Jaarrekening 2024

•

BoekStart in de Kinderopvang: In 2024 toegekend aan alle kinderopvanglocaties in Stein. Dit programma bevordert leesvaardigheid en ouderbetrokkenheid door het inrichten van leeshoeken, scholing van pedagogisch medewerkers en activiteiten zoals auteursbezoeken en verteltheaters. De implementatie start in 2025 en is geborgd voor drie jaar. Voor meer informatie over leesbevordering en de doorlopende leeslijn zie hoofdstuk bibliotheekwerk.

•

De Wereld om je Heen: De Culturele Werkgroep Stein werkte samen met basisscholen aan dit project, waarin leerlingen hun omgeving creatief verkenden. Onder begeleiding van kunstenaars Paul Bokslag en Peter van Deursen creëerden kinderen kunstwerken zoals papierknipsels, posters en kubussen. De resultaten werden tentoongesteld in de Terpkerk en mogelijk op andere locaties zoals het gemeentehuis en de bibliotheek.

•

Monografie Urmond: Dit project bouwt voort op het standaardwerk Overmunthe uit 1978 en actualiseert de geschiedenis van Urmond. De publicatie verschijnt in juni 2025 en behandelt thema’s als cultuur, economie en monumenten.

•

Kijk op het Onzichtbare Verleden: Een project van Stichting Erfgoed Stein dat archeologische vondsten toegankelijk maakt via replica’s en een 3D-replica van een bandkeramisch skelet. Dit biedt bezoekers een realistischer beeld van vroege begrafenisrituelen.

•

Leven als een Bandkeramieker: Workshopreeks waarin kinderen van 6 tot 12 jaar onder begeleiding van illustrator Pauline Meijer en archeoloog Rens Dormans kennismaakten met

25

de Bandkeramische cultuur. De resultaten werden gebundeld in een boek, gepresenteerd in december in het Archeologisch Museum Stein.

•

Historiehuis Maasvallei: Dit museum zette een project op om bezoekers kennis te laten maken met streekdracht uit de Maasvallei via foto’s, verhalen en video’s. Daarnaast werd een digitaliseringsvoorziening opgezet om erfgoedcollecties beter vast te leggen en toegankelijk te maken.

•

CARE-project (SAAL): Een citizen science-initiatief waarbij inwoners en vrijwilligers onder professionele begeleiding archeologisch onderzoek deden in Maasband. De resultaten worden in 2025 tentoongesteld op meerdere locaties, waaronder het gemeentehuis, Historiehuis Maasvallei en Museum voor Grafcultuur.

Subsidiebeleid In 2024 zou het subsidiebeleid vastgesteld worden door de gemeenteraad met als beoogde ingangsdatum 1-1-25. Er hebben op diverse momenten participatiesessies plaatsgevonden met verenigingen en stichtingen, maar ook met de gemeenteraad. Het vormgeven van het beleid met bijbehorende regelingen bleek complexer dan verwacht. Hierdoor is de besluitvorming doorgeschoven naar 2025 met een nieuw beoogde ingangsdatum van 1-1-26.

Cultureel erfgoed Erfgoed Er is ingezet op het zichtbaar en beleefbaar maken van cultureel erfgoed, het stimuleren van erfgoed in het onderwijs, en het integreren van erfgoed met cultuurtoerisme. We hebben gewerkt aan de versterking van erfgoedcommunicatie, zowel voor het publiek als binnen de regio. Dit was onder andere zichtbaar in de eerste mini-tentoonstelling gepresenteerd in de balievitrines van het gemeentehuis van Stein: "Echo's van het Verleden: Archeologische schatten van Stein". Deze expositie bood een fascinerende kijk op de archeologische vondsten die de geschiedenis van Stein weerspiegelen, variërend van het Vroeg-Neolithicum tot het Merovingische tijdperk. De tentoonstelling werd mogelijk gemaakt in samenwerking met Stichting Erfgoed Stein en biedt een dieper inzicht in de rijke archeologische en culturele geschiedenis van Stein. Deze mini-tentoonstelling is de eerste in een reeks, en de volgende zal de vondsten van het CARE-project in Maasband presenteren, dat in september 2024 werd uitgevoerd. Op het gebied van beheer en behoud van erfgoed zijn Stichting Kleine Monumenten Stein en Stichting Limburgs Landschap belangrijke partners. In 2024 is er extra ondersteuning geboden voor het herstel van de terpkerkmuur in Urmond, in samenwerking met de afdeling Toerisme. Dit project draagt bij aan het behoud van deze bijzondere historische locatie.

