Strategische Verkenning Bijlage 4.pdf
Tekst van het document
5.2.1
Uitgangspunten berekeningen
Algemeen uitgangspunt: 2= Zeer stedelijk (wonen en werken scenario) 3 Stedelijkheidsgraad
2/3
Huishoudgrootte
1,7
Stationstype
4
Stationsnaam
Breukelen
Voorstadstation?
Nee
Matig stedelijk (recreatie scenario) 4 = Basis; Tussen 1.000 – 10.000 in- en uitstappers. Of als er liften en/of roltrappen aanwezig zijn;
Bijlage 4 Mobiliteit: Strategische verkenning knooppunt Breukelen – September 20 2022
40
Huidige situatie knoop: Natransport
Voortransport
Lopend
Fietsend
Bus, Tram, Metro
Auto (bestuurder)
Auto (passagier)
Taxi- en deeltaxi
Verdeling reizigers over de dag:
Ochtendspits Avondspits Daluren
Kringentheorie (o.b.v. Afstandsvervalcurve PINO): Afstand
Inwoners
Arbeidsplaatsen
Correctiefactor 0-500m
1
1
Correctiefactor 500-1.000m
0,9
0,7
Correctiefactor 1.000-1.500m
0,7
0,45
Correctiefactor 1.500-2.000m
0,7
0,2
Correctiefactor 2.000-2.500m
0,4
0,05
Correctiefactor 2.500-3.000m
0,3
0,01
Bijlage 4 Mobiliteit: Strategische verkenning knooppunt Breukelen – September 20 2022
41
5.2.2
Uitwerking scenario’s
Scenario
1. Recreatie
2. Werken
3. Wonen
OV-reizigers door ontwikkeling
+ 180 - 120
+ 700 - 1.100
+ 800 - 1.200
Tabel: Extra OV-reizigers per dag in 2 richtingen, zowel trein als BTM, o.b.v. inwoners, arbeidsplaatsen en huidige modal split (2019)
Scenario 1: Recreatie Ritproductie uitgesplitst voor inwoners en arbeidsplaatsen van de ontwikkeling:
Aantal OV-ritten op basis van inwoners
28%
Aantal OV-ritten op basis van arbeidsplaatsen
72%
Ritproductie per afstandsklasse: 100 50 0 500
1000
1500
Inwoners
2000
2500
Arbeidsplaatsen
Extra voor- en natransport o.b.v. huidige modal split: Lopen
fiets
BTM
Auto (best.)
Auto (pass.)
Voortransport
5
27
16
36
12
Taxien deeltaxi 12
Natransport
31
15
17
10
23
0
Bijlage 4 Mobiliteit: Strategische verkenning knooppunt Breukelen – September 20 2022
42
Scenario 2: Werken Ritproductie uitgesplitst voor inwoners en arbeidsplaatsen van de ontwikkeling:
Aantal OV-ritten op basis van inwoners
27%
Aantal OV-ritten op basis van arbeidsplaatsen
73%
Ritproductie per afstandsklasse: 400 300 200 100 0 500
1000
1500
Inwoners
2000
2500
Arbeidsplaatsen
Extra voor- en natransport o.b.v. huidige modal split: Lopen
fiets
BTM
Auto (pass.) 60
Taxi- en deeltaxi
79
Auto (best.) 172
Voortransport
23
130
Natransport
149
74
84
47
112
0
60
Scenario 3: Wonen Ritproductie uitgesplitst voor inwoners en arbeidsplaatsen van de ontwikkeling:
42% 58%
Aantal OV-ritten op basis van inwoners Aantal OV-ritten op basis van arbeidsplaatsen
Ritproductie per afstandsklasse:
Bijlage 4 Mobiliteit: Strategische verkenning knooppunt Breukelen – September 20 2022
43
250 200 150 100 50 0 500
1000
1500
2000
Inwoners
Arbeidsplaatsen
2500
Extra voor- en natransport o.b.v. huidige modal split: Lopen
fiets
BTM
Auto (best.)
Auto (pass.)
Voortransport
25
141
86
186
65
Taxien deeltaxi 65
Natransport
161
80
91
50
121
0
5.3
Conclusie effect op OV •
Uitgaande dat grotendeel van de OV-reizigers met de trein zou gaan, blijft station Breukelen alsnog in alle scenario’s nog categorie 4 Basis, met 1.000 tot 10.000 in- en uitstappers.
