Document · PDF

Werkdocument Omgevingsvisie Stichtse Vecht, versie 8-4-2021.pdf

Informatieve commissie I 20 april 2021, gemeente Stichtse VechtBij agendapunt: 3. 19:30: Concept Ontwerp Omgevingsvisie, inclusief Vitaal Platteland.23.249 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Omgevingsvisie Stichtse Vecht ‘t beste van twee werelden

Inhoudsopgave

LOS stadomland B.V. Postbus 142 5201 AC ‘s Hertogenbosch Nieuwe Linie 1-3, 5264 PJ Vught

Tel: 073 - 7113770 info@losstadomland.nl www.losstadomland.nl

datum: 6 april 2021 status: werkdocument

Voorwoord Samenvatting

4 6

1. Inleiding 1.1 Waarom een omgevinsgvisie? 1.2 Omgevingsvisie onder de Omgevingswet 1.3 Toepassing omgevingsvisie 1.4 Fysieke leefomgevings integraal meenemen 1.5 Hoe is de visie tot stand gekomen?

8 8 8 8 8 10

2. Uitvoeringsfilosofie 2.1 Samenwerken 2.2 Strategische sturing met de omgevigswet

14 16 16

3. Het verhaal van Stichtse Vecht - anno 2021 3.1 Stichtse Vecht, een unieke gemeente 3.2 Juist de unieke combinatie is de grote kracht 3.3 Snelle Vecht 3.4 Langzame Vecht 3.5 Veenweidegebied 3.6 Kwaliteiten vanuit historische ontwikkeling

20 22 22 24 24 24 24

4. Strategie

5. Thema’s 5.1 Gezondheid voor iedereen 5.2 Ruimte voor de verstedelijkingsopgave 5.3 Goede bereikbaarheid in een steeds vollere regio 5.4 Prettig leven in de kernen 5.5 Ruimte voor recreatie 5.6 Toekomstbestendig en vitaal platteland 5.7 Zichtbaar reageren op de klimaatverandering

38 40 44 48 52 58 64 68

6. Gebieden 6.1 Veenweide West 6.2 Snelle Vecht 6.3 Langzame Vecht 6.4 Veenweide Oost / Plassengebied

76 80 82 84 86

7. Programma’s

8. Data en technologie in omgevingsbeleid

Voorwoord Wethouder Jeroen Willem Klomps Tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst

Tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst Tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst

Samenvatting Tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst

Visiekaart Omgevingsvisie Stichtse Vecht

Tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst Tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst Tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst

tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst tekst z

1. Inleiding 1.1 Waarom een omgevingsvisie?

De wereld om ons heen verandert in hoog tempo en wordt steeds complexer. We staan voor een groot aantal opgaven: gezondheid voor iedereen, de vitaliteit van de kleine kernen, het inspelen op de klimaatverandering, een toekomstbestendig platteland, de toenemende recreatiebehoefte, ruimte bieden aan de verstedelijkingsopgave, het zorgvuldig inpassen van de energietransitie, het bereikbaar blijven, etc. Al deze opgaven vragen ruimte. Tegelijkertijd hebben we een fantastisch mooie gemeente. Wij zijn dié goede bereikbare, groene oase binnen al dat stedelijke geweld. Wij hebben een geschiedenis waar je U tegen zegt en onze landschappelijke en cultuurhistorische waarden zijn ongeëvenaard. Hoe gaan we met dit alles om? Wat is een goede balans? Daarom maken we als gemeente, samen met u, een lange termijnvisie voor de hele gemeente.

1.2 Omgevingsvisie onder de Omgevingswet

De omgevingsvisie is een van de belangrijkste beleidsinstrumenten voor ons als gemeente Stichtse Vecht onder de Omgevingswet. Hierin leggen we onze lange termijnvisie vast. De omgevingsvisie is het centrale instrument. Hierin maken we keuzes die gevolgen hebben voor het gebruik en de inrichting van de andere instrumenten, zoals het omgevingsplan en de omgevingsprogramma’s. Een van de hoofddoelen van de omgevingswet is vereenvoudiging van het beleid. Daartoe richten we ons beleid samenhangend en overzichtelijk in. Als het beleid voor de fysieke leefomgeving is ge8

koppeld aan de omgevingsvisie. In de omgevingsvisie leggen we de doelen voor de fysieke leefomgeving vast. Het is een strategisch verhaal waarin we de gewenste situatie beschrijven en antwoord geven op de vraag: Wat moeten we nu doen om in 2030-2040 een steeds betere leefomgeving te krijgen?

zochten we inderdaad al naar de balans tussen veel verschillende aspecten. Maar een steeds belangrijker aspect als gezondheid ontbrak nagenoeg.

In de ruimtelijke ordening stond het gebruik van de grond centraal: wat mag je met de grond en welke voorwaarden zitten daaraan 1.3 Toepassing omgevingsvisie vast? Grond heeft een eigenaar. Maar de fyDe omgevingsvisie bevat doelen voor de sieke leefomgeving is van ons allemaal. We ontwikkeling van de fysieke leefomgeving in geven enkele voorbeelden: Het geluid dat ik heel Stichtse Vecht. De visie wordt op vier maak, wordt jouw geluid als dat in de openmanieren gebruikt: bare ruimte is of als het buiten mijn grond• Richtinggevend voor beleid en specistuk komt. Jouw lucht is mijn lucht als je fieke thema’s en het nog op te stellen een kachel aansteekt, die rook naar mij laat omgevingsplan. In dit omgevingsplan waaien. De ziektekiemen van jouw veestapel worden de regels voor de omgeving vast- worden misschien mijn ziekte als ze meegegelegd (opvolger bestemmingsplan en nomen worden door de lucht etc. Daarom verordening). nemen we aspecten als gezondheid en be• Als kader en inspiratie voor plannen en leving nu veel nadrukkelijker mee binnen de initiatieven vanuit burgers, ondernemers integrale belangenafweging. en organisaties.

• Als toetsingskader om te bepalen of een De wetgever heeft om het belang van een geplan of initiatief bijdraagt aan de gezazonde leefomgeving te benadrukken het vermenlijk vastgestelde doelen/ambitie en plicht gemaakt om het aspect gezondheid op welke onderdelen bijsturing nodig is. mee te nemen in alle afwegingen. Met de om• Biedt kaders voor toekomstige sturing gevingswet is het een taak van de gemeente van de gemeente en spelregels over hoe om keuzes te maken over gezondheidsapartijen in de omgeving worden betrokspecten als het gewenste geluidsniveau, ken bij ontwikkelingen. de gewenste luchtkwaliteit, de ziektedruk, etc. en deze keuzes ook te onderbouwen. Standpunten over gezondheidsaspecten 1.4 Fysieke leefomgeving intergaal kunnen direct gevolgen hebben voor de gemeenemen bruiksmogelijkheden van gronden. Echt anders in de Omgevingswet is dat de hele fysieke leefomgeving integraal meegenomen moet worden. Deden we dat niet al? Gedeeltelijk. Vanuit de ruimtelijke ordening

Plangebied 9

1.5 Nationaal, provinciaal en regionaal beleid

Regionale Adaptatie Strategie (RAS) In het regionale samenwerkingsverband Water & Klimaat is de regionale klimaatadaptatiestrategie vastgesteld. Doel is dat de regio in 2050 de gevolgen van klimaatverandering op kan vangen. De RAS verbindt regionale klimaat- en watervraagstukken. Met de RAS sluiten we aan op landelijke en provinciale visies en programma’s gericht op klimaatadaptatie. We kijken naar gezamenlijke opgaven én kansen en vragen gezamenlijk subsidie aan.

