Rapport Rekenkameronderzoek naar klimaatbeleid Stichtse Vecht.pdf

Informatieve commissie, 13 september 2021.

Pagina 69 van 90

Endelhovenlaan 1, 3601 GR Maarssen Postbus 1212, 3600 BE Maarssen T 0346 25 40 00 F 0346 25 40 10 www.stichtsevecht.nl

Bijlage 2 Respondentenlijst Organisatie/functie/rol

Vertegenwoordiging van de gemeenteraad

Griffier en raadsadviseur Fysiek Domein

Gemeentesecretaris

Bestuurlijk portefeuillehouder(s)

Ambtenaren betrokken bij de beleidsvorming

Ambtenaren betrokken bij de uitvoering

Omgevingsdienst Regio Utrecht (ODRU)

Energiecoöperatie 2030.nu

Stichting Duurzame Vecht

Klimaatcoalitie Stichtse Vecht

Netbeheerder Stedin

Stichting Energietransitie Garstenpolder (I.O.)

Ondernemersvereniging OVSV

ECUB (Energie Collectief Utrechtse Bedrijven)

LTO afdeling Gooi, Vecht en Amstelstreek

Pagina 70 van 90

Endelhovenlaan 1, 3601 GR Maarssen Postbus 1212, 3600 BE Maarssen T 0346 25 40 00 F 0346 25 40 10 www.stichtsevecht.nl

Bijlage 3 Klimaatbenchmark Om zicht te krijgen op de effecten van het klimaatbeleid hebben we een analyse aan de hand van een aantal effectindicatoren uitgevoerd. We hebben een benchmark uitgevoerd met de volgende gemeenten:  De Ronde Venen (44.059 inwoners)  Woerden (52.197 inwoners)  De Bilt (42.824 inwoners)  Gemiddelde van de regio U16 (kanttekening dat de stad Utrecht erbij zit)  Wijdemeren Daarnaast zijn de uitkomsten vergeleken met het gemiddelde van de regio U16.

Basisgegevens 2020 We zien dat Stichtse Vecht in vergelijking met de U16 relatief veel woningen heeft die gebouwd zijn voor het jaar 2000. Daarnaast is het percentage koop ten opzichte van huur hoger dan gemiddeld in de U16. Ook het percentage huishoudens ligt hoger dan in de U16. Gemeente

Inwoners

Oppervlakte gemeente hectare

% koopwoningen

% huurwoningen

% woningen met bouwjaar in en na 2000

% woningen met bouwjaar tot 2000

Huishoudens met hoog inkomen 10e 10%groep

Stichtse Vecht

64.931

9.610,0

65

35

11

89

16

Woerden

52.299

8.857,0

67

33

18

82

14

43.137

6,612,0

60

39

7

93

20

Wijdemeren

24.358

4.760,0

31

31

15

85

18

De Ronde Venen

44.456

9.992,0

34

34

13

87

18

U16

959.152

-

57

43

20

80

14,3

De Bilt

Pagina 71 van 90

Endelhovenlaan 1, 3601 GR Maarssen Postbus 1212, 3600 BE Maarssen T 0346 25 40 00 F 0346 25 40 10 www.stichtsevecht.nl

Benchmark op klimaatneutraal in CO2-uitstoot Figuur 24 ‘totaal bekend CO2-uitstoot exclusief CO2-uitstoot autosnelwegen’ laat zien laat zien dat de gemeente Stichtse Vecht de grootste CO2-uitstoot heeft van de betrokken benchmarkgemeenten. Het laat ook zien dat de CO2-uitstoot bij de meeste gemeenten in de benchmark in de jaren 2016 tot 2019 licht is afgenomen. Bij Stichtse Vecht zien we een ook een lichte afname in uitstoot. Deze lichte afname zien we ook in de regio U16 (figuur 25). Figuur 24

Totaal bekende CO2-uitstoot

Figuur 25

Totaal bekend CO2 uitstoot exc. CO2 uitstoot autosnelwegen 2016-2019 U16

Pagina 72 van 90

Endelhovenlaan 1, 3601 GR Maarssen Postbus 1212, 3600 BE Maarssen T 0346 25 40 00 F 0346 25 40 10 www.stichtsevecht.nl

