1. Jaarstukken 2020 Definitief na accountantscontrole (definitief).pdf

Met behulp van het risicomanagementsysteem kwantificeren en analyseren wij de risico's op systematische wijze. Inzicht in de risico’s stelt de gemeente in staat op verantwoorde wijze besluiten te nemen, zodat de risico’s in verhouding (blijven) staan tot de financiële positie. De risico’s die zijn geïnventariseerd actualiseren wij standaard tweemaal per jaar integraal. De uitkomsten nemen we op in de begroting en de jaarrekening. Weerstandsvermogen In de Beleidsnotitie Algemene reserve is bepaald dat het beschikbare weerstandsvermogen wordt gevormd door de Algemene reserve (AR). De AR is daartoe verdeeld in drie schijven. Schijf 1 geeft de minimale omvang van het weerstandsvermogen voor het opvangen van de geïnventariseerde risico’s. Schijf 2 is het deel van de AR bestemd voor het opvangen bijvoorbeeld calamiteiten, taakstellingen Sociaal domein of een negatief rekeningsaldo. Voor de ratio weerstandsvermogen, de verhouding tussen de beschikbare en benodigde weerstandscapaciteit, heeft uw raad als streefnorm een ratio tussen de 1,4 en 2 (ruim voldoende) bepaald. Bij de Beleidsnotitie Algemene reserve is dit nogmaals bevestigd. De risico’s uit grondexploitaties kennen een afzonderlijk regime. Daarvoor beschikt de gemeente over de Algemene reserve grondexploitaties als buffer, pas daarna wordt de gemeentebrede Algemene reserve aangesproken.

De risico’s uit grondexploitaties zijn bij deze jaarrekening beoordeeld met een risicoanalyse. Uit de analyse blijkt dat we de huidige risico’s kunnen opvangen binnen de Algemene reserve grondexploitaties. De risico’s uit grondexploitaties maken dan ook bij de Jaarrekening 2020 geen deel uit van de bepaling van het weerstandvermogen. Bij de Begroting 2022 bezien wij opnieuw of de reserve voldoende dekking biedt. De hoofdlijnen voor de risico’s grondexploitaties zijn opgenomen in de paragraaf Grondbeleid. Corona Ten tijde van het opstellen van de begroting konden we niet voorzien dat we vanaf maart 2020 vanwege corona te maken zouden krijgen met een pandemie. Om de risico’s die daaruit voortvloeien en die diverse beleidsterreinen raken op te vangen, heeft de gemeente de risicoreserve Corona ingesteld. Deze reserve bedroeg eind 2020 € 2.702.123. Bij de risico-actualisatie bij de jaarrekening hebben wij ook de coronagerelateerde risico’s bezien. Op het moment van opstellen van de jaarrekening is de omvang van de risicoreserve Corona, aangevuld met de financiële stromen vanuit het Rijk, voldoende om deze risico’s op te vangen. Gelet hierop hebben wij deze risico’s vooralsnog buiten de bepaling van het benodigde weerstandsvermogen gehouden.

64

Terugblik grootste risicogebieden Voordat wij ingaan op de ontwikkeling van het weerstandsvermogen, blikken wij in de jaarrekening eerst terug op de in de Begroting 2020 benoemde risico’s uit de grootste risicogebieden. Voor 2020 betrof dit het Fysiek domein, het Sociaal domein en de gemeentebrede/bedrijfsvoeringsrisico’s (vanuit het aandeel in de weerstandscapaciteit). Onderstaand is per domein een terugblik opgenomen op de in de begroting opgenomen risico’s, waarbij ook is aangegeven of deze risico’s in 2020 zijn opgetreden. Fysiek domein Binnen het programma Fysiek is sprake van risico’s die samenhangen met projecten, klimaatverandering en technische risico’s binnen dit domein: Terugblik op de drie grootste risico’s binnen dit taakveld bij de begroting 2020: Kockengen Waterproof Ten aanzien van Kockengen Waterproof is in de Bestuursrapportage 2020 aangegeven dat voor de resterende fasen van Kockengen Waterproof een doorrekening plaatsvindt en investeringen doorschuiven naar 2021. Indien dit leidt tot bijstelling van de risico’s betrekken wij dit bij de risico-actualisatie van de Begroting 2022. Gebiedsontwikkeling Bisonspoor Het risico betreft financiële risico’s die voornamelijk gekoppeld zijn aan investeringen in de openbare ruimte en de interpretatie van gemaakte anterieure afspraken. Het risico is nog actueel. Een separaat raadsvoorstel is in voorbereiding.

We voorzien tegenvallende inkomsten uit grondverkoop en kostenoverschrijdingen als gevolg van hogere investeringen in de openbare ruimte. Tegelijkertijd onderzoeken we bezuinigingsmogelijkheden. Het tijdelijk niet of onvoldoende kunnen gebruiken van kunstwerken (m.n. bruggen) Door het tijdelijk niet of onvoldoende kunnen gebruiken van kunstwerken wordt de doorstroming beperkt en zijn mogelijk kernen niet of beperkt bereikbaar. Als beheersmaatregel stellen we een onderhoudsprogramma met hierop volgend een beheerplan op. Op basis hiervan kunnen we onderhoudscontracten aanbesteden. Het beheerbeleidsplan Civiele kunstwerken 2021-2025 is inmiddels opgesteld. We bieden het plan maart 2021 aan uw raad aan. Verder voeren we waar nodig noodreparaties uit. In 2020 zijn noodreparaties aan diverse houten bruggen uitgevoerd. Sociaal domein Binnen het Sociaal domein is sprake van financiële en politiek-bestuurlijke risico’s die samenhangen met de transformatie en uitvoering van het Sociaal domein. Politiek-bestuurlijke risico’s betreffen onder andere imagorisico’s indien de zorgvoorziening niet de gewenste kwaliteit heeft of ambities van de gemeente niet haalbaar zijn. Terugblik op de drie grootste risico’s binnen het taakveld bij de Begroting 2020: Toename beroep op en autonome kostenstijging jeugdhulp We blijven een (landelijke) toename zien in de kosten voor jeugdhulp.

De oorzaak daarvan is de toename van complexe casuïstiek en daardoor een beroep op duurdere specialistische zorg. Dit geeft een verhoging van de gemiddelde cliëntprijs. De toename in complexe casuïstiek is met name een gevolg van de coronamaatregelen. De gemeente probeert de kosten te beperken onder meer door inkoop van jeugdhulp en Wmo, die bijdraagt aan een betere regie en meer vroegtijdige signalering, het vergroten van kostenbewustzijn in de toegang en de samenwerking met huisartsen om meer zicht te krijgen op verwijzingen. Ontwikkeling bijstandsaantallen (conjunctuur) en/of bijstelling van het macrobudget Buig Bijstand is een openeinderegeling. Dit kan een overschrijding van de budgetten tot gevolg hebben. Een toename van het beroep op bijstand leidt tot hogere uitkeringslasten. Dit deed zich voor in 2020; het aantal bijstandsuitkeringen steeg door de coronacrisis. Het Rijk heeft het macrobudget hierop aangepast. Het bijgestelde macrobudget is voldoende om de hogere instroom op te vangen. Daarnaast is de gemeente erin geslaagd het aantal uitkeringen te laten afnemen. We blijven inzetten op het begeleiden en ondersteunen van inwoners met een uitkering naar betaald werk en opleiding/training of sociale activering als opstap naar betaald werk.

65

Toename beroep op gemeentelijke Wmo-voorzieningen Ook in dit geval is sprake van openeindbudgetten. In 2020 zagen we een toename van het beroep op de Wmovoorzieningen, zoals huishoudelijke hulp, het gebruik van onafhankelijke cliëntondersteuning en woningaanpassingen. Dit heeft tot hogere uitgaven geleid. Het budget is (deels) aangevuld vanuit de coronamiddelen. Gemeentebrede risico’s of bedrijfsvoeringsrisico’s Dit betreft financiële, technische en organisatorische risico’s op het gebied van bedrijfsvoering. Terugblik op de drie grootste risico’s: Het risico op gijzeling van informatie of cybercrime In 2020 zagen we dat het risico op gijzeling van informatie of cybercrime toenam. Zo is het aantal meldingen van spam en phishingmail sterk toegenomen. Dit is een trend die ook landelijk is waargenomen. Sinds het begin van de corona-uitbraak misbruiken cybercriminelen de situatie veelvuldig om phishingmails te versturen. Het is van belang om dit doorlopend onder de aandacht te brengen bij de medewerkers. In Stichtse Vecht hebben we dit onder andere gedaan met een phishing-challenge en een phishingmail-campagne. Andere maatregelen om dit risico te beperken liggen, naast het bevorderen van het bewustzijn bij medewerkers, op het vlak van monitoren van het informatiebeveiligingsbeleid, het uitvoeren van audits (bijv. voor DigiD) en landelijke zelfevaluaties.