De Open Monumentendag in september markeerde de opening van het culturele seizoen en bood een uitstekende gelegenheid om het rijke erfgoed van Stein te verkennen. Het evenement bestond uit speciale rondleidingen en lezingen over de monumenten en de verhalen die ze met zich meedragen. Dit evenement vergrootte niet alleen de zichtbaarheid van de historische waarde van de gemeente, maar versterkte ook de betrokkenheid van de gemeenschap bij het behoud van cultureel erfgoed. Een van de speerpunten binnen het beleid is Bandkeramiek. De gemeente Stein is penvoerder van de regionale samenwerking voor Bandkeramiek, in samenwerking met de gemeenten Maastricht, Beek en Sittard-Geleen. Als gevolg van het intensieve participatietraject onder begeleiding van Braining the Future en het visiedocument dat is ontwikkeld, is er een concept beleid opgesteld. Het beleid en de uitvoeringsagenda zijn de basis voor de samenwerkingsovereenkomst voor de komende jaren. Deze regionale samenwerking beoogt de versterking van het historisch bewustzijn over de Bandkeramische cultuur. Binnen het thema Bandkeramiek is er in Stein een educatief programma, getiteld Jagers en Boeren, ontwikkeld.

Het programma richt zich op het toegankelijk maken van deze geschiedenis door middel van lesmateriaal, replica’s van archeologische vondsten en digitale hulpmiddelen, en wordt ondersteund door een reizende tentoonstelling. In mei heeft de Memorial Run Westerbork - Stein plaatsgevonden waarbij er halverwege het vrijheidsvuur in Wageningen opgehaald is. In september 2024 gaf Stein het officiële startsein voor de herdenkingen en vieringen rond 80 jaar vrijheid. Door de hele gemeente werden diverse

26

evenementen georganiseerd om stil te staan bij onze gedeelde geschiedenis. Op 6 oktober vond in Stein de jaarlijkse, informele Veteranendag plaats, waarbij veteranen en hun gezin centraal stonden. In December was door dezelfde stichting de Connection Walk, een betekenisvolle wandeling waarin herinnering en verbinding centraal staan. Er is gewerkt aan de uitbreiding van de Stolpersteine, met een onthulling gepland voor 4 mei 2025. De versterking van immaterieel erfgoed, zoals schutterij, carnaval en streektaal, kreeg eveneens aandacht. We werkten samen met streektaalorganisaties en verenigingen en sloten aan bij provinciaal beleid. Ook werd onze samenwerking met erfgoedorganisaties en musea verder versterkt en ondersteunden we musea via Vidar, waarbij de nadruk lag op participatiedoelen en het betrekken van de gemeenschap bij erfgoed.

Media Bibliotheekwerk In 2024 heeft De Domijnen haar rol als bibliotheekvoorziening en cultureel knooppunt binnen de gemeente Stein verder versterkt. De bibliotheek speelt een cruciale rol in leesbevordering, digitale inclusie en cultuureducatie en draagt bij aan sociale en vitale kernen. Dit sluit naadloos aan op het kunst- en cultuurbeleid ‘Cultuur: Maak het mee!’, waarin De Domijnen als partner een centrale positie inneemt bij het vergroten van culturele en educatieve toegankelijkheid voor alle inwoners. Een speerpunt was de intensieve samenwerking met het onderwijs. In mei werd ‘De Bieb op School’ geopend bij Basisschool De Avonturijn, waarmee kinderen vanaf jonge leeftijd structureel in aanraking komen met boeken en taal. Dit bevordert een leven lang leesplezier en draagt bij aan de missie om taalvaardigheid gezinsgericht en via een doorlopende leeslijn te versterken, van 0 tot 100 jaar. De BoekStartbon voor pasgeborenen werd gecontinueerd, en BoekStart in de Kinderopvang werd verder uitgerold, met implementatie gepland op alle MIK/PIW-locaties in 2025. Deze initiatieven richten zich niet alleen op kinderen, maar ook op de taalontwikkeling van ouders om de intergenerationele overdracht van taalachterstand tegen te gaan.