Vermeden CO2-uitstoot door bekende hernieuwbare energie De CO2-uitstoot in gemeenten kan verminderd worden door het verminderen van het energieverbruik en door opwek van hernieuwbare energie. Dit laatste wordt vermeden CO 2 genoemd. We zien een groei, met name in 2020, in de vermeden CO2-uitstoot door hernieuwbare elektriciteit (figuur 26). In Woerden is de groei in vermeden CO2 groter dan in de andere benchmarkgemeenten en de U16-regio (figuur 27). Figuur 26

Vermeden CO2-uitstoot door bekende hernieuwbare elektriciteit 2016-2020

Figuur 27

Vermeden CO2-uitstoot door bekende hernieuwbare elektriciteit 2016-2020 U16

Pagina 73 van 90

Endelhovenlaan 1, 3601 GR Maarssen Postbus 1212, 3600 BE Maarssen T 0346 25 40 00 F 0346 25 40 10 www.stichtsevecht.nl

Benchmark klimaatneutraal in opwek hernieuwbare energie in relatie tot energieverbruik Wanneer we de gemeente Stichtse Vecht vergelijken met de gemeenten in de RES-regio U16, dan zien we in figuur 28 ‘percentage bekende hernieuwbare energie’ dat in de U16-gemeenten het gemiddeld percentage hernieuwbare energie in 2019 6,2% was. De gemeente Stichtse Vecht heeft met 4,8% duurzame energie een van de laagste percentages in de regio. Figuur 28

Percentage bekende hernieuwbare energie U16-gemeenten in 2019

Wanneer we Stichtse Vecht vergelijken met de vier geselecteerde benchmarkgemeenten, dan zien we geen grote afwijkingen in de ontwikkeling van de percentages hernieuwbare energie in de periode 2016 tot 2019 is (figuur 29). De toename in het percentage hernieuwbare energie ligt ongeveer tussen 0,5 en 1% per jaar. Een veel sterkere toename is nodig om in 2050 100% hernieuwbare energie te kunnen realiseren. Uitgaande van Stichtse Vecht (4,8% -> 100% in 28 jaar) is gemiddeld 3,4% groei per jaar nodig.

Pagina 74 van 90

Endelhovenlaan 1, 3601 GR Maarssen Postbus 1212, 3600 BE Maarssen T 0346 25 40 00 F 0346 25 40 10 www.stichtsevecht.nl

Figuur 29

Percentage bekende hernieuwbare energie 2016-2019

Figuur 30 laat zien dat er weinig groei zit in het percentage hernieuwbare warmte in de gemeente Stichtse Vecht. De benchmarkgemeenten laten een verschillend beeld zien in de ontwikkeling van het percentage hernieuwbare warmte. Het percentage hernieuwbare warmte is in Stichtse Vecht ongeveer even groot als het percentage in de gemeente De Bilt. Het is kleiner dan het percentage hernieuwbare warmte in de U16-regio. De gemeenten De Ronde Venen en Wijdemeren hebben grotere percentages en deze komen meer overeen met het gemiddelde in de U16-regio. Figuur 30

Percentage bekende hernieuwbare warmte 2016-2019

Pagina 75 van 90

Endelhovenlaan 1, 3601 GR Maarssen Postbus 1212, 3600 BE Maarssen T 0346 25 40 00 F 0346 25 40 10 www.stichtsevecht.nl

Wanneer we inzoomen en de U16-gemeenten en de benchmarkgemeenten vergelijken op hernieuwbare elektriciteit en hernieuwbare warmte per inwoner, dan zien we in figuur 31 dat in Stichtse Vecht de bekende hernieuwbare elektriciteit per inwoner (566 MJ/inwoner) iets meer dan de helft is van het gemiddelde van de U16-gemeenten (1.103 MJ per inwoner). De duurzame elektriciteit in MJ per inwoner is in de gemeente De Ronde Venen 1.884, de gemeente Woerden 1.138, De Bilt 1.579 en Wijdemeren 977. In figuur 32 zien we de geografische weergave van de U16-gemeenten. De duurzame warmte per inwoner in de gemeente Stichtse Vecht (1.197 MJ per inwoner) is twee derde van het gemiddelde van de U16-gemeenten (1.800 MJ per inwoner) (figuur 33). De duurzame warmte in MJ per inwoner is in de gemeente De Ronde Venen 1.495, de gemeente Woerden 1.172, De Bilt 537 en Wijdemeren is door een storing in de klimaatmonitor niet uitleesbaar. In figuur 34 zien we de geografische weergave van duurzame warmte per inwoner van de U16-gemeenten. Figuur 31