•
De ontwikkeling en groei aan reizigers biedt wel de mogelijkheid en vraag voor extra voorzieningen die aansluiten bij de doelgroep. Denk hierbij aan: •
Extra (bewaakte) fietsparkeerplekken (100-300 fietsers voortransport)
•
OV-fietsen (50-150 fietsers natransport)
•
Deelmobiliteit voor langere afstanden
Onderzoeksvraag: Trein- en busstation Er dient nader onderzoek plaats te vinden naar de mogelijkheden voor versterking van de sprinterfunctie op station Breukelen. Dit kan in combinatie met zowel de ontwikkelopgave als de P+R-hub-functie worden bezien. Ook zal een nader onderzoek plaats moeten vinden naar een eventuele verplaatsing van het busstation. Wat is de meest gewenste locatie en wat zijn de consequenties van verplaatsing van het station voor de buslijnen?
Bijlage 4 Mobiliteit: Strategische verkenning knooppunt Breukelen – September 20 2022
44
Bijlage 4 Mobiliteit: Strategische verkenning knooppunt Breukelen – September 20 2022
45
6. Nieuwe voet- en fietsbrug Locatie en fasering van een nieuwe brug Een van de voorgestelde maatregelen is de aanleg van een vaste voet- en fietsbrug over het ARK (maatregel #8). Met als belangrijkste reden om de nieuwe bewoners te verbinden met bestaand Breukelen en daarmee de overbelaste Brugoprit te verlichten van autoverkeer. Met de aanleg van een kortere route zien we namelijk dat te voet of fiets naar het centrum van Breukelen of naar het station een aantrekkelijker alternatief wordt dan de auto (3.2). De fietsbrug is van groot belang voor de bereikbaarheid van de voorzieningen in het bestaande Breukelen vanuit de nieuwe wijk en de bereikbaarheid van het station voor de bestaande inwoners van Breukelen. Gebruik van de fiets zou in alle gevallen het meest voor de hand liggend moeten worden gemaakt. Locatie ter hoogte van Stationsweg De nieuwe brug zou een logische plek ter hoogte van de Stationsweg zijn, omdat het station en het oude centrum van Breukelen op deze manier het meest direct worden verbonden. De exacte locatie en ook de (on)mogelijkheden tot aanlanding van de brug is een nader uit te werken vraag. Fasering met veerpont Naast de nieuwe brug stellen we voor om de huidige pont bij Ter Aa naar het zuiden te verplaatsen (maatregel #9) ter hoogte van de Heycoplaan.
Door plaatsing naar het zuiden bedient de veerpont de nieuwe woningbouwlocatie Merwedeweg en ook het bedrijventerrein De Corridor. Een andere mogelijkheid is om de huidige veerpont in een eerste fase ter hoogte van de Stationsweg te verplaatsen en later richting een noordelijke locatie.
6.1
Effect van een voet- en fietsbrug
Door de bouw van een extra voet- en fietsersbrug zien we dat de 15 minuten reistijd toeneemt voor die twee modaliteiten. De barrière van het ARK wordt sterk verminderd, met name voor de voetganger. Binnen 15 minuten is het station nu goed te voet bereikbaar voor de bewoners ten oosten van het ARK, terwijl dit zonder brug niet binnen 15 minuten te lopen was. Onderstaande kaart toont de gebieden die nu wel binnen 15 minuten te voet of te fiets bereikbaar zijn. In de strategische verkenning is ten noorden van de Brugoprit een zoekgebied gedefinieerd voor de aanleg van een nieuwe voet- en fietsverbinding over het kanaal richting het oude centrum van Breukelen. Wat is binnen dat zoekgebied de exact gewenste locatie van de nieuwe oeververbinding(en)? Hoe kan de aanlanding van een nieuwe brug ingepast worden in de bestaande situatie? Wat is het algehele modal shift-effect van een Nieuwe vaste oeververbinding en daaruit afgeleide verwachte gebruik van de brug?
Bijlage 4 Mobiliteit: Strategische verkenning knooppunt Breukelen – September 20 2022
46
Figuur: reistijd isochroon (15 minuten) voor voetgangers en fietsers, met en zonder een nieuwe brug over het ARK.