Deze gemeentelijke omgevingsvisie (GOVI) Stichtse Vecht staat niet op zichzelf, maar hangt samen met het regionale, provinciale en nationale beleid. Zo heeft de Rijksoverheid de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) opgesteld en de Provincie Utrecht de Provinciale Omgevingsvisie (POVI). Ook in het regionale samenwerkingsverband U16 is ruimtelijk beleid geformuleerd: RES, RAS en REP. Wij schetsen in onze omgevingsvisie het perspectief van Stichtse Vecht op deze verschilRuimtelijk Economisch Programma (REP) lende visies. In U-16 verband maken gemeenten en waterRegionale Energiestrategie (RES) schappen regionale strategische keuzes op We werken samen met de 16 Utrechtse ge- het gebeid van wonen, economie, energie, meenten, twee waterschappen, de provincie landschap en mobiliteit. Utrecht en stakeholders aan een Regionale De regionale visie, zoals beschreven in de Energiestrategie (RES). We staan voor een het integraal ruimtelijk perspectief landt in ingrijpende energietransitie, waarbij we onze omgevingsvisie. De regio Utrecht kiest moeten overstappen naar hernieuwbare en ervoor om de grote woningbouwopgave te duurzame energiebronnen. Het landelijke concentreren in stdelijk kerngebied en in Klimaatakkoord geeft hiervoor de richting een aantal grotere regionale kernen. Voor de aan met een beoogde CO2-reductie van 49% selectie van potentiële locaties zijn als voorin 2030 t.o.v. 1990.

De RES geeft inzicht in waarden nabijheid, goede bereikbaarheid en de mogelijkheden van het grootschalig op- de te verwachten regionale mobiliteitsbewekken van duurzame energie tot 2030 hoeften gebruikt. Zo is in de regio gekozen en de periode daarna. De ruimte voor het voor de volgende ladder van verstedelijking: grootschalig opwekken van duurzame ener- 1. op binnenstedelijke/-dorps locaties nabij gie is beperkt. Dit jaar (2021) hebben we een bestaande OV-knooppunten duidelijk beeld van de mogelijk opwek van 2. op buitenstedelijke/-dorpse locaties nabij zonne- en windenergie in de regio voor de bestaande OV-knooppunten periode tot 2030 en de periode erna. Hoe we 3. ontwikkelkansen nabij nieuwe OVhier in Stichtse Vecht aanwerken komt aan knooppunten en buitenstedelijk met bod in deze omgevingsvisie en is verder uithoogwaardige OV. gewerkt in het gemeentelijke energiebeleid Het grootste deel van de woningbouwop(o.a. beleidskader zonnevelden). gave wordt in de stad Utrecht opgevangen. Met deze keuze wordt het landelijk gebied 10

ontzien. Voor de resterende opgave zijn zeven regiopoorten aangewezen, waaronder Breukelen. In het Ontwikkelperspectief is ruimte om na 2030 nog 30.000 woningen te bouwen in de zeven regiopoorten. Naast deze kwantitatieve opgave speelt er ook nog een kwalitatieve opgave. Met de “Regiodeal Aanpak Vitale wijken” heeft de U10 regio met het Rijk afspraken gemaakt over het verbeteren van de leefbaarheid en veiligheid in wijken. Provinciale omgevingsvisie (POVI) De POVI Utrecht is in maart 2021 vastgesteld. De provincie werkt met zeven beleidsthema’s: • Stad en land gezond • Klimaatbestendig en waterrobuust • Duurzame energie • Vitale steden en dorpen • Duurzaam, gezond en veilig bereikbaar • Levend landschap, erfgoed en cultuur • Toekomstbestendige natuur en landbouw De beleidsdoelen van de provincie en Stichtse Vecht hebben veel overlap. Zo staat in de POVI o.a. opgenomen dat de OVknooppunten Breukelen en Maarssenbroek potentiële locaties voor integrale ontwikkelingen wonen-werken zijn. Ook is er aandacht landschap, erfgoed en cultuur met het verzilveren van de kansen van de Nieuwe Hollandse Waterlinie en de Stelling van Amsterdam. Daarnaast wordt het Natura2000 gebied gekoesterd en het grote natuursysteem versterkt tussen Maarssen en Breukelen en tussen Loenersloot en Nigtevecht. Verder is er aandacht voor het ontwikkelen van de groenblauwe en recreatieve structuur, o.a.

langs de Vecht. 11

Online bijeenkomsten

Tijdens vier online bijeenkomsten dachten inwoners, ondernemers en andere belanghebbenden mee over de toekomst van Stichtse Vecht. Aan de hand van stellingen gingen we het gesprek aan met bijna 170 mensen over thema’s als woningbouw en leefbaarheid, het belang van natuur en recreatie en duurzame energie. De opbrengst van de bijeenkomsten vatten we samen in een uitgebreid verslag.

1.5 Hoe is de visie tot stand gekomen? Participatie: samen de omgevingsvisie maken

We zien de omgevingsvisie als kans en stimulans om alle partijen vanaf het begin actief en intensief te betrekken bij het ontwikkelen van beleid. Niet alleen om het draagvlak te vergroten, maar vooral ook om waardevolle lokale kennis en inbreng op te halen en te verwerken tot een evenwichtige visie die aansluit op de praktijk en waar betrokkenen mee aan de slag kunnen. De omgevingsvisie hebben we dus niet alleen gemaakt. Deze visie is het resultaat van een intensieve samenwerking tussen de gemeente, inwoners, ondernemers en andere belanghebbende organisaties.

Kader

De gemeenteraad stelde op 1 juli 2019 het Kaderstellend koersdocument Omgevingsvisie vast. Daarmee gaf de raad het college de opdracht om de omgevingsvisie op te stellen. Binnen de ambtelijke organisatie gingen we vervolgens aan de slag met de trends en ontwikkelingen die het meest belangrijk zijn voor de omgevingsvisie. Hieruit kwamen drie opgaven waar de omgevingsvisie een antwoord op moet geven: 1. Zorgen voor een aantrekkelijke, bereikbare en gezonde leefomgeving voor wonen, werken en recreëren; 2. Versterken van de kwaliteit van cultuurhistorie, landschap en natuur; 3. Inspelen op klimaatverandering en ruimte maken voor energietransitie.

november 2019

februari 2020

Stakeholdersbijeenkomsten

In november 2019 en februari 2020 gingen we in gesprek met beroepsstakeholders. We bespraken met hen het proces om tot de omgevingsvisie te komen, de opgaven waar de omgevingsvisie een antwoord op moet geven en de regionale ontwikkelingen waar de omgevingsvisie raakvlakken mee heeft. Ook gingen we met hen aan de slag om de thema’s te bepalen die belangrijk zijn voor Stichtse Vecht. Dat waren onder meer: wonen, water en klimaat, duurzame energie en groen en landschap.

Gedurende het hele traject bespraken we met de gemeentelijke beleidsmedewerkers tijdens verschillende maakdagen de informatie die we hadden opgehaald, de rode draad die we daaruit konden halen en de belangrijkste conclusies die we daaruit konden trekken. Vervolgens werkten we een eerste visie op hoofdlijnen uit aan de hand van de thema’s die aansluiten op de opgaven. [hier moet nog tekst bij komen straks, bijv. over het aanpassen van de visie n.a.v. de reacties uit de stakeholdersbijeenkomsten in april, de enquête onder de jongeren, etc.]