Bekende hernieuwbare elektriciteit per inwoner Stichtse Vecht en U16 in MJ in 2019

Pagina 76 van 90

Endelhovenlaan 1, 3601 GR Maarssen Postbus 1212, 3600 BE Maarssen T 0346 25 40 00 F 0346 25 40 10 www.stichtsevecht.nl

Figuur 32

Bekende hernieuwbare elektriciteit per inwoner U16 in MJ in 2019

Figuur 33

Bekende hernieuwbare warmte per inwoner Stichtse Vecht en U16 in MJ in 2019

Pagina 77 van 90

Endelhovenlaan 1, 3601 GR Maarssen Postbus 1212, 3600 BE Maarssen T 0346 25 40 00 F 0346 25 40 10 www.stichtsevecht.nl

Figuur 34

Bekende hernieuwbare warmte per inwoner U16 in MJ in 2019

Benchmark in hernieuwbare elektriciteit door zon en wind Stichtse Vecht heeft geen hernieuwbare elektriciteit van wind op land (zie figuur 35). Op de gemeente De Ronde Venen na, geldt dit voor alle in de benchmark opgenomen gemeenten. We zien dat in de U16-regio gemeenten met wind op land, ook gemeenten zijn met een hoger percentage hernieuwbare elektriciteit per inwoner.

Pagina 78 van 90

Endelhovenlaan 1, 3601 GR Maarssen Postbus 1212, 3600 BE Maarssen T 0346 25 40 00 F 0346 25 40 10 www.stichtsevecht.nl

Figuur 35

Opgesteld vermogen wind op land U16 2021

In figuur 36 zien we dat de gemeente Stichtse Vecht een middenmoter is ten aanzien van de totale opwek zonnestroom. Er is een sterk groeiende trend te zien in de opwek van zonnestroom. Hierbij groeit de gemeente Woerden het hardst. De zonnestroom in de gemeente Stichtse Vecht groeit in vergelijkbare trend met de andere gemeenten. Figuur 36

Zonnestroom - Gemeenten TJ

Pagina 79 van 90

Endelhovenlaan 1, 3601 GR Maarssen Postbus 1212, 3600 BE Maarssen T 0346 25 40 00 F 0346 25 40 10 www.stichtsevecht.nl

Wanneer we de U16-gemeenten en de benchmarkgemeenten vergelijken op zonnestroom per inwoner in 2020, dan zien we dat in Stichtse Vecht minder MJ/inwoner (883) wordt gerealiseerd dan gemiddeld in de U16-gemeenten (1.216) (figuur 37). Figuur 37

Zonnestroom MJ per inwoner 2020 Stichtse Vecht in vergelijking met U16

Benchmark zonnestroom van kleine en van grote systemen Een deel van de zonnestroom komt van systemen kleiner dan of gelijk aan 15 kwh. Deze worden niet meegenomen in de RES-opgave, maar dragen wel bij aan de ambitie klimaatneutraal 2040 (of 2050). Figuur 38 laat een verdubbeling zien van de zonnestroom door kleine systemen in 2020 ten opzichte van 2018. Deze verdubbeling vindt plaats in alle gemeenten en komt overeen met de trend die we zien in de U16-regio.

Pagina 80 van 90

Endelhovenlaan 1, 3601 GR Maarssen Postbus 1212, 3600 BE Maarssen T 0346 25 40 00 F 0346 25 40 10 www.stichtsevecht.nl

Figuur 38

Zonnestroom (systemen kleiner dan of gelijk aan 15kw) 2018-2020

Figuur 39

Zonnestroom (systemen kleiner dan of gelijk aan 15kw) U16 2018-2020

Pagina 81 van 90

Endelhovenlaan 1, 3601 GR Maarssen Postbus 1212, 3600 BE Maarssen T 0346 25 40 00 F 0346 25 40 10 www.stichtsevecht.nl

