiervoor kansen rondom stationsgebied Breukelen. Voor de laag-dynamische delen versterken we de huidige functie van het visitekaartje van het Groene Hart en daarmee ook Stichtse Vecht. Automobilisten en vrachtwagenchauffeurs genieten van het groene landschap en worden verleid om hier een keer te komen recreëren of een bezoek te brengen aan de bedrijven met een prachtige zichtlocatie. Belevingszone: snelwegpanorama Dit gebied houden we qua beleving intact. Vanaf de A2 geniet je hier van het weidse uitzicht. Hier heeft de snelweg nog geen geluidsschermen en ervaar je de ruimte tussen Utrecht en Amsterdam. Hier zie je groene grasvelden met koeien en sloten. De oude molen maakt de beleving compleet. Deze beleving is een visitekaartje van de Snelle Vecht. Dit gebied heeft minder last van bodemdaling omdat er klei in de bodem zit. Het traditionele boeren van vandaag de dag gaat hier door.

woningen nabij OV-knooppunt Breukelen op locaties waar we een zo gezond mogelijke leefomgeving garanderen. Daarbij doen we geen concessies aan onze goede bereikbaarheid. Juist het feit dat veel verkeersmodaliteiten hier samenkomen is een reden om hier te willen wonen. Een goede leefomgeving garanderen kan o.a. op de volgende manieren: • door nieuwe woningen verder van de vervuilende infrabundel te bouwen (buiten de roetbundel) • door de infrabundel minder of niet vervuilend te maken (heeft de gemeente weinig invloed op) • door de manier van bouwen aan te passen: gezondheid-inclusief bouwen • door meer ruimte voor groen te maken We creëren hierbij win-win situaties. Denk bijvoorbeeld aan een kasteelachtige manier van bouwen voor een wijk, waarbij de (groene) buitenmuur geluid en fijnstof absorbeert. Bij een gezonde leefomgeving hoort dat we voldoen aan de streefwaarden op het gebied van geluid en luchtkwaliteit die de WHO stelt. Middelen daarvoor zijn bijvoorbeeld geluidluwe gevels en geluidluwe buitenruimte waardoor bewoners kunnen ontsnappen aan hoge geluidsbelasting. Deelname aan het Schone Lucht Akkoord (SLA) is een onderdeel van het beleid.

Goed onderzoek naar ontwikkelingsmogelijkheden rondom knooppunt Breukelen De grote aantallen woningen nabij OVknooppunt Breukelen zijn voor op de lange termijn. Dit betekent dat we tijd hebben en Gezonde, nieuwe leefomgeving nabij OV- ook nemen om de verschillende ontwikknooppunt Breukelen kelingsmogelijkheden rondom knooppunt We bouwen na 2030 een groot aantal nieuwe Breukelen goed te onderzoeken. Voor het 84

plangebied van de knoopontwikkeling gaan we uit van een reikwijdte van de genoemde 4 kilometer. Dan is het station in 20 minuten fietsen bereikbaar. Een belangrijk onderdeel van het onderzoek is het optimaal benutten van het stationsgebied door dit gebied te transformeren naar een woon-werkgebied. We onderzoeken op basis van verschillende modellen hoeveel nieuwe woningen mogelijk zijn in dit gebied. Hierbij creëren we ontwikkelruimte door bestaande functies efficiënter en in hogere dichtheid te ordenen en door P&R-voorzieningen anders te gebruiken en inrichten. Toekomstbestendig ontwikkelen bedrijventerrein Breukelerwaard Breukelerwaard is een hoogwaardig bedrijventerrein met bedrijven met allure. Dit bedrijventerrein aan De Corridor is volledig klimaatproof: duurzame energieopwekking, ruimte voor biodiversiteit, hoogwaardige inrichting met veel groen en water. De zichtlocatie langs de A2 is optimaal benut en het hoogwaardige bedrijventerrein is een visitekaartje voor de gemeente. De toename van 9 tot 12 hectare bedrijventerrein is een fantastische injectie voor de werkgelegenheid in de gemeente en regio. De provincie heeft de rode contour hier losgelaten om deze ontwikkeling mogelijk te maken. Revitaliseren en kwaliteitsverbetering bestaande bedrijventerreinen We maken de bestaande bedrijventerreinen toekomstbestendig.

Hiertoe onderzoeken we de mogelijkheden voor intensiveren. Voorop staat een aanzienlijke kwaliteitsverbetering, toekomstbestendigheid, klimaatadaptief en aandacht voor biodiversiteit.