Daarnaast is voor applicaties die van buiten het gemeentekantoor benaderbaar zijn, twee-factor-authenticatie ingevoerd. Ook vindt periodiek een zogeheten pen(etratie)test (check van de computersystemen op kwetsbaarheden) plaats. Verder werd begin 2020 de gemeente op het gebied van informatieveiligheid geconfronteerd met een landelijk Citrix-beveiligingslek. Dit leidde tot het besluit om tijdelijk de digitale toegang tot ons kantoor te sluiten. Een uitzonderlijke beslissing, die na enkele dagen kon worden opgeheven. De gemeente is niet getroffen door het lek. Onvoldoende borging van de authenticiteit van de gegevensvoorziening van de gemeente De digitalisering en het bestaan van twee informatiestromen (digitaal en fysiek) binnen de gemeente brengt risico’s voor de documentaire informatievoorziening van de gemeente met zich mee. Dit kan leiden tot een verminderde kwaliteit van bedrijfsvoering en dienstverlening. Voor het verbeteren van de digitale informatievoorziening is het organisatiebrede project Digitaal werken gestart, waarmee we een volledig integrale digitale dienstverlening en bedrijfsvoering inclusief een goede informatie- en archieffunctie willen realiseren. In 2020 is een nieuwe projectleider aangetrokken.

Daarnaast kijken we voor het digitaliseren van de bouwdossiers naar een andere manier van aanbesteden van de werkzaamheden en is een kwaliteitsmedewerker aangetrokken die zich specifiek richt op het verbeteren van de kwaliteit van de digitale archivering. Het door onvoldoende kennis van inkoop- en aanbestedingsregels met betrekking tot Europees aanbesteden onjuist toepassen van deze regels Voor openbare aanbestedingen (nationaal en Europees) geldt de verplichting deze te laten begeleiden door een inkoopadviseur. Deze maatregel beperkt de kans op een incident. Ook is het verplicht elke inkoop te starten met een Startformulier Inkoop. Dit ondersteunt het decentraal inkopen. Gebruik van het startformulier maakt het ook mogelijk om inkooptrajecten te monitoren gericht op het genereren van managementinformatie. Daarnaast stelt de gemeente diverse keren per jaar een spendanalyse op waarmee zij een beeld krijgt van de aanbestedingen die minder goed lopen en waar verbeteringen mogelijk zijn. Hierop wordt bijgestuurd. Risicoprofiel Bij het opstellen van de Jaarrekening 2020 zijn de risico’s geactualiseerd. Daarbij geldt het laatst vastgestelde risicoprofiel, dat van de Begroting 2021, als uitgangspunt. De risico’s, zoals die zijn opgenomen in het risicomanagementsysteem van de gemeente zijn beoordeeld en waar nodig bijgesteld.

Deze risico’s zijn weergegeven in het overzicht aan het eind van de paragraaf (tabel 1). Het geactualiseerde risicoprofiel bepaalt vervolgens de omvang van het benodigde weerstandsvermogen. In totaal zijn bij de jaarrekening 52 risico’s geïnventariseerd, met een ingeschat maximaal financieel gevolg van 23,1 miljoen euro.

66

Grootste risicogebieden

Financieel gevolg (inschatting o.b.v. risicoinventarisatie)

1. Gemeentebrede risico’s / bedrijfsvoeringsrisico’s (excl. verbonden partijen)

€ 8.300.000

2. Fysiek domein (excl. verbonden partijen)

€ 7.600.000

3. Sociaal domein (excl. verbonden partijen)

€ 3.600.000

Totaal top 3 risicogebieden

€ 19.500.000

Overige risico’s

€ 3.600.000

(waarvan verbonden partijen: € 1.600.000) Totaal alle risico’s

€ 23.100.000

Weerstandsvermogen Op basis van de geïnventariseerde risico’s is in NARIS (software voor risicomanagement) een risicosimulatie uitgevoerd. We passen de risicosimulatie toe omdat het reserveren van het maximale bedrag van 23,1 miljoen euro ongewenst is. De risico's zullen immers niet allemaal tegelijk en in hun maximale omvang optreden. Uit deze simulatie volgt dat het voor 90% zeker is dat we alle risico’s kunnen opvangen met een bedrag van 6.705.712 euro. Dat is de benodigde weerstandscapaciteit. De beschikbare weerstandscapaciteit van Stichtse Vecht wordt bepaald door de Algemene reserve (AR). De door uw raad vastgestelde ratio weerstandsvermogen (1,4 - 2,0) bepaalt de bandbreedte voor de weerstandscapaciteit. In de nieuwe opbouw, vastgelegd in de Beleidsnotitie Algemene reserve, kent de AR drie schijven. Deze bepalen hoe de beschikbare middelen uit de AR ingezet kunnen worden. De middelen uit schijf 1 kunnen we inzetten om de geïnventariseerde risico’s op te vangen. De middelen uit schijf 2 kunnen we inzetten om calamiteiten, tegenvallers op taakstellingen (Sociaal domein) en negatieve rekeningsaldi op te vangen. De middelen uit schijf 3 kunnen we inzetten voor actieve (beleids)keuzes. De schijven 1 en 2 samen vormen de weerstandscapaciteit van de gemeente. Op basis van de benodigde weerstandscapaciteit van € 6.705.712 euro geeft dit het volgende beeld:

- schijf 1 Minimale hoogte voor opvang geïnventariseerde risico’s (1,4 x € 6.705.712, minimumnorm)

€ 9.387.997

- schijf 2 Deel AR voor opvang calamiteiten (bijv. onderhoud bruggen), taakstellingen SD en negatief rekeningsaldo

€ 4.023.427

Maximum weerstandscapaciteit (2 x € 6.705.712)

€ 13.411.424

De omvang van de Algemene reserve bedraagt eind 2020 € 12.066.033 . Deze omvang voldoet aan de minimumnorm voor de weerstandscapaciteit, maar is onder het plafond van de maximumweerstandscapaciteit. De ratio weerstandsvermogen, de verhouding tussen de benodigde en de beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt: € 12.066.033 /

beschikbare weerstandscapaciteit / Ratio weerstandsvermogen =

= benodigde weerstandcapaciteit

€ 6.705.712

= 1,80

Deze ratio voldoet aan de door uw raad bepaalde streefnorm. De ratio weerstandsvermogen eind 2020 is ten opzichte van de ratio uit de Begroting 2020 licht gedaald. De benodigde weerstandscapaciteit is ten opzichte van de begroting toegenomen. Dit hangt samen met een gestegen totaalomvang aan risico’s die de gemeente heeft geïnventariseerd (van 19,85 mln euro naar 23,1 mln euro). De beschikbare weerstandscapaciteit is eveneens toegenomen, dit door een andere methodiek voor het bepalen van de beschikbare capaciteit zoals vastgesteld in de Beleidsnotitie algemene reserve. De in verhouding sterkere toename van de benodigde weerstandscapaciteit leidt tot een iets lagere ratio weerstandsvermogen ten opzichte van de Begroting 2020.