Momenteel wordt onderzocht hoe de doorlopende leeslijn verder kan worden uitgebreid naar andere basisscholen en het voortgezet onderwijs binnen de gemeente. Naast leesbevordering speelt De Domijnen een belangrijke rol in digitale inclusie. Het Informatiepunt Digitale Overheid (IDO) breidde zijn aanbod uit met cursussen zoals Digivitaler en Zoekwerk, die inwoners ondersteunen bij het gebruik van digitale overheidsdiensten, waardoor zij zelfstandiger en vaardiger worden in een digitale samenleving. Daarnaast werd geïnvesteerd in taalondersteuning, wat resulteerde in de uitbreiding van het Taalpunt en de versterking van het vrijwilligersnetwerk voor taal- en leesprogramma’s. Deze initiatieven zijn van grote waarde binnen de alliantie laaggeletterdheid Westelijke Mijnstreek, waar partners samenwerken om laaggeletterdheid te voorkomen en terug te dringen. Het Taalcafé werd verder uitgebouwd als een laagdrempelige ontmoetingsplek voor taalontwikkeling en is uitgegroeid tot een centrale voorziening voor inwoners die hun taalvaardigheid willen verbeteren. Naast haar educatieve aanbod en taalprogramma’s heeft De Domijnen in 2024 een divers cultureel programma ontwikkeld, waaronder schrijversbezoeken, interactieve leesprogramma’s en workshops. Deze activiteiten stimuleerden leesplezier en vergrootten de culturele betrokkenheid van inwoners.

De bibliotheek heeft zich hiermee verder gepositioneerd als ‘derde leeromgeving’, waar leren, ontmoeten en maatschappelijke ondersteuning samenkomen. Dit concept versterkt de maatschappelijke participatie van inwoners van alle leeftijden en versterkt de rol van de bibliotheek als sociaal en educatief centrum binnen de gemeente. De Domijnen blijft ook de komende jaren een onmisbare partner in de uitvoering van deze initiatieven. De samenwerking met de gemeente en lokale partners is essentieel voor het verder uitbreiden en duurzaam verankeren van de doorlopende leeslijn en de integratie van

27

taalondersteuning in het maatschappelijke werkveld. De gemeente blijft investeren in de bibliotheek als centrale voorziening voor ontmoeting, kennisdeling en participatie, zodat inwoners met alle achtergronden en van alle leeftijden toegang blijven houden tot educatieve en culturele activiteiten.

Openbaar groen en (openlucht) recreatie Steinerbos De jaarstukken 2024 van Steinerbos BV zijn op dit moment nog niet bekend. Het is niet uitgesloten dat er een extra financiële bijdrage vanuit de gemeente benodigd is. Openbaar groen en recreatie De beleidskaders voor het beheer en onderhoud van het openbaar groen zijn verwerkt in het groen,- en bomenbeheerplan. In de beheerplannen is weergegeven op welke wijze het groen onderhouden wordt om de gekozen kwaliteit te behalen, wat hiervoor nodig is en met de bijbehorende kosten. We mogen, terugkijkende naar afgelopen jaar, vaststellen dat het beheer en onderhoud zodanig is uitgevoerd dat bovengenoemde kaders zijn behaald. Opmerkingen met betrekking tot het voorbije jaar zijn: - qua neerslag was het een erg nat jaar waardoor er extra inzet is geweest met betrekking tot het onderhoud van gazons, bermen, plantsoenen en kijkende naar de objecten bijv. de begraafplaatsen; - met betrekking tot het bomenonderhoud is er in het voorbije jaar extra aandacht geweest voor het oplossen van stormschade en zijn relatief veel meldingen van diverse aard over bomen binnengekomen die na interne beoordeling zijn doorgegeven aan de aannemer ter uitvoering; - er is extra aandacht geweest voor de biodiversiteit vanuit het groen dat vooral tot uitdrukking komt bij het beheer van bomen, bosplantsoen, gazonweides en bermen.

Het vergroten van het areaal met bloembollen kan hierbij ook opgemerkt worden. Een ander positief resultaat was dat er in 2024 niet preventief is gespoten tegen de Eikenprocessierupsen en dat deze aanpak achteraf heeft geleid tot een goed einde. Er waren ook nagenoeg geen processierupsen; - tevens is er weer overname geweest van groenvoorzieningen die na de projectuitvoeringen zijn overgedragen aan het regulier groenonderhoud zoals de Mauritsweg en een deel uit het Steinerbos, beiden in Stein; - ook is het gehele groenonderhoud binnen de begroting uitgevoerd. Boomveiligheidscontrole Afgelopen jaar is de boomveiligheidscontrole uitgevoerd van alle geregistreerde bomen, ruim 9.400 stuks. Deze controle wordt eenmaal per 3 of 4 jaren uitgevoerd. Zo is nu de vitaliteit van de bomen bekend maar ook de lijst van bomen die extra gesnoeid of gecontroleerd dienen te worden. Bij deze opname is er ook aandacht besteed aan extra kenmerken van bomen zoals boomhoogte en stamdiameter.

28

Relatie verbonden partij met realisatie programma Verbonden partij Steinerbos BV

Samenwerkingsvorm Privaat

NV Theodora

Privaat

Wat is de bijdrage aan dit programma? Bijdrage aan de vrijetijdseconomie en toerisme Bijdrage aan het in stand houden van kasteel Elsloo en het kasteelpark.