PM 85

6.3 Langzame Vecht Wat speelt er?

Het gebied de Langzame Vecht heeft twee gezichten: de drukkere, levendige westzijde en de rustigere, groene oostzijde. De Straatweg ligt aan de westzijde, net als de oude dorpskernen. De oude hoofdweg tussen Amsterdam en Utrecht is tegenwoordig een relatief drukke provinciale weg. Langs deze weg liggen de (oude) kernen: Oud-Zuilen, Maarssen-Dorp, Breukelen, Nieuwersluis en Loenen aan de Vecht. Van Loenen aan de Vecht steekt de Rijksstraatweg door naar Loenersloot en vervolgt zijn weg langs de Angstel. Het Noordelijk deel van de langzame Vecht wordt ook wel de Boerenvecht genoemd. Ook hier liggen de historische dorpen, Vreeland en Nigtevecht aan de westzijde van de Vecht. Doordat de wegen en dorpen ten westen van de Vecht liggen en er maar een paar bruggen over de Vecht zijn, is de oostzijde veel rustiger. Over het algemeen geldt echter dat er een te grote druk op en langs de Vecht ligt. Iedereen wil hier wonen en recreëren. (zie 5.3, 5.4 en 5.5) Belevingszone Vecht: een tijdloze omgeving De rivier de Vecht is een omgeving die al honderden jaren mensen aantrekt. Het bijzonderste van dit gebied is de rivier de Vecht zelf. Haar vorm, breedte en vaak beboomde oevers, zijn de basis voor de schilderachtige kwaliteit van wat er in eeuwen aan en lang gebouwd is. Het gebied wordt gekenmerkt 86

door een afwisseling van dorpen, buitenplaatsen, landhuizen, kastelen, boerderijen en rivieren. Langs de rivier de Vecht werden kastelen en voorname huizen gebouwd waarvan er nog vele overeind staan, zoals Slot Zuylen, Kasteel Nyenrode en ridderhofstad Gunterstein. In de 17e en 18e eeuw bouwden vooral rijke kooplieden hun buitenhuizen aan de rivier. De zomerse stank van de Amsterdamse singels en grachten dreef hen naar de Vechtstreek. Bekende voorbeelden van de in totaal 72 buitenplaatsen binnen de gemeentegrenzen zijn Goudestein, Over-Holland en Rupelmonde. Het bracht rijkdom en welvaart in de dorpen aan de Vecht. De verbindende weg tussen de verschillende kernen is de N402: een in 1812 door Napoleon aangelegde weg als onderdeel van Route impériale 2 tussen Parijs en Amsterdam. De belevingszone zien we als het gebied waar het samenspel van al deze elementen beleefbaar is.

tieel voor blijvende economische activiteit. De kunst is om de beschikbare ruimte in deze centra zo veel mogelijk te gebruiken voor bezoekers en bewoners en ‘omgevingsruimteverslinders’ als motoren en auto’s op afstand te houden. Ook moeten we kritisch blijven op het vaargebruik, we willen de noodzakelijke overgang naar elektrisch aangedreven vaartuigen stimuleren. Belevingszone Vecht als sturend instrument Binnen de belevingszone zijn veranderingen alleen mogelijk als ze de typische beleving van de Langzame Vecht behouden en/of versterken. De bestaande kwaliteiten op het gebied van erfgoed, cultuurhistorie en landschap zijn leidend. De belevingszone is over het algemeen maar een smalle zone, zeker in de kernen. Daardoor valt een groot deel van het gebied buiten de belevingszone. Hier is de bandbreedte breder voor ontwikkelingen die aanvullend zijn op de typische beleving van de Langzame Vecht.

Visie

Specifieke aandacht hebben we voor de zichtlijnen. In de Langzame Vecht zijn er De zone tussen Vecht en ARK zichtlijnen van en naar de buitenplaatsen, De westzijde van de Vecht is en blijft een de forten (verboden kringen), groepsaccodynamisch gebied. Hier wonen de meeste modaties, molens (molenbiotopen) en beinwoners en er komen veel recreanten. De schermde dorpsgezichten. dorpen groeien geleidelijk door en tussen de dorpen houden we groene gebieden vrij zodat de dorpen niet aan elkaar groeien. Speciale aandacht is er voor de dorpscentra van alle dorpen aan de Vecht. De historische delen van die centra zijn van een uitzonderlijke kwaliteit en ze hebben een groot poten-

Visiekaart Langzame Vecht

87

Zichtlijnen in Langzame Vecht

PM

88

PM

89

6.4 Veenweide oost / plassengebied Wat speelt er?

In het grootste deel van het Plassengebied gaan we door zoals we nu doen. Hierover zijn we tevreden. Het is een gebied met veel natuurschoon en een hoge recreatiewaarde. Rust is een zeer belangrijke waarde in dit gebied. De barrièrewerking van de Vecht met een beperkt aantal bruggen voor auto’s zorgt ervoor dat in dit gebied relatief weinig auto’s komen. Dat willen we graag zo houden. We stimuleren we schone en duurzame vormen van vrijetijdsmobiliteit: fietsen, wandelen en (elektrisch) varen. De Bethunepolder en de Maarsseveense Plassen vragen wel om een nieuwe visie.