67

In onderstaand overzicht is het verloop van de ratio weerstandsvermogen in de afgelopen vijf jaar weergegeven: Verloop ratio weerstandsvermogen Jaar

Ratio begroting

Ratio jaarrekening

2016

2,09

2,14

2017

2,07

1,84

2018

1,79

1,82

2019

1,67

1,81

2020

1,83

1,80

De ontwikkeling van het weerstandsvermogen blijft uiteraard altijd een momentopname. Beleidsontwikkelingen, nieuwe projecten of besluiten kunnen het risicoprofiel van de gemeente beïnvloeden, waardoor het weerstandsvermogen aan fluctuaties onderhevig is. Ook kunnen zich ondanks het risicomanagement altijd risico’s blijven voordoen, de coronacrisis heeft dit aangetoond. Het beschikbare weerstandsvermogen stelt de gemeente echter in staat de financiële effecten van de huidige bekende risico’s op te vangen en de financiële positie op peil te houden. Overzicht risico's paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Jaarrekening 2020 Tabel 1 Overzicht risico's paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Jaarrekening 2020 In onderstaande tabel zijn de geïnventariseerde gekwantificeerde risico's per programma weergegeven. De kolom ‘invloed’ geeft de impact van een risico op de benodigde weerstandscapaciteit weer (op basis van simulatie) (VP = verbonden partijen, KWP = Kockengen Waterproof) Risico

Kans

Ingeschat financieel gevolg (€)

Invloed

50% 50%

1.000.000 1.000.000

4,88% 4,87%

Door onvoldoende kennis van inkoop- en aanbestedingsregels m.b.t. Europees aanbesteden worden deze regels verkeerd toegepast

50%

1.000.000

4,85%

Het niet (blijvend) kunnen waarborgen van de continuïteit van dienstverlening bij solitaire functies

90%

500.000

4,37%

Onvoldoende borging van de authenticiteit van de gegevensvoorziening van de gemeente Beveiliging en uitval ICT in de organisatie Het niet toepassen van de geldende inkoop- en aanbestedingsregels (intern inkoopbeleid) Aansprakelijkstelling door inwoners, instellingen of bedrijven Achterstand in dossiervorming- en vernietiging Organisatie-opdracht Fysieke bedreigingen voor mensen, informatie en bezittingen VP: Onvoldoende inzicht in informatiebeheer bij verbonden partijen Verval archieven door gebruiksschade of schimmelvorming Subtotaal

50% 50% 90% 10% 70% 50% 10% 50% 10%

500.000 500.000 250.000 2.000.000 250.000 250.000 500.000 50.000 50.000 7.850.000

2,45% 2,43% 2,19% 1,93% 1,70% 1,22% 0,49% 0,24% 0,05% 31,67%

30%

500.000 8.350.000 8.300.000

1,46% 33,13% 32,89%

30% 50%

1.000.000 500.000

4,36% 2,42%

1.500.000 500.000

6,78% 2,42%

Programma 1 Bestuur Gemeentebrede/bedrijfsvoerings risico's Gijzeling van informatie of systemen Het overtreden van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG)

Risico's algemene / financiële dekkingsmiddelen Fraude financiële transacties Totaal programma 1 Bestuur excl. VP Programma 2 Veiligheid VP: Het onjuist reageren op een crisissituatie (VRU) Ondermijning: aantreffen van misstanden waarbij directe actie noodzakelijk is, maar waar onze organisatie niet op ingericht is Totaal programma 2 Veiligheid excl. VP

68

Programma 3 Fysiek Gebiedsontwikkeling Bisonspoor Achterstand onderhoud fysiek domein (asfaltelementen, verharding en bermen)

70% 50%

1.000.000 1.000.000

6,79% 4,85%

Kunstwerken (m.n. bruggen) tijdelijk niet of onvoldoende te gebruiken KWP: Versnelde zetting in het openbaar gebied Niet goed begaanbare wegen en ongevallen als gevolg van extreme weersomstandigheden en sneeuwval

50% 30% 50%

1.000.000 1.000.000 500.000

4,85% 2,92% 2,44%

KWP: Prijsstijgingen in de uitvoering KWP Aanspraak op nadeelcompensatieregeling KWP VP: Financieel perspectief recreatieschappen Geen afvoer door een calamiteit aan de riolering Versnelde bodemdaling als gevolg van klimaatverandering Onvoldoende dekking kosten vergunningen door teruglopende legesinkomsten

50% 90% 90% 70% 70% 50%

500.000 250.000 250.000 250.000 250.000 250.000

2,44% 2,20% 2,19% 1,70% 1,70% 1,22%

VP: Aanvullende kosten voor het oplossen van de problematiek in het plassengebied KWP: vervanging kabels en leidingen Gemeentelijke garantstellingen woningcorporaties (achtervang WSW) Gevolgen Omgevingswet Wateroverlast vanwege heftige regenval Verontreiniging van oppervlaktewater Leegstand gemeentelijk vastgoed (bijv. overgedragen schoolgebouwen) Totaal programma 3 Fysiek excl. VP

50% 50% 10% 10% 70% 10% 10%

250.000 250.000 500.000 500.000 50.000 250.000 50.000 8.100.000 7.600.000

1,21% 1,21% 0,48% 0,48% 0,34% 0,24% 0,05% 37,31% 33,91%

Programma 4 Sociaal Ontwikkeling bijstandsaantallen (conjunctuur) en/of bijstelling van het macrobudget Buig Op gemeentelijk sturingsniveau onvoldoende sturingsmogelijkheden op trajecten jeugdigen Toename beroep op gemeentelijke Wmo-voorzieningen

70% 90% 70%

1.000.000 500.000 500.000

6,80% 4,37% 3,39%

Toename beroep op en stijging kosten jeugdhulp Inkoop essentiële functies: ontbreken van voldoende en adequate (lokale) alternatieven Toename beroep op minimaregelingen etc. Overbelasting en/of stoppen van vrijwilligers en/of mantelzorgers Door landelijk politieke interventies is er te veel aandacht voor incidenten De herinrichting van het voorliggend veld slaagt niet door de taakstelling Het niet slagen van de inkoop VP: Algemene risico's op de begroting van Kansis

70% 50% 50% 30% 30% 10% 50% 30%

250.000 250.000 250.000 250.000 250.000 250.000 50.000 50.000

1,69% 1,22% 1,22% 0,73% 0,73% 0,24% 0,24% 0,15%

Incidenten op gebied van jeugdhulp Totaal programma 4 Sociaal excl. VP

10%

50.000 3.650.000 3.600.000

0,05% 20,83% 20,68%

30% 10% 10% 10%

250.000 250.000 250.000 250.000

0,73% 0,25% 0,25% 0,24%

10% 10%

250.000 250.000

0,24% 0,24%

1.500.000

1,95%

Programma 5 Samenleving Financiële problemen schoolbestuur openbaar onderwijs Onveilige schoolgebouwen Lagere kwaliteit van onderhoud sportparken Gemeentelijke garantstellingen aan (sport)verenigingen en instellingen van algemeen maatschappelijk nut Financiële problemen schoolbesturen (bijzonder onderwijs) Ongelukken in zwem- en sportaccommodaties Totaal programma 5 Samenleving Totaal geïnventariseerde risico's

23.100.000

100,00 % NB Het totaal financieel gevolg en invloed voor de benodigde weerstandscapaciteit kunnen niet per programma met elkaar vergeleken worden. De verwachte kans dat een risico zich voordoet speelt hierbij ook een rol.

69

Financiële kengetallen Kengetallen

Rekening

Begroting

Rekening

Categorie A

Categorie B

Categorie C

2019

2020

2020

Minst risicovol

Neutraal

Meest risicovol

Netto schuldquote

68%

105%

64%

< 90%

90%-130%

> 130%

Netto schuldquote (gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen)

66%

104%

62%

< 90%

90%-130%

> 130%

Solvabiliteitsratio

27%

18%

26%

> 50%

20%-50%

< 20%

Grondexploitatie

-0,23%

1,57%

0,11%

< 20%

20%-35%

> 35%

Structurele exploitatieruimte

6,86%

0,51%

1,40%

> 0%

= 0%

< 0%

Belastingcapaciteit

110,13%

111,79%

111,79%

< 95%

95%-105%

> 105%

Netto schuldquote Dit cijfer geeft inzicht in het niveau van de gemeentelijke schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft dus een indicatie van de mate waarin de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie drukken. Een laag percentage is gunstig. Netto schuldquote (gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen) Omdat bij leningen onzekerheid kan bestaan of ze worden terugbetaald, wordt dit kengetal zowel berekend inclusief als exclusief de doorgeleende gelden. Zo wordt duidelijk wat het aandeel van de verstrekte leningen in de exploitatie is en wat dit betekent voor de schuldenlast. Hoe lager deze percentages, hoe beter. Solvabiliteit Dit cijfer geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan om op lange termijn haar financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger dit percentage, hoe gunstiger dit is voor de financiële weerbaarheid van de gemeente. Dit cijfer geeft dus een soort toekomstvisie weer. Grondexploitatie De boekwaarde van de voorraden grond moet worden terugverdiend bij de verkoop. Kenmerkend voor grondexploitaties is dat de looptijd meerdere jaren is. Naarmate de inkomsten verder in de toekomst liggen, brengt dit meer rentekosten en risico’s met zich mee. Een grondexploitatie van 10% of hoger wordt beschouwd als kwetsbaar. Stichtse Vecht heeft een beperkte grondpositie.

