2024.06.20 bestemmingsplan Nieuwersluis excl. bijlagen.pdf

Bestemmingsplan Nieuwersluis (vastgesteld)

20 juni 2024 NL.IMRO.1904.BPNieuwersluisNWS-VA01

Planstatus:

vastgesteld

Identificatiecode:

NL.IMRO.1904.BPNieuwersluisNWS-VA01

Datum:

20-6-2024

Contactpersoon Plannen-makers: Chris Vaartjes Kenmerk Plannen-makers:

PM18024

Opdrachtgever:

Gemeente Stichtse Vecht

Plannen-makers Europalaan 500 3526 KS Utrecht www.plannen-makers.nl BTW id: NL863445639B01 KvK nummer: 84970502

Pagina 2

Toelichting, Bestemmingsplan Nieuwersluis, Stichtse Vecht

Inhoudsopgave 1.

2.

3.

4.

5.

Inleiding ........................................................................................................................................... 5 1.1

Aanleiding ................................................................................................................................ 5

1.2

Belangrijkste uitgangspunten van de herziening ..................................................................... 5

1.3

Functie-inventarisatie wonen, werken en recreatie ................................................................. 7

1.4

Leeswijzer ................................................................................................................................ 9

Ruimtelijk beleidskader .................................................................................................................. 10 2.1

Ligging van het plangebied .................................................................................................... 10

2.2

Geldende bestemmingsplannen ............................................................................................ 10

2.3

Rijksbeleid ............................................................................................................................. 11

2.4

Provinciaal beleid................................................................................................................... 16

2.5

Gemeentelijk beleid ............................................................................................................... 21

Cultuurhistorie................................................................................................................................ 28 3.1

Kenschets Nieuwersluis ........................................................................................................ 28

3.2

Cultuurhistorische waardenkaart ........................................................................................... 33

3.3

Monumenten en karakteristieke panden ............................................................................... 36

3.4

Archeologie ............................................................................................................................ 38

Milieutechnische haalbaarheid ...................................................................................................... 42 4.1

Bedrijven en milieuzonering .................................................................................................. 42

4.2

Geluid .................................................................................................................................... 44

4.3

Lucht ...................................................................................................................................... 47

4.4

Bodem ................................................................................................................................... 54

4.5

Externe veiligheid .................................................................................................................. 59

4.6

Ecologie ................................................................................................................................. 63

4.7

Waterhuishouding .................................................................................................................. 65

4.8

Duurzaamheid ....................................................................................................................... 69

Juridisch opzet van het plan .......................................................................................................... 71 5.1

Inleiding ................................................................................................................................. 71

5.2

Opbouw regels....................................................................................................................... 71

5.3

Begrippen en wijze van meten .............................................................................................. 71

5.4

De bestemmingen.................................................................................................................. 71

6.

Maatschappelijke uitvoerbaarheid ................................................................................................. 76

7.

Economische uitvoerbaarheid ....................................................................................................... 77

8.

Bijlagen .......................................................................................................................................... 78

Pagina 3

Toelichting, Bestemmingsplan Nieuwersluis, Stichtse Vecht

Pagina 4

Toelichting, Bestemmingsplan Nieuwersluis, Stichtse Vecht

1. Inleiding 1.1

Aanleiding

De gemeente Stichtse Vecht is gestart met de actualisatie van het bestemmingsplan Nieuwersluis. Het geldende bestemmingsplan is vastgesteld in 2009. Het doel is te beschikken over een adequaat en actueel juridisch-planologisch kader voor het dorp Nieuwersluis en omgeving, waarin nieuwe beleidsontwikkelingen zijn verwerkt en voldoet aan alle wettelijke en functionele vereisten voor een bestemmingsplan. Met het nieuwe bestemmingsplan kan gestuurd worden op gewenste ontwikkelingen en kunnen ongewenste ontwikkelingen worden tegengaan. Het plangebied voor het bestemmingsplan Nieuwersluis ligt binnen de gemeente Stichtse Vecht en betreft het dorp Nieuwersluis en een klein deel van het omliggende landelijk gebied. In het dorp zijn wonen, maatschappelijk en natuur de belangrijkste functies. In het landelijk gebied zijn agrarische gebruik, recreatie en water de belangrijkste functies. Het gebied is deels gelegen binnen het Natuur Netwerk Nederland (voorheen Ecologische Hoofdstructuur) en de Nieuwe Hollandse Waterlinie (NHW). Grote delen van het plangebied behoorden ook tot het inundatieveld van de NHW. Door het gebied stroomt rivier de Vecht. Voor de Vecht is een apart bestemmingsplan opgesteld.

Meest recente methodiek Naast de wettelijke actualiseringsplicht van bestemmingsplannen wordt tevens voldaan aan de vereisten voor de digitale verbeelding en indeling planregels van bestemmingsplannen, conform de Standaard Vergelijkbare Bestemmingsplannen (SVBP2012) en het Informatiemodel Ruimtelijke Ordening (IMRO, 2012). De SVBP is gekoppeld aan de Wet ruimtelijke ordening (Wro). Voor de begrippen in de regels is, waar van toepassing, aangesloten bij de algemene bepaling in bijlage II van het Besluit omgevingsrecht (Bor). Nota van Uitgangspunten Voorafgaand aan dit bestemmingsplan is een nota van uitganspunten opgesteld. Daarin zijn kort aanleiding, kenmerk en begrenzing van het bestemmingsplan benoemd en een eerste overzicht van het geldend ruimtelijk beleidskader. De systematiek van de planregels en verbeelding zijn toegelicht en de belangrijkste bestemmingen. Ook is de start van de voorbereidende participatie beschreven, waaronder persoonlijke “10-minuten- gesprekken” met bewoners, ondernemers en overige belanghebbenden om wensen, ideeën en zorgen kenbaar te maken.

1.2

Belangrijkste uitgangspunten van de herziening

Overwegend consoliderend bestemmingsplan Dit bestemmingsplan is overwegend een consoliderend bestemmingsplan. In het plan is rekening gehouden met de nu feitelijk bestaande en vergunde situaties en de mogelijkheden die het bestemmingsplan Nieuwersluis van 2009 biedt. Ontwikkelingen waarvoor vanaf 2009 een planologische afwijkings- of wijzigingsprocedure is doorlopen zijn in het bestemmingsplan opgenomen. Actueel provinciaal en gemeentelijk ruimtelijk beleid is verwerkt in het plan. Daarnaast worden twee nieuwe ontwikkelingen in dit bestemmingsplan meegenomen, één aan de Mijndensedijk 49-51 en één aan de Rijksstraatweg 39-41. Deregulering Mede gezien de aankomende nieuwe Omgevingswet houdt de gemeente alle regels tegen het licht, om te beoordelen of processen en regels makkelijker, flexibeler en eenduidiger kunnen zijn. Een

Pagina 5

Toelichting, Bestemmingsplan Nieuwersluis, Stichtse Vecht

bestemmingsplan kenmerkt zich door regels en voorwaarden en daarom is ook binnen dit bestemmingsplan met een kritisch oog naar verbeteringen en verduidelijkingen gekeken: 1. 2. 3. 4.

regels beter leesbaar maken; meer flexibiliteit en ruimte voor initiatieven; voorkomen dubbele regelgeving; voorkomen regels die niet aansluiten bij de regels van andere instanties of disciplines.

Beschermd dorpsgezicht De kern Nieuwersluis, het fort Nieuwersluis en de bijbehorende schootsvelden zijn bijzondere cultuurhistorische waarden. Het dorp telt tientallen rijksmonumenten. Omdat het historisch-ruimtelijke karakter van het gebied nog voldoende gaaf en herkenbaar is, heeft de minister van OCW op 5 december 2007 Nieuwersluis aangewezen als beschermd dorpsgezicht. Die status is extra reden om het bestemmingsplan consoliderend en beschermend op te stellen ter behoud van de cultuurhistorische waarden. Dit betekent dat recht wordt gedaan aan de cultuurhistorische waarden van het beschermd gezicht, zoals deze in de aanwijzing van het beschermde gezicht zijn benoemd. In de toelichting van het bestemmingsplan wordt extra aandacht besteed aan de te beschermen waarden (hoofdstuk 3). In totaal zijn er in Nederland meer dan 300 beschermde stads- en dorpsgezichten met een geschiedenis die teruggaat tot voor het jaar 1850. In het kader van het Monumenten Inventarisatie Project is ook de stedenbouw uit de periode 1850-1940 landelijk geïnventariseerd. Het besluit tot aanwijzing van Nieuwersluis als beschermd dorpsgezicht vloeit voort uit deze inventarisatie.

