Omgevingsvisie Stichtse Vecht.pdf

In de loop van tijd zijn het hogere dekzand, en bovengrond is sprake van de kenmerde meeste fabrieken met de daarbij horende overlast en verontreinikende historische open landschappen. Kenmerkend voor deze ging verdwenen en hebben plaats gemaakt voor woningbouw. gebieden is de combinatie van landbouw en natuur op een natte 4.5 Westelijk en oostelijk veenweidegebied en dalende ondergrond. Aan de oostzijde (Tienhoven) en aan de westzijde (met Kockengen en Nieuwer Ter Aa) van de gemeente liggen unieke veenweidege- Juist de verschillende tijdslagen die over en naast elkaar bestaan in bieden. Het westelijk veenweidegebied bestaat uit deels veengrond Stichtse Vecht maken dit gebied zo boeiend. Daarbij is de langzame en deels rivierklei. De rivierklei bevindt zich bij de gebieden gelegen Vecht het visitekaartje van de Gouden Eeuw. De snelle Vecht brengt langs de kleine riviertjes. De ontwikkeling van het veenweidegebied ons in de moderne tijd vanaf de industrialisatie. Het veenweidelandis het resultaat van twee economische cycli: het in cultuur brengen schap toont hoe wij Nederlanders het land naar onze hand gezet van het Hollands-Utrechtse veenmoeras voor het agrarisch gebruik hebben. Tegelijkertijd toont dit landschap ook de kracht van de naen het winnen van veen als brandstof. De ontginning van het veen- tuur.

Verschillende stadia van veenontginning en turfwinning liggen moeras en het gebruik van de landbouwgrond worden gestuurd door in dit landschap naast elkaar. De kernen van Stichtse Vecht hebben de waterstand te regelen (waarbij het gebruik de peilmaat bepaalt). een duidelijke relatie met het landschap en ontlenen er een belangOntwatering heeft als gevolg dat de bodem daalt. Aan de westzij- rijk deel van hun identiteit aan. We zijn trots op onze geschiedenis de van de grote infrastructuur ligt een veenweidegebied dat wordt en zien het als kracht van Stichtse Vecht dat verleden, heden en toekomst zo verweven met elkaar zijn. 40

41

Kleine kernen Identiteit kernen - landschap

De identiteit van de kernen wordt sterk beïnvloed door het omliggende landschap en de ontstaansgeschiedenis. Op basis hiervan onderscheiden wij: veenweidedorpen, Vechtdorpen en Plassendorpen. Veenweidedorpen: Het open veenweidegebied ten westen van het AmsterdamRijnkanaal hoort bij het Groene Hart. In dit typische Nederlandse landschap liggen twee kernen: Nieuwer ter Aa en Kockengen.

werden weer dwarsvaarten en -kaden aangelegd om het water van het nog niet ontgonnen veenmoeras op te vangen. Het moeras werd in fasen, van dwarsdijk tot dwarsdijk, ontgonnen. Langs deze dwarsdijken ontstonden de kenmerkende bebouwingslinten Tienhoven, Oud-Maarsseveen, Maarsseveen en Molenpolder. Vanaf de 17e eeuw is veen afgegraven voor de turfwinning. Door de vele turf die gewonnen werd, veranderden de legakkers in petgaten en plassen. In de 19e eeuw is een start gemaakt met het droogleggen van de Bethunepolder. De polder werd pas echt droog in 1930 toen het gemeentelijk Waterbedrijf Amsterdam begon met het oppompen van zeer schoon kwelwater. Daardoor is veeteelt mogelijk in het grootste deel van de Bethunepolder. Het noordwestelijke deel bleef echter te nat en bestaat nog steeds uit elzenbroekbos en uitgestrekte rietlanden. De Maarsseveense Plassen zijn ontstaan door het afgraven van zand dat gebruikt is voor de aanleg van de wijk Overvecht in Utrecht.

Vechtdorpen: Vroeger was de Vecht de belangrijkste ontwikkelingsader tussen Amsterdam en Utrecht. In de 17e eeuw bouwden veel rijke Amsterdamse kooplieden buitenplaatsen langs de Vecht (en de Angstel). Hier verbleven ze dan de hele zomer. Langs de Vecht ligt een kralensnoer van buitenplaatsen, landgoederen en kastelen. Ook zijn hier veel forten te vinden van de Hollandse Waterlinie. Aan de Vecht liggen van oudsher dan ook veel dorpen. Een aantal daarvan zijn uitgegroeid tot grote, meer stedelijke kernen: Maarsen-Dorp en Breukelen. Andere zijn klein en pittoresk gebleven: Nigtevecht, Vreeland, Loenen aan de Vecht, Veenweidedorpen Nieuwersluis, Oud-Zuilen. Loenersloot, ook Nieuwer ter Aa een kleine kern, ligt aan een zijrivier van de Nieuwer ter Aa is een klein dorp (ca. 700 inwoners). De kerk speelt een grote rol bij (de Vecht: de Angstel. indentiteit van) veel dorpelingen. Het is een Plassendorpen: De plassen tussen de hechte gemeenschap. Er heerst een mentaliUtrechtse Heuvelrug en de Vecht zijn ont- teit van hands-on en aanpakken. Dorpshuis staan door turfwinning. Vanaf de 12e eeuw ‘Ons Genoegen’ wordt gerund door een kleizijn de veengronden ontgonnen. De oever- ne groep vrijwilligers die ook de hulpvraag wal van de Vecht was de belangrijkste ont- bedient. Nieuwer ter Aa ligt aan het riviertje ginningsbasis waarop de sloten min of meer de Aa. loodrecht zijn gegraven.

Loodrecht hierop 42

Vechtdorpen Nigtevecht

Nigtevecht is een klein dorp (ca. 1.300 inwoners) helemaal in het noorden van Stichtse Vecht. Het dorp ligt in de oksel van de Vecht en het Amsterdam-Rijnkanaal. Qua voorzieningen zijn de mensen hier georiënteerd op het vlakbij liggende Weesp. In Nigtevecht wonen steeds meer mensen uit Amsterdam, die rustiger willen wonen. Het dorp heeft een dorpshuis, een kussenmakerij, een voetbalclub en een paar restaurants. Het meest bekend is Nigtevecht door Fort Nigtevecht. Sinds 2018 is er een fietsbrug nabij het fort over het Amsterdam–Rijnkanaal, die het kleinschalige rivierenlandschap ten westen van het kanaal (Gein, Angstel, Winkel en Waver) verbindt met het Vechtgebied. Vooral voor het regionale recreatieve fietsverkeer is de brug van grote betekenis.

Luchtfoto Nieuwer ter Aa (Google Earth)

Luchtfoto Nigtevecht (Google Earth)

Luchtfoto Vreeland (Google Earth)

Luchtfoto Loenersloot (Google Earth)

Vreeland

Vreeland is een klein dorp aan de Vecht (ca. 1.500 inwoners), dat ook vlakbij het plassengebied ligt. De drukke N201 die Hilversum en Aalsmeer met elkaar verbindt, vormt de zuidgrens van het dorp. Vreeland heeft een uitstekende autobereikbaarheid. Het dorp heeft een buurtsuper, diverse restaurantjes en een ijssalon. Hier zit ook een goede eetgelegenheid en hotel met sterstatus. In de dorpshuiskamer zijn veel vrijwilligers actief. Er wordt o.a. taalles gegeven aan vluchtelingen.

Loenersloot

Loenersloot ligt aan de Angstel. Ondanks dat Loenersloot niet aan de Vecht ligt, voelt het zich wel een Vechtdorp en wordt het ook 43

zo behandeld. De Rijksstraatweg, die grotendeels langs de Vecht loopt, steekt van Loenen ook door naar Loenersloot. Het is een klein dorp (ca. 500 inwoners) dat behoorlijk ingeklemd ligt tussen de A2, het spoor, het Amsterdam-Rijnkanaal en de N201. Deze provinciale weg splitst het dorp zelfs in tweeën. De N201 is erg druk en de Provincie kijkt naar oplossingen om het dorp te ontlasten. De parel van het dorp is kasteel Loenersloot.

Nieuwersluis

Nieuwersluis is een klein, oud dorpje aan de Vecht (ca. 250 inwoners), gelegen tussen Loenen aan de Vecht en Breukelen. Langs de Vecht staan grotere huizen en in de Nieuwe Wetering liggen woonboten. Het dorpje ligt tussen Fort Nieuwersluis en de vrouwengevangenis. In de zomer ontstaan in Nieuwersluis bij de Nieuwersluisbrug vaak opstoppingen voor zowel auto’s als boten. Qua recreatieve voorzieningen is er een natuurzwembad en start hier de fietsboot over de Vecht. Voor de voorzieningen gaan de inwoners zowel naar Loenen aan de Vecht als naar Breukelen. Het is een hecht dorp: ons kent ons. Er is een actieve dorpsraad.

ners zijn heel erg gehecht aan de groene omgeving. Slot Zuylen met haar kasteeltuin en landerijen is een parel. De inwoners weten elkaar te vinden als er wat speelt.