Structurele exploitatieruimte Dit cijfer helpt mee om te beoordelen welke structurele ruimte een gemeente heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Wanneer dit cijfer positief is, betekent het dat het structurele deel van de begroting voldoende ruimte biedt om de lasten te blijven dragen. Belastingcapaciteit Dit cijfer geeft inzicht in hoe de belastingdruk in de gemeente zich verhoudt ten opzichte van het landelijk gemiddelde. Als dit percentage laag ligt, betekent het dat de gemeente meer (structurele) inkomsten uit belastingen zou kunnen verwerven. Of dit wel of niet gebeurt is een beleidskeuze.

70

Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding Bij kapitaalgoederen is het niveau van onderhoud direct gekoppeld aan het beschikbaar gesteld budget. Onderstaand staan de verschillende kapitaalgoederen weergegeven met daarbij de bijbehorende kaderstellende nota’s. Daarnaast zijn er nog diverse beheersplannen en de nota kapitaalgoederen van toepassing op meerdere onderwerpen. Deze staan niet apart genoemd per kapitaalgoed. Kapitaalgoederen

Kaderstellende nota's

Wegen

-

Civiele constructies

-

Openbare verlichting

Beleidsplan Openbare Verlichting

Water en Riolering

Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP)

Groen

Groenstructuurplan Stichtse Vecht (GSP); Integraal Beheer Openbare Ruimte (IBOR)

Speelterreinen

Beleidskader Spelen

Sportterreinen

Beleidsnota sport

Gebouwen

Nota Duurzaamheid; IVAB.

Wegen Beleidskader In 2020 zijn alle wegen opnieuw geïnspecteerd voor het nieuw op te stellen Beheerplan wegen 2021-2024, dat wij uw raad in het tweede kwartaal van 2021 ter vaststelling aangebieden. Aan de asfaltwegen is in 2020 zeer beperkt planmatig onderhoud uitgevoerd. Dit komt door het bereiken van de aanbestedingsgrenzen en twee bezwaarprocedures bij de aanbesteding van de nieuwe raamovereenkomsten voor zowel het asfalt- als het elementenonderhoud. Onderhoud is uitgevoerd aan onder andere de Vreelandseweg, Zuilenselaan, Zandpad, Straatweg, Safariweg, Kerkweg, Parkweg, Raadhuisstraat, Oukoop, het fietspad langs de Oostkanaaldijk en De Werf. Verder zijn noodreparaties uitgevoerd aan de Maarsseveensvaart in verband met scheurvorming door droogte. Gemeentebreed zijn op meerdere asfaltwegen de klinkersleuven hersteld. Het planmatig onderhoud elementen heeft zich beperkt tot een paar wegvakken in Pauwenkamp. In samenwerking met Waterschap Amstel, Gooi en Vecht is aansluitend aan de dijkverbetering van de Waterleidingkade het wegdek van de Scheendijk Zuid vervangen. Financiën De exploitatiebudgetten voor planmatig en dagelijks onderhoud, de betreffende investeringen en de reserve Onderhoud wegen zijn waar mogelijk ingezet voor de vervanging en het onderhoud aan de openbare wegen.

Zoals beschreven bij de toelichtingen op de financiën bij Programma 3 (Fysiek) is minder uitgegeven aan het planmatig en dagelijks onderhoud van de wegen. Dit komt door het bereiken van het maximumbudget van het raamcontract en aansluitend twee bezwaarprocedures bij de aanbesteding van de nieuwe raamovereenkomsten voor het planmatig onderhoud van de elementen- en asfaltverhardingen. Civiele constructies Beleidskader Onder civiele constructies verstaan we tunnels, viaducten, bruggen, duikers, (aanleg)steigers, beschoeiing, kades, grondkeringen en geluidschermen. Het doel is om veilige verkeersroutes in stand te houden, een vrije doorgang voor de scheepvaart te garanderen en de waterhuishouding op peil te houden. In 2020 is gestart met de inspecties van de meest risicovolle civiele constructies, deze ronden wij in 2021 af. De inspecties dienen onder andere als basis voor het nieuwe op te stellen (gefaseerde) beheerplan.

71

Financiën De exploitatiebudgetten voor de civiele constructies en de betreffende investeringen zijn waar mogelijk ingezet voor het onderhoud en vervanging van de civiele kunstwerken. Zoals beschreven bij de toelichtingen op de financiën bij Programma 3 (Fysiek) is minder uitgegeven aan het onderhoud door het ontbreken van een meerjarig onderhoudsprogramma voor de civiele constructies. Hierdoor hebben wij alleen het hoognodige onderhoud uitgevoerd. Voor de civiele constructies hebben wij uw raad inmiddels een onderhoudsprogramma aangeboden. Openbare verlichting Beleidskader Het doel was een verkeersveilige, sociaal veilige en leefbare omgeving die voldoet aan de landelijke richtlijnen. Per 2019 zijn wij geheel verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud van het verlichtingsareaal. In 2020 is gestart met het opstellen van een meerjareninvesterings- en verduurzamingsplan. Onderdeel hiervan is ook het opstellen van een beheerplan en onderhoudsplanning. Dit beleidskader is in 2020 door de raad vastgesteld. Financiën De exploitatiebudgetten voor de openbare verlichting en de betreffende investeringen zijn waar mogelijk ingezet voor het onderhoud en vervanging van de openbare verlichting. Water en riolering Beleidskader De afgelopen jaren heeft de gemeente steeds meer te maken met extremere weersomstandigheden: droge of warme zomers en hevige buien.

Klimaatverandering heeft ook op de gemeente grote invloed en daarom is klimaatadaptatie een belangrijk uitgangspunt. In 2020 zijn we gestart met de subsidieregeling afkoppelen hemelwater en aanleg groene daken. Er is ongeveer 2500 m2 dakoppervlak afgekoppeld en 2250 m2 aan groen dak aangelegd. De subsidieregeling liep zo goed dat naar aanleiding van uw motie, voor het jaar 2021 extra budget beschikbaar komt. Naast de subsidieregeling is een Regionale Adaptatie Strategie (RAS) opgesteld in samenwerking met het waterschap HDSR en andere organisaties. De aanleiding voor de RAS was de gezamenlijke stresstest uit 2017 waarbij de belangrijkste kwetsbaarheden in de regio Utrecht voor klimaatverandering in kaart zijn gebracht, samen met kansen om hier iets aan te doen. In 2020 is ook veel aandacht besteed aan het creëren van bewustwording en handelingsperspectief bij inwoners. De gemeente is gestart met de bewustwordingscampagne en promotie afkoppelsubsidie die doorloopt in het jaar 2021. We zijn in 2020 ook gestart met risicogestuurd beheer. Het bewust bepalen van de gewenste prestaties en de afweging van bijbehorende risico's en kosten is de kern van de nieuwe contracten. Naast het risicogestuurd beheer hebben we ervoor gekozen om meer met deelreparaties te werken in plaats van de riolering direct te vervangen.

In 2020 zijn veel deelreparaties uitgevoerd, vooral bij strengen waar infiltratieproblemen waren. In 2020 zijn ook de beheerplannen en het basisrioleringsplan opgesteld. Deze documenten geven inzicht in het functioneren van het rioolstelsel en waar aanpassingen en onderhoud nodig zijn. Deze documenten vormen een belangrijke input voor het Gemeentelijk Rioleringsplan die in 2021 opgesteld moet gaan worden. Financiën De exploitatiebudgetten voor riolering en de betreffende investeringen zijn waar mogelijk ingezet voor het onderhoud en vervanging bij rioleringswerkzaamheden. Zoals beschreven bij de toelichtingen op de financiën bij Programma 3 (Fysiek) is minder uitgegeven aan het onderhoud van de riolering. Dit komt onder andere omdat wij zijn overgegaan op een andere manier van onderhoud waardoor minder onderhoud nodig was.