Sterker nog: het is een uitnodiging om nu, maar ook straks en in de verdere toekomst mee te blijven denken en doen. Het Stichtse Vecht van 2030 en 2040 maken we samen! De keuzes van nu zijn bepalend voor de toekomst.

juli 2019

Maakdagen

juni/juli 2020

Enquête en ansichtkaart

In juni en juli 2020 vroegen we inwoners via een enquête en ansichtkaart om hun mening over onderwerpen als wonen, verkeer, natuur, voorzieningen, recreatie en toerisme. Maar liefst 3.400 mensen deden mee. De resultaten hebben we samengevat in een infographic, die we in september verspreidden naar raad, inwoners, ondernemers en andere belanghebbenden. Daarnaast vormden de resultaten het uitgangspunt voor de online bijeenkomsten die we vervolgens organiseerden.

december 2020

januari 2021

februari 2021

Stakeholdersbijeenkomsten

In het voorjaar van 2021 gingen we in gesprek met verschillende belanghebbenden, zoals dorpsraden, ondernemersverenigingen, zorg- en welzijnsorganisaties en natuur- en milieuorganisaties. Deze gesprekken waren bedoeld om op specifieke onderwerpen verdiepende informatie te krijgen. In totaal namen … stakeholders deel aan de bijeenkomsten. [Eind mrt/begin april volgen stakeholdersbijeenkomsten waarbij we het ‘werkdocument omgevingvisie’ gaan bespreken. Dat moet hier of apart ook nog een plek krijgen]

maart / april 2021

Enquête jongeren

Ook de mening van jongeren is belangrijk. Zij zijn de bewoners en misschien ook wel de ondernemers van de toekomst. We vroegen daarom aan middelbare scholieren om tijdens hun les Maatschappijleer een enquête in te vullen over wat zij belangrijk vinden in de omgeving waarin ze wonen, naar school gaan, sporten en hun vrije tijd doorbrengen. En wat er nodig is om ook in de toekomst in Stichtse Vecht te blijven wonen. De enquête is gemaakt door de junior adviseurs van de gemeente Stichtse Vecht: middelbare scholieren die voor een aantal uur per week bij de gemeente in dienst zijn en die de gemeente helpen om vanuit een jongerenperspectief naar onderwerpen te kijken. xx jongeren vulden de enquêtes in.

Klankbordgroep Omgevingswet raad

[ik zou ook iets willen zeggen over dat we de klankbordgroep in het hele traject meegenomen hebben, dat we ze geïnformeerd hebben en in gesprek gingen over waar we stonden, wat de resultaten van een bepaald participatiemoment was en wat de volgen-

Participatielogboek

Een uitgebreid verslag van de verschillende participatiemomenten en de resultaten daarvan vindt u in het participatielogboek omgevingsvisie.

2. Uitvoeringsfilosofie Samenwerken met bewoners, ondernemers en organisaties We zijn als gemeente gewend dat wij de kaders stellen waarbinnen onze bewoners, ondernemers en organisaties initiatieven mogen nemen. Met de Omgevingswet is deze insteek compleet veranderd. De insteek is nu: Hoe maken we goede initiatieven mogelijk? Deze manier van werken past uitstekend bij de gemeente Stichtse Vecht. Initiatief en ondernemerschap waarderen we ten zeerste. Bovendien kunnen we door echt SAMEN te werken beter inspelen op de snel veranderende wereld. Daarom zoeken we bij de ontwikkeling van ons beleid op de fysieke leefomgeving nadrukkelijk de samenwerking met onze bewoners, ondernemers en organisaties. Dit hebben we gedaan bij het opstellen van deze omgevingsvisie, maar blijven we ook doen bij de verdere ontwikkeling en realisatie. Sterker nog, we hebben elkaar heel hard nodig.

2 Uitvoeringsfilosofie Strategische sturing met de Omgevingswet

Hoe sturen we op strategisch niveau met de omgevingswet in de hand? Omdat de omgevingswet nieuw is, behande- • len we de strategische sturing wat uitgebreider. Hierbij zijn drie onderwerpen belangrijk: • Sturen op de toekomst • Fysieke leefomgeving • Beleidsproductie • Rollen • Sturen op de toekomst De leefomgeving van vandaag is niet de leefomgeving van morgen. Er zijn veel ontwikkelingen. Denk aan de klimaatverandering, de grote behoefte aan woningen, de toekomst van de landbouw, etc. Daarom moeten we actief werken aan de toekomst van onze leefomgeving. De omgevingswet is bedoeld om de leefomgeving goed te beschermen én om noodzakelijke aanpassingen door te voeren zodat we de leefomgeving kunnen inzetten • voor onze functionele wensen (‘benutten’). Alle instrumenten van de omgevingswet sturen, zoals de wetgever dat zegt, op ‘beschermen en benutten van de fysieke leefomgeving’. Hoe gaan die instrumenten om met de overgang van de bestaande situatie naar de gewenste situatie? (Let op: we kunnen ervoor kiezen dat de bestaande situatie gelijk • is aan de gewenste situatie!). • In de omgevingsvisie geven we als gemeente aan wat de gewenste situatie voor de fysieke leefomgeving is. Dat doen we niet in detail, we beschrijven de hoofdlijnen van de gewenste situatie. We bepalen de doelen voor ‘bescherming en 18

benutting’ van de fysieke leefomgeving. We doen dit tegen de achtergrond van de bestaande situatie en actuele trends en ontwikkelingen. In het omgevingsprogramma geven we aan met welk beleid en met welke gebiedsprojecten we van de bestaande situatie naar de gewenste situatie willen komen. In de visie bepalen we wat we willen bereiken en in de programma’s hoe daar te komen. In het omgevingsplan staan de rechten en plichten die voor het gebruik van de grond in de huidige situatie gelden. Daarnaast staan er regels in waarmee ruimte wordt gemaakt om invulling te kunnen geven aan de gewenste situatie. Die gewenste situatie moet dan wel voldoende concreet zijn omschreven om regels te kúnnen opstellen. Meestal wordt dat niveau van concreetheid pas bereikt in de programma’s. In de omgevingsvergunning geven we aan onder welke voorwaarden, in een concrete situatie, een initiatief mogelijk is. Inhoudelijk is de vergunning gebaseerd op de bestaande en gewenste situatie die in drie voorgaande instrumenten is aangegeven, en op de regels die daarvoor zijn opgesteld. Een aanvullend instrument is de omgevingswaarde. Met een omgevingswaarde geven we objectief meetbaar aan wat de gewenste situatie op een specifiek aspect moet zijn (bijvoorbeeld geluidsniveau, maar het hoeft niet per se over milieuaspecten te gaan). Een omgevingswaarde wordt bepaald in de omgevingsvisie,

vastgesteld in het omgevingsplan en leidt tot een verplicht programma waarin wordt aangegeven langs welke weg we van de huidige situatie naar de toekomstige situatie willen komen. Daarnaast zijn er ook heel andere instrumenten (niet Omgevingswet) die we kunnen inzetten om de gewenste situatie te bereiken. Denk bijvoorbeeld aan een subsidie of publiekscampagne. Fysieke leefomgeving Het begrip de ‘fysieke leefomgeving’ bepaalt de werkingssfeer van de Omgevingswet. Er is geen afgebakende definitie van. De volgende opsomming valt er in ieder geval onder: bouwwerken, infrastructuur, water, watersystemen, bodem, lucht, landschappen, natuur, cultureel erfgoed en werelderfgoed. Deze opsomming is niet uitputtend. De natuurlijke omgeving, inclusief de cultuurlandschappen, behoort in ieder geval geheel tot de fysieke leefomgeving. Er is vastgelegd dat gevolgen voor de leefomgeving ook gevolgen voor de mens omvatten. In 1.4 hebben we uitgelegd dat geluid en luchtverontreiniging die elders geproduceerd worden, toch stevige gevolgen kunnen hebben voor andere gebieden. Een van de doelen van de omgevingswet is het beschermen van de veiligheid en gezondheid van de mens en zijn leefomgeving. Daarom nemen we gezondheid integraal mee.