Visie

Een nog duurzamere Bethunepolder De Bethunepolder is een diepliggende droogmakerij, waar de kwelwater vanuit heuvelrug en de omgeving heen stroomt. Het Amsterdamse waterwinbedrijf wint deze schone kwel t.b.v. het drinkwater voor Amsterdam. Deze verstoring van het grondwatersysteem is niet duurzaam, het geeft structurele problemen zoals een lager dan mogelijke waterbuffer in de Heuvelrug en versnelde bodemdaling rond de polder. De Bethunepolder is grotendeels eigendom van verschillende overheden. De polder is in het afgelopen decennium opnieuw ingericht en waterpeilen zijn verhoogd. We willen dat de aanzuigende werking van de Bethunepolder verder verminderd wordt tot het laagst mogelijke niveau (onder randvoorwaarde van de waterwinning).

90

Een groter regionaal waterrerecreatiegebied De Maarsseveense Plassen liggen in de gemeente Stichtse Vecht. Er is behoefte aan meer ruimte voor recreatie op en rondom de Maarsseveense Plassen. Ook moeten de recreatievoorzieningen worden gemoderniseerd. Voor de toekomst zien we het hele gebied tussen de Westbroekse Binnenweg en de Gageldijk als één groot dagrecreatiegebied met toegankelijk water als bindend thema. De gemeente heeft niet genoeg geld voor het onderhoud van deze regionale recreatievoorziening. De afgelopen zeven jaar, na opheffing van het recreatieschap, was er geen duidelijke verantwoordelijke partij, waardoor de Maarsseveense Plassen en omgeving zijn verrommeld. Tegenwoordig neemt de gemeente Utrecht ook financiële verantwoordelijkheid voor het behoud van deze recreatievoorziening, die door veel mensen uit Utrecht wordt bezocht. Ontwikkelingen zullen worden afgestemd tussen beide gemeentes. Doelen/visie Plassengebied: • Rust, hoge natuur- en recreatiewaarde koesteren • Aanzuigende werking Bethunepolder verminderen • Update en upgrade Maarsseveense Plassen samen met de gemeente Utrecht

91

7. Programma’s In de vorige hoofdstukken hebben we de visie per thema en gebied nader uitgewerkt en aangegeven welke programma’s we willen gaan inzetten om de visie te bereiken. In dit hoofdstuk beschrijven we kort met welke programma’s, projecten en onderzoeken we uitvoering aan de omgevingsvisie geven. Hierin staat de vraag centraal: Hoe kom van de huidige situatie naar de gewenste situatie? In de omgevingsvisie hebben we bewust geen beleid opgenomen. Wel geven we de opdrachten voor de programma’s aan. Deze dienen in de volgende fase als startpunt voor het uitwerken van de omgevingsprogramma’s.

92

93

7. Programma’s 7.1 Gezondheid voor iedereen

• Programma Geluid (verplicht) • Programma Portofolio streefwaarden WHO • Programma Gezondheid openbare ruimte • Programma Gezondheid bij nieuwbouw 1. Programma Geluid (verplicht) In het kader van de EU-richtlijn Omgevingswet moet er in 2023 een actieplan Geluid gemaakt worden. Dit is meteen het programma Geluid. In 2022 beginnen we hiermee door het opzetten van geluidskaarten. 2. Programma Portofolio streefwaarden WHO Dit programma geeft inzicht en handvatten voor het gebruiken van de streefwaarden WHO als norm voor luchtkwaliteit en geluid. We verzamelen de komende jaren goede voorbeelden en bouwen zo een portofolio op.

7.2 Ruimte voor de verstedelijkingsopgaven

• Programma: ontwikkelingsmogelijkheden rondom OV-knooppunt Breukelen • Project: Hoogwaardig en toekomstbestendig bedrijventerrein Breukelerwaard • Programma: intensiveren en kwaliteitsverbetering bestaande bedrijventerreinen • Programma: Ondernemen aan huis 5. Programma: ontwikkelingsmogelijkheden rondom OV-knooppunt Breukelen We onderzoeken de verschillende ontwikkelingsmogelijkheden rondom knooppunt Breukelen. We maken onderscheid in de ontwikkelingen op korte en lange termijn. Allereerst benutten we de potentie van het stationsgebied optimaal door dit gebied te transformeren naar een aantrekkelijk woonwerkgebied. Daar bovenop onderzoeken we de mogelijkheden voor grote aantallen woningen in een straal van 4 km rond het station. Het station is dan 20 minuten fietsen. De verschillende milieuaspecten, klimaatadaptatie, duurzame energie en gezondheid worden nadrukkelijk meegenomen in dit programma.