Afb 1: waarderingskaart Nieuwersluis (bron Rijksdienst voor het Cultureel erfgoed) Het beschermd dorpsgezicht Nieuwersluis is van algemeen belang vanwege de krijgskundige en architectuurhistorische waarde. Tevens vanwege de landschappelijke en stedenbouwkundige waarde en de hoge mate van gaafheid en herkenbaarheid van de bewaarde militaire structuur, die zijn oorsprong vindt in de 17e eeuw. Het huidige karakter wordt bepaald door het open polderlandschap rond het in de periode 1878-1882 aangelegde fort en kazernecomplex en door de hoge mate van Pagina 6

Toelichting, Bestemmingsplan Nieuwersluis, Stichtse Vecht

gaafheid en herkenbaarheid van de bewaarde middeleeuwse structuur van de transportassen van de handelsroute tussen Amsterdam en Utrecht (zie naastliggende waarderingskaart). Kringenwet De begrenzing van het dorpsgezicht Nieuwersluis ligt binnen een groot deel van het schootsveld rond het fort en is bepaald door het visuele en ruimtelijk-historische contrast tussen de open polders, die het militaire gebied rond de kern van Nieuwersluis omringen, en de bosrijke geslotenheid van de buitenplaatsen langs de Vecht. Van 1853 tot 1961 was de Kringenwet van kracht. Gebaseerd op het schootsveld van het fort werden drie kringen getrokken, waarbinnen stringente voorwaarden en bepalingen voor bebouwing, straatmeubilair en beplanting golden. Deze drie “verboden kringen” lagen opeen afstand van 300, 600 en 1000 meter. Ten gevolge van deze wet werden alleen nog snel te amoveren houten huizen en boerderijen gebouwd. In Nieuwersluis ligt deze bebouwing geconcentreerd langs de Mijndensedijk. De Verboden Kringen zijn op naastliggende waarderingskaart afgebeeld. Natuur Netwerk Nederland Een deel van het plangebied ligt binnen het Natuur Netwerk Nederland (NNN). Daarnaast heeft het gebruik van het plangebied invloed op het NNN. Het gaat daarbij om neerslag van stikstof (stikstofdepositie c.q.

-immissie) dat een negatieve invloed kan hebben op in het gebied gelegen natuurwaarden die daar gevoelig voor zijn. Om te regelen dat natuurwaarden (stikstofgevoelige habitats) niet door een toename van stikstofdepositie in het geding komen, is in de planregels opgenomen dat een toename van stikstofdepositie in het NNN gebied niet is toegestaan. Natuurwaarden en gebruik gronden Mede door toekomstige veranderingen van het grondwaterpeil (fluctuerend) moeten sommige bewoners of eigenaren voorzieningen treffen om te voorkomen dat hun land drassig wordt. Met de provincie is afgesproken hierover een bepaling op te nemen in de regels voor Natuur. Daarnaast is met de provincie afgesproken in de regels voor Natuur toe te staan het gebruik van gronden als weidegrond voor extensief agrarisch gebruik. Onder de voorwaarde dat het gebruik geen negatieve invloed heeft op de aanwezige natuurwaarden of de uitvoering van de natuurdoelstellingen belemmerd, is er geen bezwaar tegen het bestaande gebruik. Wel bezwaarlijk is het bouwen van gebouwen en bouwwerken op deze gronden, het zonder vergunning afgraven of ophogen of zonder vergunning plaatsen van beschoeiingen. Binnen de Natuurbestemming is een regeling opgenomen op grond waarvan, onder voorwaarden, vergunning kan worden verleend.

Gebieds- en waarde aanduidingen De Provinciale Ruimtelijke Structuurvisie en Provinciale Ruimtelijke Verordening (zie hoofdstuk 2) geven invulling aan gebieden die nadere bescherming nodig hebben. Het betreft voor dit plangebied met name (onderdelen van) cultuurhistorisch waardevolle gebieden (Groene Hart en Nieuwe Hollandse Waterlinie), historische buitenplaatszone en Natuur Netwerk Nederland (NNN) / Groene contour. Deze gebieden en waarden zijn in het bestemmingsplan. In hoofdstuk 2 en 3 zijn de gebieden en waarden beschreven.

1.3

Functie-inventarisatie wonen, werken en recreatie

Wonen De woonfunctie wordt in het bestemmingsplan voor de woningen in de kern Nieuwersluis, langs de Vecht en enkele verspreid liggend in de omgeving. De bestemmingen zijn overeenkomstig de huidige bestemmingen. De woningen vormen een belangrijk onderdeel van de bijzondere aanwezige beeldkwaliteit en zijn onderdeel van het beschermd dorpsgezicht. De regels zien daarom toe op behoud van het bestaande gebruik en verschijningsvorm. Pagina 7

Toelichting, Bestemmingsplan Nieuwersluis, Stichtse Vecht

De afgelopen jaren zijn ook behoeften ontstaan aan andere vormen van wonen, zoals situaties met mantelzorg (opa en oma met hun kinderen en kleinkinderen in een wooncluster). Voor mantelzorg is in dit bestemmingsplan een regeling opgenomen. Werken Agrarische bedrijven Binnen het plangebied zijn drie agrarische bedrijven aanwezig en als zodanig bestemd. De agrarische bedrijven zijn net als de woningen een belangrijk onderdeel van de ruimtelijke kwaliteit en van het beschermd dorpsgezicht. Deze bedrijven hebben binnen het bouwvlak uitbreidingsruimte, onder de voorwaarden dat bovengenoemde stikstofimmissie niet mag toenemen. Agrariërs die overstappen van agrarische productie naar agrarisch beheer blijven vallen onder de agrarische bestemming en vallen dus niet onder de hobbyboeren. Voormalige agrarische bebouwing en ruimte-voor-ruimte-regeling Agrarische bestemmingen die niet langer agrarisch worden gebruikt, zijn omgezet naar een woonbestemming met de aanduiding “voormalige agrarisch bedrijf”. De bouwvlakken daarvan zijn teruggebracht naar de omvang van de bestaande bebouwing. Omdat de bebouwing bij een voormalig agrarisch bedrijf vaak meer oppervlak heeft dan standaard bij woonbestemming is toegestaan, is een speciale regeling gemaakt. Op die manier wordt voorkomen dat deze bebouwing onder het overgangsrecht valt.

Het uitgangspunt is dat de bestaande agrarische bebouwing (met uitzondering van kassen) mag blijven staan en worden opgeknapt of vernieuwd. Uitbreiden van deze bebouwing is echter niet toegestaan. Met andere woorden, de bouwmassa mag niet worden vergroot. Er mogen geen bedrijfsactiviteiten in de bebouwing plaatsvinden. Bedrijfsmatige opslag is ook niet toegestaan. Als een eigenaar liever alle agrarische bebouwing wil slopen dan komt de ruimte-voor-ruimte-regeling in beeld. Hier is aangesloten op de Provinciale Ruimtelijke Verordening (PRV, zie hoofdstuk 2). Recreatie en toerisme Openluchtzwembad Natuurzwembad Zwemlust is een belangrijk recreatiegebied in de streek. Hiervoor wordt de bestemming recreatie opgenomen. De bestemming in het vigerende bestemmingsplan staat enkel het gebruik van openluchtzwembad toe. In lijn met de standaard regels is dit verruimd naar een algemene recreatie bestemming. Concreet houdt dat in dat ook bedrijven en organisaties in de recreatieve sector zijn toegestaan op de locatie. Het bebouwd oppervlakte is niet uitgebreid en het gebruik als evenemententerrein is expliciet uitgesloten. Uitzondering zijn kleinschalige evenementen passend bij het bestemde gebruik. Tevens is als voorwaarde gesteld dat voor alle recreatieve activiteiten voldoende parkeervoorzieningen aanwezig moeten zijn.