Plassendorpen Tienhoven en Oud-Maarsseveen

Tienhoven en Oud-Maarsseveen zijn lintdorpen met veel boerderijen, bruggetjes en doorkijkjes naar de Tienhovense Plassen en de Bethunepolder. Langs de hoofdas staan veel verschillende woningen qua grootte, soort en vorm. Het zijn woongemeenschappen met weinig bedrijvigheid. Deze kleine kernen zijn te klein voor een volwaardig voorzieningenniveau. Wel zijn er een aantal basisvoorzieningen zoals een basisschool, een gezondheidscentrum, een kleine dorpswinkel, een dorpshuis, diverse verenigingen en cafés.

Bij Maarssen zijn deze lintdorpen verder ontwikkeld. Voorbeelden hiervan zijn Maarsseveen en Molenpolder . Maarsseveen ligt ten zuiden van de Maarsseveense Plassen en Molenpolder ligt er ten noorden van. Naast een lintdorp is Molenpolder ook een beschermd natuurgebied van circa 75 ha. Kenmerkend voor Molenpolder is de aanwezigheid van diverse recreatieparken met permanente bewoning. Hier wonen vooral eenpersoonshuishoudens. Kenmerkend voor Maarsseveen is de grote hoeveelheid bedrijven langs de Gageldijk (hoofdas). Het gebied is daarmee een overgangsgebied tussen het platteland en het stedelijk gebied. In deze kleine kernen zijn bijna geen voorzieningen. Er is een kerk, een snackbar en een groentewinkel.

Luchtfoto Nieuwersluis (Google Earth)

Luchtfoto Oud-Zuilen (Google Earth)

Maarsseveen en Molenpolder (Google Earth)

Bethunepolder, Tienhoven en Oud-Maarsseveen (Google-Earth)

Lintdorpen

Naast de kernen liggen door de hele gemeente verschillende lintdorpen ontstaan door agrarische bedrijfsvoering. In het noorden en westen zijn deze echt nog zichtbaar. Een goed voorbeeld hiervan is Portengen.

Oud-Zuilen

Oud-Zuilen is een klein, historisch dorpje aan de Vecht (ca. 600 inwoners) tussen Maarssen-Dorp en Utrecht. Het dorpje ligt bijna tegen de stad Utrecht aan. De inwo-

44

45

Middelgrote kernen

Foto: terras in Loenen aan de Vecht

Veenweidedorpen Kockengen

Kockengen is een relatief grote kern (ca. 3.500 inwoners). Ook hier speelt de kerk een grote rol. De saamhorigheid is hier goed. Bij de kern Kockengen horen ook de bebouwingslinten Portengen en Portengensebrug. De dorpsraad denkt actief na over de leefbaarheid. De winkelvoorzieningen zijn hier goed met zowel een supermarkt als kleinere ondernemers: een slager, een bakker, een bloemist en een doe-het-zelf winkel. Daarnaast wordt door vrijwilligers een buitenzwembad gerund, heeft Kockengen een druk verenigingsleven en is er nieuwbouw bijgekomen.

Vechtdorpen Loenen aan de Vecht

Luchtfoto Kockengen (Google Earth)

Loenen aan de Vecht is een relatief grote kern (ca. 4.500 inwoners). Hier zijn dan ook meer voorzieningen: supermarkt, wijnhandel, modezaak, veel restaurants en horeca, een voetbal- en een hockeyclub, etc. Opvallend is de aanwezigheid van twee sterrenrestaurants. De aangrenzende jachthavens horen bij gemeente Wijdemeren. Omdat Loenen wat groter is, zijn hier ook woonwijken met seriebouw (dezelfde soort huizen) en sociale woningen. Het centrum is niet zo uitgebreid als in de drie grote kernen, maar de inwoners uit de omliggende kleine kernen komen hier wel naar toe voor de voorzieningen. Luchtfoto Loenen aan de Vecht (Google Earth)

46

47

Grote kernen Breukelen

Breukelen (ca. 10.500 inwoners) is een levendig Vechtdorp met een uitgebreid winkelaanbod, diverse basis- en middelbare scholen, veel sportfaciliteiten, een gezellige weekmarkt en diverse restaurants en terrassen. Het is een langgerekt dorp dat tussen de A2 en de Vecht ligt. Het spoor en het Amsterdam-Rijnkanaal doorsnijden het dorp. Het woongebied ligt hoofdzakelijk tussen het kanaal en de Vecht. De bedrijven liggen veelal in het westelijke deel aan de grote infrabundel: A2, spoor en kanaal. Een bekend beeld dat veel mensen zullen herkennen, is het in Chinese stijl gebouwde Hotel Breukelen met de oer-Hollandse molen ernaast. Het oude centrum van Breukelen is gelegen op de kruising van de Straatweg, de Dannegracht en de rivier de Vecht. Langs de Vecht liggen prachtige kastelen en buitenplaatsen, zoals Nyenrode (Nyenrode Business University), landgoed Gunterstein, Queekhoven en Boom en Bosch (met de raadszaal in het koetshuis). Het dorp bestaat naast het centrum (middengebied) uit verschillende gebieden: (Breukelen) Noord, Broeckland, Scheendijk en Rode Dorp. In Noord en Broeckland liggen woonwijken, waarbij de hoogbouw langs het kanaal kenmerkend voor Noord is. Het Rode Dorp is een kleine wijk tussen het station en het kanaal in. Scheendijk is een re-

48

creatieve voorziening aan de Loosdrechtse Plassen. Op de legakkers staan veel vakantiehuizen met een mooi uitzicht op het water. Het is een paradijs voor vaarliefhebbers. Er zijn veel jachthavens. Het is nu een rommelig geheel, maar plannen voor kwaliteitsverbetering van Scheendijk zijn in ontwikkeling in samenspraak met de bewoners.

Maarssen-Dorp

Maarssen-Dorp (ca. 16.000 inwoners) heeft een historisch centrum en langs de Vecht liggen hier prachtige buitenplaatsen: Doornburgh, Goudestein (gemeentehuis), Vechtenstein, Leeuwenburg, etc. Deze buitenplaatsen zijn na de Gouden Eeuw door rijke Amsterdammers gebouwd. Het historische deel van Maarssen-Dorp ligt net als alle oude Vechtdorpen op de hoger gelegen oeverwallen en stroomruggen van de Vecht. Er staan veel gemeentelijke en rijksmonumenten in Maarssen-Dorp. Het voorzieningenaanbod is groot met diverse supermarkten, winkels, restaurants, horeca, etc. In Maarssen-Dorp zijn ook een aantal grootschalige woningbouwprojecten geweest; toch is het hier minder stedelijk dan in Maarssenbroek. Op Buuren is een bijzondere wijk, die ontstaan is op de gronden van de Nederlandse Kininefabriek. Het is een voorbeeld van retro-architectuur, geïnspireerd op de historische bouwstijlen in de kernen langs de Vecht. Het is een nieuw ‘slaap-werk dorpje’.

Maarssenbroek

Maarssenbroek (ca. 23.000 inwoners) is de grootste en meest stedelijke kern van Stichtse Vecht. Er is hier een zeer compleet voorzieningenaanbod, zowel qua winkels, horeca, scholen als sportfaciliteiten. Tot circa 1970 was het huidige Maarssenbroek agrarisch gebied. Na 1970 is door grootschalige nieuwbouw Maarssenbroek ontstaan. De kern ligt tussen de A2, de Zuilense Ring, het Amsterdam-Rijnkanaal en Haarrijn in en bestaat uit 14 wijken. Langs de A2 ligt een groot wijkpark dat meteen ook als buffer naar de A2 fungeert. Het centrum van Maarssenbroek is de wijk Bisonspoor. Hier bevinden zich kantoren en woningen in grote torens boven op het overdekte winkelcentrum. Het station Maarssen bevindt zich ook hier (knooppunt Maarssenbroek). Tegen het Amsterdam - Rijnkanaal De kern ligt tegen het bedrijventerrein Lageweide (tegenwoordig Utrecht) aan. Zelf heeft Maarssenbroek ook nog veel bedrijven (Planetenbaan). Maarssenbroek is de enige echt nieuwe kern in de gemeente Stichtse Vecht.