72

Groen Beleidskader Onder groen verstaan we bomen, plantsoenen en parken in de openbare ruimte; paden in parken zijn inbegrepen, water in de parken en wegbermen niet. Het beheerdoel is instandhouding van de voorgeschreven kwaliteit. Verder spelen belangen als ecologie, landschap cultuurhistorie en klimaatadaptatie een belangrijke rol. Het beleidskader wordt gevormd door beleidsplannen als het Bomenbeleidsplan en de park- en landschapsplannen en door de Nota Kapitaalgoederen. In 2020 is gestart met de voorbereidingen voor de nieuwe IBOR-bestekken. Het IBOR-beleid wordt een jaar na ingang van de bestekken geëvalueerd. Op basis van die evaluatie wordt gekeken of en welke beleidswijzigingen/-aanpassingen zinvol (kunnen) zijn. Financiën De exploitatiebudgetten voor het groenonderhoud en de betreffende investeringen zijn waar mogelijk ingezet voor het onderhoud en aanpassing van het openbaar groen. Speelterreinen Beleidskader De speelplekken zijn ingericht conform de vastgestelde kadernota Buiten Spelen, Natuurlijk!. De speeltoestellen moeten veilig te gebruiken zijn. De speelplaatsen zijn duurzaam en klimaatadaptief ingericht. Het onderhoud van het groen op en rond de speelplaatsen vindt plaats overeenkomstig de Nota beheer kapitaalgoederen. Het onderhoud van de speeltoestellen vindt plaats overeenkomstig de richtlijnen Warenwetbesluit attractie- en speeltoestellen.

Meerdere malen per jaar worden de speeltoestellen nagelopen. Dan vindt een uitgebreide inspectie door een onafhankelijke partij plaats. Op diens aanwijzingen worden reparaties uitgevoerd. In 2020 is een aangepast programma uitgevoerd conform RIB (ook vanwege corona). Financiën In het meerjareninvesteringsplan zijn de investeringen opgenomen voor de vervanging van speeltoestellen. Daarnaast zijn in de begroting budgetten opgenomen voor het dagelijks beheer en onderhoud. Zoals beschreven bij de toelichtingen op de financiën bij Programma 3 (Fysiek) is minder uitgegeven aan (reconstructies) speelterreinen. Door personele ondercapaciteit is een deel van het regulier onderhoud uitgesteld. Hierdoor hebben wij ook minder reconstructies van de speelterreinen uitgevoerd. Sportterreinen Beleidskader In 2020 is regulier onderhoud verricht aan de sportterreinen conform het vastgelegde basisniveau. Dit basisniveau is gebaseerd op landelijke normen en kengetallen gesteld door sportbonden en NOC*NSF. Tevens zijn investeringsbijdragen verstrekt voor twee tennisaccommodaties. We hebben met een aantal partijen overeenstemming bereikt over het harmoniseren van beheer en onderhoud van de buitensportaccommodaties. Met een deel van de partijen is het (nog) niet gelukt om overeenstemming te bereiken door onvoldoende draagvlak.

Financiën De exploitatiebudgetten voor sportterreinen en de betreffende investeringen zijn waar mogelijk ingezet voor het onderhoud en vervanging van sportterreinen. Zoals beschreven bij de toelichtingen op de financiën bij Programma 5 (Samenleving) is minder uitgegeven aan het onderhoud en de vervanging van sportterreinen dan begroot. Dit komt onder meer doordat velden nog niet aan renovatie/vervanging toe waren en omdat wij het maximumbedrag van het raamcontract hadden bereikt voor onderhoud. Hierdoor ontstaat een onderhoudsachterstand. Het inlopen van deze achterstand is noodzakelijk voor het slagen van de harmonisatie van de buitensportaccommodaties. Daarom stellen we uw raad voor het restant van het budget toe te voegen aan de reserve Onderhoud kapitaalgoederen (oormerk sport). Hiermee kunnen we het onderhoud meerjarig op orde brengen/houden.

73

Gebouwen Beleidskader In 2020 is de Vastgoednota 2020 en Beheerplan gemeentelijk vastgoed 2020-2029 vastgesteld. Vastgoednota 2020 In de Vastgoednota 2020 zijn de beleidsuitgangspunten omschreven voor hoe wij omgaan met ons gemeentelijk vastgoed. Wij streven naar een compacte en strategisch waardevolle vastgoedportefeuille die bijdraagt aan onze maatschappelijke beleidsdoelstellingen en wettelijke taken. Onderdeel van de Vastgoednota is het Portefeuilleplan. In het Portefeuilleplan is het vastgoedperspectief per object vastgesteld. Beheerplan gemeentelijk vastgoed 2020-2029 Met de vaststelling van het Beheerplan gemeentelijk vastgoed 2020-2029 zijn tevens de meerjarenonderhoudsplannen (MJOP) vastgesteld. Hierin is het planmatig onderhoud van onze eigendommen vastgelegd. Hieruit voortvloeiend maken wij keuzes over de wijze waarop wij het beheer van ons vastgoed kwalitatief en duurzaam waarborgen. Wij verzorgen het planmatig (technische) onderhoud van panden in ons eigendom. Verduurzaming gemeentelijk vastgoed De doelstelling is om in 2030 een klimaatneutrale organisatie te zijn. Dat betekent dat de gemeentelijke gebouwen waar mogelijk energieneutraal zijn en gebruikers geen CO2 meer uitstoten. In 2020 is in dit kader gewerkt aan een uitvoeringsplan voor het verduurzamen van de kernvoorraad.

In dit plan wordt per gebouw het meest passende duurzame maatregelenpakket beschreven, inclusief een overzicht van de totale investeringskosten, de te behalen CO2-reductie en de energetische en procesmatige consequenties. Financiën De exploitatiebudgetten voor het onderhoud aan de gebouwen, de betreffende investeringen en de voorziening voor het groot onderhoud zijn waar mogelijk ingezet voor het onderhoud en aanpassingen van de gebouwen.

74

Financiering Inleiding De kaders voor uitoefening van de financieringsfunctie zijn vastgelegd in de Wet financiering decentrale overheden (Wet fido) en zijn vertaald in het Treasurystatuut 2014 gemeente Stichtse Vecht. De paragraaf Financiering is een verplicht onderdeel bij de begroting en jaarrekening. De paragraaf Financiering bij de jaarrekening geeft inzicht in de wijze waarop de gemeente met haar financiële middelen is omgegaan. Financieren en beleggen Net als in voorgaande jaren werd ook in 2020 uitvoering gegeven aan enkele grote investeringsprojecten zoals het verduurzamen van gemeentelijke gebouwen, (uitbreiding) ondergrondse containers, Kockengen Waterproof en rioleringen. Voor de financiering werd overeenkomstig het gemeentelijk beleid in eerste aanleg de kasgeldlimiet benut. De Wet fido bepaalt dat financieringstekorten niet structureel met kortlopende geldleningen gefinancierd mogen worden. Vanuit dit perspectief en met als doel de financiële positie niet structureel onder druk te houden, is per 12 oktober 2020 een nieuwe langlopende geldlening ad. € 20,0 miljoen aangetrokken. Op het gebied van financieren en beleggen stelt de Wet fido de volgende beleidsmatige richtlijnen: 1. Het aangaan of verstrekken van geldleningen en het verlenen van garanties is alleen toegestaan uit hoofde van de publieke taak. 2.

Het uitzetten van overtollige middelen hebben een prudent karakter en is primair niet gericht op het genereren van extra inkomsten. Het financiering- en beleggingsbeleid is in 2020 binnen de kaders van de Wet fido uitgevoerd. Ontwikkeling leningportefeuille Overeenkomstig het reguliere plan van rente- en aflossing werd in 2020 één langlopende geldlening afgelost en werd per 12 oktober 2020 één nieuwe geldlening aangetrokken. Per 31 december 2020 is de leningportefeuille opgebouwd uit zestien langlopende geldleningen. De totale restschuld bedraagt ruim € 90,0 miljoen (afgerond). Rente Leningportefeuille per 1 januari 2020

Oorspronkelijke hoofdsom

Restant hoofdsom

133.945.362

83.598.147

Mutatie 2020 Bij: nieuwe geldlening d.d. 12 oktober 2020: BNG 40.114.236

-0,35%

20.000.000

Af: aflossing lopende contracten 2020 Leningportefeuille per 1 januari 2021

-10.655.214 153.945.362

92.942.933

Rente Naast de realisaties ten aanzien van het risicobeheer van de gehele financieringsportefeuille dient de paragraaf financiering ook inzicht te geven in de rentelasten uit externe financiering, het renteresultaat en de wijze van rentetoerekening. Met het onderstaand renteschema geven we hier invulling aan.