3. Programma Gezondheid openbare ruimte Dit programma stimuleert een gezonde leefstijl voor iedereen door de inrichting van de openbare ruimte hierop te richten. De openbare ruimte is groen en nodigt uit tot 6. Project: Hoogwaardig en toekomstbebewegen en ontmoeten. Inclusiviteit is altijd stendig bedrijventerrein Breukelerwaard uitgangspunt. De gemeente heeft de Provincie Utrecht verzocht om de uitbreiding van het bedrijven4. Programma Gezondheid bij nieuwbouw terrein Breukelerwaard mogelijk te maken Dit programma stelt een kader/advies op met tenminste 9-12 ha. (bruto). De Provincie hoe gezondheid meegenomen moet worden heeft daarop de rode contour hier losgelabij nieuwbouw. Hierin kunnen de uitkom- ten. Belangrijke uitgangspunten zijn: een sten van de andere programma’s m.b.t. ge- uitstekende bereikbaarheid, benutten zichtzondheid meegenomen worden. locaties en volledig klimaatproof. Dit bedrijventerrein moet en visitekaartje voor de gemeente zijn. 94

7. Programma: intensiveren en kwaliteitsverbetering bestaande bedrijventerreinen Dit programma stelt een kader/advies op hoe bestaande bedrijventerreinen toekomstbestendig en kwalitatief beter worden. Belangrijk zijn een aanzienlijke kwaliteitsverbetering, klimaatadaptief en aandacht voor biodiversiteit. 8. Programma Ondernemen aan huis Dit programma maakt het ondernemen aan huis makkelijker voor kleine ondernemers in zowel de kernen als het buitengebied. We staan in gebieden met een woonbestemming de combinatie wonen en retail toe, waardoor mensen gemakkelijk een bedrijfje kunnen runnen aan/bij huis. In nieuwe woongebieden houden we hier ook rekening mee. Denk bijvoorbeeld aan het bouwen/toestaan van ruime garages, maar ook aan voldoende parkeergelegenheid. Beleid • Programma Economie 2020-2030 • Toekomstvisie Bedrijventerreinen PM: Zijn de genoemde opdrachten al beantwoord /geborgd in bestaand beleid?

7.3 Bereikbaar blijven in een steeds vollere regio

• Ontwikkelen en realiseren volledig en fijnmazig routenetwerk voor fietsers • Programma mobiliteit (GVVP) en wandelaars, inclusief extra fiets- en • Programma Smart Mobility en wandelbruggen over de Vecht en het deeleconomie Amsterdam-Rijnkanaal. • Programma Intensiveren gebruik stations • Koesteren autoluwe gebieden: Veenweidegebieden west en oost 9. Programma Smart Mobility en • Oppakken door bewoners aangereikte deeleconomie verbeterpunten verkeersveiligheid en beIn dit programma laten we verdiepend onreikbaarheid (enquête 2020 + webinars) derzoek doen naar de verschillende vormen van Smart Mobility en deeleconomie en hoe we deze voor de bewoners van Stichtse Vecht kunnen optimaliseren. 10. Programma Intensiveren gebruik stations In dit programma onderzoeken we hoe we het gebruik van onze stations kan toenemen. Hiervoor gaan we in-en uitstappers structureel monitoren en we maken een plan van aanpak om daar meer gebruikers naar toe te krijgen. Met de monitoring en het plan van aanpak maken we een ‘lerend systeem’ waarbij we steeds meer inzicht krijgen in de ‘dingen die werken’ om reizigers naar de stations te krijgen. 11. Omgevingsprogramma mobiliteit (GVVP) Dit programma pakt verschillende opdrachten m.b.t. mobiliteit op en werkt deze nader uit. • Transitie naar schoon en duurzaam vervoer.

• Uitwerken locaties, bereikbaarheid, voorzieningen en aan te bieden vervoersvormen Groene Poorten. Streven is bij of in de buurt van elke afslag van A2 en ring Utrecht een Groene Poort te ontwikkelen.

7.4 Prettig wonen in de kernen

• Programma Elke kern (wijk) een eigen leefbaarheidsbalans • Programma Identiteit per kern • Programma Ruimte voor eigen initiatief en ontmoeting • Programma Volledig voorzieningennetwerk • Programma Bouwen bij de kleine kernen • Programma Groen in en rondom de kernen 12. Programma Elke kern (wijk) een eigen leefbaarheidsbalans De gemeente gaat het gesprek over leefbaarheid in de kernen opstarten en faciliteren. Elke kern (en wijk) krijgt zijn eigen leefbaarheidsgesprek. Daarbij gaan we aan de bewoners vraagstukken voorleggen als: • Als je als kern 1 voorziening erbij mag, waar zou je dan als gemeenschap voor kiezen? • Als je als kern 1 ding kwijt zou kunnen, waar wil je als gemeenschap dan vanaf? Voor elke kern bepalen we samen met de bewoners de balans tussen de gewenste bevolkingsopbouw, de noodzakelijke voorzieningen (kern en omgeving), de benodigde woningen (type en hoeveelheid) en de ruimte voor economische dynamiek. De samenhang tussen de kernen is hierbij erg belangrijk. Bij de kleine kernen sturen we op een verbonden vitaliteit. De gemeente stimuleert hierbij ook de onderlinge samenhang tussen de verschillende kernen.