Luchtfoto Breukelen (Google Earth)

Luchtfoto Maarssenbroek en Maarssen-Dorp (Google Earth)

Bibliotheek in Breukelen

Foto: Kerk in Maarssen-Dorp

49

5. Thema’s Voor de Omgevingsvisie Stichtse Vecht zijn bij de start drie overkoepelende opgaven geformuleerd: • Aantrekkelijke, bereikbare en gezonde leefomgeving voor wonen, werken en recreëren • Versterken van de kwaliteit van cultuurhistorie, archeologie, landschap en natuur • Inspelen op klimaatverandering en ruimte maken voor de energietransitie Uit het proces met de samenleving en de betrokkenen van de gemeente is een behoorlijke lijst met actuele onderwerpen naar voren gekomen waar de Omgevingsvisie op in zou moeten gaan. Hieruit hebben we de rode draad van spelende thema’s en opgaven gedestilleerd. Het gaat om de volgende opgaven en verantwoordelijkheden: • Gezondheid voor iedereen • Ruimte voor de verstedelijkingsopgaven (wonen en werken) • Goede bereikbaarheid in een steeds vollere regio • Prettig leven in de kernen • Ruimte voor recreatie • Toekomstbestendig vitaal platteland • Werken aan klimaatverandering Per thema behandelen we steeds wat er speelt, de visie voor 2030/2040 en de programma’s die nodig zijn om de visie te realiseren. In hoofdstuk 6 doen we dit gebiedsgericht.

50

Foto: Wandelend langs de Vecht

51

5.1 Gezondheid voor iedereen Wat speelt er?

Het aspect gezondheid bestaat uit gezondheidsbevordering en gezondheidsbescherming. De eerste is het bevorderen van een gezonde leefstijl en de tweede het bieden van een gezonde leefomgeving. Juist omdat niet iedereen zelf kan beslissen over alle aspecten die van invloed zijn op zijn/haar gezondheid, is het belangrijk dat wij als overheid verantwoordelijkheid nemen hierin. De Omgevingswet verplicht ons daarnaast om bij afwegingen over de toekomst van de fysieke leefomgeving gezondheid expliciet mee te nemen. Elkaar ontmoeten en bewegen (bijvoorbeeld in groene gebieden) is goed voor de gezondheid. Niet alleen voor de sociale cohesie, maar ook voor de mentale gezondheid is het belangrijk dat mensen elkaar ontmoeten. Bijvoorbeeld bij een (sport)vereniging, in de openbare ruimte of culturele hotspots. In de coronatijd is extra duidelijk geworden dat er een grote behoefte is aan mogelijkheden om te ontspannen. Zowel vlakbij huis als bijvoorbeeld op een half uur fietsen. Groen en water in de buurt dragen bij aan een gezonde leefomgeving en dagen ook uit tot bewegen. Iedere inwoner heeft in zijn levensfase een andere behoefte aan bewegen. Voor zowel jong als oud dient hier rekening mee gehouden worden.

Naast voldoende recreatieve mogelijkheden heeft recht op werk en onderwijs ook invloed op de mentale gezondheid en draagt bij aan een fijne leefomgeving en heeft ook invloed op de sociale cohesie. De grote infrabundel met de A2, het spoor, het AmsterdamRijnkanaal zorgt naast een goede bereikbaarheid ook voor een minder gezond leefmilieu in de buurt van deze infrabundel. Inwoners geven aan dat zij de meest stedelijke gebieden in de nabijheid van deze grote infrabundel en/of de Zuilense Ring (ringweg Utrecht) als ongezond zien. De luchtverontreiniging, de geluidsoverlast en het transport van gevaarlijke stoffen zijn hier van invloed op. De geldende normen zoeken de grens op m.b.t. gezondheid. Niet een zo goed mogelijke gezondheid is het uitgangspunt, maar wat nog net toelaatbaar is. Dit leidt tot de volgende opgaven:

52

• Een gezonde leefstijl stimuleren bij alle inwoners van Stichtse Vecht. Hiervoor zijn nodig: ruimte voor ontmoeten, een groene leefomgeving en mogelijkheden tot bewegen. • Negatieve gezondheidseffecten van de grote infrabundel en de Zuilense Ring zoveel mogelijk beperken/oplossen. Hierbij spelen de aspecten luchtkwaliteit, geluid en externe veiligheid.

Visie

We benaderen gezondheidsbevordering vanuit het kader van de ‘positieve gezondheid’. Dit betekent dat veerkracht en zelfregie centraal staan. Iedereen – jong, oud, met een beperking, autochtoon, allochtoon, etc.- moet mee kunnen doen. Dit noemen we inclusiviteit. Een gezonde leefstijl stimuleren we bij al onze inwoners door in te zetten op ruimte voor ontmoeten, een groene leefomgeving en mogelijkheden om te bewegen. De inrichting van de openbare ruimte is groen en nodigt uit tot bewegen en elkaar ontmoeten. Zie ook 5.4, 5.5 en 5.7. Voor de mentale gezondheid is het recht op werk ook belangrijk. We bieden ruimte voor werkgelegendheid, zowel op de bedrijventerreinen als voor thuiswerken. We nemen het gezondheidsaspect expliciet mee in de belangenafweging bij alle ruimtelijke keuzes (bijvoorbeeld woningbouw). Zo borgen we het gezondheidsbelang. We zoeken daarbij naar oplossingen die recht doen aan alle belangen. Daarbij letten we op (komende) innovaties en nieuwe technische oplossingen. Deelname aan het Schone Luchtakkoord (SLA) laat zien dat we gezondheid erg serieus nemen. De gebieden vlak langs de grote infrabundel en de Zuilense Ring hebben een ongezond leefmilieu en zijn daardoor minder geschikt voor nieuwe woningen.

Er zijn verschillende opties voor nieuwe woningen: verder weg bouwen, de infrabundel minder vervuilend maken (hier hebben we weinig invloed op) of aangepast bouwen. De laatste optie moet dan wel een zo gezond mogelijke leefomgeving creëren door maatregelen te nemen voor een goede luchtkwaliteit, geen/weinig geluidsoverlast, veilige vluchtwegen in geval van calamiteiten, schone en veilige bodem en water.

Woordenwolk: Gezondheid voor iedereen 53

In plaats van normen te hanteren die de grens opzoeken van wat nog net toelaatbaar is qua gezondheid, gaan we onze normen zoveel mogelijk baseren op de WHO-streefwaarden (Wereldgezondheidsorganisatie). In deze normen staat een goede gezondheid waarborgen centraal. Als de WHO (nog) geen streefwaarden heeft voor bepaalde aspecten, dan kijken we ook naar andere normen, die de gezondheid voorop zetten. Voor water en bodem kunnen dit bijvoorbeeld Europese normen (EFSA) zijn. We bouwen de komende jaren een portfolio op van voorbeelden van en kennis over deze normen. Het negatieve gezondheidseffect van de grote infrabundel wordt kleiner als steeds meer mensen een elektrische auto gaan rijden in plaats van een benzine- of dieselauto. Of een ander type schone auto. Dit geldt vooral voor de luchtkwaliteit. Toch blijft de luchtkwaliteit ook dan matig door fijnstof van bandenslijtage. De gemeente stimuleert en faciliteert duurzaam vervoer (zie 5.3).

Visie gezondheid voor iedereen: • Inrichting openbare ruimte en aanwezigheid sportaccomodaties en/of sportvoorzieningen stimuleert gezonde leefstijl voor alle inwoners m.b.t. bewegen, ontmoeten en groen. • Iedereen kan meedoen: inclusiviteit. • Altijd en expliciet gezondheidsaspect meenemen bij ruimtelijke keuzes. • Ongezond leefmilieu langs grote infrabundel zoveel mogelijk mijden of maatregelen treffen m.b.t. luchtkwaliteit, geluid en externe veiligheid. • Normen baseren op WHO-streefwaarden en andere normen, die gezondheid voorop zetten (bijvoorbeeld EFSA).

Gegevens gezondheidsmonitor: % inwoners (>19 jaar) dat heeft aangegeven 'Sporter', 'Drinker' of 'Roker' te zijn,% inwoners met BMI op 'Overgewicht' en % dat 'Mantelzorger' is.

Gegevens gezondheidsmonitor: Goed/zeer goed ervaren gezondheid en Langdurige ziekte of aandoening voor inwoners met een leeftijd van 19 tot 65 jaar en inwoners van 65 jaar en ouder.

54

Kaart: Stikstofdioxide 2018 Bron: Omgevingsdienst regio Utrecht

Opdrachten voor programma’s

Om de Omgevingsvisie te realiseren is het nodig om de volgende opdrachten mee te nemen in de bestaande en nieuwe programma’s: • Programma Geluid (verplicht) • Opdracht Portofolio streefwaarden WHO en andere normen • Opdracht Gezondheid in de openbare ruimte • Opdracht Gezondheid bij nieuwbouw • Opdracht Beleid sport en bewegen

Kaart: Geluidscontouren 2030 wegverkeer Bron: Omgevingsdienst regio Utrecht 55

5.2 Ruimte voor de verstedelijkingsopgaven Bij dit thema gaan we in op de grote woningbouwopgave bij de OV-knooppunten en de bedrijvigheid. De kleinere woningbouwopgave bij de kernen behandelen we in 5.4.