De Hollandse Waterlinie en fort Nieuwersluis Het fort Nieuwersluis is onderdeel van de Hollandse Waterlinie. De combinatie van verdedigingswerken en omliggende natuur- landschappelijke kenmerken heeft een hoge toeristisch- recreatieve waarde. Het gebruik van daghoreca en of horeca voor besloten bijeenkomsten is gereguleerd in vigerende bestemmingsplan. Ook het gebruik voor kleinschalige kantoorfunctie is reeds opgenomen. Om het toekomstig gebruik en daarmee de effecten voor de omgeving goed te blijven regelen is een actualisatie van de uitgangspunten en de planregels noodzakelijk. Zo moet bijvoorbeeld het gebruik

Pagina 8

Toelichting, Bestemmingsplan Nieuwersluis, Stichtse Vecht

gemaximaliseerd worden om de parkeerdruk op het terrein te kunnen blijven opvangen. De parkeerbehoefte kan daarmee op het eigen terrein blijvend ingevuld worden. Nieuwe Ontwikkelingen Mijndensedijk 49 en 51 Op het perceel Mijndensedijk 49 en 51 was een kleine melkveehouderij gevestigd. De agrarische bedrijfsactiviteiten zijn beëindigd maar de bedrijfsbebouwing is nog niet gesloopt en de omliggende weidegronden zijn vervreemd. Het is duidelijk dat er op deze locatie geen “nieuwe” toekomstbestendige veehouderij gevestigd kan worden. Daarom is het niet wenselijk om de huidige agrarische bestemming, inclusief bouwvlak te handhaven. Via dit bestemmingsplan is daarom een woonbestemming op het perceel gelegd. Voor de bestemmingswijziging is een ruimtelijke onderbouwing opgesteld waarin gemotiveerd is dat er met de bestemmingswijziging sprake is van een goede ruimtelijke ordening. Voor de nadere toelichting van dit onderdeel wordt verwezen naar bijlage 3. Rijksstraatweg 39-41 Op enkele percelen aan de Rijksstraatweg 39-41 te Nieuwersluis zijn de huidige bedrijfsactiviteiten gestaakt. In de huidige situatie is op de betreffende percelen enkel het gebruik als landbouwmechanisatiebedrijf toegestaan. Het initiatief bestaat om nieuw gebruik op de locatie mogelijk te maken, dat houdt in een nieuwe bestemming aan de locatie te geven.

Het doel is kleinschalige artistieke/ambachtelijke bedrijven inclusief ondergeschikte detailhandel en bijbehorende horeca te realiseren. Het planvoornemen is niet passend binnen de regels van het oude bestemmingsplan. Om de ontwikkeling mogelijk te maken is in voorliggend plan de bestemmingswijziging opgenomen. Voorwaarde voor het planologisch inpassen is dat het beoogde gebruik niet in strijd is met een ‘goede ruimtelijke ordening’ en de motivering van het besluit voorzien is van een goede ruimtelijke onderbouwing. In bijlage 4 is de ruimtelijke onderbouwing voor dit initiatief opgenomen. Er worden met het beoogde plan in totaal 20 parkeerplekken op het eigen terrein gerealiseerd, waarmee wordt voldaan aan de parkeernormen van de gemeente Stichtse Vecht. De hoeveelheid verkeersbewegingen zal ten opzichte van de huidige situatie met 18 per dag toenemen. Deze toename zal geen significante invloed hebben op de verkeersafwikkeling. Daarbij komt dat er bij een landbouwmachanisatiebedrijf meer zware voertuigbewegingen plaatsvinden. Dit wordt met het nieuwe plan weggenomen. Rijkstraatweg 68 Voor de locatie Rijksstraatweg 68 Nieuwersluis is op 8 maart 2022 een nieuw bestemmingsplan vastgesteld. Dit bestemmingsplan is overgenomen in het bestemmingsplan Nieuwersluis. Het gaat hier niet om een nieuwe ontwikkeling maar het opnemen van een eerder besluit in de verbeelding en de regels.

1.4

Leeswijzer

De toelichting is als volgt opgebouwd. In hoofdstuk 2 en 3 wordt het plangebied en kaderstellend beleid beschreven. In hoofdstuk 3 is ruim aandacht voor het cultuurhistorisch belang van het gebied. In Hoofdstuk 4 wordt een beschrijving gegeven van de onderzoeken die door Omgevingsdienst regio Utrecht zijn uitgevoerd voor milieuhygiënische situaties en externe veiligheid. In hoofdstuk 5 wordt de juridische opzet van het bestemmingsplan toegelicht. De systematiek van het bestemmingsplan en alle onderscheiden bestemmingen worden er kort toegelicht. De resultaten van het gevoerde overleg (ex art.10 Bro) alsmede de uitkomsten van de inspraakprocedure worden in hoofdstuk 6 belicht. In hoofdstuk 7 wordt ingegaan op de economische haalbaarheid van het bestemmingsplan.

Pagina 9

Toelichting, Bestemmingsplan Nieuwersluis, Stichtse Vecht

2. Ruimtelijk beleidskader In dit hoofdstuk worden de belangrijkste ruimtelijke beleidsdocumenten beschreven die kaderstellend zijn voor het bestemmingsplan Nieuwersluis.

2.1

Ligging van het plangebied

Het plangebied ligt binnen de gemeente Stichtse Vecht en betreft het dorp Nieuwersluis en een klein deel van het omliggende landelijk gebied. Het bestemmingsplan vervangt integraal hetzelfde plangebied van het nu nog geldende bestemmingsplan Nieuwersluis uit 2009.

Afb. 2: plangebied bestemmingsplan Nieuwersluis (rood omkaderd), luchtfoto PDOK-achtergrond De grens van het bestemmingsplan komt tevens overeen met de grens van het beschermd dorpsgezicht Nieuwersluis (zie 2.3). Enige aanvulling daarop is het perceel Mijndensedijk 49. Dit is toegevoegd om het ter plaatse geldende bouwvlak binnen één bestemmingsplan te situeren (nu is dat verspreid over twee bestemmingsplannen). De begrenzing van het plangebied wordt globaal gevormd door het Amsterdam Rijnkanaal in het westen, buitenplaatsen langs de Vecht in het noorden, de eerste noord-zuidgerichte wetering gelegen in polder Mijnden (oostelijk van de Vecht) en buitenplaatsen langs de rivier de Vecht in het zuiden. Rivier de Vecht vormt geen onderdeel van het op te stellen bestemmingsplan Nieuwersluis (zie 2.2).

2.2

Geldende bestemmingsplannen

Totdat het voorliggende plan rechtskracht verkrijgt, gelden voor het plangebied de volgende bestemmingsplannen: • Bestemmingsplan Nieuwersluis, vastgesteld 24 maart 2009 (NL.IMRO.0329.0017-0002); • ter plaatse van perceel Mijndensedijk 49: bestemmingsplan Landelijk gebied Noord, deels onherroepelijk in werking, vastgesteld 03-12-2015 (NL.IMRO.1904.BPNoordLGB-VG01). Pagina 10

Toelichting, Bestemmingsplan Nieuwersluis, Stichtse Vecht

Omliggende en aangrenzende bestemmingsplannen Het omliggend gebied is vastgelegd in het bestemmingsplan Landelijk gebied Noord (deels onherroepelijk in werking (vastgesteld 03-12-2015)). Dat bestemmingsplan is consoliderend van aard en geldt voor het gehele noordelijke buitengebied van de gemeente Stichtse Vecht. Voor de daarbinnen gelegen dorpskernen gelden aparte bestemmingsplannen. Rivier de Vecht vormt geen onderdeel van het voorliggende bestemmingsplan Nieuwersluis. Op 1 november 2022 is het bestemmingsplan 'De Vecht' vastgesteld. Dit bestemmingsplan geldt specifiek voor de Vecht. Een belangrijke aanleiding voor dit bestemmingsplan is de afstemming van de verschillende regelingen die gelden voor de rivier De Vecht. Naast de regels van de gemeente zijn hier ook de regels van de provincie Utrecht en het Waterschap Amstel, Gooi en Vecht opgenomen..