95

13. Programma Identiteit per kern Dit programma legt samen met de bewoners de identiteit per kern vast. Dit onderdeel kan geïnventariseerd worden in het programma Elke kern een eigen leefbaarheidsbalans. De identiteit is niet statisch, maar dynamisch. Aan de verhaallijnen uit het verleden, worden in het heden en de toekomst nieuwe verhaallijnen toegevoegd. Het is belangrijk de sfeer en identiteit goed te pakken en nieuwe initiatieven hierop aan te laten sluiten. 14. Programma Ruimte voor eigen initiatief en ontmoeting Dit programma zoekt uit hoe er zo optimaal mogelijk ruimte gegeven kan worden aan de samenleving om activiteiten te organiseren die goed zijn voor de sociale cohesie. Denk aan een dorpsfeest, een jaarmarkt, een kerstactiviteit, etc. Ideeën die voor blijvende fysieke veranderingen zorgen worden overlegd met de gebiedsregisseur, die op zijn/ haar beurt het idee binnen het gemeentehuis in goede banen leidt.

woningen bij de kleine kernen. Uit de leefbaarheidsbalans per kern (wijk) komt naar voren wat de kern zelf als wensbeeld heeft m.b.t. nieuwe woningen. De verwachting is circa 1.500 woningen bij te bouwen tot 2040. Hiervan zijn er al 1.400 voorzien in de periode tot 2030. Ook hier wordt een inhaalslag gemaakt. We bouwen betaalbare koopwoningen voor starters (Nationale Hypotheek Garantie) en ook sociale huurwoningen. Door aanbodgestuurd te bouwen, verminderen we de wachtlijsten voor sociale huur. Voor ouderen bouwen we kleine woningen/ appartementen in de kleine kernen, zodat zij in hun dorp kunnen blijven wonen. Op deze manier komt er ook doostroming. Lokale mensen kunnen we voorrang geven via het principe van kernbinding.

17. Programma Groen in en rondom de kernen Inventariseren of voor iedereen binnen 500 meter een parkje, natuurgebied of omliggend landschap bereikbaar is. Ervoor zorgen dat dit het geval is. Daarnaast het vergroe15. Programma Volledig nen van straten, buurten en wijken stimuvoorzieningennetwerk leren door een wijken- en dorpenwedstrijd Dit programma houdt het totaaloverzicht (groen, groener, groenst). De prijs is een van de voorzieningen in heel Stichtse Vecht. geldbedrag voor het winnende groenproject Belangrijk is dat alle bewoners de benodigde en medewerking vanuit de gemeente. voorzieningen kunnen bereiken. De negen kleine kernen hebben zelf de benodigde ba- Beleid sisvoorzieningen en voor een uitgebreider • Actualisatie woonvisie 2017-2022 aanbod gaan zij naar de grote kernen. • Kader Woningmarktanalyse • Quick-scan lokale woonbehoefte Stichtse 16. Programma Bouwen bij de kleine kernen Vecht 2028-2040 In dit programma houden we het totaaloverzicht van de te bouwen nieuwe passende 96

7.5 Ruimte voor recreatie

• Programma Spreiding van recreanten • Programma Focus op kwaliteit en identiteit • Programma Faciliteren verhaallijnen • Programma Ondernemerskansen in recreatie- en ontspanningseconomie 18. Programma Spreiding van recreanten Dit programma maakt een uitvoeringsagenda om de overlast van recreanten tegen te gaan en ideeën te ontwikkelen om de recreanten te spreiden over de hele gemeente. Het routenetwerk en de duurzame vrijetijdsmobiliteit zijn opgenomen in het programma Mobiliteit. 19. Programma Focus op kwaliteit en identiteit Dit programma maakt een handreiking voor initiatieven met de focus op kwaliteit en identiteit. Een initiatief draagt bij aan de kwaliteit/identiteit als het inspeelt op de cultuurhistorische verhaallijnen, de gewenste transitie van Veenweidegebied West en/of een verdienmodel genereert voor het behoud en de ontwikkeling van algemeen goed ofwel het aantrekkelijke decor van natuur, landschap en erfgoed. Veel voorwerk voor dit programma is al verricht. In ‘De kracht van de Stichtse Vecht’ staan de verhaallijnen en kernkwaliteiten goed beschreven. In het ‘Trendlijnenrapport’ is aangegeven hoe cultuurhistorie en landschap meegenomen moeten worden in de integrale belangenafweging.