Wat speelt er?

in Stichtse Vecht te intensiveren (zie ook Programma Wonen & Werken van de Provincie Utrecht). Stichtse Vecht draagt het mkb een warm hart toe en wil graag ontwikkelingsruimte bieden voor kleine, lokale ondernemers buiten de bedrijventerreinen.

Stichtse Vecht is een aantrekkelijke vestigingsplaats voor veel mensen. Er is een enorme behoefte aan woningen vanuit de regio en vanuit Stichtse Vecht zelf. 76,1% van de inwoners gaf dan ook aan behoefte te hebben aan meer woningen in de eigen kern (enquête zomer 2020). Een betaalbare woning vinden die past bij je levensfase is erg lastig voor de inwoners van Stichtse Vecht. Er is zowel een kwantitatieve als een kwalitatieve woningbouwopgave.

Dit leidt tot de volgende opgaven: • Grootschalige woningbouw nabij OV-knooppunten in binnenstedelijk gebied, waarbij OV-knooppunt Breukelen in beeld is. • Meer ruimte zoeken voor uitbreiding van bedrijven, zowel op bestaande als nieuwe bedrijventerreinen. • Ontwikkelruimte zoeken voor de kleine, lokale ondernemers

Gemiddeld is de groei van de woningbouw in Nederland 1%. Een groei van 1% voor de komende 20 jaar zou circa 5.600 nieuwe woningen betekenen voor Stichtse Vecht (in 2020 telde Stichtse Vecht 28.206 woningen). Stichtse Vecht ligt echter in de snelst groeiende regio van Europa. De ligging van Stichtse Vecht in deze hoog dynamische regio, tussen Utrecht en Amsterdam, vraagt om en rechtvaardigt een versnelde groei van woningen.

Visie

Samen met de regio en provincie is bepaald dat grote aantallen woningen het beste bij binnenstedelijke, bestaande OV-knooppunten kunnen worden ontwikkeld. Daarom bouwen we al zo’n 3000 woningen in Maarssenbroek (Planetenbaan, Haagstede en Bisonspoor). Voor de langere termijn is OV-knooppunt Breukelen in beeld. Ook voor bedrijven is Stichtse Vecht een aantrekkelijke vestigingsplaats, o.a. vanwege de uitstekende bereikbaarheid en de zichtlocaties langs de A2. We hebben: (zware) maakindustrie, logistiek, (hoofd) kantoren van lokale en nationale handels- en dienstverlenende organisaties, Nyenrode University en innovatieve ondernemingen in het midden- en kleinbedrijf (mkb). Vanuit de regio is er een enorme vraag naar nieuw bedrijventerrein (maar liefst 322 ha. tot 2040). Deze enorme regionale behoefte aan bedrijventerreinen is in de POVI en het IRP/REP opgenomen. Ook lokaal is er ruimte nodig voor bedrijven om door te kunnen groeien (9 tot 12 ha.). Vanuit de provincie geldt de wens om de bedrijventerreinen 56

Ruimte voor verstedelijking maken we op drie punten: • Grote aantallen nieuwe woningen • Kansen voor OV-knooppunt Breukelen • Toekomst voor bedrijvigheid We gaan een flinke inhaalslag (circa 1,5% per jaar) maken en grote aantallen nieuwe woningen realiseren in de periode tot 2030 en ook daarna. We hebben al plannen voor 4.400 woningen: 3.000 woningen bij Planetenbaan en Bisonspoor in Maarssenbroek en 1.400 woningen bij de kernen in de periode tot 2030(zie 5.4). Deze plannen willen we versnellen. We bouwen voor onze eigen bevolking én voor de regio. Bij de grote woningbouwplannen krijgt iedereen gelijke kansen. Bij de kleine kernen geven we zoveel mogelijk mensen uit de kern voorrang d.m.v. kernbinding. (zie 5.4) We hanteren een norm van 30% sociale woningbouw. Daarbij kijken we ook naar de mogelijkheden voor een volkshuisvestingsfonds / sociaal woningbouwfonds. We streven naar zoveel mogelijk klimaatadaptief bouwen, waaronder natuurinclusief bouwen. Voor de gehele periode tot 2040 gaat het dus in Stichtse Vecht om minimaal 4.500 en maximaal 7.500 woningen. OV-knooppunt Breukelen en omgeving We zien kansen voor OV-knooppunt Breukelen en omgeving. Op termijn onderzoeken we of het potentieel van stationsgebied Breukelen en omgeving te benutten is door het werkgebied tussen de snelweg en het Amsterdam-Rijnkanaal te transformeren naar een aantrekkelijk woon- en werkgebied.

Hierbij creëren we

Woordenwolk: Ruimte voor verstedelijkingsopgaven 57

ontwikkelruimte door bestaande functies efficiënter en in hogere dichtheid te ordenen en zoeken we naar oplossingen om de P&R voorzieningen anders te gebruiken en in te richten. Ook de stationsomgeving zelf wordt aangepakt, zodat een aantrekkelijk verblijfsgebied ontstaat. Na 2030 is de omgeving van OV-knooppunt Breukelen een zoekgebied voor grote aantallen nieuwe woningen. We doen daarom goed onderzoek naar hoe we het beste om kunnen gaan met het bodem- en watersysteem, het verkeersgeluid en de luchtkwaliteit. Naast een uitstekende bereikbaarheid spelen de gezonde en toekomstbestendige leefomgeving een belangrijke rol. Natuurinclusief en klimaatbestendig bouwen is daar onderdeel van. We onderzoeken de mogelijkheden en kansen rond de grote infrabundel en specifiek OV-knooppunt Breukelen. Toekomst voor bedrijvigheid We bieden bedrijven en ondernemers een goede vestigingsplaats in Stichtse Vecht. Om ruimte te bieden aan de enorme regionale en lokale behoefte aan bedrijventerreinen, gaan wij in Stichtse Vecht nieuwe ruimte maken voor bedrijven. Hierboven is het inzetten op een aantrekkelijk woon-en werkgebied nabij OV-knooppunt Breukelen al genoemd. Onderdeel daarvan is het ontwikkelen van Breukelerwaard met tot 2030 9 tot 12 ha. bruto nieuw hoogwaardig en toekomstbestendig bedrijventerrein.

Daarnaast bieden we ontwikkelingsruimte aan bedrijven door bestaande bedrijventerreinen te intensiveren, te herverdelen en kwalitatief te verbeteren. We zorgen voor voldoende woonruimte voor werknemers. Dit geldt ook voor arbeidsmigranten. We werken al langer aan leefbare bedrijventerreinen, duurzaamheidsvoorzieningen en een buitenruimte die uitnodigt om te bewegen zijn daarin de norm. We zetten in op natuurinclusief bouwen en maximale energieopwekking. We streven naar netto 100% van de floorprint van gebouwen met zonnepanelen. Kleine ondernemers gaan we de mogelijkheid bieden om gemakkelijk aan huis te ondernemen. Dit geldt voor kleine ondernemers in de kernen en het buitengebied. Naast ruimte om te ondernemen willen we ondernemers ook uitdagen om bij te dragen aan de maatschappelijke ontwikkeling van de gemeente en aan de aantrekkelijkheid van de centra. 58

Visie Ruimte maken voor de verstedelijkingsopgaven: • Voor elke ontwikkeling geldt dat het beoordelingskader (bijlage 1) als leidraad wordt meegenomen. • Grote aantallen woningen bouwen voor de eigen bevolking en de regio. Versnelde groei. • Onderzoeken en ontwikkelen: plannen OV-knooppunt Breukelen en omgeving: - Op termijn: hoogwaardig woon- en werkmilieu direct rondom OV-knooppunt; - Op lange termijn: kansen voor een grote woningbouwlocatie. Eerst goed onderzoek doen. • bedrijven goede vestigingslocaties bieden door: - Revitaliseren en kwaliteitsverbetering bestaande bedrijventerreinen; - Hoogwaardig en toekomstbestendig ontwikkelen en uitbrei den bedrijventerrein Breukelerwaard; - Mogelijkheid onderzoeken voor extra ruimte voor bedrijven terrein voor in de toekomst - Ruimte voor kleine ondernemers om te ondernemen aan huis, zowel in kernen als buitengebied.