Wat heeft het gekost ? Baten en lasten

(x € 1.000)

Werkelijk Begroting na Primaire wijziging begroting 2024 2024 2024

Lasten

5.758

5.967

5.892

Baten

761

692

685

-4.997

-5.275

-5.207

Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten

29

Sociaal Domein Inleiding

Binnen het programma sociaal domein werken we met maatschappelijke partners en inwoners aan het versterken van de zelfredzaamheid van onze inwoners van jong tot oud. We geven binnen het sociaal domein uitvoering aan de wet maatschappelijke ondersteuning, de participatiewet en de jeugdzorgwet. Daarnaast richt het sociaal domein zich ook op laagdrempelige voorzieningen dichtbij onze inwoners en ondersteunen wij hierbij. Denk aan mantelzorg, inclusie van mensen met een beperking, beschermd wonen, veiligheid in afhankelijkheidsrelaties en specifieke opgaven op het gebied van jong zijn en ouder worden of sociale cohesie in wijken en kernen.

Taakvelden

Dit programma omvat de taakvelden: 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen (was voorheen Wijkteams) 6.3 Inkomensregelingen 6.4 WSW en beschut werk (was voorheen Begeleide participatie) 6.5 Arbeidsparticipatie 6.6 Maatwerkvoorzieningen (Wmo) 6.71A Hulp bij het huishouden (WMO) 6.71B Begeleiding (WMO) 6.71C Dagbesteding (WMO) 6.71D Overige maatwerkarrangementen (WMO) 6.72A Jeugdhulp begeleiding 6.72B Jeugdhulp behandeling 6.72C Jeugdhulp dagbesteding 6.72D Jeugdhulp zonder verblijf overig 6.73A Pleegzorg 6.73B Gezinsgericht 6.73C Jeugdhulp met verblijf overig 6.74A Jeugdhulp behandeling GGZ zonder verblijf 6.74B Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ verblijf 6.74C Gesloten plaatsing 6.81A Beschermd wonen (WMO) 6.81B Maatschappelijke- vrouwenopvang (WMO) 6.82A Jeugdbescherming 6.82B Jeugdreclassering

Wat hebben we bereikt ?

Er is gewerkt aan het ontwikkelen van een toekomstbestendig sociaal domein in de gemeente Stein, waarbij we structurele controle behouden over zowel de financiën als de effectiviteit en kwaliteit van de geleverde ondersteuning. Het nieuwe cliëntvolgsysteem en het dashboard sociaal domein stelt ons in staat om meer data-gedreven te werken, te monitoren en indien nodig tijdig bij te sturen. We boeken ook inhoudelijke vooruitgang met projecten zoals Kansrijke Start, het Sinti-project, Zorg & Veiligheid, en Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO). Met OKO willen we op lange termijn een omgeving creëren waarin jongeren zowel mentaal als fysiek gezond kunnen opgroeien. We zien OKO als de overkoepelende strategie voor ons jeugdbeleid en zullen dit steeds prominenter uitdragen.

30

Bezuinigingen N.v.t.

Wat hebben we ervoor gedaan ? Samenkracht en burgerparticipatie Financiële gezondheid In 2024 lag de prioriteit op het versterken van de basis van schuldhulpverlening en budgetbeheer. Met als doel onze inwoners met geldzorgen en schulden nu en in de toekomst te ondersteunen en financieel redzaam te maken. Zo is onder meer het team van schuldhulpverlening en budgetbeheer tijdelijk uitgebreid om aan deze opgave te werken. Dit is bekostigd met het budget dat vanuit het bestuursakkoord beschikbaar is gesteld. De kosten voor minimaregelingen zijn in 2024 fors toegenomen. Dit is het gevolg van een groter beroep op de regelingen en als gevolg van prijsstijgingen. Maar dit hangt ook samen met de meer bekendheid en vindbaarheid onder inwoners als onder samenwerkingspartners. Deze kostenstijging is opgevangen binnen het budget, omdat er als gevolg van de focus op het versterken van de basis geen nieuwe projecten zijn gestart. Een (afstudeer-)onderzoek heeft ons meer en nieuw inzicht gegeven in het belang van adequate communicatie om inwoners met geldzorgen naar passende hulp toe te leiden. Diverse inwoners, ervaringsdeskundigen en de klankbordgroep rondkomen ondersteunden bij de toetsing van de resultaten.