Een deel van de zonnestroom komt van systemen groter dan 15 kW. Deze zonnestroom telt mee in de RES-opgave en is weergegeven in onderstaande figuur. De zonnestroom in figuur 40 is uitgedrukt in miljoen kWh. 1 miljoen kWh = 0,001 TWh. Stichtse Vecht levert 0,003 TWh in 2020. Dat is nog ver onder de 0,1 TWh die de gemeente bij wil dragen aan de RES-opgave in 2030. Uit de figuur blijkt verder dat de gemeenten Wijdemeren en Woerden een grotere hoeveelheid zonnestroom van grote systemen leveren dan De Bilt, Stichtse Vecht en De Ronde Venen. Figuur 40

Zonnestroom systemen groter dan 15 kW 2018-2020

Figuur 40

Zonnestroom systemen groter dan 15 kW U16 2018-2020

Pagina 82 van 90

Endelhovenlaan 1, 3601 GR Maarssen Postbus 1212, 3600 BE Maarssen T 0346 25 40 00 F 0346 25 40 10 www.stichtsevecht.nl

Zonnestroom van grootschalige installaties op dak en in veldopstellingen In de gemeente Stichtse Vecht is zonnestroom van grote systemen (meer dan 15Kwh) alleen afkomstig van daken (figuur 41). Er zijn geen grootschalige veldopstellingen. Deze zijn er ook niet in de rest van de benchmarkgemeenten. In de U16-regio zien we een groei van grootschalige veldopstellingen (figuur 43). Hierbij moet de opmerking gemaakt worden dat er voor de gemeenten De Bilt en Wijdemeren geen gegevens grootschalig zonnestroom op dak beschikbaar zijn. We zien dat in vergelijking met de benchmarkgemeenten Stichtse Vecht minder zonnestroom grootschalig op dak opwekt, dan de gemeente Woerden. We zien dat de hoeveelheid zonnestroom grootschalig op dak in de gemeente Stichtse Vecht harder groeit dan in de U16-regio. De totale hoeveelheid zonnestroom op daken van grote systemen is in Stichtse Vecht van 2019 tot 2020 verdrievoudigd: van 1 naar 3 miljoen kWh in Stichtse Vecht. De groei in de regio was van 80 naar 133 miljoen kWh. Figuur 41

Zonnestroom Kwh dakopstelling grote systemen 2019-2020

Figuur 42

Zonnestroom Kwh dakopstelling grote systemen U16 2019-2020

Pagina 83 van 90

Endelhovenlaan 1, 3601 GR Maarssen Postbus 1212, 3600 BE Maarssen T 0346 25 40 00 F 0346 25 40 10 www.stichtsevecht.nl

Figuur 43

Zonnestroom veldopstelling U16 2019-2020

Zonnestroom woningen Figuur 44 laat zien dat zonnestroom opgewekt door zonnepanelen op woningen van 2016 tot 2020 in de gemeente Stichtse Vecht is verviervoudigd. De gemeente volgt hiermee de trend van de rest van de benchmarkgemeenten. Ook in de regio U16 zien we een verviervoudiging (figuur 45). In absolute zin leveren de woningdaken in de gemeente Woerden, De Ronde Venen en Stichtse Vecht de meeste zonnestroom. Figuur 44

Zonnestroom opgewekt door zonnepanelen op woningen in TJ

Pagina 84 van 90

Endelhovenlaan 1, 3601 GR Maarssen Postbus 1212, 3600 BE Maarssen T 0346 25 40 00 F 0346 25 40 10 www.stichtsevecht.nl

Figuur 45

Zonnestroom opgewekt door zonnepanelen op woningen U16 in TJ

Benchmark op energieverbruik De gemeente Stichtse Vecht geeft binnen het klimaatbeleid een hoge prioriteit aan energiebesparing. Figuur 46 ‘totaal bekend energieverbruik (exclusief snelwegen)’ laat zien dat het energieverbruik bij de meeste gemeenten in de benchmark in de jaren 2016 tot 2019 nagenoeg gelijk is gebleven. Bij Stichtse Vecht zien we een lichte afname in gebruik. Deze afname zien we ook in de regio U16 (figuur 47). Figuur 46

Totaal bekend energieverbruik (incl. hernieuwbare warmte, excl. auto (snelwegen) in TJ 2016-2020