Opdrachten voor programma’s

Om de Omgevingsvisie te realiseren is het nodig om de volgende opdrachten mee te nemen in de bestaande en nieuwe programma’s: • Opdracht volkshuisvestingsfonds / sociaal woningbouwfonds • Opdracht Hoogwaardig en toekomstbestendig bedrijventerrein Breukelerwaard • Opdracht Ontwikkelingsmogelijkheden rondom OVknooppunt Breukelen • Opdracht Huisvesting arbeidsmigranten • Opdracht Intensiveren en kwaliteitsverbetering bestaande bedrijventerreinen • Opdracht Ondernemen aan huis • Opdracht Handreiking initiatieven met focus op kwaliteit en identiteit (zie opdrachten Ruimte voor recreatie) • Programma woningbouwopgave: combinatie van een aantal opdrachten over woningbouw. Kwantitatief en kwalitatief. Klimaatadaptief bouwen (waaronder natuurinclusief bouwen). Foto: Bedrijventerrein Breukelen 59 fotograaf: Willem Mes

5.3 Goede bereikbaarheid in een steeds vollere regio Wat speelt er?

Via het spoor en de A2 zijn de inwoners van Stichtse Vecht snel en gemakkelijk in Utrecht en Amsterdam. De goede bereikbaarheid is een belangrijke kwaliteit van de Stichtse Vecht. Er is wel een duidelijke wens om de OV-frequentie naar Utrecht, Woerden en Amsterdam te vergroten. Vanuit de steden komen via deze infrabundel ook heel veel recreanten naar Stichtse Vecht. Deze recreanten bezoeken vooral de Vecht en omgeving. De huidige drukte leidt er al toe dat inwoners langs de Vecht overlast ervaren door drukte zowel op de weg als op het water. De inwoners geven aan zich zorgen te maken over de verkeersveiligheid en de bereikbaarheid (enquête 2020). De verwachting is dat in de toekomst de toestroom van recreanten groeit. We willen een oplossing voor de te grote drukte op en langs de Vecht, zonder dat we daarbij de goede bereikbaarheid voor onze eigen inwoners aantasten. Door filevorming op de A2 en de N230 zien we dat de andere wegen in de gemeente veelal gebruikt worden als ‘sluiproute’. De grote infrabundel, bestaande uit A2, spoor en kanaal, is een grote barrière in oost-westrichting. Ook de Vecht is een barrière. Er zijn slechts een aantal locaties waar je deze barrière geheel kunt passeren. We willen de oost-west verbindingen dan ook verbeteren. Met name voor fietsers en wandelaars is het vervelend om extra kilometers te maken om bij een brug en/of onderdoorgang te komen.

De redelijk nieuwe fietsbrug over het kanaal bij Nigtevecht is een waardevolle aanvulling. We willen duurzame en schone verkeersvormen, waaronder de fiets, voor lokaal en recreatief verkeer stimuleren. Daarvoor zijn korte en aantrekkelijke fietsroutes tussen de kleine kernen, bedrijventerreinen en de voorzieningencentra nodig. Ook het platteland moet recreatief beter ontsloten worden. Naast duurzame en schone vervoersmiddelen is het interessant om ook te kijken naar minder vervoersmiddelen. Daarbij is deeleconomie, waarbij het draait om autobeschikbaarheid in plaats van autobezit, interessant. Ook de innovaties op het gebied van informatie-intensief verkeer hebben de aandacht. 60

Dit leidt tot de volgende opgaven: • Goede bereikbaarheid met de auto en fiets van de kernen en de bedrijventerreinen behouden. Inzetten op meer gebruik van de treinstations. • Minder overlast door recreatief verkeer langs en op de Vecht zonder de goede bereikbaarheid voor de eigen inwoners aan te tasten. • Aantrekkelijker maken om binnen de gemeente de fiets te pakken. Informatie-intensief, duurzaam en schoon vervoer bevorderen.

Visie

Centraal staat de balans tussen bereikbaarheid aan de ene kant en leefbaarheid en gezondheid aan de andere kant. In de huidige situatie leveren leefbaarheid en gezondheid te veel in. Dat moet anders. Omdat we de goede bereikbaarheid voor onze inwoners en bezoekers willen behouden, richten we ons op het verminderen van de omgevingsruimte die de vervoersmiddelen gebruiken. Op deze manier wordt de overlast minder en de balans beter. We gaan voor een transitie naar duurzaam en schoon vervoer. Daarvoor draaien we aan verschillende knoppen: Groene Poorten, een aantrekkelijk en volledig fietspadennetwerk (zie 5.5), herbezinning wegontwerp, smart mobility en optimaal gebruik van stations. Ook koesteren we het langzaam verkeer aan de oostzijde van de Vecht. Recreanten en toeristen die met de auto komen, stimuleren we om bij Groene Poorten over te stappen op stille en schone vervoersvormen.(zie ook 5.5) Bij OV-knooppunt Breukelen en de Maarsseveense Plassen komt in ieder geval een Groene Poort (versterking Toeristisch Overstap Punt). Mogelijke duurzame vervoersvormen om te recreëren in Stichtse Vecht zijn: (elektrische) fietsen, wandelen, kanoën, steppen, elektrische boten, suppen, etc. Hierdoor verminderen we de overlast (geluid en drukte) en stimuleren we de mensen om meer te bewegen. Voor lokaal en recreatief verkeer maken we het fietsen en wan-

Woordenwolk: Goede bereikbaarheid in een steeds vollere regio 61

delen belangrijker. We gaan ze faciliteren met een volledig en fijnmazig routenetwerk (zie 5.5). Op twee plekken is een nieuwe fietsverbinding over het Amsterdam-Rijnkanaal gewenst: een directe verbinding van station Breukelen naar het centrum en tussen Maarssen-Dorp en Maarsenbroek aan de noordzijde. Daarnaast willen we een structurele herbezinning op ons wegontwerp. Langzaamverkeersvoorzieningen zijn geen ‘bijvoorzieningen’ van autostraten maar zelfstandige straten. Fietsstraten, waar de auto op bezoek is, zijn daar een voorbeeld van. We willen dat onze stations steeds meer gebruikt worden. In het programma Intensiveren gebruik stations onderzoeken we hoe we dat voor elkaar kunnen krijgen. We gaan voor een ‘lerend systeem’, waarbij we steeds meer inzicht in krijgen. We gaan de inzet van Smart Mobility en deeleconomie bevorderen en actief onder de aandacht brengen. De inzet van innovatieve ICT-oplossingen en data draagt, net als de deeleconomie, bij aan de bereikbaarheid en leefbaarheid van Stichtse Vecht. Om een auto te rijden, hoeft deze geen eigen bezit te zijn. Als meer mensen een deelauto gebruiken, zijn er minder parkeerplaatsen nodig en is er meer ruimte voor groen. In het programma Smart Mobility en deeleconomie werken we dit verder uit. Ook andere vormen van deelgebruik worden onderzocht, bijvoorbeeld electrische scooters of fietsen.

Visie Goede bereikbaarheid in een steeds vollere regio: • Inzetten op duurzaam, schoon en informatie-intensief vervoer. • Voor langzaamverkeer de barrières verminderen en rechtstreekse routes maken. • Bezoekers via Groene Poorten over laten stappen op schone, duurzame en stille vervoersvormen • Lokaal en recreatief fietsgebruik stimuleren met fijnmazig en compleet routenetwerk. • Herbezinning op wegontwerp waarbij langzaam verkeer belangrijker wordt. • Het gebruik van de stations intensiveren en zorgen voor een doelmatig OV-netwerk. Bedrijventerreinen en werklocaties zijn goed bereikbaar met zowel het OV, de auto als de fiets. • Rust oostelijke en westelijke veenweidegebieden koesteren en bij ontwikkelingen verbeteren.

Opdrachten voor programma’s

Om de Omgevingsvisie te realiseren is het nodig om de volgende opdrachten mee te nemen in de bestaande en nieuwe programma’s: • Programma Mobiliteit • Opdracht Smart Mobility en deeleconomie • Opdracht Intensiveren gebruik stations

De grote infrabundel en de Vecht werken als fysieke barrières. Enerzijds is dat hinderlijk voor fietsers en wandelaars die daardoor extra afstand moeten afleggen. Anderzijds zijn de gebieden Veenweide Oost en West daardoor nu rustiger dan de Snelle en Langzame Vecht. Deze rust (relatief weinig autoverkeer) koesteren we. Bij ontwikkelingen kijken we of we die rust kunnen intensiveren.

62

Infographic: resultaten inwonersenquête 2020 Thema Verkeer & vervoer

63

5.4 Prettig wonen in de kernen Wat speelt er?

Voor de vitaliteit van de kleine kernen is het belangrijk dat er een goede bevolkingsbalans is. Er is in de kleine kernen behoefte aan nieuwe woningen voor jongeren/starters en ouderen (doorstromers). We houden tot 2030 rekening met circa 1.400 woningen, verspreid over de verschillende kernen. Bevolkingsopbouw, leefbaarheid, economie en woningmarkt hangen met elkaar samen. Het perspectief voor de kleine kernen is dus een integraal vraagstuk. Inwoners weten zelf het beste wat een goede leefbaarheid voor hun dorp inhoudt. Duidelijk is al wel dat de inwoners van de kleine kernen ruimte voor initiatieven vanuit het dorp willen en dat economie en sociale cohesie aandacht behoeft. Op dit moment waarderen de inwoners het wonen in Stichtse Vecht met een 7,9 (enquête 2020). Stichtse Vecht heeft drie grote kernen met een volledig en uitgebreid aanbod van voorzieningen. (zie 6.5 De drie grote kernen) Hiervan maken ook de kleine kernen gebruik. Het is voor de vitaliteit van de kleine kernen belangrijk dat die voorzieningen goed bereikbaar zijn. Daarnaast moet een aantal basisvoorzieningen in de kleine kernen kunnen blijven bestaan. Deze basisvoorzieningen zijn namelijk erg belangrijk voor de leefbaarheid en sociale cohesie. Per kleine kern is het maatwerk, niet elke kleine kern heeft dezelfde basisvoorzieningen nodig.