75

Renteschema Externe rentelasten over korte en lange financiering

1.204.833

Af: externe rentebaten

-109.050

Totaal door te rekenen externe rente

1.095.783

Af: rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend

-5.836

Af: rentelasten doorverstrekte leningen aan woningcorporaties en hypothecaire geldleningen aan ambtenaren en vm. Personeel

48.315

Bij: rentebaten doorverstrekte leningen aan woningcorporaties en hypothecaire geldleningen aan ambtenaren en vm. Personeel (toerekenen aan betreffend taakveld)

48.315

Saldo door te rekenen externe rente Rente over eigen vermogen (kapitaaldekkingsreserves)

-

Rente over voorzieningen (gewaardeerd op contante waarde)

-

Aan taakvelden toe te rekenen rente (programma’s inclusief overzicht overhead)

1.089.947

Af: werkelijk aan taakvelden toegerekende rente (rente omslag)

1.776.858

Renteresultaat op taakveld Treasury

-686.911

Op zowel de geld- als op de kapitaalmarkt bleef de rente in 2020 overeenkomstig de verwachtingen negatief. Op de geldmarkt bewoog de rente zich binnen een bandbreedte van -/- 0,35% tot -/- 0,45% terwijl de rente op de kapitaalmarkt fluctueerde binnen een bandbreedte van -/- 0,20 tot -/- 0,35. Gelet op de negatieve rente op de kapitaalmarkt is ook in 2020 onderzoek gedaan naar de mogelijkheden een (rente)voordeel te behalen op de gemeentelijke leningportefeuille. Evenals in voorgaande jaren bleek dat herfinanciering of vervroegde aflossing van opgenomen langlopende geldleningen niet tot (rente)voordelen zou leiden. Risicobeheersing De Wet fido stelt eisen aan het financiering- en beleggingsbeleid van de gemeente. De Wet fido geeft in de vorm van de kasgeldlimiet en renterisiconorm instrumenten voor het beheersen van financiële risico’s. Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet bepaalt het maximum waarmee tijdelijke liquiditeitstekorten met kortlopende geldleningen gefinancierd mogen worden. De gemiddelde kortlopende schuld wordt bij aanvang van ieder kwartaal getoetst aan de kasgeldlimiet. De kasgeldlimiet mag twee opeenvolgende kwartalen overschreden worden, bij overschrijding gedurende drie opeenvolgende kwartalen moet de toezichthouder geïnformeerd worden. Voor 2020 werd de kasgeldlimiet berekend op € 11,5 miljoen (8,5% van het begrotingstotaal).

De gemeente Stichtse Vecht heeft in 2020 voldaan aan de vereisten van de kasgeldlimiet. KASGELDLIMIET 2020 Begrotingstotaal

133.500.000

Kasgeldlimiet 8,5%

11.531.484 Q1 - 2020

Rekening - courant (aanvang kwartaal) Kortlopende financiering: kasgeldleningen o/g Kortlopende uitzettingen: schatkistbankieren (SKB) Kortlopende uitzettingen: decentrale overheden

Q2 - 2020

Q3 - 2020

Q4 - 2020

890.591

269.625

402.325

888.725

-20.000.000

-30.000.000

-15.000.000

-10.000.000

7.381.696

4.944.447

14.512.843

2.184.861

0

0

0

0

Saldo

-11.727.713

-24.785.928

-84.832

-6.926.414

Kasgeldlimiet

11.531.484

11.531.484

11.531.484

11.531.484

-196.229

-13.254.444

11.446.652

4.605.070

Overschrijding (-) / onderschrijding (+)

76

De renterisiconorm geeft een richtsnoer om renteherzieningsmomenten van langlopende geldleningen effectief te spreiden. De norm is vastgesteld op 20% van het begrotingstotaal en voor 2020 berekend op € 26,7 miljoen. In 2020 is voldaan aan de vereisten van de renterisiconorm. RENTERISICONORM 2020 (bedragen x 1.000) 1 Berekening renterisico 1a

Renteherzieningen

761

1b

Betaalde aflossingen

10.467

A

Renterisico (1 + 2)

11.228

2 Berekening renterisiconorm 2a

Begrotingstotaal

135.665

2b

Percentage

B

Renterisiconorm

27.133

B

Renterisiconorm

27.133

A

Renterisico

11.228

0

Toets (B - A)

Ruimte (+)

15.905

Kredietrisico Het kredietrisico houdt verband met de kredietwaardigheid van de tegenpartij met wie financiële transacties zijn respectievelijk worden aangegaan. We onderscheiden het kredietrisico bij beleggingen, bij gemeentelijke garantstellingen en bij het verstrekken van hypothecaire geldleningen. Kredietrisico bij beleggingen Met de introductie van de ministeriële regeling Schatkistbankieren decentrale overheden geldt de verplichting om overtollige middelen te beleggen in ’s Rijks schatkist of bij een andere (decentrale) overheid, niet zijnde de toezichthouder (provincie Utrecht). Gelet op de uitstekende kredietwaardigheid van (decentrale) overheden wordt het kredietrisico bij beleggingen als nihil beschouwd. Kredietrisico bij garantstellingen Door het verstrekken van een gemeentelijke garantstelling stelt de gemeente zich garant voor betaling van rente en aflossing bij een eventuele ingebrekestelling van (sport)verenigingen of andere instellingen van algemeen maatschappelijk nut. Voor geldleningen verstrekt aan woningcorporaties zijn de financiële risico’s overgedragen aan het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW). De gemeente neemt namens het WSW een achtervangfunctie in. In 2020 is de gemeente Stichtse Vecht niet geconfronteerd met financiële nadelen als gevolg van het verstrekken van gemeentelijke garantstellingen.

Kredietrisico bij het verstrekken van hypothecaire geldleningen. De gemeente Stichtse Vecht heeft actief ingezet op vervroegde aflossing van de gemeentelijke hypotheekportefeuille. De portefeuille bestaat 31 december 2020 nog slechts uit één hypothecaire geldlening. Deze hypothecaire geldlening wordt in 2021 afgelost waarna het kredietrisico op de gemeentelijke hypotheekportefeuille op nihil komt.

77

Bedrijfsvoering Inleiding Wij willen een organisatie zijn die voortdurend verbetert en vernieuwt. Een organisatie die nadenkt over wat beter kan en hoe de kwaliteit van onze medewerkers zo optimaal mogelijk kan worden ingezet. Dit vraagt een goed functionerende bedrijfsvoering die blijvend kan voldoen aan de ontwikkelingen in de markt. Ontwikkeling organisatie In het kader van de doorontwikkeling van de organisatie hebben we begin 2020 nadrukkelijk stilgestaan bij onze rol, taken, processen en samenwerking. Dit heeft geleid tot het analyserapport ‘Van goed naar beter’. In dit rapport zijn punten naar voren gekomen die we willen behouden, maar ook punten die we willen verbeteren. Het rapport is vóór maar ook dóór de organisatie tot stand gekomen. Ook het vervolg van de analysefase, de ontwerpfase, hebben we met elkaar vormgegeven in verschillende werkgroepen. In het najaar van 2020 zijn de adviezen gepresenteerd en is besloten om in drie fases de organisatie door te ontwikkelen. Uw raad is hierover geïnformeerd in de informatieve commissie van 17 november 2020. Bij deze doorontwikkeling willen we groeien naar een organisatie die is ingericht om de klant (inwoners en ondernemers van Stichtse Vecht) optimaal te bedienen.

Daarnaast moet het in onze organisatie vanzelfsprekend zijn om met elkaar samen te werken – over domeinen en clusters heen – aan (grote) maatschappelijke opgaven en wettelijke taken met een integrale sturing vanuit een brede directieraad. Eind 2020 zijn de eerste stappen gezet in de implementatiefase, zodat half 2021 de organisatie de eerste fase van de doorontwikkeling in kan gaan. Stichtse Vecht DOE 2020 De wereld om ons heen is continu in beweging en verandert steeds sneller. Wij willen niet volgend zijn, maar stellen ons proactief op in deze veranderingen en onderzoeken waar wij meerwaarde kunnen bieden aan onze inwoners en bedrijven. Wij zijn een organisatie die dienend is aan ons democratisch bestuur. Hiermee is alles wat we doen voor onze inwoners en bedrijven. Onze visie, strategie en werkwijze is vastgelegd in de organisatievisie Stichtse Vecht DOE 2020. In 2020 zijn in dit kader de volgende doelen bereikt: Digitaal en datagestuurd werken Het invoeren van werken op basis van betrouwbare informatie betekent transparant en goed onderbouwd keuzes kunnen maken. Vanuit het programma datagestuurd werken is een dataplatform opgezet en in gebruik genomen. Dit is noodzakelijk om data, waaruit betrouwbare informatie gehaald kan worden, veilig te kunnen opslaan en beheren. De teams zijn steeds meer door data ondersteund in beleidsbeslissingen en dienstverlening.