Beleidsproductie De gemeente Stichtse Vecht maakte tot nu toe los beleid en regels voor verschillende thema’s in de fysieke leefomgeving. We zorgen nu voor samenhang en overzicht in het beleid door al het beleid voor de fysieke leefomgeving te koppelen aan de omgevingsvisie. De omgevingsvisie geeft aan waar die verschillende thema’s elkaar kunnen versterken en welke keuzes gemaakt worden bij botsende belangen. De omgevingsvisie is daarmee de kapstok voor al het omgevingsbeleid. In de omgevingsvisie bepalen we programma’s om van de huidige situatie naar de gewenste situatie te komen. Er zijn thematische programma’s en gebiedsgerichte programma’s. Na vaststelling van deze visie stoppen we met het maken van losstaande beleidsnota’s. Alle beleidsnota’s van na 23 maart 2016 worden automatisch programma. We zullen beoordelen welke van de bestaande beleidsnota’s (programma’s) nog binnen de visie passen, welke geactualiseerd moeten worden en waar iets nieuws voor moet worden opgesteld/ opgestart. Deze nota’s noemen we in de visie. De programma’s die we gaan maken worden geïntroduceerd in de uitvoeringsparagraaf van de visie. Voor ieder programma wordt in de visie een ‘opdracht’ beschreven. In zo’n opdracht staat wat de bijdrage van dat programma aan het behalen van de doelen moet zijn.

geleid heeft tot de aanpak van dat specifieke programma. De kern van die startnotitie wordt later verwerkt in de inleiding van het programma zodat iedereen weet wat het verband is tussen dat programma en de visie. Naast programma’s werken we ook met projecten. Een project is geen beleidsinstrument maar enkel gericht op uitvoering. De doelstellingen en mogelijke middelen om deze te bereiken, doorlooptijd en mogelijke betrokken partijen zijn duidelijk en relatief overzichtelijk. Omgevingsprogramma’s zijn gericht op complexere trajecten met vaak meerdere mogelijke middelen om de doelstellingen te bereiken met uiteenlopende doorlooptijden en schaalniveaus. Rollen De omgevingsvisie is de bevoegdheid van de raad. De programma’s zijn de bevoegdheid van het college. Om voldoende samenhang te creëren tussen beide instrumenten nemen wij de opdrachten voor de programma’s op in de omgevingsvisie. Daardoor stelt de raad ook de opdrachten voor de programma’s in de omgevingsvisie vast. Het college is weer verantwoordelijk voor het uitvoeren van de programma’s. De raad kan kiezen haar kaderstellende rol langer vast te houden. Zij kan de startnotitie toetsen aan de opdracht uit de visie. En vervolgens het resultaat toetsen aan de startnotitie.

lopende programma’s. Dit zal ook doorvertaald moeten worden in het Omgevingsplan. Daardoor kunnen deze aanpassingen uiteindelijk leiden tot nadeelcompensatie (planschade). In de begrotingscyclus kiezen we jaarlijks welke programma’s we gaan starten. De urgentie wordt bepaald op basis van de verwachte bijdrage van een programma aan de doelen van de visie en de actualiteit, in een jaarlijkse discussie over de optimale inzet van de middelen. Afhankelijk van het type project en de urgentie kiezen we bij elk omgevingsprogramma of project een passen de rolverdeling. Afhankelijk van de urgentie van de samenleving en/of de urgentie vanuit de gemeente zal de samenleving en/of de gemeente een dominantere rol pakken. • Bij hoge urgentie voor de gemeente treedt de gemeente op als trekker. De samenleving heeft dan een adviserende rol. • Bij hoge urgentie uit de samenleving, treedt de samenleving op als trekker. De gemeente is dan faciliterend. • Als zowel de samenleving als de gemeente een hoge urgentie aan het programma/project toekennen, zullen zij als gezamenlijk optrekken als partners.

Bij de start van een nieuwe raadscyclus Ieder programma zal starten met een start- wordt de omgevingsvisie herijkt. Het coalinotitie waarin staat op welke wijze de op- tieprogramma wordt verwerkt in de herijkte dracht die in de omgevingsvisie benoemd is, omgevingsvisie. Dit kan effect hebben op de 20

3. Het verhaal van Stichtse Vecht - anno 2021

3. Het verhaal van Stichtse Vecht anno 2021 3.1 Stichtse Vecht, een unieke gemeente

Stichtse Vecht is de drie-na-grootste gemeente van de provincie Utrecht en de éénna-grootste in de samenwerkende Utrechtse regio U10 (naar inwoneraantal). De gemeente bestaat uit twaalf kernen met elk een eigen identiteit en karakter, die samen Stichtse Vecht vormen en haar zo uniek maakt. De gemeente is bijzonder vanwege haar diverse karakter: een combinatie van verschillende landschappen en karakters. Stichtse Vecht kent namelijk twee systemen en snelheden naast elkaar: de “snelle Vecht”, gekenmerkt door bedrijvigheid en de bundel infrastructuur die de strategische ligging tussen Utrecht en Amsterdam belichaamt; en de “langzame” Vecht, gekenmerkt door de afwisseling van beschermde dorpsgezichten, buitenplaatsen, landhuizen, kastelen, boerderijen en rivieren. Soms zijn die twee snelheden nauw met elkaar verweven, zoals in de plaatsen Breukelen en Maarssen. Bovendien kennen we een uniek veenweidegebied met veenplassen die in trek zijn bij recreanten en die van grote ecologische en natuurlijke waarde zijn. De Vechtstreek verbindt de agglomeraties van Utrecht en Amsterdam. Kenmerkend voor Stichtse Vecht is de ruimte: met haar ligging tussen Utrecht en Amsterdam, in een sterk groeiende regio die overvol raakt, wil Stichtse Vecht een gemeente zijn waar ruimte is voor dynamiek, maar ook om te ontspannen en recreëren.

Stichtse Vecht is met haar natuurgebieden, water en cultureel erfgoed voor recreanten de achtertuin van de Randstad. 24

De bovenstaande unieke combinatie van (ruimte voor) bedrijvigheid, recreatie, rust, openheid, toegankelijkheid en een krachtige en vitale samenleving biedt veel kansen voor inwoners, ondernemers en bezoekers. Stichtse Vecht: een unieke combinatie van ruimte, voor dynamiek én ontspanning

3.2 Juist de unieke combinatie is de grote kracht

De gemeente Stichtse Vecht is op 1 januari 2011 ontstaan door een samenvoeging van voormalige gemeenten Breukelen, Loenen en Maarssen en bestaat uit twaalf kernen: Breukelen, Kockengen, Loenen aan de Vecht, Loenersloot, Maarssen, Maarssenbroek, Nieuwersluis, Nieuwer Ter Aa, Nigtevecht, Oud-Zuilen, Tienhoven/Molenpolder en Vreeland. Elke kern heeft haar eigen identiteit en karakter en samen geven zij de gemeente Stichtse Vecht haar unieke karakter. De snelle Vecht, de langzame Vecht en het veenweidegebied geven de gemeente een grote kwaliteit. De moderne verbindingen maken dat Stichtse Vecht optimaal aangesloten is op de rest van de Randstad en andere delen van Nederland. Het oude landschap zorgt voor een aangename leefomgeving met voorzieningen, natuur en cultuur. In een regio die groeit en overvol raakt, biedt Stichtse Vecht ruimte voor ontspanning en recreëren. In bepaalde delen van de gemeente liggen deze snelheden een eind uit elkaar; in andere delen zijn de structuren juist veel meer verweven, bijvoorbeeld in Maarssen en Breukelen. Ook dat is uniek. Binnen de

Randstad komt zo’n rijke schakering van sferen en snelheden verder niet voor. Dit is de unieke waarde van Stichtse Vecht: ruimte voor de eigentijdse en de historische structuren die zij aan zij liggen.