Het gaat uiteindelijk om de som der delen die een evenwichtig voorzieningennetwerk oplevert. Dit leidt tot de volgende opgaven: • Integrale aanpak voor de vitaliteit in de kleine kernen: bevolkingsopbouw, leefbaarheid, economie en woningen. • Het waarborgen van de eigen identiteit van de kernen. • De samenleving ruimte bieden voor werk, cultuur, ontmoeting en eigen initiatief. • Een goed voorzieningennetwerk, waarbij de voorzieningen voor alle inwoners bereikbaar zijn.

Visie

Wij waarborgen de hoge waardering van de inwoners (maar liefst een 7,9) voor de toekomst door het goede te behouden en met maatwerk te verbeteren. We willen een gemeente zijn waarin jong en oud fijn wonen en werken. Een gemeente met een vitale, krachtige én inclusieve samenleving. We willen de inwoners zoveel mogelijk zelf de regie geven. Daarom gaan we SAMEN met de inwoners aan de optimale leefbaarheidsbalans voor hun kern (wijk) werken. Dit is maatwerk. Omdat elke kern uniek is, varieert de leefbaarheidsbalans per kern. In de leefbaarheidsbalans gaan we in ieder geval in op de gewenste bevolkingsopbouw, de noodzakelijke voorzieningen (kern en omgeving), de benodigde woningen (type en hoeveelheid) en de ruimte voor economische dynamiek. Elke kern heeft een eigen identiteit waar de inwoners trots op zijn. Deze eigen ruimtelijke identiteit behouden we. Nieuwe ontwikkelingen borduren voort op deze identiteit. Hiervoor faciliteren en promoten we actief de verhaallijnen van de Stichtse Vecht, zodat initiatiefnemers ook goede aanknopingspunten hebben. Een vitale en krachtige samenleving staat het best in haar kracht als er ruimte voor eigen initiatief en ontmoeting is. Dit betekent dat de gemeente de samenleving faciliteert met duidelijke regels en meer meedenken in de bedoeling van plannen. Denken vanuit kansen en minder vanuit risico’s.

We willen dat de voorzieningen voor iedereen goed bereikbaar en toegankelijk zijn. Dit betekent dat we streven naar een volledig voorzieningennetwerk, waarbij de inwoners uit de kleine kernen ook gebruik maken van de centra van de grote kernen. We investeren in de centra en bieden hier ondernemersruimte. Kleine kernen hebben (aanvullend op elkaar) basisvoorzieningen.

Woordenwolk: Prettig wonen in de kernen 64

65

top

Omgevingsvisi O mgevingsvisiee Leefomgeving

De inwoners van Stichtse Vecht geven hun woonplezier gemiddeld een 7,9.

7,9

Wat zou je 8 woonplezier vergroten?

1

Het is fjn wonen in de gemeente Stichtse Vecht. De inwoners zijn trots op hun kernen met allemaal een eigen karakter. Ze gebruiken woorden als groen en sfeervol. Deze woorden komen ook terug als het gaat over de omgeving, met daarin veel natuur en cultuur. De toeristische trekpleisters de Vecht en het plassengebied zijn dichtbij en nodigen uit tot recreëren. De mensen zijn redelijk positief over de voorzieningen in de buurt. En steden als Utrecht en Amsterdam liggen op steenworp afstand en zijn goed bereikbaar.

Bij de kleine kernen bouwen we nieuwe passende woningen t.b.v. de leefbaarheid. Tot 2030 bouwen we circa 1.400 nieuwe woningen bij de kernen. Door nieuwe woningen te bouwen voor de juiste doelgroepen per kern, ontstaat een gemengde en evenwichtige bevolkingsopbouw, die weer zorgt voor bestaansrecht voor de voorzieningen. In de kleine kernen bouwen we specifiek voor jongeren (instromers) en ouderen (doorstromers). Bij nieuwbouw gaan we voor 30% sociale woningbouw. De aanwezigheid van groen en landschap is zeer bepalend voor het woongenot (en klimaatbestendigheid). Wij vinden dat voor elke inwoner een parkje, natuurgebied of het omliggende landschap bereikbaar moet zijn binnen loop- en/of fietsafstand. We vergroenen straten, leggen parkjes en groene speelplekken aan en maken goede, korte verbindingen naar het omliggende landschap. Daarnaast kan elke inwoner van Stichtse Vecht binnen 10 minuten fietsen in een groot natuurgebied of aantrekkelijk groen landschap zijn, waar hij/zij kan fietsen of wandelen. Ontwikkeling van de wijken Er staat veel op stapel in de wijken. Veel van onze wijken zijn toe aan een gedeeltelijke herontwikkeling.

We zien ook veel veranderingen: de wijken worden steeds gemengder qua bevolkingsopbouw, er wordt steeds meer gewerkt (‘aan huis’) de openbare ruimte is aan vervanging toe, we gaan van het gas af, de woningen moeten beter geïsoleerd worden en we moeten ons voorbereiden op extremer weer (warmte, droogte en wateroverlast). Het autogebruik is aan het veranderen en er moet meer ruimte voor beweging komen. Een pragmatische wijkgerichte benadering om deze vraagstukken aan te pakken is voor de hand liggend. Daarbij is het van belang dat er daadwerkelijke veranderingskracht ontwikkeld wordt. Een kracht van onze gemeente is de nabijheid van het groene gebied. Van belang vinden dat die groene gebieden ook bereikbaar zijn. Tussen Maarssen-Dorp en Maarssenbroek is daartoe een extra fiets/wandelverbinding over het Amsterdam-Rijnkanaal nodig. 66

Visie Prettig leven in de kernen • Samen met de inwoners maken we de optimale leefbaarheidsbalans per kern (wijk). • De eigen identiteit van elke kern behouden we. Nieuwe initiatieven dragen bij aan de identiteit. • De samenleving ruimte bieden voor ontmoeting en eigen initiatief. • We zorgen voor een volledig voorzieningennetwerk, waarbij de voorzieningen zo goed mogelijk bereikbaar zijn voor iedereen. • We bouwen nieuwe passende woningen bij de kleine kernen t.b.v. de vitaliteit. Dit is maatwerk per kern. • We bieden ruimte aan werken in de kernen. • We zetten in op groen in en rondom de kernen. Elke inwoner heeft in de buurt een parkje, natuurgebied of omliggend landschap.

5

Wat ervaar je als positieve kenmerken?

1

2

Dichtbij voorzieningen (o.a. winkels, zorg, sport, cultuur en scholen).

Groenonderhoud Meer en beter groenonderhoud en het minder laten verstenen van tuinen.

3 Onderhoud Beter onderhoud van de buitenruimte, zoals stoepen, wegen, fetspaden en tunneltjes.

4 Woningen Meer (betaalbare) woningen voor senioren en starters, maar ook aandacht voor natuurbehoud.

3

Verbondenheid met andere inwoners.

4

Bereikbaarheid.

5

Betaalbaar wonen.

Kansen De kernen bieden veel kansen voor recreatie en toerisme. Suggesties van inwoners om de levendigheid te vergroten zijn: meer horeca, markten en braderieën en een veelzijdiger winkelaanbod.

2

5 Geluidsoverlast Tegengaan van geluidsoverlast door o.a. het verkeer (A2, N230, N201), hangjongeren, recreanten en evenementen.

6 Parkeren Meer parkeerplekken en beboeten van foutparkeerders.

7 Afval Tegengaan van zwerfafval en uitbreiden van de openingstijden van de afvalstations.

Handhaving Meer handhaving en toezicht door de gemeente en politie op o.a. hondenpoep, drugshandel, diefstal en vernieling.

Terugkoppeling Omgevingsvisie

Omgevingsvisie Wonen

Om de Omgevingsvisie te realiseren is het nodig om de volgende opdrachten mee te nemen in de bestaande en nieuwe programma’s: • Opdracht Elke kern (wijk) een eigen leefbaarheidsbalans • Opdracht Ruimte voor eigen initiatief en ontmoeting • Opdracht Volledig voorzieningennetwerk • Opdracht Bouwen bij de kleine kernen • Opdracht Groen in en rondom de kernen • Opdracht Centrumvisie maken voor Loenen en Kockengen • Opdracht Handreiking initiatieven met focus op kwaliteit en identiteit (zie opdrachten Ruimte voor recreatie) • Programma woningbouwopgave: combinatie van een aantal opdrachten over woningbouw. Kwantitatief en kwalitatief.