Seniorvriendelijk beleid In vijf sessies met in totaal ongeveer 150 senioren haalden we op wat voor onze zestigplussers belangrijk is om met een glimlach oud te kunnen worden in gemeente Stein. Veel is al aanwezig, al zijn senioren daar niet altijd van op de hoogte. Met aangepaste communicatie en kleine projecten maken we aan de hand van de resultaten uit de sessies het beleid in Stein seniorvriendelijker. Informele zorg In 2024 is het plan van aanpak informele zorg vastgesteld. Aan de hand van een sterke sociale basis, met daarin een rol voor de wijkinformatiepunten, aandacht voor mantelzorgers, zorgvrijwilligers en zelfzorg faciliteren en stimuleren we het zorgen voor onszelf en elkaar in gemeente Stein. Thema's als eenzaamheid en dementie krijgen daarbij extra aandacht. In 2024 maakten we een start met de uitvoering van het plan van aanpak. Wet inburgering Ook in 2024 werd onze taak in de begeleiding en ondersteuning van inburgeraars uitgevoerd door de stichting Vluchtelingenwerk en door Vidar. De contracten met Vluchtelingenwerk, te weten voor Maatschappelijke begeleiding, Participatieverklaringstraject en Financiële zelfredzaamheid, werden verlengd voor de jaren 2024 en 2025. In 2025 gaan we met elkaar en de Westelijke Mijnstreekgemeenten in gesprek over de mogelijke en gewenste samenwerking per 2026.

Sociale Inclusie In 2024 is de tweede Sociale Inclusie Agenda vastgesteld, voor de periode 2024-2027. Met de Inclusie Agenda als leidraad zijn we samen met Klankbordgroep Inclusie en Toegankelijkheid aan de slag gegaan om de ambities te prioriteren en uit te werken. De klankbordgroep kwam maandelijks bij elkaar, en werd betrokken bij o.a. de herinrichting van het milieupark, de bouwplannen in Nieuwdorp, toegankelijke wandelpaden en de uitrol van de kroonringen. Daarnaast hebben zij advies uitgebracht over het verruimen van het aantal openbare toiletten in de gemeente en de toegankelijkheid van openbare gebouwen, en nemen zij deel aan diverse (regionale) bijeenkomsten en webinars.

31

Brede SPUK/GALA Door middel van de SPUK-GALA (specifieke uitkering - Gezond en Actief Leven Akkoord) stelt het Rijk van 2023 t/m 2026 budget beschikbaar voor preventie en gezondheidsbevordering. De ontwikkelingen rondom GALA sluiten nauw aan op het Zuid-Limburgse programma Trendbreuk. Het AB van de GGD heeft de GGD ZL daarom opdracht gegeven om naast het programmamanagement van Trendbreuk ook de regionale inhoudelijke coördinatie en procescoördinatie van GALA (en IZA) uit te voeren, waardoor een sterke verbinding met de regionale samenwerkingsstructuur van Trendbreuk wordt gerealiseerd. De 16 gemeenten zijn vertegenwoordigd in de regionale werkgroep GALA en in 10 themagroepen, die zich richten op de GALA-thema’s. Het betreft de volgende thema’s: Mentale gezondheid, Gezonde leefomgeving, OKO en vroegsignalering, Terugdringen gezondheidsachterstanden, Samen tegen eenzaamheid, Aanpak overgewicht, Welzijn op recept, Valpreventie, Kansrijke start, Keigezond. Voor ieder thema is/wordt een plan opgesteld en ingediend bij het Rijk om de beschikbare middelen aan te vragen. Daarbij wordt steeds zoveel mogelijk aangesloten bij al bestaande initiatieven. Participatie Het Werkcentrum in Geleen is in eerste instantie geopend voor de dienstverlening aan de VDL Nedcar groep. Vidar is daar als partner nauw bij betrokken.

Inmiddels zien we dat meer inwoners en bedrijven de weg naar het Werkcentrum weten te vinden. Voor individuele dienstverlening of voor een workshop of banenmarkt. Zo bezochten op 17 oktober 2024 meer dan 1.000 mensen de banenmarkt. Met het concept Vidar in de Wijk krijgen inwoners die hiervoor in aanmerking komen gerichte begeleiding met als doel werkervaring opdoen, vaardigheden aan te leren en ritme op te bouwen. In Nieuwdorp zijn de ervaringen met Vidar in de Wijk positief. Op 11 september 2024 heeft een afvaardiging van de gemeenteraad van Stein een werkbezoek gebracht aan Vidar in de Wijk in Nieuwdorp. In de periode januari t/m september 2024 zijn in Stein 70 huishoudens in en 55 huishoudens uitgestroomd waardoor in totaal 317 huishoudens bijstand ontvangen. Een stijging van 25 vergeleken met eind 2023. De belangrijkste reden voor de instroom is het verhuizen naar Stein. Verhuizen naar de gemeente Stein houdt vooral verband met het huisvesten van statushouders. De grootste uitstroomreden is arbeid in dienstbetrekking en zelfstandig beroep of bedrijf. In Stein ontvangen 244 inwoners bijzondere bijstand, dit is gelijk aan vorig jaar in dit kwartaal. Daarvan is zo’n 44% bewindvoering. In het bedrijfsleven zijn 38 inwoners van Stein met een duurzame ondersteuningsvraag met een inzet van loonkostensubsidie Participatiewet werkzaam.