2.3

Rijksbeleid Nationale Omgevingsvisie (NOVI)

Op 11 september 2020 is de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) vastgesteld als rijksstructuurvisie. De NOVI vervangt onder andere de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR). De NOVI is de langetermijnvisie voor een duurzame fysieke leefomgeving in Nederland. De NOVI heeft als toekomstperspectief een duurzame leefomgeving waarbij de kwaliteiten van de omgeving worden behouden en versterkt. Daarnaast bestaan de Nederlandse uitdagingen van de ruimtelijke inrichting in een klimaatbestendige delta en zorgvuldig gebruik van de schaarse ruimte in Nederland. Dit kan worden bereikt door goede samenwerking tussen de verschillende betrokken instanties. De opgaven die voortkomen uit de nationale belangen van het Rijk zijn vertaald in vier integrale prioriteiten: 1. 2. 3. 4.

Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie Duurzaam economisch groeipotentieel Sterke en gezonde steden en regio’s Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied

Binnen deze prioriteiten zal aandacht zijn voor de onderlinge verwevenheden en spanningen daartussen en voor thema’s en opgaven die daar dwars doorheen lopen, zoals leefomgevingskwaliteit, gezondheid, cultureel erfgoed, water, bodem en (nationale) veiligheid. Binnen de prioriteiten hanteert het Rijk drie afwegingsprincipes die helpen om beleidskeuzes te maken: 1. Combinaties van functies gaan voor enkelvoudige functies 2. Kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal 3. Afwentelen wordt voorkomen

Planspecifiek Het voorliggende plan is voornamelijk consoliderend van aard. Er worden niet direct rijksbelangen geraakt. Wel maakt het plangebied onderdeel uit van de Nieuwe Hollandse Waterlinie (NHW). De NHW is aangewezen als UNESCO-werelderfgoed. Het bestemmingsplan borgt de bescherming van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro, 2011) Om uitvoering te geven aan de SVIR, is op 30 december 2011 het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) in werking getreden. Hierin staat een aantal projecten beschreven dat van Rijksbelang is en waarmee gemeenten rekening dienen te houden bij het vaststellen van bestemmingsPagina 11

Toelichting, Bestemmingsplan Nieuwersluis, Stichtse Vecht

plannen en wijzigings- of uitwerkingsplannen. De projecten zijn exact ingekaderd en voorzien van regels, waaraan bestemmingsplannen moeten voldoen. Voor het plangebied betreft het de volgende nationale belangen: 1. erfgoederen van uitzonderlijke universele waarde (naast de NHW zijn dat Romeinse Limes, de Beemster en de Stelling van Amsterdam); 2. rijksvaarwegen en veiligheid rond rijksvaarwegen; 3. ecologische hoofdstructuur (thans NNN); 4. primaire waterkeringen buiten het kustfundament. Planspecifiek Ad 1: Het plangebied is gelegen in het gebied NHW. Op basis van de Barro is dit aangewezen als gebied met Erfgoed van uitzonderlijke universele waarde. De Barro schrijft voor dat de kernwaarden op provinciaal niveau verder uitgewerkt en vastgesteld dienen te worden. Bij de behandeling van het provinciale beleid (zie 2.4) is aangegeven hoe voldaan wordt aan het beleid en de kernkwaliteiten die voor dit gebied geformuleerd zijn: 1.

Het unieke, in samenhang met het landschap ontworpen negentiende en twintigste-eeuwse hydrologische en militairverdedigingssysteem, bestaande uit: – inundatiegebieden; – zone met verdedigingswerken als forten, batterijen, lunetten betonnen mitrailleurkazematten en groepsschuilplaatsen in hun samenhang met de omgeving; – voormalige schootsvelden (visueel open) en verboden kringen (merendeels onbebouwd gebied) rondom de forten; – waterwerken als waterlichamen, sluizen, inlaten, duikers, en dijken functionerend in samenhang met verdedigingswerken en inundatiegebieden; – overige elementen als beschutte wegen, (resten van) loopgraven en tankgrachten; – de landschappelijke inpassing en camouflage van de voormalige militaire objecten; – de historische vestingstructuur van de vestingsteden Muiden, Weesp, Naarden, Nieuwersluis, Gorinchem en Woudrichem; 2. Grote openheid; 3. Groen en overwegend rustig karakter. Ad 2: Langs rijksvaarwegen wordt een vrijwaringszone opgenomen (25 meter aan weerszijden van een rijksvaarweg van CEMT-klasse IV, V of VI) en wordt rekening gehouden met het voorkomen van belemmeringen voor de zichtlijnen van de bemanning en de op het schip aanwezige navigatieapparatuur voor de scheepvaart, de toegankelijkheid van de rijksvaarweg voor hulpdiensten, en het uitvoeren van beheer en onderhoud van de rijksvaarweg.

Ad 3: Een deel van het plangebied is gelegen in het Natuur Netwerk Nederland (voorheen Ecologische Hoofdstructuur). Voor dit onderwerp wordt in de Barro eveneens voorgeschreven dat het op provinciaal niveau verder uitgewerkt moet worden (zie 2.4). De beschrijving van de te beschermen waarden en hoe hieraan voldaan kan worden, komt ook in hoofdstuk 4 van deze toelichting expliciet aan bod, bij Ecologie en bij Bedrijven en milieuzonering. Ad 4: Voor gronden waarop een primaire waterkering ligt of die de functie van primaire waterkering hebben, wordt de bestemming Waterkering opgenomen. Gronden die deel uitmaken van een beschermingszone wordt de gebiedsaanduiding Vrijwaringszone – dijk opgenomen, indien de primaire waterkering een dijk is en wordt voor de overige gevallen de gebiedsaanduiding Vrijwaringszone – waterstaatswerk opgenomen.

Pagina 12

Toelichting, Bestemmingsplan Nieuwersluis, Stichtse Vecht

Doordat voorliggend plan aan het provinciale beleid voldoet, kan geconcludeerd worden dat het plan in overeenstemming is met het Barro. Linieperspectief Panorama Krayenhoff Voor het nationale project NHW is het rapport Linie-perspectief Panorama Krayenhoff opgesteld (vernoemt naar de ontwerper van de Linie). Het rapport is in december 2003 door het kabinet vastgesteld en omarmd door de vijf provincies waarbinnen de Linie ligt. Het Panorama Krayenhoff geldt als leidraad voor de ontwikkeling van de Linie en gaat uit van het principe ‘behoud door ontwikkeling’. Uitgangspunt is planologische doorwerking door bescherming van de Linie via de Monumentenwet en via bestemmingsplannen. Voor actieve ontwikkelingen zijn uitvoeringsplannen per deelgebied ontwikkeld. In het rapport is aangegeven dat de Linie haar defensieve betekenis heeft verloren en een nieuwe betekenis heeft gekregen van landschap als collectief geheugen en in een nieuwe benadering van waterbeheer. Gestreefd wordt naar de ontwikkeling als nationale geheugensteun, als megasingel door de deltametropool en als schakel in de waterbeheersing. Voor het herstel van de eenheid in de NHW is ontwikkeling op drie niveaus voorgesteld: 1.

projecten gericht op reconstructie, renovatie of transformatie van de hoofdverdedigingslijn als landschapslijn, van de forten als verblijfsplaatsen en landschap-ecologische stepping stones, en van de waterstaatswerken als cruciale historische componenten; 2. projecten gericht op het waarneembaar maken van de werking van de NHW; 3. ondersteunende projecten in de sfeer van toerisme en woon- en werkgelegenheid. Planspecifiek Nieuwersluis valt in het deelgebied Vechtstreek-Zuid. Vanuit het Linieperspectief worden de volgende projecten voorgesteld die betrekking hebben op het plangebied: • voorzien van (een deel van) fort Nieuwersluis van nieuwe functies, door ruimere gebruiksmogelijkheden voor het fort en het etaleren van verschillende defensiewerken; • wandelpaden langs de Vecht versterken en daartoe het jaagpad tussen Loenen aan de Vecht en Nieuwersluis herstellen en doortrekken; • benutten van mogelijkheden om de kwaliteiten van de Linie te combineren met de aanleg van een robuuste ecologische verbinding door de streek (Groene Ruggengraat). Gestreefd wordt enkele forten op te nemen in het project als ecologische stapsteen met een bijbehorende inrichting. In het provinciaal beleid zijn deze ambities herkenbaar, zoals o.a. verbeeld in de cultuurhistorische Atlas van de Provincie Utrecht (zie ook 2.4.5).