Bijlage 4 Mobiliteit: Strategische verkenning knooppunt Breukelen – September 20 2022
47
We zien de maximale reistijdwinst van een extra brug voor reizigers van de noordkant van de stationsweg in Breukelen. De afstandswinst is in dat geval 1,1 kilometer: Met de fiets is de winst dan ongeveer 4 minuten en te voet 13 minuten. Naast reistijdwinst verwachten we ook winst in routebeleving. Een afzonderlijke route voor fietsers en voetgangers wordt aantrekkelijker ervaren dan een route langs een drukke weg. En een aantrekkelijke route voelt ook minder lang. Dit zal extra bijdrage aan het gebruik van de nieuwe brug. Verplaatsingsafstand heeft effect op de modaliteitskeuze. Onderstaand figuur toont de modaliteitskeuze (auto, fiets, etc.) afgezet tegen de verplaatsingsafstand. Zichtbaar is dat de fiets een piek heeft rond de 2,5 kilometer en daarna afneemt. De nieuwe brug verkort de reisafstand voor een deel van de reizigers. Het figuur toont dat hoe dichter de afstand bij de 2,5 kilometer, hoe groter de kans dat er wordt gefietst i.p.v. de auto wordt gepakt. Op basis van deze data kunnen we een hele grove aanname doen, dat 1 kilometer reiswinst maximaal 5% modal shift van auto naar fiets kan verzorgen. Ook zal het voetgangersgebruik significant toe nemen als de afstanden korter dan 3 kilometer zijn.
Figuur: Modaliteitskeuze afgezet tegen verplaatsingsafstand in steden (OViN, 2017) Potentie modal shift van auto naar fiets als voortransport naar het station Specifiek voor de reizigers van en naar het station zien we in het handelingsperspectief (NS) dat 50% van het voor- en natransport naar station nu met de auto is, waarvan 8% uit Breukelen zelf komt. Door de afstand naar het station te verkorten wordt het aannemelijker dat die groep van 8% overstapt op de fiets. Met deze inschatting zou het aandeel reizigers met fiets naar de knoop kan verhoogd worden met (50%*8%=) +4%. De modal split van voor- en natransport zou dan uitkomen op 31% fiets en 46% auto.
Bijlage 4 Mobiliteit: Strategische verkenning knooppunt Breukelen – September 20 2022
48
6.2
Conclusie: een voet- en fietsbrug maakt een modal shift kansrijk
De nieuwe voet- en fietsersbrug heeft potentie voor een modal shift naar meer duurzame vormen van modaliteit. De locatie van de brug zou 5% modal shift kunnen opleveren voor de korte ritten die plaatsvinden in Breukelen en ook voor de reizigers naar het station is dit een aantrekkelijkere route. Door een hele aantrekkelijke alternatieve route voor fietsers en voetgangers te bieden, kan de Brugoprit verder ontlast worden van autoverkeer die een korte rit maken. Hoe aantrekkelijker deze route is ingericht, hoe groter dit effect zal zijn. De methode zie we hebben gebruikt geeft een grove inschatting. Een meer fijnmazige rekenexercitie is mogelijk met een doorrekening in het verkeersmodel2. Openstaande onderzoeksvraag: Voet- en fietsverbindingen over het Amsterdam-Rijnkanaal In de strategische verkenning is ten noorden van de Brugoprit een zoekgebied gedefinieerd voor de aanleg van een nieuwe voet- en fietsverbinding over het kanaal richting het oude centrum van Breukelen. Wat is binnen dat zoekgebied de exact gewenste locatie van de nieuwe oeververbinding(en)? Hoe kan de aanlanding van een nieuwe brug ingepast worden in de bestaande situatie? Wat is het algehele modal shift-effect van een Nieuwe vaste oeververbinding en daaruit afgeleide verwachte gebruik van de brug? Welke investeringen zijn hiermee gemoeid?
2
Bovenstaande inschatting is een hele grofmazige exercitie, daarnaast is een daadwerkelijke modal shift lastig voorspelbaar. Een
alternatieve en meer uitvoerige methode, om meer in detail te kunnen inschatten wat de modal schift is, zijn verkeersmodel berekeningen. We kunnen met modelberekeningen meer in detail onderzoeken waar de reizigers vandaan komen, wat hun huidige reistijd en afstand is, en wat het effect van een nieuwe brug is. Bij een verdere uitwerking voor de brug zou dit een logische volgende stap zijn.