Dit vraagt wel om een ontwikkeling van de teams op het gebied van datagestuurd werken die enige jaren zal duren. Door het volgen van workshops over het veilig en verantwoord gebruik van data bij het dagelijkse werk zijn hierin grote stappen gezet. Ons algemeen beleid rondom privacy, security en het gebruik van data binnen en buiten de organisatie is ontwikkeld of in ontwikkeling. Wij werken eveneens aan het beschikbaar stellen van opendatasets, zodat deze gebruikt kunnen worden door onze inwoners en ondernemers. Er is een datalab met externe partners opgezet om gezamenlijk aan maatschappelijke opgaven te werken. We willen dat de omgang met beschikbare data getoetst wordt op ethisch en integer gebruik. Daarom is een 'denktank ethiek' opgezet, waarin wordt nagedacht over een proces rondom ethische vraagstukken. Omgevingsgericht De organisatie heeft het netwerk met de omgeving, U10-gemeenten en andere ketenpartners uitgebouwd. De samenwerking in de U16 heeft in 2019 een grote vlucht genomen, en dit is doorgezet. Onder andere vanuit de implementatie van de Omgevingswet is veel aandacht gegeven aan de doorontwikkeling van de samenwerking met inwoners en ondernemers. Er zijn verschillende omgevingsgerichte trajecten en participatiepilots uitgevoerd. Met name bij de ontwikkeling van de Omgevingsvisie zijn vernieuwende tools ingezet zoals een online enquête, briefkaarten en webinars.

De opbrengsten van alle vormen waren boven verwachting. In 2021 worden deze trajecten geëvalueerd, zodat de inzet van deze middelen in volgende trajecten nog effectiever kan zijn.

78

Effectief en innovatief Voor een effectieve en innovatieve dienstverlening aan onze externe en interne klant moeten we onze processen beschrijven en verbeteren. Hierdoor voldoen wij ook aan wet- en regelgeving én ontwikkelen wij onze organisatie volgens de organisatievisie. We hebben een flinke slag gemaakt met het in kaart brengen en het verbeteren van onze processen. We hebben ruim tweehonderd processen in kaart gebracht en, waar nodig, verbeterd. Innovatie Door middel van investeren in innovatief denken en handelen, zijn de afgelopen jaren verschillende renderende innovatietrajecten gerealiseerd. Hierbij zijn inwoners en ondernemers betrokken geweest, met als resultaat bijvoorbeeld de Buiten Ruimte Inrichtings Tool (BRIT). Bij de inzet van innovatie en de agile werkmethode is fysieke interactie een belangrijk element. Door corona was deze fysieke interactie vrijwel niet aanwezig en hebben we hier dus beperkt op in kunnen zetten. Wel hebben we ons georiënteerd op mogelijke online tools om onze werkmethodes te ondersteunen. In 2021 gaan we deze tools ook daadwerkelijk inzetten. Daarnaast blijven we ons oriënteren op mogelijkheden om in de toekomst samenwerkingen aan te gaan om ons innovatievermogen te vergroten. Opleidingsprogramma We werken continu aan de ontwikkeling van onze medewerkers.

Het afgelopen jaar is ingezet op de ontwikkeling van leerlijnen voor de Omgevingswet, datagestuurd werken, integriteit en Passend contact met de overheid (PCMO). Door corona zijn alle fysieke interne trainingen stil komen te liggen. Halverwege het jaar is gestart met het ontwikkelen van meer digitale alternatieven. Extern ingekochte trainingen zijn nagenoeg allemaal op een coronaproof manier doorgegaan. Hierdoor zijn alle vakgerichte opleidingen die noodzakelijk zijn voor het uitvoeren van onze werkzaamheden alsnog aangeboden aan onze medewerkers. Human resources Door corona is sprake van een (fundamentele) verandering in de wijze van werken binnen onze organisatie, waarbij thuiswerken de norm is. In 2020 hebben we dan ook volop geïnvesteerd in de thuiswerkfaciliteiten voor het realiseren van een gezonde werkplek thuis. Hier hoort ook een gezonde balans bij tussen werk en privé en het voorkomen van een te hoge werkdruk. De invoering van de normalisatie van de ambtelijke rechtspositie is in 2020 succesvol doorgevoerd. Verder hebben we een actieve bijdrage geleverd aan de doorontwikkeling van de organisatie. De activiteiten voor het vergroten van de employer branding hebben nagenoeg stilgelegen vanwege corona. Dit pakken we weer op als hier weer mogelijkheden voor zijn. De eerste stappen voor een werkenbij-website zijn wel gezet en worden in 2021 doorgezet.

Loonsom organisatie In onderstaande tabel geven we een inzicht in de loonsomontwikkeling 2020 inclusief inhuur extern personeel. Binnen Stichtse Vecht hanteren we het uitgangspunt dat niet meer ingehuurd wordt dan de loonsom toestaat, waarbij het capaciteitsvraagstuk leidend is. Het percentage inhuur van de loonsom geeft een richtlijn voor hoeveel we inhuren, dit percentage is voor 2020 9,77%. 2020

Begrote loonsom

Salarissen

Inhuur

Saldo loonsom

Storting voorziening

Eindsaldo loonsom

% inhuur van de loonsom

Totaal

29.597.920

26.553.807 2.893.026

151.088

874.929

-723.841

9,77%

Om onze organisatie gezond te houden is het belangrijk om de voorziening Personeel op peil te houden. Gezien alle ontwikkelingen komen we op de huidige voorziening € 874.929 tekort. Dit bedrag hebben we vanuit de loonsom gestort in de voorziening Personeel. Zie ook de toelichting onder de tabel Overhead op pagina 82. Hierdoor bedraagt het eindsaldo op de loonsom over 2020 € 723.841 negatief. Inkoop- en aanbesteding Binnen en buiten de gemeente staan de ontwikkelingen niet stil, zij vragen om een doorontwikkeling van de organisatie, zo ook voor Inkoop. We hebben in beeld waar de problemen liggen en zijn bezig met verbeteringen in het inkoopproces en het inrichten van contractmanagement. De bedrijfsvoering is op een aantal plekken goed georganiseerd, we kunnen hierin leren van elkaar. Om mogelijke verbeterplannen en acties in te zetten voor ‘Inkoop’ heeft een volwassenheidsanalyse op basis van een MSU-meting van overheidsinkoop plaatsgevonden. De uitkomsten van deze meting verwachten wij begin 2021.

79

Deze meting bepaalt de inkoopvolwassenheid, de inkoopambitie en de positionering van Inkoop. De uitkomsten van deze meting pakken we op met als doel het verder professionaliseren van de inkoopfunctie. In 2020 is verder geïnvesteerd in de doorontwikkeling van de inkoopfunctie. Gedurende het jaar zijn de twee ontstane vacatures ingevuld en is een begin gemaakt met het inkoopvolwassenheidsonderzoek ten behoeve van de doorontwikkeling van ‘Van goed naar beter’. Naast dit onderzoek is een inhaalslag gemaakt om de lopende overeenkomsten in kaart te brengen en vast te leggen in het nieuwe contractregister. Door het verhogen van de drempelbedragen is de organisatie in de gelegenheid gesteld om sneller te schakelen door projecten zelfstandig enkelvoudig onderhands (tot € 70.000) in de markt te zetten. Informatisering en automatisering De landelijke programma’s van de Digitale agenda 2020 van de VNG zijn in 2020 voortgezet. In het afgelopen jaar hebben wij wederom een ICT-kwaliteitsslag gemaakt: wij hebben verder gebouwd aan een toekomstbestendige digitale infrastructuuromgeving. Zo is gebouwd aan de cloudomgeving en hebben we koppelingen gemaakt en datakwaliteit verbeterd voor het beschikbaar stellen van betrouwbare informatie voor inwoners en bedrijven.