20. Programma Faciliteren verhaallijnen Dit programma maakt de verhaallijnen van Stichtse Vecht breed bekend en gemakkelijk toegankelijk voor ondernemers die willen aanhaken op de verhaallijnen. Een monument, een cultuurhistorisch relict, een authentiek landschap. Het wordt voor veel mensen pas mooi als ze er het verhaal bij kennen. We delen kennis en data over al deze bijzonderheden, zodat ondernemers een passend verhaal bij hun initiatief kunnen maken, waardoor de geschiedenis een nieuwe dimensie krijgt. We dagen ondernemers uit om verhaallijnen op te pakken. Veel voorwerk voor dit programma is al gedaan. In ‘De kracht van de Stichtse Vecht’ en het ‘Trendlijnenrapport staan de verhaallijnen en trendlijnen al goed beschreven. 21. Programma Ondernemerskansen in recreatie- en ontspanningseconomie Dit programma is een inspiratiekader voor ondernemers die kansen willen benutten in de recreatie- en ontspanningseconomie. We verzamelen goede voorbeelden en verdienmodellen van elders. Beleid: • Beleidsplan Waardevol Toerisme Stichtse Vecht 2021-2023 • Trendlijnenrapport • De Kracht van de Stichtse Vecht

7.6 Toekomstbestendig vitaal platteland

• Programma ontwikkelruimte versus omgevingsbeslag • Programma Verbreding van de landbouw • Programma natte(re) vormen van melkveehouderij (zie 5.7.3 en 7.1) • Programma Integraal en toekomstbestendig plan Veenweide West 22. Programma ontwikkelruimte versus omgevingsbeslag In dit programma monitoren we het omgevingsbeslag van de verschillende agrarische bedrijven. Het omgevingsbeslag van de agrarische productieprocessen moet kleiner worden. Het basisprincipe is dat een agrariër ontwikkelruimte kan verdienen door het omgevingsbeslag van zijn/haar bedrijf te verkleinen. Vragen die beantwoord moeten worden zijn: Wat is de stip op de horizon qua omgevingsbeslag en wat zijn de tussenstappen? Hoeveel en wat voor ontwikkelruimte staat er tegenover hoeveel minder omgevingsbeslag? Kan een agrariër zijn verkleinde omgevingsbeslag verhandelen? Zo ja, welk percentage? Wat is een substantiële landschappelijke en/of maatschappelijke meerwaarde bij opschaling en meer omgevingsbeslag?

29. Programma natte(re) vormen van landbouw (zie klimaatverandering) 24. Programma Integraal en toekomstbestendig plan Veenweide West In dit programma werken we samen met bewoners, organisaties, organisaties en agrariërs aan een integraal, gebiedsgericht en toekomstbestendig plan voor het gebied Veenweide West. Onderdeel daarvan is dat we samen met de agrariërs kijken hoe en waar we het gebied kunnen vernatten, zodat we de bodemdaling en veenoxidatie stoppen/vertragen. We geven invulling aan de transitie van een open monofunctioneel landbouwgebied naar een kleinschalige, biodiverser en multifunctioneel platteland.

25. Programma Ecologische verbindingszones realiseren Op de kaart van de POVI en ook in het rapport U16 Ruimtelijke opgave Groen & Landschap 2020-2040 staan (robuuste) ecologische verbindingen getekend. In dit programma gaan we hieraan invulling geven. We zomen in op de pijlen en brengen de eigendomssituatie, de aanwezige ecologische kwaliteiten en knelpunten in kaart. Bij nieuwe ontwikkelingen onder of nabij de getekende pijlen zetten we in op ecologische meerwaarde creëren en een ruimtelijke bij23. Programma Verbreding van de landbouw drage aan de ecologische verbinding. Stimuleringsprogramma waarbij de gemeente agrariërs die willen verbreden stimuleert en waar mogelijk faciliteert. Hierbij hoort een overzicht van bestaande (en nieuwe) subsidiemogelijkheden.