In dezelfde periode vorig jaar waren dit 31 inwoners. Het gaat om 26 baanafspraak-banen en 8 beschut. Verder is bij 8 personen een tijdelijke loonkostensubsidie ingezet als opstap naar een volledig, zelfstandige reguliere baan en voor 4 personen wordt een forfaitaire loonkostensubsidie ingezet. Voor meer informatie over ontwikkelingen binnen taakveld Vidar wordt verwezen naar de kwartaalrapportages sociaal domein onderdeel participatie 2024. Jongerenparticipatie Het kindercollege heeft ook in 2024 meegedacht in beleid dat kinderen raakt. Ook waren ze betrokken bij officiële gelegenheden in 2024. Eind 2024 is het nieuwe kindercollege voor het schooljaar 2024/2025 geïnstalleerd. In 2024 zijn de Kom Ens activiteiten weer opgestart. Er zijn 17 activiteiten georganiseerd waar in totaal 421 jongeren aan hebben deelgenomen. Het kernteam Kom Ens is uitgebreid en er zijn mooie samenwerkingen ontstaan met bijvoorbeeld OJC de Kelder en Kunstcollectief Nieuwdorp. Er

32

is meer aandacht geweest voor promotie. Daarnaast heeft Kom Ens ook meegedacht in de totstandkoming van een zogenaamde jongerenspot. Antidiscriminatie voorziening In 2024 heeft ADV Limburg extra middelen ter beschikking gekregen voor de aanpak discriminatie. Deze extra middelen ter hoogte van € 9.000 zijn middels de meicirculaire 2021 structureel toegekend en worden ingezet voor voorlichting/aanpak discriminatie op scholen en het genereren van naamsbekendheid van de ADV Limburg.

Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Welzijnswerk MEE Zuid-Limburg heeft de afgelopen jaren te maken gehad met een structureel tekort binnen de gemeente Stein. Dit tekort is in eerdere jaren opgevangen door het gebruik van opgebouwde reserves, maar deze reserve is niet voldoende om in de komende jaren door te blijven inzetten. De groeiende vraag naar ondersteuning, gecombineerd met een grotere vindbaarheid, heeft bijgedragen aan de toegenomen druk. Er is daarom een extra budget van € 10.000 toegekend. De komende gesprekken zullen zich richten op het monitoren van de situatie en het bieden van gerichte ondersteuning, waarbij de specifieke behoeften van de inwoners centraal staan. Brede ondersteuning hersteloperatie en kinderopvangtoeslag Gemeenten spelen een cruciale rol in de ondersteuning van gezinnen die getroffen zijn door de toeslagenaffaire. Bij de aanmelding als gedupeerde bij de Dienst Toeslagen konden ouders aangeven of zij hulp van de gemeente wensen. In 2024 hebben wij alle gedupeerden in de gemeente Stein benaderd om maatwerkafspraken te maken over de hulp die zij nodig hebben. In 2025 ligt de focus op het zorgvuldig afronden van de trajecten die in 2024 zijn gestart. Zorg en veiligheid In 2024 is op gebied van het thema Geweld in Afhankelijkheidsrelaties (GIA) de regiovisie ZuidLimburg 2024-2031 “Samen Sterk, iedereen veilig” door de 16 gemeenteraden vastgesteld.

Op basis daarvan wordt een uitvoeringsplan opgesteld. De commissie Zorg&Veiligheid Zuid-Limburg is de bestuurlijke overkoepelende commissie die zich bezig houdt met dit - en andere onderwerpen op het raakvlak van veiligheid en sociaal/zorgdomein, die daarmee een integrale aanpak vereisen. Medio 2024 heeft zowel bestuurlijk als ambtelijk een evaluatie plaatsgevonden op basis waarvan afspraken zijn gemaakt om in 2025 e.v. nog effectiever te kunnen werken en de bekendheid en zichtbaarheid van de (werkzaamheden van de) commissie te vergroten. Burgemeester Leurs is voorzitter van deze commissie, de gemeente Stein fungeert als penvoerder voor de subsidies die worden ontvangen vanuit ZonMW en de daarmee gepaard gaande uitgaven.