Pagina 13

Toelichting, Bestemmingsplan Nieuwersluis, Stichtse Vecht

afb. 3a Nieuwe Hollandse Waterlinie (bron: nieuwehollandsewaterlinie.nl) Aanwijzing Nieuwe Hollandse Waterlinie als beschermd rijksmonument en UNESCO De Nieuwe Hollandse Waterlinie (NHW) is een enorme verzameling van rijksmonumenten met 46 forten, vijf vestingsteden en honderden bunkers, sluizen en dijken. De aanwijzing betekent dat nagenoeg alle bouwwerken in de NHW beschermd zijn. Binnen het plangebied ligt het fort Nieuwersluis. Het fort Nieuwersluis kent al een bescherming als rijksmonument sinds 2013. De schootsvelden van het fort Nieuwersluis liggen deels binnen het plangebied. Voor deze schootsvelden gold lange tijd de Kringenwet, die tot doel had om de schootsvelden rond de vestingwerken van de NHW vrij te houden wat betekende dat hier slechts beperkt mocht worden gebouwd afhankelijk van de Pagina 14

Toelichting, Bestemmingsplan Nieuwersluis, Stichtse Vecht

afstand tot het fort. In de Eerste verboden kring werd uitsluitend in hout gebouwd; in de tweede verboden kring werd hout met een stenen fundering gecombineerd. In de derde verboden kring werd meer toegestaan en kon bij oorlogsdreiging alles worden verwijderd, dit voor eigen risico van de eigenaar. In het aanwijzingsprogramma van de Linie is opgemerkt dat het verantwoord omgaan met de open schootsvelden voor het duurzame behoud van de Linie als systeem ook voor de toekomst noodzakelijk wordt geacht. De schootsvelden zijn echter niet meegenomen in het aanwijzingsprogramma. In het aanwijzingsprogramma wordt voorgesteld de doorvertaling te laten plaatsvinden in de ruimtelijke ordening middels een gebiedsbescherming. Werelderfgoedlijst van UNESCO De NHW staat op de werelderfgoedlijst van UNESCO, als uitbreiding van de Stelling van Amsterdam. Begin 2019 overhandigt de minister van OCW de uitbreidingsnominatie aan de UNESCO in Parijs. Daarna volgde een internationale beoordeling en sinds 26 juli 2021 2021 is bekend geworden dat de NHW daadwerkelijk het UNESCO-label mag dragen.

In het kader van de voordracht tot aanwijzing als werelderfgoed is een (ruimtelijke) verkenning opgesteld als één van de bouwstenen van de koers voor de toekomst van de NHW en Stelling van Amsterdam als (toekomstig) werelderfgoed (Linieperspectief 2030 linielint in de delta stelling van Amsterdam en NHW, februari 2017). De beschermende werking van het Werelderfgoed betekent dat de kernkwaliteiten van de NHW niet aangetast mogen worden. Die kernkwaliteiten bestaan uit het samenhangende systeem van strategisch landschap, militaire werken en waterstaatkundige objecten. Nieuwe ontwikkelingen mogen de visuele integriteit van de Linie niet aantasten. De begrenzing uit het UNESCO nominatiedossier is verbeeld en beschreven op de site geo-point.provincie-utrecht.nl. Onderstaande afbeelding is daar een uitsnede van:

afb. 3b Nieuwe Hollandse Waterlinie (bron: geo-point.provincie-utrecht.nl)

Pagina 15

Toelichting, Bestemmingsplan Nieuwersluis, Stichtse Vecht

Oude Hollandse Waterlinie De Oude Hollandse Waterlinie (OHW) is de eerste waterlinie die het economisch hart van ons land moest verdedigen en die in het Rampjaar 1672 in werking is gesteld. De OHW liep net als haar opvolger van de voormalige Zuiderzee naar de Biesbosch, echter via een westelijker tracé en veel minder uitgewerkt. De OHW leunde sterk op de vestingsteden met daartussen enkele eenvoudige veldschansen, aarden werken zonder bebouwing. Vesting Nieuwersluis en de vestingsteden Woerden en Oudewater maakten deel uit van deze waterlinie. Gezien het geringe aantal overgebleven schansen zijn slechts een enkele verdedigingswerken in het provinciale omgevingsbeleid opgenomen. Het accent ligt hier op het benutten van meekoppelkansen om de zichtbaarheid en beleefbaarheid van de werken te verbeteren. 2.3.5

Erfgoedwet en archeologie

Per 1 juli 2016 geldt de Erfgoedwet, één integrale wet die betrekking heeft op onze museale objecten, musea, monumenten en archeologie op het land en onder water. Deze Wet vervangt de Monumentenwet 1988. De Erfgoedwet bundelt bestaande wet- en regelgeving voor behoud en beheer van het cultureel erfgoed in Nederland. De uitgangspunten uit het Verdrag van Valletta (over behoud en beheer van het archeologische erfgoed) blijven in de Erfgoedwet de basis van de Nederlandse omgang met archeologie. De bescherming van archeologische waarden wordt door de Erfgoedwet grotendeels bij de gemeenten neergelegd. Gemeenten zijn sinds 2007 verplicht rekening te houden met archeologische waarden in de bestemmingsplannen. De bescherming van archeologische waarden krijgt gestalte door het opnemen van voorschriften in het bestemmingsplan ten aanzien van de afgifte van een omgevingsvergunning voor bodemverstorende activiteiten in die gebieden die als archeologisch waardevol zijn aangemerkt. In hoofdstuk 3 wordt uitgebreid ingegaan op de cultuurhistorische waarden van Nieuwersluis.

2.4

Provinciaal beleid

De provincie Utrecht werkt vanaf 1 april 2021 met de Omgevingsvisie en interim Omgevingsverordening. Deze zijn op 10 maart 2021 vastgesteld door Provinciale Staten. Ook het bijbehorende Milieueffectrapport (planMER) is op die datum vastgesteld. Met de interim Omgevingsverordening overbrugt de provincie de periode totdat de Omgevingswet in werking treedt. De ruimtelijke gevolgen zijn beperkt omdat het veelal om een beleidsneutrale omzetting van de provinciale structuurvisie (2016) en provinciale ruimtelijke verordening gaat. 2.4.1 Omgevingsvisie provincie Utrecht De ruimte in de provincie is beperkt terwijl de vraag naar ruimte groot is. Dat stelt de provincie Utrecht voor een grote uitdaging: hoe gaan we om met de groei van inwoners en bedrijven zonder dat dit ten koste gaat van een prettige en gezonde leefomgeving? We móeten keuzes maken. Daarom is het uitgangspunt om waar mogelijk te kiezen voor slim combineren en concentreren. Slim combineren Met slim combineren bedoelt de provincie dat de beschikbare ruimte op meerdere manieren gebruikt kan worden. We combineren bijvoorbeeld het versterken van de rivierdijken met de ontwikkeling van nieuwe fiets- en wandelroutes en nieuwe recreatie- en natuurgebieden. Door te zorgen dat het autoverkeer op de dijken vermindert, ontstaat er meer ruimte voor wandelaars en fietsers.