Bijlage 4 Mobiliteit: Strategische verkenning knooppunt Breukelen – September 20 2022
49
Bijlage 4 Mobiliteit: Strategische verkenning knooppunt Breukelen – September 20 2022
50
7. Potentie openbaar vervoer over water Gezien de ligging van het onderzoeksgebied in een waterrijke omgeving is op hoofdlijnen verkend wat de mogelijkheden zijn van openbaar vervoer over water. Hiervoor zijn inzichten uit de casus van de waterbus tussen Rotterdam en Dordrecht gebruikt. Ook zijn potentiële aanlandingspunten, vaartijd, doelgroepen bepaald en is een indicatieve vergelijking gemaakt tussen reistijd en kosten ten opzichte van alternatief vervoer.
Figuur: lijnennetkaart waterbus Dordrecht – Rotterdam (bron: https://www.waterbus.nl/lijnen) Waterbus Rotterdam – Dordrecht De waterbusverbinding tussen Rotterdam en Dordrecht is een voorbeeld van succesvol openbaar vervoer over water in Nederland. In de OV-klantenbarometer van 2021 is deze verbinding zelfs als hoogste beoordeeld van alle openbaar vervoer verbindingen in Nederland. De verbinding wordt goed gebruikt door zowel woon-werk reizigers als recreatieve reizigers. Het groot aantal inwoners en arbeidsplaatsen dat door deze verbinding wordt verbonden ligt hieraan ten grondslag. Een belangrijke kwaliteit van deze verbinding zit in de combinatie met de fiets. Bijna alle reizigers nemen dan ook een fiets mee op de waterbus. Een bijkomend voordeel is dat de waterbus tussen Rotterdam en Dordrecht in snelvaargebied vaart. Dit betekent dat op dit traject op delen harder dan 20 km/h gevaren kan worden, tot maximaal 40 km/h in het geval van de waterbus. Passagiers betalen enkele euro’s voor hun rit (betalen kan via ov-chipkaart) en voor verschillende doelgroepen zijn aantrekkelijke abonnementen beschikbaar. De concessieverlener draagt circa 200 euro bij per dienstregelinguur (dru) (Programma van Eisen Personenvervoer over water Dordrecht Rotterdam). Twee voorbeelden van haltes zijn hieronder opgenomen.
Beide haltes hebben een goede aansluiting op ander openbaar vervoer en zijn voorzien van parkeer- en stallingsvoorzieningen. Op de steigers zijn weersbestendige wachtruimten aanwezig.
Bijlage 4 Mobiliteit: Strategische verkenning knooppunt Breukelen – September 20 2022
51
Figuur: halte Rotterdam Piekstraat (loopafstand station Rotterdam Zuid) inclusief parkeer- en stallingsvoorzieningen (bron: cyclomedia)
Figuur: halte Stormpolder Krimpen aan den IJssel, inclusief parkeer- en stallingsvoorzieningen (bron: cyclomedia) Verkenning vervoer over water vanaf onderzoeksgebied Breukelen Het onderzoeksgebied grenst direct aan het Amsterdam-Rijnkanaal (ARK). Het ARK is een sluisvrije vaarverbinding tussen Amsterdam en Utrecht; twee plaatsen met een groot aantal inwoners en arbeidsplaatsen. Het gebied tussen Amsterdam en Utrecht, inclusief Breukelen, is relatief dunbevolkt maar heeft een hoge recreatiewaarde. Tussen Utrecht en Amsterdam zijn diverse HOV-verbindingen en snelle autoverbindingen aanwezig. De maximum vaarsnelheid op het ARK is 18 km per uur. Parallel aan het ARK ligt de rivier de Vecht met een sterk recreatief karakter. In de onderstaande tabel is voor aantal fictieve aanlandingspunten langs het ARK de afstand en vaartijd tot Breukelen ingeschat. Daarbij is de aanname dat de gemiddelde vaarsnelheid lager is dan de maximale vaarsnelheid.
Bijlage 4 Mobiliteit: Strategische verkenning knooppunt Breukelen – September 20 2022
52
Aanname aanlandingspunten
Afstand tot Breukelen via ARK
Richting Amsterdam
Richting Utrecht
Breukelen ter hoogte van station
Vaartijd bij gem. 16 km/h -
Vergelijking reistijd (indicatie via Google Maps)
-
Maarssen
5 km
19 min
Utrecht Muntsluisbrug of Dafne Schippersbrug (Oog in Al)
12 km
45 min
Utrecht P+R Westraven
15 km
50 min
Nigtevegt Liniebrug
11 km
41 min
Oud Diemen Nesciobrug
23 km
1u 26 min
Amsterdam P+R Zeeburg
25 km
1u 34 min
Amsterdam Centraal
29 km
1u 49 min
Fiets: 15 min Bus: 7 min Trein: 4 min Auto: 8 min Fiets: 40 min Fiets + trein: 25 min Bus: 45 min Auto: 15-20 min Fiets: 1u Trein + bus: 35 min Auto: 17 min Fiets: 40 min Bus: 30 min Auto: 17 min Fiets: 1 u 5 min Trein + bus: 50 min Auto: 20 min Fiets: 1 u 20 min Trein + bus: 45 min Auto: 20 min Fiets: 1u 30 min Trein: 30 min Auto: 35 min
Tabel: mogelijke landingspunten vervoer over water vanaf Breukelen inclusief reistijdvergelijking (bron: Google Maps).