3.3 Snelle Vecht

De Snelle Vecht wordt gekenmerkt door dynamiek. Stichtse Vecht grenst aan de grote Nederlandse steden Utrecht en Amsterdam. Er is een corridor ontstaan die qua omvang in Nederland zijn evenknie niet kent. De bundel infrastructuur belichaamt de strategische ligging als as tussen Utrecht en Amsterdam: de autosnelweg A2 kent 10 rijstroken, de spoorlijn Utrecht- Amsterdam 4 sporen en het Amsterdam-Rijnkanaal is ter plekke 120 meter breed. Ook is er een netwerk van hoogspanningsleidingen. Het A2- traject tussen Amsterdam en Eindhoven werd in 2018 door ING uitgeroepen als economische slagader van Nederland. Onderdeel van deze snelle Vecht zijn bijvoorbeeld de suburbanisatie Maarssenbroek en stationsgebied Breukelen. Breukelen ligt precies halverwege het traject tussen Amsterdam en Utrecht en vormt dan ook een essentiële knoop in het (Utrechtse) ovnetwerk. De provincie Utrecht ziet Breukelen als een belangrijk knooppunt van wonen, werken en mobiliteit. Kortom, de snelle Vecht is een modern landschap dat volop in ontwikkeling is. Je voelt er de dynamiek en de snelheid van bedrijvigheid en verandering. Het college ziet de grote ruimtelijke ontwikkelmogelijkheden vooral in deze Snelle Vecht. 25

3.4 Langzame Vecht

Stichtse Vecht heeft een groot aantal rijksmonumenten en diverse beschermde dorpsgezichten. Rondom de rivier de Vecht lijkt het soms of de tijd heeft stilgestaan. Dat gebied wordt gekenmerkt door een afwisseling van dorpen, buitenplaatsen, landhuizen, kastelen, boerderijen en rivieren. Langs de rivier de Vecht werden kastelen en voorname huizen gebouwd waarvan er nog vele overeind staan, zoals Slot Zuylen, Kasteel Neyenrode en ridderhofstad Gunterstein. In de 17e en 18e eeuw bouwden vooral rijke kooplieden hun buitenhuizen aan de rivier. De zomerse stank van de Amsterdamse singels en grachten dreef hen naar de Vechtstreek. Bekende voorbeelden van de in totaal 72 buitenplaatsen binnen de gemeentegrenzen zijn Goudestein, Over-Holland en Rupelmonde. Het bracht rijkdom en welvaart in de dorpen aan de Vecht. De verbindende weg tussen de verschillende kernen is de N402: een in 1812 door Napoleon aangelegde weg als onderdeel van Route impériale 2 tussen Parijs en Amsterdam. Deze van oudsher aanwezige Rijksstraatweg langs de Vecht heeft nog altijd een belangrijke ontsluitingsfunctie in de gemeente.

3.5 Veenweidegebied

Aan de oostzijde (Tienhoven en OudMaarsseveen) en aan de westzijde (met Kockengen, Kortrijk en Portengen) van de gemeente liggen unieke veenweidegebieden. De ontwikkeling van het veenweidegebied is het resultaat van twee economische cycli: het in cultuur brengen van het

Hollands-Utrechtse veenmoeras voor het agrarisch gebruik en het winnen van veen als brandstof. De ontginning van het veenmoeras en het gebruik van de landbouwgrond worden gestuurd door de waterstand te regelen (waarbij het gebruik de peilmaat bepaalt). Ontwatering heeft als gevolg dat de bodem daalt. Aan de westzijde van de grote infrastructuur ligt een veenweidegebied dat wordt gekenmerkt door ruimte. In het oosten liggen watergebieden met deels nog aanwezige pet- of trekgaten en landelijk gebied. De plassen zijn het gevolg van grootschalige turfwinning in de 18e en 19e eeuw. Dit gebied is nu grotendeels een natuur- en recreatiegebied.

3.6 Kwaliteiten vanuit historische ontwikkeling landschap

De verdeling van Stichtse Vecht in de vier deelgebieden: de ‘langzame Vecht’, de ‘snelle Vecht’ en het westelijk veenweidegebied en het oostelijk veenweidegebied (Plassengebied) is gebaseerd op de historische ontwikkeling van het landschap. Alle vier deze gebieden hebben hun eigen kwaliteiten en identiteit. • De langzame Vecht bestaat uit de rijke historie rondom de rivier de Vecht met een lint van onder meer dorpen en buitenplaatsen. • De snelle Vecht is een bundel van grote infrastructuur, zoals de snelweg en het spoor, waar de dynamiek alom is • Het oostelijk en westelijk veenweidegebied zijn van oudsher landbouwgebieden, waar ondernemers zich inzetten

voor veeteelt en agrarisch natuurbeheer. Dit landelijk gebied kent een rijke historie met open landschappen. Kenmerkend voor deze gebieden is de combinatie van landbouw en natuur op een natte en dalende ondergrond. Juist de verschillende tijdslagen die over en naast elkaar bestaan in Stichtse Vecht maken dit gebied zo boeiend. Daarbij is de langzame Vecht het visitekaartje van de Gouden Eeuw. De snelle Vecht brengt ons in de moderne tijd vanaf de industrialisatie. Het veenweidelandschap toont hoe wij Nederlanders het land naar onze hand gezet hebben. Tegelijkertijd toont dit landschap ook de kracht van de natuur. Verschillende stadia van veenontginning en turfwinning liggen in dit landschap naast elkaar. De kernen van Stichtse Vecht hebben een duidelijk relatie met het landschap en ontlenen er (een deel van) hun identiteit aan. We zijn trots op onze geschiedenis en zien het als kracht van Stichtse Vecht dat verleden, heden en toekomst zo verweven met elkaar zijn.

Kernkwaliteiten en trendlijnen Kernwaarden:

1. Authentieke en autonome dorpen in totaal verschillende landschappen 2. De ontstaansgeschiedenis: land uit water 3. Glokaliteit: lokaal geworteld en tegelijkertijd verbonden met de wereld 4. Nut en lust 5. Grootse Landschappen 6. Vechts bouwen – continuïteit van karakter 7. Stijl en klasse: goed leven en er goed uitzien, maar niet teveel mee pronken 8. Sociale cohesie en sociale kracht in de kleine kernen 9. Traditie van kunst en cultuur Uit: ‘De Kracht van Stichtse Vecht’

Trendlijnen Stichtse Vecht:

• Het watersysteem • (rivier)dorpen • Veenontginningen • Buitenplaatsen • Waterlinies • Grote infrastructuur • Suburbanisatie en industrialisatie • Het recreatielandschap Uit: ‘Verleden, heden en toekomst: trendlijnen Stichtse Vecht’

PM LINK VAN MAKEN

Trendlijn veenontginningen

Trendlijn buitenplaatsen

Trendlijn waterlinies

In de interactieve pdf kun je straks inzoomen op de kaartjes

Landschapstypen (uit: Energielandschappen) Trendlijn watersysteem 28

Trendlijn (rivier)dorpen

Trendlijn grote infrastructuur

Trendlijn suburbanisatie en industrialisatie

Trendlijn het recreatielandschap 29

Kleine kernen Identiteit kernen - landschap

De identiteit van de kernen wordt sterk beïnvloed door het omliggende landschap en de ontstaansgeschiedenis. Op basis hiervan onderscheiden wij: veenweidedorpen, Vechtdorpen en Plassendorpen. Veenweidedorpen: Het open veenweidegebied ten westen van het AmsterdamRijnkanaal hoort bij het Groene Hart. In dit typische Nederlandse landschap liggen twee kernen: Nieuwer ter Aa en Kockengen.

gelegd om het water van het nog niet ontgonnen veenmoeras op te vangen. Het moeras werd in fasen, van dwarsdijk tot dwarsdijk, ontgonnen. Langs deze dwarsdijken ontstonden de kenmerkende bebouwingslinten Tienhoven, Oude Maarsseveen, Maarsseveen en Molenpolder. Vanaf de 17e eeuw is veen afgegraven t.b.v. de turfwinning. Door de vele turf die gewonnen werd, veranderden de legakkers in petgaten en plassen. In de 19e eeuw is een start gemaakt met het droogleggen van de Bethunepolder. De polder werd pas echt droog in 1930 toen het gemeentelijk Waterbedrijf Amsterdam begon met het oppompen van zeer schoon kwelwater. Daardoor is veeteelt mogelijk in het grootste deel van de Bethunepolder. Het noordwestelijke deel bleef echter te nat en bestaat nog steeds uit elzenbroekbos en uitgestrekte rietlanden. De Maarsseveense Plassen zijn ontstaan door het afgraven van zand dat gebruikt is voor de aanleg van de wijk Overvecht in Utrecht.