2

8

Infographic: resultaten inwonersenquête 2020 Thema Leefomgeving

Opdrachten voor programma’s

Verkeer Zoals autoluwe kernen en handhaving op/verlaging van de maximum snelheid.

“Het is hier heerlijk wonen. Genoeg groen en ruimte om te wandelen en te ontspannen. Mensen kijken nog om naar elkaar.” – Inwoner Tienhoven

top

Dichtbij de natuur.

Uitdaging Inwoners vinden het belangrijk dat de kernen hun karakter en identiteit behouden. Met daarin aandacht voor een goede, gezellige sfeer en sociale verbondenheid. De dorpen moeten niet opgeslokt worden door de uitbreiding van Utrecht en Amsterdam. Ook vinden ze dat het toerisme niet de overhand moet krijgen.

“Er moeten nu echt eens starters huur- en koopwoningen worden gerealiseerd i.p.v. dure kavels en woningen voor yuppen uit Amsterdam. Nu jagen we alle jongeren ‘t dorp uit!” – Inwoner Loenen aan de Vecht

Veel inwoners willen meer betaalbare woningen voor starters en senioren. Terwijl een vergelijkbaar aantal inwoners de open ruimte en het groen wil behouden en geen voorstander van bouwen is. De uitdaging voor de gemeente is het vinden van een balans hierin. Men is kritisch over hoogbouw. De hoge prijzen van woningen en het versoepelen van bouwregels zijn verbeterpunten.

6,6

Inwoners van Stichtse Vecht geven de gezondheid van hun woonomgeving (o.a. luchtkwaliteit, geluid en trillingen) gemiddeld een 6,6.

Balans Heb je behoefte aan meer woningen in jouw kern?

76,1% Ja

23,9% Nee

top

4

3

Infographic: resultaten inwonersenquête 2020 Thema Wonen

Voor alleenstaanden.

1 Voor jongeren en starters.

2

Voor senioren.

4

Waar zou je nieuwe woningen bouwen binnen de gemeente?

53,9%

32,6%

13,5%

Bij alle kernen een beetje.

Dichtbij openbaar vervoer, o.a. trein- en busstations.

Vooral bij de grote kernen.

4

Voor gezinnen met kinderen.

Terugkoppeling Omgevingsvisie

67

Omgevingsvisie Voorzieningen, winkels & horeca Leegstand van winkels is in heel de gemeente een punt van zorg. Inwoners vragen zich ook af of de bestaande winkels het nog wel gaan redden. Wel is er verschil tussen de zorg van inwoners uit kleine en grote kernen. Gaat het in kleine kernen vooral om het behoud van de bakker, slager of buurtsuper, in de grote kernen willen inwoners juist een meer divers aanbod.

“Het zou fijn zijn als er wat meer winkels zouden zijn, een supermarkt, een kapper, een paar extra andere winkels, waardoor het een écht dorp zou zijn, en geen openluchtmuseum voor toeristen.” – Inwoner Vreeland

Houden en onderhouden Inwoners noemen het behouden en onderhouden van speeltoestellen en sportvoorzieningen als punt van aandacht. Dat wat er is, moet er blijven en in goede staat zijn. Ook het schoonhouden van deze plekken (afval) en handhaven op overlast worden hierbij genoemd.

Als het gaat om horeca is er geen verschil in wensen. Inwoners willen graag meer terrassen, bij voorkeur aan een gezellig dorpsplein. Ook is er behoefte aan restaurants, (bruine) cafés en kofetentjes.

Waar heb jij behoefte aan in jouw kern? top 6

DORPSHUIS

1 (Buurt)winkels.

Infographic: resultaten inwonersenquête 2020 Thema Voorzieningen, winkels & horeca

2 Horeca.

3 (Speel)voorzieningen voor kinderen.

4 Ontmoetingsplekken, 5 Cultuur en uitgaan zoals een buurthuis.

(o.a. theater, bioscoop en cultureel centrum).

6 Sport-

voorzieningen.

“Er zijn genoeg voorzieningen (bakker, restaurant, snackbar, scholen) dichtbij. Deze moeten blijven.” – Inwoner Nigtevecht

10

Terugkoppeling Omgevingsvisie

Omgevingsvisie Recreatie & toerisme

“Het is een mooi wandel- en recreatiegebied met veel groen en ruimte.” – Inwoner Oud-Zuilen

De mooie monumentale panden en de waterrijke omgeving van de gemeente hebben een grote aantrekkingskracht. Natuurlijk speelt de Vecht met haar vele buitenplaatsen daarbij een belangrijke rol. Dit biedt volgens inwoners vele kansen om recreatie en toerisme te ontwikkelen. Bijvoorbeeld door uitbreiding van de wandel- en fetspaden, zodat men van de natuur kan genieten. Er liggen ook kansen voor recreatie op en langs de Vecht, de plassen en riviertjes: zwemvoorzieningen, kano- en boottoerisme, strandjes en zeilen.

Nigtevecht

Vreeland Loenersloot Loenen aan de Vecht

Geen uitbreiding Niet iedereen wil uitbreiding van de recreatieve en toeristische activiteiten. Het is druk genoeg of al te druk, is de mening van een grote groep inwoners. Geluidsoverlast op de Vecht en door evenementen worden hierbij genoemd. Zij vinden het belangrijk dat de balans tussen leefbaarheid en recreatie bewaakt wordt.

Nieuwer ter Aa

Nieuwersluis

Breukelen

Tienhoven

Kockengen Maarssen

“Mijn woonplaats is beter als niet elke motorclub toertocht, puzzelrit en wielrenner dwars door ons mooie dorp rijdt met de eerste zonnestralen.” – Inwoner Kockengen

Oud-Zuilen

De mooiste gebieden om naartoe te gaan in je vrije tijd

Infographic: resultaten inwonersenquête 2020 Thema Recreatie & toerisme 12

68

Maarssenbroek

Terugkoppeling Omgevingsvisie

Foto: Visser aan het Zandpad bij Breukelen 69 fotograaf: Willem Mes

70

71

5.5 Ruimte voor recreatie Wat speelt er?

Het buitengebied van Stichtse Vecht is populair als groen uitloopgebied bij zowel de inwoners uit Utrecht en Amsterdam als de inwoners uit Stichtse Vecht zelf. Dit brengt kansen met zich mee, maar ook uitdagingen. Zo neemt de druk op de ruimte toe door de verstedelijkingsopgaven en de verschillende transities die het landelijk gebied raken. Door de groeiende bevolking neemt ook de recreatiedruk nog verder toe. Bezoekers vanuit de regio komen graag naar Stichtse Vecht vanwege de bijzondere kwaliteiten. De kastelen en buitenplaatsen aan de rivier de Vecht zijn al vanaf de 17e eeuw nationaal en internationaal beroemd onder de fijnproevers. Samen met de historische vechtdorpen vormen zij een bijzonder parelsnoer waar we trots op zijn. Het verhaal van de gouden eeuw, de stelling van Amsterdam en de Waterlinies geven ons inzicht in ons verleden en de ontwikkeling van de bijzondere ruimtelijke kwaliteiten en diversiteit van het gebied. We ontlenen hieraan onze identiteit en dragen deze trots uit. Het buitengebied herbergt diverse kwaliteiten en kent per gebied een eigen dynamiek. Het omvangrijke westelijke veenweidegebied biedt rust, ruimte en pittoreske dorpskernen karakteristiek voor het Groene Hart. Het open landschap is ook herkenbaar voor de Boerenvecht in het Noorden en de Oostelijke Vechtplassen in het oosten.