Inkomensregelingen Vidar Deze component gaat over de bijdrage die de gemeente Stein moet betalen aan de centrumgemeente Sittard-Geleen voor de uitvoering van activiteiten die vastgelegd zijn in de Centrumregeling. Er was een totaalbedrag van 11,27 miljoen geraamd voor de uitvoeringskosten en programmakosten (inclusief sociale werkvoorziening). De uitgaven in 2024 betreffen 11,51 miljoen. De afwijking in de jaarrekening betreft € 247.000. De afwijking wordt met name veroorzaakt door extra instroom in de bijstand. In de periode januari t/m september 2024 zijn in Stein 70 huishoudens in en 55 huishoudens uitgestroomd waardoor in totaal 317 huishoudens bijstand ontvangen. Een stijging van 25 vergeleken met eind 2023. De belangrijkste reden voor de instroom is het verhuizen naar Stein. Verhuizen naar de gemeente Stein houdt vooral verband met het huisvesten van statushouders. Deze ontwikkeling is ook terug te zien in de kwartaalrapportages van 2024.

33

De definitieve BUIG-uitkering 2024 betreft € 5.406.365 voor de gemeente Stein. Deze BUIGuitkering is ter dekking van de lasten omtrent de Participatiewet/LKS/IOAW/IOAZ en de BBZ. De totale uitgaven in 2024 voor deze onderdelen zijn € 5.884.979. Dit betekent dat we een tekort van € 478.614 hebben op de BUIG-uitkering. Er is onderzocht of we in aanmerking komen voor de vangnetuitkering Participatiewet 2024. Om in aanmerking te komen moet voldaan worden aan 2 voorwaarden. Het tekort in 2024 moet meer dan 7,5 % zijn, en de resultaten van 2022, 2023 en 2024 samen moeten een tekort vormen van meer dan 7,5% van de definitieve uitkering 2024. Wij voldoen aan beiden voorwaarden en kunnen de vangnetuitkering aanvragen. Er is een eigen risico drempel van 7,5% van de totale BUIG-uitkering, dit komt neer op € 405.477. Van het bedrag dat overblijft (€ 73.137) ontvangen we 50%. De hoogte van de vangnetuitkering komt neer op € 36.568. Ten opzichte van de start van Vidar (2020) zien we net als vorig jaar een aantal ontwikkelingen. Minder mensen binnen ons bestand kunnen (direct) naar werk en meer mensen stromen in een participatietraject. Dit is het gevolg van de grote vraag vanuit de arbeidsmarkt van de afgelopen jaren.

De mensen die nu nog niet zonder hulp aan het werk komen, hebben regelmatig te maken met verschillende zorgen zoals gezondheids-, relatie-, verslavings- en financiële-problematieken. Voor deze groep mensen komt nu de nadruk steeds meer op participatie te liggen, waarbij de multiproblematiek gestabiliseerd en aangepakt wordt. Dit vraagt van Vidar meer begeleiding om mensen naar een vervolgstap te brengen. In 2024 heeft het rijk een opdracht richting de gemeenten en de sociaal ontwikkelbedrijven in het land uitgezet. Deze opdracht vertaalt zich vanaf 2025 in structurele middelen voor de inrichting voor de zogenoemde toekomstbestendige infrastructuur van de sociaal ontwikkelbedrijven. Hiermee moet de opstap en het vangnet gericht op werk(behoud) worden gerealiseerd. Vidar pakt dat integraal en pro-actief aan, zo is in 2024 de talentruimte in gebruik genomen. De ruimte biedt een brede doelgroep de mogelijkheid om te ervaren welke sector hun aanspreekt of waar zij hun talent in willen ontwikkelen. De gemeenteraad heeft op 19 november jl. een werkbezoek gebracht aan de Vidar Talentruimte. Ook is in 2024 in beeld gebracht wat Vidar in de basis aan versterking nodig heeft om de doorontwikkeling te kunnen maken. Energietoeslag De energietoeslag helpt huishoudens met een laag inkomen om de sterk gestegen energierekening te betalen.

De toeslag is bedoeld voor huishoudens met een inkomen tot 120% van het sociaal minimum. Huishoudens konden de energietoeslag 2023 aanvragen tot medio 2024. Voor gemeente Stein werd deze maatregel uitgevoerd door Vidar. Er was voor de gemeente Stein in 2023/2024 een totaalbudget beschikbaar van € 1.441.000, waarvan in 2023 al ruim 1,3 miljoen werd benut. In 2024 is € 49.300 uitgegeven, hiermee is het volledige beschikbare budget benut. We hebben met deze regeling 1.157 aantal huishoudens uit de gemeente Stein kunnen helpen.