Pagina 16

Toelichting, Bestemmingsplan Nieuwersluis, Stichtse Vecht

Concentreren Concentreren betekent bijvoorbeeld dat nieuwe woningen voornamelijk gebouwd worden dichtbij stations en in steden en dorpskernen. Veel van wat je nodig hebt, is dan in de buurt en goed bereikbaar. Als het nodig is om kernen leefbaar te houden, is daarnaast een kleine uitbreiding mogelijk. Daarbij vinden we voldoende ruimte om te bewegen en voldoende groen en water belangrijk. En door te bouwen in bebouwd gebied (concentreren) zorgen we er juist voor dat er op andere plekken in de provincie ruimte overblijft voor andere zaken dan wonen. Denk aan natuur, het verbouwen van voedsel en het opwekken van zon- en windenergie. Uitvoering geven aan de Omgevingsvisie De vraagstukken waar we voor staan kan de provincie niet alleen oplossen. Samenwerking met inwoners, ondernemers, belangenorganisatie en medeoverheden, partners en de samenleving is cruciaal. Alleen dan kunnen we onze ambities bereiken. We voeren het beleid van de Omgevingsvisie uit met behulp van de Omgevingsverordening en Programma’s (zie volgende paragraaf). Planspecifiek Het gebied Nieuwersluis is onderdeel van het landelijk gebied van Utrecht, met belangrijke waarden in cultuurhistorie, landschap en natuur. De volgende voor het plangebied belangrijke waarden zijn benoemd: historische buitenplaatszone en militair erfgoed / NHW, NNN en groene contour, landbouw(kern)gebied en recreatiegebied.

De aanwezigheid van deze (overwegend gevoelige) gebieden en kernmerken zorgt ervoor dat het bestemmingsplan consoliderend van aard is en in overeenstemming met de Provinciale Omgevingsvisie. 2.4.2 Interim Omgevingsverordening provincie Utrecht In de Interim Omgevingsverordening van de provincie Utrecht staan de regels die horen bij het beleid dat in de Omgevingsvisie staat. Bijvoorbeeld regels voor natuurgebieden, waterwingebieden en woningbouw. Het opstellen van deze regels is een wettelijke taak of is het gevolg van politieke keuzes van de provincie. In de Omgevingsverordening gaat het deels om regels die alleen voor gemeenten, waterschappen en uitvoeringsdiensten gelden en deels om regels die voor iedereen gelden. De provincie heeft de ambitie om alleen regels te maken om risico’s uit te sluiten. Soms is het mogelijk van regels af te wijken. De provincie vindt het belangrijk om ruimte te geven aan nieuwe initiatieven en maatwerk per gebied. In de Omgevingsverordening zijn alle regels voor de leefomgeving samengebracht en de provincie is van zo’n 20 verordeningen naar één Omgevingsverordening gegaan. Dit moet het voor iedereen eenvoudiger maken om te zien welke regels waar gelden. Programma’s Om het beleid uit te voeren hebben we niet alleen regels nodig, maar ook op uitvoering gerichte programma’s.

De provincie zal hier samen met overheden, partners en de samenleving invulling aan geven. Bijvoorbeeld in het programma ‘wonen en werken’. Gemeenten in een regio en provincie zitten daarbij samen aan tafel en leggen vast welke woningen waar op welk moment gebouwd gaan worden en welke bedrijventerreinen ontwikkeld gaan worden. Daarbij houden we ook rekening met andere zaken, zoals dat mensen naar hun werk kunnen gaan en dat er voldoende recreatie en groen is. Met de Omgevingsvisie wil de provincie duidelijkheid geven hoe de Utrechtse leefomgeving ingericht kan worden. Welke rol de provincie pakt, hangt af van de situatie. De ene keer zal de provincie een ontwikkeling stimuleren, de andere keer zorgen we ervoor dat plannen worden aangepast om de kwaliteiten van de omgeving te beschermen. Planspecifiek Het bestemmingsplan is gelegen in twee cultuurhistorisch waardevolle gebieden: Groene Hart en NHW. In de Omgevingsverordening zijn daarover specifieke eisen of voorwaarden opgenomen. De toelichting op een ruimtelijk plan dient een beschrijving van de in het plangebied aanwezige cultuurhistorische waarden te bevatten (zie 3.1 en 3.2 in dit bestemmingsplan), alsmede het door de Pagina 17

Toelichting, Bestemmingsplan Nieuwersluis, Stichtse Vecht

gemeente te voeren beleid ter zake en van de wijze waarop met eventuele veranderingen wordt omgegaan. Groene Hart Voor dit landschap wil de provincie de volgende kernkwaliteiten behouden en versterken: 1. openheid; 2. (veen)weidekarakter (incl. strokenverkaveling, lintbebouwing, etc.); 3. landschappelijke diversiteit; 4. rust & stilte. Bij ontwikkelingen in het landschap van het Groene Hart staat het versterken van de diversiteit op het schaalniveau van de verschillende typen landschap centraal. Daarbij dienen de kernkwaliteiten gerespecteerd en benut te worden om de contrasten tussen de verschillende typen landschap te behouden en te versterken. Enkel en alleen het accent leggen op rust en stilte doet geen recht aan het Groene Hart. Het waarborgen van rust vraagt ook het bieden van ruimte voor vormen van dynamiek. Daarbij ligt de focus op het vergroten van de contrasten in rust en dynamiek tussen de agrarische landschappen van de velden en de dynamische landschappen van de oude stroomruggen. De provincie vraagt zorgvuldig om te gaan met de open, lege ruimte en de dynamiek te concentreren in specifieke ‘zones’. In de verordening staat aangegeven dat beschreven moet worden op welke wijze met verandering in de beschreven gebied omgegaan wordt. Zoals aangegeven heeft voorliggend bestemmingsplan een consoliderend karakter en treden er dus geen veranderingen op.

Een nadere beschrijving is dan ook niet noodzakelijk. Nieuwe Hollandse Waterlinie Voor dit landschap wil de provincie de volgende kernkwaliteiten behouden en versterken: 1. samenhangend stelsel van forten, dijken, kanalen en inundatiekommen; 2. groen en overwegend rustig karakter; 3. openheid. Bij ontwikkelingen in het landschap van de NHW stelt de provincie het zichtbaar maken en behouden van het systeem van de NHW centraal. Deze ambitie richt zich op zowel de losse onderdelen zelf als op het beleefbaar houden en herstellen van de samenhang tussen de delen. Zo hebben forten geen functie voor zichzelf, maar zijn gebouwd ter verdediging van een bepaald acces. Die relatie tussen fort en acces dient gerespecteerd te worden, alsmede de relatie tussen fort, acces en inundatievelden. De forten hadden vrij zicht en schootsrichting nodig over acces en inundatievelden. De inundatievelden camoufleerden en hinderden na overstroming de verbindingswegen door het gebied. Opgaande beplanting, infrastructuur of bebouwing welke de gecamoufleerde structuur kon duiden moest verwijderd kunnen worden. Openheid versterkt de beleving van de inundatievelden. Natuur Netwerk Nederland Overeenkomstig het Barro (zie 2.3) worden bij provinciale verordening de gebieden aangewezen die het natuurnetwerk Nederland (NNN) vormen.

Het NNN is een netwerk van bestaande en nieuw aan te leggen natuurgebieden welke in 1990 als EHS in het ruimtelijk beleid is opgenomen om de achteruitgang van biodiversiteit te stoppen en soorten voor de lange termijn te behouden. Voor NNNgebieden is aangegeven dat een ruimtelijk plan bestemmingen en regels bevat die de wezenlijke kenmerken en waarden beschermen, in stand houden en ontwikkelen. Tevens bevat een ruimtelijk plan geen nieuwe bestemmingen en regels die ruimtelijke ontwikkelingen toestaan die per saldo leiden tot een significante aantasting van de wezenlijke kenmerken en waarden.

Pagina 18

Toelichting, Bestemmingsplan Nieuwersluis, Stichtse Vecht

Voorliggend bestemmingsplan betreft een overwegend consoliderend plan. Er vinden geen ontwikkelingen plaats die aantasting van het NNN tot gevolg hebben. Digitale kaarten Omgevingsverordening In de verordening (en via ruimtelijkeplannen.nl) zijn de kaarten in te zien die betrekking hebben op de regels: • Watersysteem kaart 1 t/m 4 • Ondergrond en bodem kaart 1 en 2 • Bereikbaarheid en mobiliteit kaart 1 t/m 3 • Energie kaart 1 • Natuur kaart 1 t/m 3 • Cultuurhistorie en landschap kaart 1 en 2 • Landbouw kaart 1 • Wonen en werken en recreëren kaart 1 t/m 4 Ter toelichting op kaart Ondergrond en bodem kaart 1: Dit betreft de beschermingszone oppervlaktewaterwinning (langs Amsterdam- Rijnkanaal en langs het afwateringskanaal aan de Oostkanaaldijk). De Beschermingszone oppervlaktewaterwinning omvat het oppervlaktewater zelf en een zone van 100 meter langs de waterkant aan beide zijden. In de Verordening is vastgelegd dat rekening gehouden moet worden met het drinkwaterbelang (de wijze waarop staat in de Handreiking ruimtelijke bescherming drinkwaterwinningen). Het Gebiedsdossier Nieuwersluis 2019 vormt de basis voor de gezamenlijke gebiedsaanpak. Het innamepunt Nieuwersluis wordt in de toekomst mogelijk vaker ingezet voor drinkwaterwinning. Dit als gevolg van de plannen om naast de Waterleidingplas ook de Loenderveense Plas Oost te betrekken bij het drinkwaterproductieproces.