97

7.7 Zichtbaar reageren op klimaatverandering

28. Programma bodem- en watergeschiktheid voor ontwikkelingen Programma Bewustwording reageren op Met dit programma voorkomen we dat we klimaatverandering dat nieuwe ontwikkelingen niet toekomstbe• Programma Meer ruimte voor water en stendig zijn. We maken een bodem- en wagroen tergeschiktheidskaart voor ontwikkelingen. • Programma: bodem- en watergeschiktDeze kaart heeft een signaalfunctie. Bij grote heid voor ontwikkelingen en kleine alarmbellen is een gesprek met een • Programma natte(re) vormen van landbodem- en waterdeskundige noodzakelijk, bouw (zie 5.6 en 7.1) waarbij ingezoomd wordt op het desbetref• Programma Integraal en toekomstbesten- fende gebied en de gewenste ontwikkeling. dig plan Veenweide West (zie 5.6) Gekeken wordt naar: Kan het ergens anders • Programma handreiking zonne-energie beter? Is het met technische oplossingen op land mogelijk te maken? Wat is het risico en wie • Programma Nieuwe bomen en struiken draagt het risico? planten 29. Programma natte(re) vormen van landbouw 26. Programma Bewustwording reageren op Overzicht van mogelijke verdienmodellen klimaatverandering voor de melkveehouderij in een natter en Veel bewoners en ondernemers zijn zich kleinschaliger veenweidegebied. Verzamelen ervan bewust dat het klimaat verandert. De van goede praktijkvoorbeelden en voorbeelbewustwording van welke ruimtelijke ingre- den uit studies.

Tevens studie naar verschilpen het reageren op de klimaatverandering lende opties om het veenweidegebied te vraagt is veel kleiner. Dit programma geeft vernatten: onderwaterdrainage, peilifixatie, de bewoners en ondernemers inzicht in wel- permanente inundatie en optoppen. Wat ke ruimtelijke ingrepen nodig zijn. zijn de voor- en nadelen van de verschillende opties en waar/hoe zijn ze toe te passen? 27. Programma Meer ruimte voor water en groen 24. Programma Integraal en toekomstbeDit programma brengt in beeld waar meer stendig plan Veenweide West ruimte voor water en groen m.b.t. waterber- Zie toekomstbestendig vitaal platteland ging en verkoeling nodig is. Vervolgens maken we een plan hoe we dit gaan doen en voeren dit ook uit. Samen met programma meer groen in en rondom kernen.

98

30. Uitvoeringsplan zonnevelden Dit uitvoeringsplan beschrijft o.a. het proces en de ruimtelijke procedures voor zonnevelden. Dit plan is in 2021 gereed. PM We zien kansen in de beoogde transformatie van Veenweidegebied West. In het kleinschaligere, meer besloten landschap zijn zonnevelden beter in te passen m.b.v. nieuwe landschapselementen. Hoe wordt dit meegenomen?

7.8 Gebiedsprogramma’s

• Programma Maarsseveense plassen • Programma Integraal en toekomstbestendig plan Veenweide West (=24) • Programma identiteit per kern (=13) • Programma elke kern (wijk) een eigen leefbaarheidsbalans (=12) • Programma Hoogwaardig en toekomstbestendig bedrijventerrein Breukelerwaard (=6) • Programma Ontwikkelingsmogelijkheden woningbouw rondom OV-knooppunt Breukelen (= 5) • Programma Bethunepolder 31. Programma Maarsseveense Plassen Samen met de gemeente Utrecht 32. Programma Bethunepolder Samen met Staatsbosbeheer

99

8. Data en technologie in omgevingsbeleid Dit hoofdstuk gaat in op de kansen die data en technologie bieden voor het omgevingsbeleid. Deze technologische ontwikkelingen zijn veelal autonome ontwikkelingen voor de gemeente. Ze komen op ons af en we moeten/willen er wat mee. De opgave rond technologie is om de impact en mogelijkheden te duiden én om ze adequaat te begeleiden.

100

101

8. Data en technologie Technologie

Een belangrijke ontwikkeling is de technologische ontwikkeling. Vooral digitalisering heeft grote gevolgen. Deze gaat vaak sneller dan we denken. De landbouwbedrijfsvoering is volop aan het veranderen en technologie en robotisering zijn daar een steeds belangrijker onderdeel van. Op het gebied van toerisme en recreatie spelen diverse ontwikkelingen. Eén voorbeeld daarvan is de introductie van ‘real time’ informatie over een gebied. Hoeveel mensen zijn er aan het recreëren langs de Vecht of zitten op het plein in Breukelen?, is er ergens een bepaalde vogel gespot?, is er een ‘pop-up’-nachtelijk (en illegaal) evenement langs de Maarseveense plassen? ‘Virtual en augmented reality’ ontwikkelen zich snel. Dit opent geheel nieuwe mogelijkheden voor de beleving van onze omgeving. Stel je voor dat je met een AR-bril op langs de Vecht beweegt en dat de landhuizen zich aan je tentoonstellen met een verhaal? Dit is geen sciencefiction, maar een van de commerciële lijnen van technologie.