Pagina 85 van 90

Endelhovenlaan 1, 3601 GR Maarssen Postbus 1212, 3600 BE Maarssen T 0346 25 40 00 F 0346 25 40 10 www.stichtsevecht.nl

Figuur 47

Totaal bekend energieverbruik (incl. hernieuwbare warmte, excl. auto (snelwegen) in TJ 2016-2020 U16

U16 in TJ 58600 58400 58200 58000 57800 57600 57400 57200 2016

2017

2018

2019

Aardgasverbruik Het totaal bekend aardgasverbruik is zowel bij de benchmarkgemeenten als in de U16-regio licht afgenomen. Stichtse Vecht wijkt hier niet vanaf (figuur 48 en figuur 49). Figuur 48

Totaal bekend aardgasverbruik (exclusief aardgasverbruik Energievoorziening) TJ 2016-2020

Pagina 86 van 90

Endelhovenlaan 1, 3601 GR Maarssen Postbus 1212, 3600 BE Maarssen T 0346 25 40 00 F 0346 25 40 10 www.stichtsevecht.nl

Figuur 49

Totaal bekend aardgasverbruik (excl. aardgasverbruik Energievoorziening) TJ 2016-2020 U16

Energieverbruik verkeer en vervoer Anders dan in de andere benchmarkgemeenten is er in de gemeente Stichtse Vecht een lichte afname van het energieverbruik door verkeer en vervoer (figuur 50). Figuur 50

Totaal bekend energieverbruik verkeer en vervoer (exclusief autosnelwegen) TJ 2016-2020

Pagina 87 van 90

Endelhovenlaan 1, 3601 GR Maarssen Postbus 1212, 3600 BE Maarssen T 0346 25 40 00 F 0346 25 40 10 www.stichtsevecht.nl

Energieverbruik Industrie De gegevens over energieverbruik in de Industrie zijn te beperkt voor een bevinding. (figuur 51). Figuur 51

Totaal bekend energieverbruik industrie, energie, afval, water TJ 2018-2020

Energieverbruik Landbouw Onderstaande figuur over het energieverbruik door de landbouwsector leidt niet tot een bevinding. Figuur 52

Totaal bekend energieverbruik Landbouw, bosbouw en visserij (aardgas en elektriciteit) in TJ 2016-2020

Pagina 88 van 90

Endelhovenlaan 1, 3601 GR Maarssen Postbus 1212, 3600 BE Maarssen T 0346 25 40 00 F 0346 25 40 10 www.stichtsevecht.nl

Energieverbruik Gebouwde Omgeving Het totaal energieverbruik in de Gebouwde Omgeving is in de benchmarkgemeenten stabiel of licht afgenomen (figuur 53) Figuur 53

Totaal energieverbruik Gebouwde omgeving

Als we het energieverbruik gebouwde omgeving in GJ per inwoner van de gemeente Stichtse Vecht (33,14GJ) vergelijken met het gemiddelde van de U16-regio (33,19GJ) dan zien we nagenoeg geen verschil (figuur 54). Een groot gedeelte van de gebouwde omgeving bestaat uit woningen. De benchmark laat zien dat in Stichtse Vecht het percentage woningen met een energielabel C relatief hoger is dan de U16-regio en het percentage woningen met label A++ en A+ relatief lager. Ten opzichte van de benchmarkgemeenten zien we geen opvallende afwijkingen in de energetische kwaliteit van de woningen. Ook de kaarten met het totaal aardgasverbruik en totaal elektriciteitsverbruik in TJ van de woningen in TJ, laten zien dat de gemeente Stichtse Vecht een gemiddelde gemeente in de U16-regio is ten aanzien van het energieverbruik in woningen (figuur 55 en figuur 56) Figuur 54

Energieverbruik Gebouwde omgeving GJ per inwoner Stichtse Vecht en U16 in 2019

Pagina 89 van 90

Endelhovenlaan 1, 3601 GR Maarssen Postbus 1212, 3600 BE Maarssen T 0346 25 40 00 F 0346 25 40 10 www.stichtsevecht.nl

Figuur 55

Totaal aardgasverbruik woningen 2020 U16 TJ

Figuur 56

Totaal elektriciteitsverbruik woningen 2020 U16 TJ

Pagina 90 van 90