Hierbij zal naast Bethunepolderwater een grotere hoeveelheid water uit het Amsterdam-Rijnkanaal gebruikt moeten worden. Hierdoor krijgt het innamepunt van Nieuwersluis een nog grotere betekenis. Conclusie Provinciale Omgevingsverordening Algemene conclusie is dat het bestemmingsplan in overeenstemming is met de Provinciale Omgevingsverordening. 2.4.3 Bodem-, Water- en Milieuplan 2016-2021 Het Bodem-, Water- en Milieuplan 2016-2021 (dec 2015) legt het beleid op basis van de provinciale wettelijke taken voor bodem, water en milieu vast voor de periode 2016-2021. Het plan richt zich op vier belangrijke maatschappelijke opgaven: waterveiligheid en wateroverlast, schoon en voldoende oppervlaktewater, ondergrond en leefkwaliteit stedelijk gebied. De opgaven vanuit de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW) maken onderdeel uit van dit plan. Het plan diende als een bouwsteen voor de Omgevingsvisie. De uitwerking van dit beleid staat beschreven in de Uitvoeringsagenda Bodem-, Water- en Milieuplan 2016-2021. De thema’s (en bijbehorende kaarten op https://ruimtelijkeplannen.provincie-utrecht.nl) zijn vooral van belang voor provinciale beleidstaken. Voor het plangebied zijn de gebiedsthema’s waterveiligheid (waterkeringen), zwemwater (Vecht, Wetering en Natuurbad), geluidhinder (N402) relevant.

2.4.4 Toekomstbestendig watersysteem Amsterdam Rijnkanaal en Noordzeekanaal (ARK/NZK) Het watersysteem Amsterdam-Rijnkanaal/Noordzeekanaal (ARK-NZK) vervult een belangrijke rol voor de zoetwatervoorziening en het beperken van wateroverlast in West-Nederland. Waterbeheerders en provincies Utrecht en Noord-Holland zijn daartoe een gebiedsoverstijgend traject gestart voor een klimaatbestendige en waterrobuuste inrichting: Toekomstbestendig watersysteem ARK/NZK-gebied. Met dit traject worden randvoorwaarden van het watersysteem in beeld gebracht. Het doel is het hele watersysteem robuust te maken in samenhang met de functies en ruimtelijke ontwikkelingen. Pagina 19

Toelichting, Bestemmingsplan Nieuwersluis, Stichtse Vecht

Bestrijding van wateroverlast, verzilting en droogte en ruimtelijke adaptatie worden hiertoe in samenhang aangepakt en verbonden met ruimtelijke ordening, waterkwaliteit, ecologie en energie. De overheden verbinden hiernaast de opgaven - van lokaal tot nationaal niveau - en zoeken hiervoor oplossingen in nauwe samenwerking met de andere stakeholders. 2.4.5 Historische buitenplaatsen De Provincie Utrecht heeft bijna 300 historische buitenplaatsen. De buitenplaatsen zijn onvervangbaar erfgoed, maar vergen intensief onderhoud en raken gedeeltelijk verwaarloosd. Ook de toegankelijkheid van deze pareltjes in het landschap kan beter. Daarom heeft de provincie in 2012 een uitvoeringsagenda 2012-2015 Historische Buitenplaatsen opgesteld die met hulp van het Platform Utrechtse Buitenplaatsen en andere partners is uitgevoerd en positief geëvalueerd. In de Cultuurnota ‘Alles is NU’ 2016-2019 zijn de buitenplaatsen opnieuw als prioritair erfgoedthema benoemd. Provinciale buitenplaatsbiotoop De provincie wil haar waardevolle historische buitenplaatsen voor de toekomst behouden en versterken. In de Ruimtelijke Structuurvisie heeft Utrecht negen buitenplaatszones benoemd, waaronder de Vecht.

Als handreiking voor eigenaren, gemeenten en adviseurs heeft de provincie het instrument De Utrechtse Buitenplaatsbiotoop (oktober 2014) met een digitaal kaartbestand ontwikkeld, een informatiebestand van ruimtelijke kenmerken van de buitenplaatszones én van de afzonderlijke buitenplaatsen binnen die zones.

Afb 4: uitsnede buitenplaatsbiotoop van de Vecht (bron: provincie Utrecht) Pagina 20

Toelichting, Bestemmingsplan Nieuwersluis, Stichtse Vecht

Planspecifiek Een gedeelte van het plangebied ligt binnen de zone van de buitenplaatsbiotoop van de Vecht, zie bovenstaande uitsnede het rapport De Utrechtse Buitenplaatsbiotoop. 2.4.6 Check provinciale digitale Atlas De provincie heeft een eigen digitale Atlas (Webkaart) beschikbaar met alle beschikbare (ruimtelijke) omgevingsinformatie op kaart (webkaart.provincie-utrecht.nl). Dit is ingedeeld in thema’s. Voor het plangebied is beoordeeld welke thema’s relevant zijn. Een deel van de thema’s is informatief, een ander deel leidt tot vertaling in regels in het bestemmingsplan, omdat deze rechtstreeks verband houden met de PRS en PRV. De volgende kaarten zijn een hulpmiddel geweest om de bestemmingen en waarden correct op de bij dit bestemmingsplan behorende verbeelding weer te geven: • Bodem, w.o. geologie / geomorfologie (er zijn geen aardkundige waarden in het plangebied); • Cultuurhistorie; • Landschap kwaliteitsgids landschappen; • Gezondheidsknelpunten (geluid, geur, lucht); • Externe veiligheid (routes gevaarlijke transport, gastransport, groepsrisici spoor/weg); • Waterveiligheid primaire waterkeringen (Amsterdam-Rijnkanaal); • Waterveiligheid regionale waterkeringen (Vecht, Wetering en Fortomwalling) en vrijwaringszones; • Woonschepen.

2.5

Gemeentelijk beleid Omgevingsvisie Stichtse Vecht: “’t Beste van twee werelden”

Op 12 januari 2022 is de Omgevingsvisie “’t Beste van twee werelden” vastgesteld door de gemeenteraad. In deze visie staan de ambities en keuzes voor de fysieke leefomgeving van de gemeente Stichtse Vecht. De doelen van de omgevingsvisie zijn: • • •

Het maken van aantrekkelijke, bereikbare en gezond leefomgevingen voor wonen, werken en recreëren; Het versterken van de kwaliteit van de cultuurhistorie, het landschap en de natuur; Het inspelen op klimaatverandering en ruimte maken voor de energietransitie.

De omgevingsvisie gaat in op zeven verschillende onderwerpen, waaronder gezondheid voor iedereen (1), ruimte voor de verstedelijkingsopgaven (2), goede bereikbaarheid in een steeds vollere regio (3), prettig leven in de kernen (4), ruimte voor recreatie (5), toekomstbestendig vitaal platteland (6) en werken aan klimaatverandering (7). Naast de visie op thema’s zijn ook verschillende deelgebieden aangewezen: de Langzame Vecht en de Snelle Vecht, de oostelijke en de westelijke veenweidegebieden en de drie grote kernen Breukelen, Maarssenbroek en Maarssen-Dorp. Planspecifiek Nieuwersluis is een klein, oud dorpje aan de Vecht en telt ca. 250 inwoners. Het voorliggende bestemmingsplan voor het dorp Nieuwersluis is voornamelijk van consoliderende aard. Echter worden de doelen van de omgevingsvisie hierbij niet uit het oog verloren. Het wonen in Nieuwersluis moet aantrekkelijk blijven, maar er is bijvoorbeeld ook ruimte voor werken en recreëren. Nieuwersluis heeft veel kwaliteiten op het gebied van cultuurhistorie. Het is een beschermd dorpsgezicht, er zijn veel monumenten aanwezig, en er is sprake van een landschappelijke waarde. Met het voorliggende bestemmingsplan worden deze verschillende waarden beschermd.