Kennis

Waar technologie een voortdurende motor achter verandering is, komt kennis in onze samenleving centraal te staan. Met kennis kun je de samenleving beïnvloeden, organiseren én inspelen op mogelijkheden van technologie. Daar komt bij dat het bewaren van gegevens zo goedkoop geworden is dat er geen (bewaar)selectie meer nodig is. Kennis is dermate waardevol geworden dat er een soort ‘jacht op data’ ontstaan is. Omdat kennis zo waardevol is, is het onverantwoord deze te verspillen. Overheden, ook wij als gemeente Stichtse Vecht zijn een van de grootste dataverzamelaars en de grootste speler in de verdeling van rechten op data; direct en indirect. Zo registreren wij bijvoorbeeld alle verhuisbewegingen van onze inwoners. Maar wij doen daar niets collectiefs mee, wij weten bijvoorbeeld niet welke veralgemeniseerde verhuisbewegingen er binnen onze gemeente zijn.

De opgave voor kennis is dat we als overheid een strategie voor het omgaan met Technologische ontwikkelingen zijn, vanuit kennis en data ontwikkelen. Een onderdeel gemeentelijk perspectief, autonome ontwik- daarvan is het afdwingen en organiseren van kelingen. Ze vragen een lokaal antwoord en kennisdeling. een inbedding. Wie de ontwikkelingen rond Airbnb in Amsterdam volgt, ziet dat dat nog Kennis ontwikkelt zich in een kennisketen. De hoofdstappen zijn:• Data (geregistreereen hele klus kan zijn. de gegevens);• Informatie (toegankelijk geDe opgave rond technologie is om de im- maakte data);• Kennis (betekenisvolle inforpact en mogelijkheden van ontwikkelingen matie);• Actie (toegepaste kennis). Verspreid te duiden (omdat ze nieuw zijn is dit wezen- door deze omgevingsvisie zijn kennis en lijk, er is geen bestaand kader voor) én om technologievoorstellen opgenomen. Om deze voorstellen ook te kunnen uitvoeren is ze adequaat te begeleiden. een structuur nodig waarbinnen beslissin102

gen over kennis genomen kunnen worden. We gaan een start maken met technologie en kennisbeleid. In eerste instantie willen we een fundament rond de kennisketen opbouwen.

Datagerichte beleidsontwikkeling, datamining, privacy en monitoring

In 2020 en 2021 maken we als samenleving intensief kennis met datagerichte beleidsontwikkeling rond de pandemie. Er worden meetbare doelen gesteld (aantallen ziekenhuisopnames), signaalwaarden gezocht, en voortdurend wordt er door middel van trail- and error beleid rond openstelling van de economie ontwikkeld. Langzaamaan ontstaat zo inzicht in de relatie tussen de beleidskeuzes enerzijds en de effecten anderzijds. Dit is een ‘lerende beleidsomgeving’. Dergelijke lerende beleidsomgevingen zijn bij ons in ieder geval zinvol rond vragen van verkeersstromen, dalende veenbodems, recreatief gebruik van het gebied, waardeontwikkeling (cumulatie van kennis), optimaal woninggebruik, bezoekersstromen in grote kernen en de ontwikkeling van ons energiegebruik.

ken om data te verzamelen, waar bewaar je Eerste stappen naar kennisbeleid In vervolg op deze omgevingsvisie zullen de data, van wie zijn ze etc? we een technologie- en kennisvisie maken Voor ons als overheid is de situatie vrij een- die aangeeft op welke manier we de lerende voudig. Wij verzamelen soms persoonsdata omgevingen rond de genoemde onderweromdat dat wettelijk moet. Daarnaast kunnen pen kunnen gaan opbouwen. Daarin zal ook wij alleen data verzamelen die in anonieme aandacht zijn voor de opslag van data (‘davorm waarde hebben of openbaar gemaakt tawarehouse’) en een relatie worden gelegd kunnen worden, dus in principe anoniem met het DSO. Expliciet zal aandacht worden zijn. Als wij bijvoorbeeld verkeersbewegin- besteed aan de organisatie van onze beleidsgen tellen dan is de registratie van een ‘band productie en de dataverzameling die daar z over een lint’ een anonieme registratie maar voor nodig is. een registratie van een nummerbord niet. Registratie van nummerborden kan alleen als daar een wettelijke basis onder ligt. En als we stellen dat opbrengstgegevens van zonnepanelen realtime met ons gedeeld moeten worden dan is het voor ons uitstekend als de eigenaar van de data die anoniem doorgeeft, bijvoorbeeld via de leverancier van de panelen.

Rond deze onderwerpen zullen we dan ook gaan bouwen aan een lerende beleidsomgeving. Daarmee borgen we direct ook de monitoring van beleid die de omgevingswet van ons vraagt. Het verzamelen van data die de basis van deze lerende beleidsomgevingen kunnen zijn is een belangrijk punt. Hoe kun je de privacy waarborgen, hoeveel kosten wil je ma103

Opgesteld door LOS stadomland B.V. in opdracht van de gemeente Hengelo Postbus 142 5201 AC ‘s Hertogenbosch Reutsedijk 9 5264 PC te Vught Tel: 073 - 7113770 info@losstadomland.nl www.losstadomland.nl