Vechtdorpen: Vroeger was de Vecht de belangrijkste ontwikkelingsader tussen Amsterdam en Utrecht. In de 17e eeuw bouwden veel rijke Amsterdamse kooplieden buitenplaatsen langs de Vecht (en de Angstel). Hier verbleven ze dan de hele zomer. Langs de Vecht ligt een kralensnoer van buitenplaatsen, landgoederen en kastelen. Ook zijn hier veel forten te vinden van de Hollandse Waterlinie. Aan de Vecht liggen van oudsher dan ook veel dorpen. Een aantal daarvan zijn uitgegroeid tot grote, meer stedelijke kernen: Maarsen-Dorp en Breukelen. Andere zijn klein en pittoresk gebleven: Veenweidedorpen Nigtevecht, Vreeland, Loenen aan de Vecht, Nieuwer ter Aa Nieuwersluis, Oud-Zuilen. Loenersloot ligt Nieuwer ter Aa is een klein dorp (ca. 500 bewoners) met een christelijke achtergrond. aan een zijrivier van de Vecht: de Angstel. Het is een hechte gemeenschap. De mensen Plassendorpen: De plassen tussen de kijken hier echt naar elkaar om. Er heerst Utrechtse Heuvelrug en de Vecht zijn ont- een mentaliteit van hands-on en aanpakken. staan door turfwinning. Vanaf de 12e eeuw Dorpshuis ‘Ons Genoegen’ wordt gerund zijn de veengronden ontgonnen. De oever- door een kleine groep vrijwilligers die ook de wal van de Vecht was de belangrijkste ont- hulpvraag bedient. Nieuwer ter Aa ligt aan ginningsbasis waarop de sloten min of meer het riviertje de Angstel. loodrecht zijn gegraven.

Loodrecht hierop werden weer dwarsvaarten en -kaden aan30

Kockengen

Kockengen is een boerendorp (ca. 3.500 bewoners) met eveneens een christelijke inslag. De mensen komen voor zichzelf op en hebben een duidelijke eigen mening. De saamhorigheid is hier goed: ons kent ons. Bij de kern Kockengen horen ook de bebouwingslinten Portengen en Portengensebrug. De dorpsraad denkt actief na over de leefbaarheid. Momenteel worden alle straten opgehoogd, omdat Kockengen veel wateroverlast heeft.

Vechtdorpen Nigtevecht

Nigtevecht is een klein dorp (ca. 1.300 bewoners) helemaal in het noorden van Stichtse Vecht. De bewoners voelen zich wat ‘verstopt’ in de gemeente. Het dorp ligt in de oksel van de Vecht en het Amsterdam-Rijnkanaal. Qua voorzieningen zijn de mensen hier georiënteerd op het vlakbij liggende Weesp. Hier wonen relatief veel mensen uit Amsterdam, die rustiger willen wonen. Nigtevecht heeft een buurtsuper, een dorpshuis, een voetbalclub en wat restaurantjes. Het meest bekend is Nigtevecht vanwege Fort Nigtevecht. Sinds enkele jaren ligt er een nieuwe fietsbrug over het kanaal, waardoor het fort ook te bereiken is voor fietsers en wandelaars. Loenen aan de Vecht, Loenersloot en Vreeland waren vroeger één gemeente. Er is nu geen bijzondere binding tussen deze drie dorpen.

Luchtfoto Nieuw ter Aa (Google Earth)

Luchtfoto Kockengen (Google Earth)

Luchtfoto Nigtevecht (Google Earth)

Luchtfoto Vreeland (Google Earth)

Vreeland

Vreeland is een klein dorp (ca. 1.500 bewoners) aan de Vecht, dat eveneens vlakbij 31

het plassengebied ligt. De drukke N201 die Hilversum en Aalsmeer met elkaar verbindt, vormt de zuidgrens van het dorp. Vreeland heeft een uitstekende autobereikbaarheid. Hier wonen relatief veel mensen uit Amsterdam en Utrecht, die graag rustig willen wonen. Het dorp heeft een buurtsuper, diverse restaurantjes en een ijssalon. In de dorpshuiskamer zijn veel vrijwilligers actief. Er wordt o.a. taalles gegeven aan vluchtelingen en er is een kussenmakerij (die nu ook mandkapjes maakt).

Loenen aan de Vecht

ën. De N201 is erg druk en de Provincie kijkt naar oplossingen om het dorp te ontlasten. Er zijn ideeën geweest om een extra station bij Loenersloot te maken. De meningen zijn hierover verdeeld. De parel van het dorp is kasteel Loenersloot.

Nieuwersluis

Nieuwersluis is een heel klein, oud dorpje (ca. 250 bewoners) aan de Vecht gelegen tussen Loenen aan de Vecht en Breukelen. Langs de Vecht staan grotere huizen en in de Nieuwe Wetering bevinden zich woonboten. Het dorpje ligt tussen Fort Nieuwersluis en de vrouwengevangenis. In de zomer ontstaan in Nieuwersluis bij de Nieuwersluisbrug vaak opstoppingen voor zowel auto’s als boten. Qua recreatieve voorzieningen is er een natuurzwembad en start hier de fietsboot over de Vecht. Voor de voorzieningen gaan de bewoners zowel naar Loenen aan de Vecht als Breukelen. Het is een hecht dorp: ons kent ons. Er is een actieve dorpsraad onder de naam ‘Nieuwersluis bestaat’.

Loenen aan de Vecht is een relatief grote kern (4.500 bewoners). Hier zijn dan ook meer voorzieningen: supermarkt, wijnhandel, modezaak, veel restaurants en horeca, een voetbal- en een hockeyclub, etc. Opvallend is de aanwezigheid van twee sterrenrestaurants. De aangrenzende jachthavens horen bij gemeente Wijdemeren. Omdat Loenen wat groter is, zijn hier ook woonwijken met seriebouw en sociale woningen. Het centrum is niet zo uitgebreid als in de drie grote kernen, maar de bewoners uit de omliggende Oud-Zuilen kleine kernen komen hier wel naar toe voor Oud-Zuilen is een klein, historisch dorpje (ca. 600 bewoners) aan de Vecht tussen de voorzieningen. Maarssen-Dorp en Utrecht. Het dorpje ligt Loenersloot te midden van de stedelijke dynamiek en is Loenersloot ligt aan de Angstel. Ondanks bang opgeslokt te worden door Utrecht. De dat Loenersloot niet aan de Vecht ligt, voelt bewoners zijn heel erg gehecht aan de groehet zich wel een Vechtdorp en wordt het ook ne omgeving. Slot Zuylen met haar kasteelzo behandeld. De Rijksstraatweg die groten- tuin en landerijen is een parel. De bewoners deels langs de Vecht loopt steekt van Loenen weten elkaar te vinden als er wat speelt. ook door naar Loenersloot. Het is een klein dorp (ca. 500 bewoners) dat behoorlijk ingeklemd ligt tussen de A2, het spoor, het Amsterdam-Rijnkanaal en de N201.

Deze provinciale weg splitst het dorp zelfs in twee32

Plassendorpen

Tienhoven en Oud-Maarsseveen

Tienhoven en Oud-Maarsseveen zijn lintdorpen met veel boerderijen, bruggetjes en doorkijkjes naar de Tienhovense Plassen en de Bethunepolder. Langs de hoofdas staan veel verschillende woningen qua grootte, soort en vorm. Het zijn woongemeenschappen met weinig bedrijvigheid. Deze kleine kernen zijn te klein voor een volwaardig voorzieningenniveau. Wel zijn er een aantal basisvoorzieningen zoals een basisschool, een gezondheidscentrum, een kleine dorpswinkel, een dorpshuis, diverse verenigingen en cafés.