Pagina 21

Toelichting, Bestemmingsplan Nieuwersluis, Stichtse Vecht

Gemeentelijk Verkeer en Vervoersplan (GVVP) In het Gemeentelijk Verkeer en Vervoersplan (GVVP, 2013) is een wegencategorisering opgenomen. Zowel de inrichting van de wegen als de toegestane snelheid dienen te zijn afgestemd op de functie van de weg. In het GVVP wordt onderscheid gemaakt in stroomwegen, gebiedsontsluitingswegen en erftoegangswegen. De laatste twee categorieën komen voor binnen het plangebied. In het GVVP wordt ook gewezen op recreatief verkeer dat soms als overlastveroorzakend wordt gezien (bijv. motorrijders en toerrijders per auto). Daarnaast is beoogd om vervoer per touringcar over de smalle Vechtwegen zoveel mogelijk te beperken. In de GVVP is de wens opgenomen om toeristisch verkeer te faciliteren door de ontwikkeling van Toeristische Overstappunten (TOP’s), van waaruit toeristen hun weg kunnen vervolgen met schone en stille vervoersmiddelen. Planspecifiek De Rijksstraatweg (N402) is een gebiedsontsluitingsweg, met diverse snelheidsregimes binnen en buiten de kom variërend van 30 tot 60 km/h. De Mijndensedijk en het Zandpad en de straten binnen het dorp zijn erftoegangswegen. Voor de Mijndensedijk geldt 30 km-regime en het Zandpad is ingedeeld in deels 30 en deels 60 km/h. Gezien het conserverende karakter is het voorliggend bestemmingsplan in lijn met het GVVP. In de planregels, onder parkeernormen, wordt verwezen naar deze nota.

Vereist wordt dat de parkeeroplossingen moeten voldoen aan de parkeernormen uit de nota. Basisuitgangspunt voor parkeren is dat bewoners en bedrijven de parkeerbehoefte op eigen terrein opvangen en niet afwentelen op de openbare ruimte. Binnen Stichtse Vecht is in 2017 een TOP gerealiseerd bij de hoofdentree van het recreatiegebied De Maarsseveense Plassen. In het plangebied is geen TOP.

Waardevol Toerisme Stichtse Vecht 2021-2023 De gemeente streeft naar een evenwichtige ontwikkeling van recreatie en toerisme; zodanig dat deze een waardevolle bijdrage levert aan het in stand houden van een aantrekkelijk omgeving voor bewoners, bedrijven en bezoekers. De vrijetijdseconomie draagt bij aan het in stand houden van voorzieningen, cultuur, natuur en het in Stichtse Vecht rijk aanwezige erfgoed. Toerisme en recreatie dragen daarmee bij aan het behoud van de kwaliteiten van Stichtse Vecht. Hinder en overlast van vrijetijdsbesteding voor de omgeving moet zo veel mogelijk worden voorkomen. Daarbij is een aantal principes leidend: • Toerisme en recreatie verhouden zich naar aard en verschijningsvorm tot de omgeving; spreiding van bezoekers in tijd en ruimte wordt gestimuleerd en overlast voorkomen • Individueel bezoek staat voorop; groepsbezoek wordt niet actief gestimuleerd. • De focus ligt op bezoekers uit de directe regio, hoewel iedereen welkom is. • Duurzame vormen van vrijetijdsmobiliteit, zoals fietsen en elektrisch varen, worden gestimuleerd. • Naast dagbezoek wordt gestreefd naar verblijfstoerisme in overwegend kleinschalige accommodaties. • Zakelijk bezoek wordt gestimuleerd omwille van spreiding in de tijd en hoge bestedingen. De Vecht vormt het kloppend hart van Stichtse Vecht.

Als een parelsnoer worden woonkernen, buitenplaatsen, landgoederen, kastelen en waterlinies met elkaar verbonden tot een aantrekkelijk groen recreatiegebied vol cultuurhistorie. Langs de oevers zijn hoogwaardige, kleinschalige horecagelegenheden en diverse onderscheidende overnachtingsmogelijkheden. Vanaf de Vecht wordt het groene buitengebied ontsloten.

Pagina 22

Toelichting, Bestemmingsplan Nieuwersluis, Stichtse Vecht

Planspecifiek In het nieuwe bestemmingsplan worden diverse ruimtelijke regels opgenomen om bij te dragen aan het recreatief en toeristisch beleid. Landschappelijke waarden worden beschermd, bijvoorbeeld door groengebieden en waardevolle landschapselementen zoals de verkaveling en slootpatronen duidelijk te bestemmen. In de regels voor natuur en agrarische doeleinden zijn naast de beschermende regels mogelijkheden opgenomen voor het realiseren of koppelen van recreatieve langzaamverkeerroutes. In de regels van het bestemmingsplan wordt binnen de woonbestemming en agrarische bestemming ruimte geboden voor kleinschalige overnachtingsmogelijkheden in de vorm van B&B. Horecavisie De gemeente heeft een actueel beleidskader voor horeca opgesteld (Visie op de horeca, april 2019). Qua type horeca heeft Stichtse Vecht alles wat nodig is voor een goede lokale verzorging. Daarnaast zijn er enkele bijzondere aanbieders met autonome regionale en nationale trekkracht op toeristen/recreanten en het exclusievere eetpubliek. Uit onderzoek is gebleken dat er géén aanleiding is om het aanbod binnen de gemeente fors uit te breiden of in te krimpen. Echter betekend dit niet dat er niets hoeft te gebeuren op het gebied van horeca. Naar de toekomst toe is er continue aandacht en ruimte nodig voor innovatie en verbetering van het al bestaande aanbod inclusief een (beperkte) uitbreiding.

Planspecifiek In de horecavisie is een categorie-indeling opgenomen. Deze wordt overgenomen in de opzet van de regels in dit bestemmingsplan. Voor Bistrotel ‘t Amsterdammertje aan de Rijksstraatweg 35-37 gaat het om categorie 1B en 4A, daarnaast krijgt de Rijksstraatweg 39 categorie 1A en 1B. Voor het fort Nieuwersluis gaat het om categorie 2B en voor het Natuurzwembad Zwemlust aan Zandpad 15 om categorie 2A. Categorie 1 Categorie 2 Categorie 3 Categorie 4

Categorie 5 Categorie 6

Overnachtingsmogelijkheid waarbij een onderscheid wordt gemaakt tussen hotels (C) en pensions, hotels tot 20 kamers (B) en B&B’s (A) Daghoreca waarbij een verschil wordt gemaakt tussen ondergeschikte/ ondersteunende horeca (A) en daghoreca zoals lunchrooms (B). Fastfoodconcepten kleinschalig. Avondhoreca waarbij een verschil wordt gemaakt tussen alleen een restaurantfunctie en een café met eetmogelijkheid (A) en grote restaurants gericht op fastfood of wokpaleizen (B). Avondhoreca, cafes, bier-, wijnconcepten. Avondhoreca zoals discotheken en partycentra.

Dorpsvisie Nieuwersluis De Visie Nieuwersluis 2023-2035 is tot stand gekomen met behulp van gemeente Stichtse Vecht. In 2 sessies is met de inwoners van Nieuwersluis (leden én niet-leden van de vereniging) gekeken naar het verleden, het heden en de gewenste toekomst. In een derde bijeenkomst van het bestuur van de Vereniging Nieuwersluis Bestaat met de inwoners is de Ontwerp Visie Nieuwersluis 2023-2035 aan het dorp gepresenteerd en feestelijk aan burgemeester Ab Reinders overhandigd. De dorpsvisie bevat een schriftelijk document en een kunstwerk dat de visie visueel presenteert. De visie bevat 3 fundamenten en wordt in 4 thema’s uitgewerkt. In de ALV van 2023 is de visie vastgesteld.