In het kader van de integrale informatievoorziening zijn in 2020 de volgende doelstellingen uitgevoerd:  het werken onder ICT-architectuur is verder uitgewerkt, waaronder het structureren van gegevensmanagement, het toewijzen van het eigenaarschap van data en projectmatig aanpakken van de datakwaliteit.  de interne informatiefunctie is versterkt door de aanwezige kennis binnen de organisatie in te zetten voor datagestuurd werken, de verschillende databronnen zijn breder toegankelijk gemaakt en we hebben de datakwaliteit verbeterd door geautomatiseerde bestandsvergelijkingen.  GEO-informatie is ingezet als instrument in de beleidsvelden en uitvoering.  de aansluiting op het Digitale Stelsel Omgevingswet (DSO), de landelijke voorziening voor burgers en bedrijven, is gerealiseerd.  het gegevensbeheer is geoptimaliseerd zodat de wij voldoen aan de wettelijke verplichting van basisregistraties: Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG) en Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT). Hiervoor hebben we een nieuwe, modernere (cloud)applicatie in gebruik genomen.  op verzoek van de VNG is de implementatie van de nieuwe telefooncentrale stopgezet. Dit heeft in 2020 geen weerslag gehad op de bedrijfsvoering.  de vernieuwing van het applicatielandschap heeft verder vorm gekregen, waaronder de (voltooide) aanbesteding van het Zaak- en Document Managementsysteem (DMS).

Ook de verdere uitrol van Microsoft Office 365 hebben wij uitgevoerd, waardoor medewerkers met gebruik van Teams intern digitaal konden samenwerken met collega’s.  de inrichting van de cloudomgeving is, inclusief governance en het opstarten van het gefaseerd en gecontroleerd migreren van applicaties, uitgevoerd.  de vernieuwing van de Wet kenbaarheid publiekrechtelijke beperkingen onroerende zaken (Wkpb) is doorgevoerd. Informatiebeleid en –beheer Naar aanleiding van de bevindingen uit de in januari 2020 uitgevoerde archiefinspectie met betrekking tot de archiefruimten Boom en Bosch, Goudestein en het GAK-gebouw, zijn 90% van de aanbevelingen in 2020 gerealiseerd. In het kader van de digitale transitie zijn de werkprocessen van het Sociaal domein en Omgevingskwaliteit gedigitaliseerd en in gebruik genomen. De voorbereidingen voor een pilot met digitaal ondertekenen zijn afgerond, evenals de voorbewerkingen voor het digitaliseren van 50 meter bouwdossiers. In het derde kwartaal is de Europese aanbesteding voor de vervanging van het DMS (Decos JOIN) gestart. Dit heeft geleid tot de gunning in januari 2021 aan zaaksysteem.nl. In verband met de ophanden zijnde migratie zijn in 2020 met het Regionaal Historisch Centrum (RHC) afspraken uitgevoerd over het gebruik van landelijke en toekomstbestendige standaarden voor het informatiebeheer (formaten en metadata).

Ook hebben we conversieen migratiebeleid opgesteld om de kwaliteit en toegankelijkheid van de informatie bij overdracht naar een andere applicatie beter te kunnen stroomlijnen. Gegevensbescherming en informatiebeveiliging Het beschermen van persoonsgegevens heeft een belangrijke plek in onze bedrijfsvoering. Inwoners, medewerkers en andere betrokkenen moeten erop kunnen vertrouwen dat persoonsgegevens volgens de normen van de AVG (Algemene verordening gegevensbescherming) worden beschermd.

80

Het werken aan bewustwording voor het zorgvuldig omgaan met informatie en persoonsgegevens was in 2020, zeker gelet op het thuiswerken, onverminderd een aandachtspunt. Medewerkers en college zijn getest op alertheid op phishing mails. Daarnaast zijn medewerkers over informatieveiligheid en de AVG geïnformeerd via berichten op het intranet, presentaties in teamoverleggen en via onze daarvoor bestemde (fysieke) muur. Met de komst van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO), die vanaf 2020 geldt, wordt de technische en organisatorische kant van informatiebeveiliging aangepast naar deze tijd. In 2020 is het Strategisch informatieveiligheidsbeleid 2020-2023 vastgesteld. Controle op de naleving van het informatieveiligheidsbeleid vindt jaarlijks plaats via zelfevaluatie en onafhankelijke toetsing zoals de ENSIA (Eenduidige Normatiek Single Information Audit). De gemeente heeft invulling gegeven aan de bevindingen uit onafhankelijke audits zoals de ENSIA en de uitgevoerde pentest. De toegang tot applicaties en systemen is aangescherpt door de uitrol van het autorisatiebeheer proces en het invoeren van zogeheten twee-factor-authenticatie (2FA). Het autorisatiebeheer proces is ingevoerd bij een (aantal) kritische applicaties. Controle en monitoring hierop vindt periodiek plaats.

Daarnaast is 2FA ingevoerd op applicaties die van buiten het gemeentekantoor zijn te benaderen zoals webmail of intranet. Het implementeren van GGI-veilig (gemeenschappelijke gemeentelijke infrastructuur) door de VNG heeft vertraging opgelopen, aansluiting hierop door Stichtse Vecht is verschoven naar 2021. GGI-veilig verhoogt de digitale weerbaarheid en maakt de ICT-infrastructuur veiliger. Onderzoeksprogramma Voor het doen van onderzoeken kennen wij de Verordening doelmatigheids- en doeltreffendheidonderzoek gemeente Stichtse Vecht. In 2020 is een interne audit uitgevoerd naar het verloop van de herinrichting HerenwegGageldijk. De aanbevelingen voor verbeteringen uit het onderzoeksrapport zijn meegenomen in het verbeterplan van de doorontwikkeling van de organisatie. Tevens heeft team Audit begin 2020 de training Themagerichte Onderzoeken van de Bestuursacademie met goed gevolg afgerond. Integriteit Integer handelen is van groot belang voor het vertrouwen van inwoners en bedrijven in het functioneren van bestuur en organisatie. Het werken aan integer handelen kent drie aspecten: 1. Een transparante stijl van besturen en werken. Daarbij hoort met elkaar in gesprek gaan over integriteit. Denk aan raadsbijeenkomsten of dilemmatrainingen, maar ook het collegiaal bespreken van vragen waar je als bestuurder of medewerker tegenaan loopt.

In verband met de beperkingen als gevolg van corona heeft slechts één workshop voor de organisatie kunnen plaatsvinden en is geen raadsconferentie georganiseerd. 2. Beschermen van mensen tegen mogelijke integriteitsrisico’s in hun werk. Daarvoor zijn bijvoorbeeld gedragscodes en protocollen nodig. Het traject dat met BING (Bureau Integriteit Nederlandse Gemeenten) is opgezet voor het actualiseren van de gedragscode is vanwege corona niet doorgegaan. 3. Handhaven van de regels en onderzoek doen, als sprake is van een vermeende schending van onze integriteitsafspraken. Er is een beperkt aantal onderzoeken verricht. Over 2019 is zowel een bestuurlijke rapportage uitgebracht over de integriteit als een rapportage over de organisatie.

81

Overheadkosten 2020 Begroting 2020 incl. wijzigingen

Rekening 2020

285.772

253.964

Saldo 2020

Regulier 2020

Corona 2020

31.808

-

Bedrijfsvoering Archief BHV

31.808

55.231

46.139

9.092

4.092

5.000

Bijdrage Weesp

-300.000

-14.313

-285.687

-285.687

-

Communicatie

172.587

156.827

15.760

36.511

-20.752

Facilitaire zaken

448.426

432.302

16.124

9.124

7.000

Financiën

39.964

47.734

-7.770

-7.770

-

Huisvesting organisatie

774.310

827.577

-53.267

-53.267

-

Ondernemingsraad

31.772

8.703

23.069

23.069

-

Informatisering & Automatisering

3.994.434

3.469.506

524.928

404.926

120.002

Juridische ondersteuning

131.146

207.265

-76.119

-70.964

-5.156

Inkoopbureau

170.678

189.973

-19.295

-19.295

-

Verzekeringen

142.862

154.094

-11.232

-11.232

-

Human Resource Management

662.057

557.460

104.597

24.568

80.029

Ontwikkelbudget organisatie

278.828

257.290

21.538

-11.962

33.500

Datagestuurd werken

150.750

68.873

81.877

60.877

21.000

Team Audit

51.142

50.691

451

451

-

-

22.283

-22.283

-22.283

-

927

-

927

927

-

Team Juridische zaken Team Burgerzaken Team Centrale dienstverlening

27.912

-

27.912

-

27.912

Team Toegang Sociaal domein Team Strategie & regie Sociaal domein

-

3.392

-3.392

-3.392

-

Team Bedrijfsvoering Sociaal domein Team Economie & duurzaamheid Totaal bedrijfsvoering

-

1.380

-1.380

-1.380

-

52.541

21.255

31.286

-3.714

35.000

-

175

-175

-175

-

7.171.339