Luchtfoto Loenen aan de Vecht (Google Earth)

Luchtfoto Loenersloot (Google Earth)

Maarsseveen en Molenpolder (Google Earth)

Bethunepolder, Tienhoven en Oud-Maarsseveen (Google-Earth)

Maarsseveen en Molenpolder

Maarsseveen en Molenpolder zijn ook lintdorpen. Maarsseveen ligt ten zuiden van de Maarseveense Plassen en Molenpolder ligt er ten noorden van. Naast een lintdorp is Molenpolder ook een beschermd natuurgebied van circa 75 ha. Kenmerkend voor Molenpolder is de aanwezigheid van diverse recreatieparken met permanente bewoning. Hier wonen vooral eenpersoonshuishoudens. Kenmerkend voor Maarsseveen is de grote hoeveelheid bedrijven langs de Gageldijk (hoofdas). Het gebied is daarmee een overgangsgebied tussen het platteland en het stedelijk gebied. In deze kleine kernen zijn bijna geen voorzieningen. Er is een kerk, een snackbar en een groentewinkel.

Bethunepolder

In de Bethunepolder liggen verspreid enkele woningen en boerderijen. Er zijn geen voorzieningen in het gebied. Het is landelijk gebied met veel bijzondere dier- en plantensoorten.

Grote kernen Breukelen

Breukelen (ca. 10.500 bewoners) is een levendig Vechtdorp met een uitgebreid winkelaanbod, diverse basis- en middelbare scholen, veel sportfaciliteiten, een gezellige weekmarkt en diverse restaurants en terrassen. Het is een langgerekt dorp dat tussen de A2 en de Vecht ligt. Het spoor en het Amsterdam-Rijnkanaal doorsnijden het dorp. Het woongebied ligt hoofdzakelijk tussen het kanaal en de Vecht. De bedrijven liggen veelal in het westelijke deel aan de grote infrabundel: A2, spoor en kanaal. Een bekend beeld dat veel mensen zullen herkennen is het in Chinese stijl gebouwde Hotel Breukelen met de oer-Hollandse molen ernaast. Het dorp bestaat naast het centrum (middengebied) uit verschillende gebieden: noord, Broeckland, Scheendijk en Rode Dorp. Noord en Broeckland zijn gewoon woonwijken, waarbij de hoogbouw langs het kanaal kenmerkend voor Noord is. Her Rode Dorp is een kleine wijk tussen het station en het kanaal in. Scheendijk is een recreatieve voorziening aan de Loosdrechtse Plassen. Op de legakkers staan vele vakantiehuizen met een mooi uitzicht op het water. Het is een paradijs voor vaarliefhebbers. Er zijn veel jachthavens. Het is nu een rommelig geheel, maar er is al een plan voor kwaliteitsverbetering. Aan de zuidkant van Breukelen ligt de bekende Nyenrode Business University. Aan de oostzijde ligt het bijzondere Landgoed Gunterstein.

Maarssen-Dorp

Maarssen-Dorp (ca. 16.000 bewoners) heeft een historisch centrum en langs de Vecht liggen hier prachtige buitenplaatsen: Doornburgh, Goudestein (gemeentehuis), Vechtenstein, Leeuwenburg, etc. Deze buitenplaatsen zijn na de Gouden Eeuw door rijke Amsterdammers gebouwd. Het historische deel van Maarssen-Dorp ligt net alle oude vechtdorpen op de hoger gelegen oeverwallen en stroomruggen van de Vecht. Er staan heel veel gemeentelijke en rijksmonumenten in Maarssen-Dorp. Het voorzieningenaanbod is groot met diverse supermarkten, winkels, restaurants, horeca, etc. In Maarssen-Dorp zijn ook een aantal grootschalige woningbouwprojecten geweest; toch is het hier minder stedelijk dan in Maarssenbroek. Op Buuren is een bijzondere wijk, die ontstaan is op de gronden van de Nederlandse Kininefabriek. Het is een voorbeeld van retro-architectuur, geïnspireerd op de historische bouwstijlen in de kernen langs de Vecht. Het is een nieuw ‘slaap-werk dorpje’.

bestaat uit 14 (bloemkool)wijken. Langs de A2 ligt een groot wijkpark dat meteen ook als buffer naar de A2 fungeert. Het centrum van Maarssenbroek is de wijk Bisonspoor. Hier bevinden zich kantoren en woningen in grote torens boven op het overdekte winkelcentrum. Het station Maarssen bevindt zich ook hier. De kern ligt tegen het bedrijventerrein Lageweide (tegenwoordig Utrecht) aan. Zelf heeft Maarssenbroek hier ook nog veel bedrijven (Planetenbaan). Maarssenbroek is de enige echt nieuwe kern in de gemeente Stichtse Vecht. Luchtfoto Breukelen (Google Earth)

Luchtfoto Maarssenbroek en Maarssen-Dorp (Google Earth)

Bibliotheek in Breukelen

Kerk in Maarssen-Dorp

Maarssenbroek

Maarssenbroek is de grootste en meest stedelijke kern (ca. 23.000 bewoners) van Stichtse Vecht. Er is hier een zeer compleet voorzieningenaanbod, zowel qua winkels, horeca, scholen als sportfaciliteiten. Tot circa 1970 was het huidige Maarssenbroek agrarisch gebied. Na 1970 is door grootschalige nieuwbouw Maarssenbroek ontstaan. De kern ligt tussen de A2, de Zuilense Ring, het Amsterdam-Rijnkanaal en Haarrijn in en

4. Strategie We hebben voor ons als gemeente een strategie opgesteld, zodat we beter kunnen inspelen op de ruimtelijke en maatschappelijke veranderingen in onze gemeente en de regio waar we onderdeel van uitmaken.

4. Strategie 4.1 Hogedrukketel

De gemeente Stichtse Vecht is een hogedrukketel van beschermingswaardige kwaliteiten, van ontwikkelkansen en van omgevingsbeperkingen in een dynamische wereld waar demografie, technologie en klimaatverandering voortdurende verandering nodig maken. Er is zo’n stapeling van kwaliteiten, kansen en beperkingen dat we er met keuzes voor het een óf het ander niet makkelijk uitkomen. En niets doen is lastig omdat de verandering er nu eenmaal is: het veengebied zakt weg, het toerisme op en langs de Vecht neemt steeds toe, de woningen zijn voor velen onbetaalbaar etc. We mogen ons gelukkig prijzen met zo’n omgeving, want het mag dan soms wel lastig zijn, het is ook geweldig! De algemene strategie is dan ook om alle aspecten die de druk veroorzaken te omarmen, ze zijn er gewoon, en de vraag te stellen: wat kunnen we in deze situatie bedenken? Dat wordt de grondhouding. Niet of of maar en en. Als we daarin contouren van een oplossing zien, dan wordt het duidelijk welke keuzes verstandig en noodzakelijk zijn. Dit betekent ook dat niets zo maar doorgedrukt zal worden om enkelen te dienen. Iedereen die wat wil moet mee in de ketel op zoek naar innovatieve ruimte! Om met deze omstandigheden om te gaan moeten we op zoek naar innovatieve combinatiemogelijkheden en oplossingen.

En dat moet te doen zijn want in een hogedruk omgeving kan soms alles vloeibaar worden en kunnen we nieuwe opties vinden.

In deze hogedrukketel is het belangrijk om datgene wat we allemaal waarderen te koesteren en niet onder te laten sneeuwen. We zoeken samen met de samenleving de juiste balans in vernieuwen waar nodig en behouden wat goed is.