De naastgelegen Bethunepolder herbergt bijzonder natuurwaarden en ligt weer dicht tegen de Maarsseveense Plassen waar veel mensen uit de regio in de zomer recreëren. Favoriete trekpleister is de Vecht. Op mooie zomerse dagen is het erg druk op en langs de Vecht. De inwoners van de (kleinere) Vechtdorpen ervaren dan overlast. Zij ergeren zich vooral aan gemotoriseerd verkeer (o.a. auto’s en boten). Het agrarische buitengebied wordt amper recreatief benut, terwijl recreatie voor veel stoppende en omvormende agrariërs een interessant verdienmodel kan zijn. De uitdaging is het reguleren en spreiden van de recreantenstroom. Een belangrijke basis voor recreatie en toerisme is een aantrekkelijk decor: natuur, landschap en erfgoed. Om dit decor te behouden is geld nodig. 72

De Maarsseveense Plassen zijn een populair recreatiegebied in de regio. Het biedt ruimte aan een concentratie van dagrecreatieve functies en is één van de drukstbezochte recreatieterreinen van de Provincie Utrecht met een regionale functie. Ook hier ervaren we een druk op de beschikbare ruimte en werken we samen in de regio om te voorzien in een eigentijds en passend voorzieningenniveau. Het is belangrijk dat er meer mensen hier, en in de omgeving, aangenaam kunnen ontspannen en recreëren. De ‘Toekomstvisie Scheendijk’ draagt hier aan bij door de beoogde duurzame ontwikkeling van dit gebied in beeld te brengen. Dit leidt tot de volgende opgaven: • Een goede balans vinden tussen het profijt en de overlast die we hebben van de recreanten. • Het goed reguleren en spreiden van de groeiende recreantenstroom. • Onze beleefbare historie in het decor van natuur, landschap en erfgoed blijven benutten. We ontlenen hieraan onze identiteit en dragen deze trots uit. • Om het aantrekkelijke decor van natuur, landschap en erfgoed te behouden is geld en/of andere inzet nodig. • Het bieden van een eigentijds en passend voorzieningenniveau en een betere ontsluiting bij de Maarsseveense Plassen. Vanwege het bovenlokale belang doen we dit samen met onze partners in de regio.

Visie

Recreanten en toeristen vanuit de regio zijn van harte welkom in Stichtse Vecht. We creëren een goede balans tussen enerzijds ruimte maken en geven aan recreatie en anderzijds het voorkomen van overlast door recreatie. Zowel de natuur als de omwonenden kunnen overlast ervaren. We willen de overlast op en langs de Vecht zeker niet verergeren en bij voorkeur verminderen. Daarom gaan we bijvoorbeeld onze gemeente niet promoten bij de toeristen in Amsterdam. In deze visie voorzien we in ondernemersruimte en een goede beleving van de uitzonderlijke kwaliteiten van Stichtse Vecht. Dit vraagt om inzet op voldoende banen en bestedingen van recreanten en toeristen. We creëren meer ruimte voor recreatie.

Woordenwolk: Ruimte voor recreatie 73

We gaan de recreanten beter spreiden over de hele gemeente. Hiervoor zetten we in op: • Het aantrekkelijker maken van de hele gemeente met een impuls op Veenweidegebied West. • Een fijnmazig routenetwerk voor wandelaars en fietsers. • Sturen door aanbod. Door de hele gemeente aantrekkelijker te maken voor recreanten, neemt de druk op de Vechtstreek af en is de groeiende recreantenstroom beter op te vangen. In het Plassengebied vergroten we de opvangcapaciteit door de Maarsseveense Plassen en omgeving verder te ontwikkelen. Nabij de Maarsseveense Plassen zien we graag een versterking van de Groene Poort als uitvalsbasis naar het Noorderpark, de Loosdrechtse Plassen en de Vecht. We verleiden de recreanten om Veenweidegebied West te bezoeken en maken hier meer recreatieruimte. We streven naar een gebied met meer belevingsmogelijkheden en een grotere opnamecapaciteit voor recreatieve functies. Nieuwe recreatieve mogelijkheden bieden een kans en verdienmodel aan agrarische en andere ondernemers. We ontwikkelen een volledig en fijnmazig routenetwerk voor wandelaars en fietsers, inclusief goede oost-west verbindingen over en onder de A2, het spoor, het Amsterdam-Rijnkanaal en de Vecht. Hierdoor zijn de Groene Poorten (zie 5.3) interessant als beginpunt van een fiets- en/of wandeltocht. Hier stappen recreanten over van de auto op de fiets (of een ander duurzaam vervoermiddel).

We sturen door middel van het aanbod op de hoeveelheid recreanten in de verschillende hele mooie, maar gevoelige gebieden. Specifieke aandacht krijgt de Vechtstreek. Door in te zetten op kleinschalige voorzieningen, wordt er geen massatoerisme aangetrokken. Andere speerpunten voor het toekomstbestendig en duurzaam ontwikkelen van recreatie en toerisme zijn: • Individueel bezoek staat voorop. We stimuleren dus geen groepsbezoeken. • Focus op bezoekers uit de directe regio. Wel is iedereen welkom.

74

• Faciliteren van doordeweeks zakelijk bezoek als aanvulling op de pieken in de weekenden. • Naast dagbezoek ook aandacht voor verblijfsrecreatie. We hebben een enorme schat aan kwaliteiten in Stichtse Vecht. Recreatie en toerisme leveren een bijdrage aan deze kwaliteiten door hierover te vertellen en onze trots uit te dragen. Deze bron van recreatieve aantrekkingskracht koesteren, behouden en ontwikkelen we. Door te focussen op de kwaliteiten, trekken we de juiste bezoekers aan en bezoekers dragen zo bij aan de instandhouding en ontwikkeling van aantrekkelijke voorzieningen. We koesteren het gedeelde belang tussen inwoners, bezoekers en bedrijven. We hebben hierbij oog voor de diversiteit en kijken telkens naar de passende maat en schaal van ontwikkelingen. De gemeente zet zich dienstbaar in om de kwaliteiten van erfgoed, cultuur en natuur te behouden en versterken. Hiervoor is structureel geld nodig. Duurzame vrijetijdsmobiliteit is uitgangspunt. Recreatief gemotoriseerd verkeer faciliteren we niet. Je kunt overstappen via Groene Poorten op duurzame vervoersvormen, zoals kano’s, suppen, elektrische boten, fietsen, steppen en wandelen. We stimuleren ondernemers om met initiatieven voor duurzame vrijetijdsmobiliteit te komen. Hierdoor dragen we bij aan de vermindering van de overlast (geluid en drukte) door gemotoriseerd vaar- en autoverkeer.

Ook bevorderen we zo de gezondheid. Er zijn grote kansen voor ondernemers op het gebied van recreatie- en ontspanningseconomie. Stichtse Vecht biedt ondernemersruimte als de ontwikkeling bijdraagt aan de kwaliteiten/ identiteit. Hiervoor gaan we de verhaallijnen van Stichtse Vecht goed faciliteren, zodat ondernemers hier gemakkelijk op in kunnen springen. Als gemeente maken we dit, waar mogelijk, aantrekkelijker en gemakkelijker. We werken als gemeente samen met ondernemers, verbeteren onze dienstverlening verder en bieden ondersteuning bij het netwerken van ondernemers. We denken actief mee met agrarische ondernemers die willen verbreden t.b.v. de gewenste landbouwtransitie naar Kringlooplandbouw en duurzaam toerisme.

Tekening: Spreiding recreatie over de hele gemeente 75

Visie Ruimte voor recreatie: • We zorgen voor een betere spreiding van de recreanten over de hele gemeente. • Door te focussen op kwaliteiten trekken we de juiste bezoekers. • De recreatieve aantrekkingskracht is toekomstbestendig door de verschillende identiteiten van Stichtse Vecht te koesteren. We werken gebiedsgericht en gaan zorgvuldig om met de waarden. • We zetten in op duurzame en schone vrijetijdsmobiliteit. • We bieden ondernemersruimte in de recreatie- en ontspanningseconomie als de ontwikkeling bijdraagt aan de kwaliteiten/identiteit. Hiervoor gaan we de verhaallijnen goed faciliteren.

Opdrachten voor programma’s

Om de Omgevingsvisie te realiseren is het nodig om de volgende opdrachten mee te nemen in de bestaande en nieuwe programma’s: • Opdracht Betere spreiding van recreanten • Opdracht Handreiking initiatieven met focus op kwaliteit en identiteit • Opdracht Faciliteren verhaallijnen • Opdracht Ondernemerskansen in recreatie- en ontspanningseconomie

ontwikkelen voor het behoud en/of de ontwikkeling van algemeen goed ofwel het aantrekkelijke decor van natuur, landschap en erfgoed. Veel voorwerk voor deze opdracht is al verricht. In ‘De kracht van de Stichtse Vecht’ staan de verhaallijnen en kernkwaliteiten goed beschreven. In het ‘Trendlijnenrapport’ is aangegeven hoe cultuurhistorie en landschap meegenomen moeten worden in de integrale belangenafweging. Om te inspireren hoe verantwoord omgegaan kan worden met ons verleden is een beoordelingskader opgesteld. Deze geeft inzicht in de gebiedseigen waarden en kwaliteiten. Zie hiervoor de matrix in bijlage 1. De bestaande beleidsnota Waardevol Toerisme wordt (onderdeel van) een omgevingsprogramma. Bovenstaande opdrachten worden zoveel mogelijk ondergebracht in de bestaande thema’s en programms’s. Dit zijn: • Beleefbare kastelen en buitenplaatsen • Beleefbare waterlinie • Stimuleren van duurzame vrijetijdsmobiliteit • Buitenrecreatie • Unieke kwaliteiten kernen/dorpen