Conclusie: vervoer over water weinig concurrerend voor forensen, wel kansen voor korte verbindingen over water ondersteunend aan fietsnetwerk Openbaar vervoer over water via het ARK biedt geen reistijdwinst voor grote reizigersstromen en heeft daarmee een beperkte grondslag. De potentie is met name beperkt voor de doelgroep forensen. De benodigde bijdrage per dienstregelinguur liggen naar verwachting dan ook aanzienlijk hoger dan bij de waterbusverbinding Rotterdam – Dordrecht. Een kans voor vervoer over water vanaf Breukelen ligt mogelijk bij kortere verbindingen voor een recreatieve doelgroep. De waterbusverbinding tussen Rotterdam en Dordrecht laat de sterke combinatie met de fiets zien. Korte verbindingen over water kunnen het lokale en regionale fietsnetwerk vanaf Breukelen verbeteren. Een goede aansluiting van haltelocaties op omliggende fietsroutes en combinatie met passende reizigersvoorzieningen zijn daarbij van belang. Hoewel wat betreft reistijd niet concurrerend, kan de fiets- en vervoer over water-combinatie zodoende voor recreanten een aantrekkelijke optie vormen voor recreatieve reizigers.
Bijlage 4 Mobiliteit: Strategische verkenning knooppunt Breukelen – September 20 2022
53
Bijlage 4 Mobiliteit: Strategische verkenning knooppunt Breukelen – September 20 2022
54
8. Strategische verkenning overkluizing Het spoor overkluizen? Benchmark ondertunnelingen/ overkluizingen spoor elders: redenen tot aanleg: Spoortunnel Delft -
Ernstige hinder
-
Intensivering spoorverkeer
-
Viersporigheid
Spoortunnel Best -
Groei goederenvervoer PHS
-
Intensivering spoorverkeer
-
Inpassen viersporigheid
Spoortunnel Nijverdal -
Omlegging Rijksweg N35
-
Koppeling aan spoortracé
-
Inpassing in landschap
Bijlage 4 Mobiliteit: Strategische verkenning knooppunt Breukelen – September 20 2022
55
Rijksweg overkluizen? A2 passage Maastricht -
Ernstige hinder en barrièrewerking
-
Groeiende verkeersstromen
-
Hinder voor doorgaand verkeer
Leidse-Rijntunnel -
Aanpak A2
-
Nieuw Stadsdeel met 30.000 woningen
A73 tunnel Swalmen -
Aanleg nieuwe Rijksweg
-
Bundeling met spoortracé
-
Aantasting natuurwaarden alternatieven
Conclusie: geen reden overkluizing nader uit te werken -
Bij alle benchmarks is een duidelijk Rijksbelang in het geding.
-
Ondertunneling/ overkluizing levert meerwaarde boven alternatieven
-
In Breukelen ontbreekt duidelijk Rijksbelang: spoor is al viersporig en A2 is recent verbreed.
-
Plan-economisch is ook zonder overkluizing resultaat al negatief
-
Woningaantal kan ook zonder overkluizing worden ingepast
-
Duidelijke aanleiding vanuit kaders ontbreekt ook.
Bijlage 4 Mobiliteit: Strategische verkenning knooppunt Breukelen – September 20 2022
56
Goudappel BV works from Amsterdam, The Hague, Deventer, Eindhoven and Leeuwarden and through our partners abroad Snipperlingsdijk 4
P.O. Box 161
+31(0) 570 666 222
VAT
NL 0072 11 879 B01
7417 BJ Deventer
7400 AD Deventer
info@goudappel.nl
CC.
3801 7479
The Netherlands
Bijlage 4 Mobiliteit: www.goudappel.nl Strategische verkenning knooppunt Breukelen – September 20 2022 The Netherlands IBAN NL09 INGB 0001 2746 32
57