4.2 Voortbouwen op kernkwaliteiten

Kernkwaliteiten zijn van grote waarde voor onze leefomgeving. Zij geven plekken identiteit en zorgen voor verbondenheid met het verleden en de wereld waarin we leven. We kennen een grote trots als het gaat om onze cultuur, het unieke landschap van de Vecht en de veenweidegebieden en de historische dorpen die als een kralensnoer langs de Vecht zijn verrezen. Tot deze unieke waarden behoort ook het samenspel tussen de hypermoderne en de historische structuren die in de gemeente zij aan zij liggen. Deze worden de Langzame en de Snelle Vecht genoemd. De twee structuren functioneren op fameuze wijze naast elkaar. De moderne verbindingen maken dat Stichtse Vecht optimaal aangesloten is op de rest van de Randstad. Het oude landschap zorgt voor een aangename leefomgeving met voorzieningen, natuur en cultuur. Als je verder inzoomt, blijken beide werelden hun eigen sferen en lokale netwerken te hebben. We bouwen voort op de kernkwaliteiten, want dit is ons DNA. Het is het vertrekpunt voor de toekomst. Dit doen we door de kernkwaliteiten te behouden en versterken. Nieuwe ontwikkelingen dragen hieraan bij. Deze vinden plaats in lijn met de schaal,

maat en logica van de gevormde werelden en gebruiken het erfgoed als inspiratie. Zij houden rekening met het laadvermogen van het landschap en de kwetsbare delen die de gemeente kent. We kijken hierbij locatieoverstijgend naar de opgaven (woningbouw, de energietransitie etc.) die op ons afkomen, omdat versterking van waarden vaak een grotere reikwijdte heeft dan de projectlocatie zelf. Ook in de toeristisch-recreatieve aanpak wordt meerwaarde gecreëerd ten opzichte van landschap en cultuurhistorie. We versterken de beleefbaarheid, dragen de verhaallijnen van Stichtse Vecht uit en ontwikkelen de sector in balans met de omgeving. Deze aanpak leidt tot erkenning en draagvlak voor ons cultuurschoon. Samen met onze inwoners en ondernemers bouwen we voort op onze kernkwaliteiten. Dit leidt tot passende initiatieven die van toegevoegde waarde zijn voor het gebied.

4.3 Ontwikkelingen aansluiten bij identiteit en dynamiek gebied

De vier gebieden Langzame Vecht, Snelle Vecht, Veenweidegebied West en Veenweidegebied Oost (Plassengebied) hebben hun eigen kwaliteiten, identiteit en dynamiek. We hebben een verantwoordelijkheid om het cultuurhistorisch erfgoed, het gelaagde landschap en de waardevolle natuur te beschermen. Daarbij is de insteek behoud door ontwikkeling. Stichtse Vecht vindt het voor de hand liggen om grootschalige ontwikkelingen vooral een plek te geven in de hoog dynamische context van de Snelle Vecht, met haar dynamiek en infrastructuur. Het karakter van de Langzame

Vecht willen we zoveel mogelijk behouden, al vinden daar, indien nodig, natuurlijk ook ontwikkelingen plaats. Nu en in de toekomst staat Stichtse Vecht voor grote opgaven om de leefbaarheid in de gemeente en alle kernen goed te houden of te versterken. Zo maken we de gemeente toekomstbestendig: we behouden de sterke eigenschappen en vernieuwen daar waar nodig. We houden regie op ontwikkelingen, opgaven en de kwaliteit van de leefomgeving.

Het verhaal van Stichtse Vecht

De bouwstenen

Opgaves

Verantwoordelijkheden

Visie op hoofdlijnen

Gezondheid voor iedereen Ruimte maken voor de verstedelijkingsopgave

Visie op

PM Veenweide west

Bereikbaar blijven in een steeds vollere regio

thema’s en

Prettig leven in de kernen

gebieden

Ruimte voor recreatie Voortborduren op kernkwaliteiten Vitaal platteland Zichtbaar reageren op de klimaatverandering

Snelle Vecht

Langzame Vecht

Plassengebied

Uitvoering

5. Thema’s Voor de omgevingsvisie Stichtse Vecht zijn bij aanvang drie overkoepelende opgaven geformuleerd: • Aantrekkelijke, bereikbare en gezonde leefomgeving voor wonen, werken en recreëren • Versterken van de kwaliteit van cultuurhistorie, landschap en natuur • Inspelen op klimaatverandering en ruimte maken voor de energietransitie Uit het proces met de samenleving en de betrokkenen van de gemeente is een behoorlijke lijst met actuele onderwerpen naar voren gekomen waar de omgevingsvisie op in zou moeten gaan. Hieruit hebben we de rode draad van spelende thema’s opgaven gedestilleerd. Het gaat om de volgende opgaven en verantwoordelijkheden: • Gezondheid voor iedereen • Ruimte voor de verstedelijkingsopgaven • Goede bereikbaarheid in een steeds vollere regio • Prettig leven in de kernen • Ruimte voor recreatie • Toekomstbestendig vitaal platteland • Zichtbaar reageren op de klimaatverandering Per thema behandelen we steeds wat er speelt, de visie voor 2030/2040 en de programma’s die nodig zijn om de visie te realiseren. In hoofdstuk 6 doen we dit gebiedsgericht.

5.1 Gezondheid voor iedereen Wat speelt er?

Visie

Elkaar ontmoeten en bewegen (bijvoorbeeld in groene gebieden) zijn goed voor de gezondheid. Voor de sociale cohesie, maar ook voor de mentale gezondheid, is het belangrijk dat mensen elkaar ontmoeten, bijvoorbeeld bij een (sport)vereniging of in de openbare ruimte. In deze coronatijd is extra duidelijk geworden dat er een grote behoefte is aan mogelijkheden om te ontspannen. Dat geldt zowel vlakbij huis als op een half uurtje fietsen. Groen en water in de buurt dragen bij aan een gezonde leefomgeving en dagen ook uit tot bewegen.

We nemen het gezondheidsaspect expliciet mee in de belangenafweging bij alle ruimtelijke keuzes (bijvoorbeeld woningbouw). Zo borgen we het gezondheidsbelang. We zoeken daarbij naar oplossingen die recht doen aan alle belangen. Daarbij letten we op (komende) innovaties en nieuwe technische oplossingen. Deelname aan het Schone Luchtakkoord (SLA) laat zien dat we gezondheid erg serieus nemen.

Het aspect gezondheid bestaat uit gezondheidsbevordering en gezondheidsbescherming. De eerste is het bevorderen van een gezonde leefstijl en het tweede een gezonde leefomgeving bieden. Juist omdat niet iedereen zelf kan beslissen over alle aspecten die van invloed zijn op zijn/haar gezondheid, is het belangrijk dat wij als overheid verantwoordelijkheid nemen hierin. De omgevingswet verplicht ons daarnaast om bij afwegingen over de toekomst van de fysieke leefomgeving gezondheid expliciet mee te nemen.

De grote infrabundel met de A2, het spoor, het AmsterdamRijnkanaal (en de Straatweg) zorgt voor een goede bereikbaarheid, maar ook voor een minder gezond leefmilieu in de buurt van deze infrabundel. Bewoners geven aan dat zij de meest stedelijke gebieden in de nabijheid van deze grote infrabundel en/of de Zuilense Ring (ringweg Utrecht) als ongezond zien. De luchtverontreiniging, de geluidsoverlast en het transport van gevaarlijke stoffen zijn hier van invloed op. De geldende normen zoeken de grens op m.b.t. gezondheid. Niet een zo goed mogelijke gezondheid is het uitgangspunt, maar wat nog net toelaatbaar is. Dit leidt tot de volgende opgaven: • Een gezonde leefstijl stimuleren bij alle bewoners van Stichtse Vecht. Hiervoor zijn nodig: ruimte voor ontmoeten, een groene leefomgeving en mogelijkheden tot bewegen. • Negatieve gezondheidseffect van de grote infrabundel en de Zuilense Ring zoveel mogelijk beperken/oplossen. Hierbij spelen de aspecten luchtkwaliteit, geluid en externe veiligheid. 42

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://raadsinformatie.stichtsevecht.nl/api/v1/meetings/1511/documents/33272