Maatwerkvoorzieningen (Wmo) Woningaanpassingen In 2024 is er een start gemaakt met de aanbesteding deuropeners en woonunits. Bij het afsluiten van deze contracten wordt de insteek genomen op prijs en kwaliteit en worden verbeteringen aangebracht naar aanleiding van de ervaringen van de afgelopen jaren. Deze zullen in 2025 worden afgerond. Sociaal medische advisering Per 1 juli 2024 is de medische advisering van GGD Zuid-Limburg overgedragen aan de contractpartner Salude, na een zorgvuldig uitgevoerde aanbesteding in de Westelijke Mijnstreek. De GGD had aangegeven niet langer in staat te zijn om de medische advisering te verzorgen, wat heeft geleid tot een meer terughoudende benadering bij klantmanagers in het aanvragen van medische adviezen. Dit was deels het gevolg van een personeelstekort bij de GGD. Voor inwoners

34

heeft deze overgang echter geen nadelige gevolgen gehad, en de continuïteit van de zorg en dienstverlening is gewaarborgd. Wmo toezicht Gemeenten dragen de verantwoordelijkheid voor het toezicht en de naleving van de Wmodienstverlening, wat onder andere inhoudt dat onterechte voorzieningen en misbruik worden voorkomen. Dit valt onder de wettelijke taak die de Wmo aan de gemeenten oplegt. Om deze taak te vervullen, moet een toezichthouder worden aangesteld en zijn aanbieders verplicht om calamiteiten te melden. Samen met Sittard-Geleen en Beek is de procedure gestart voor het aanstellen van toezichthouders op rechtmatigheid en kwaliteit en het opstellen van beleid hierover. Dit zal in 2025 worden uitgevoerd. Hulpmiddelen Op 1 juli 2024 is de aanbesteding hulpmiddelen afgerond. Vanwege de stijging van materiaalkosten en het uitblijven van indexaties door lopende contractafspraken over de voorgaande jaren zijn de tarieven met het ingaan van de nieuwe overeenkomsten gestegen.

Hulp bij het huishouden (WMO) In 2024 is er binnen de huishoudelijke ondersteuning opnieuw sprake van wachtlijsten bij de aanbieders. Dit heeft twee belangrijke oorzaken: ten eerste de gestage toename van het aantal klanten in de afgelopen jaren, en ten tweede het personeelstekort bij de aanbieders van deze zorg. Het gebrek aan voldoende medewerkers maakt het moeilijker om aan de groeiende vraag naar ondersteuning te voldoen, wat resulteert in langere wachttijden voor de klanten. De gemeente blijft zich inzetten voor verbeteringen. Dit gebeurt onder andere door intensieve samenwerking met stakeholders om gezamenlijke oplossingen te vinden voor de personeelstekorten. Daarnaast wordt er gekeken naar mogelijkheden om de efficiëntie te verhogen die het werk voor zorgverleners vergemakkelijken. Door deze maatregelen hoopt de gemeente de wachttijden te verkorten en de kwaliteit van de huishoudelijke ondersteuning verder te verbeteren.

Begeleiding (WMO) Sinds 1 januari 2022 zijn nieuwe overeenkomsten afgesloten met aanbieders voor het uitvoeren van Wmo Begeleiding, Groepsbegeleiding en Kortdurend verblijf. In 2024 nemen de complexiteit en de behoefte aan maatwerk binnen de voorziening Begeleiding verder toe. Dit vereist een intensievere inzet op de uitvoering en een nauwere samenwerking met ketenpartners om de zorg op de juiste manier te kunnen blijven bieden.

Jeugdhulp Jeugdhulp Sinds 2015 zijn gemeenten verantwoordelijk voor de uitvoering van de Jeugdwet. De Jeugdwet gaat uit van de eigen kracht van het gezin en zijn omgeving. 16 Zuid-Limburgse gemeenten werken samen om doelen te bereiken op het gebied van jeugdhulp. Regionaal Beleidskader Jeugdhulp Zuid-Limburg 2024-2028 De 16 Zuid- Limburgse gemeenten bundelen hun krachten om de doelen van het Regionaal Beleidskader Jeugdhulp 2024-2028 te realiseren. Hierbij wordt rekening gehouden met de doelstellingen uit de Landelijke Hervormingsagenda. De totale jeugdkosten bedragen in 2024 € 6,8 miljoen, dit komt overeen met de totale jeugdkosten van 2023 die tevens € 6,8 miljoen bedragen. Hervormingsgagenda jeugd In 2023 is de Hervormingsagenda Jeugd landelijk vastgesteld. In 2024 zijn we gestart met voorbereidende werkzaamheden om de agenda te implementeren. Naar verwachting zal dit in 2025

35

definitief worden. De Hervormingsagenda richt zich op betere en snellere zorg voor jeugdigen en een financieel houdbaar jeugdstelsel. Deze doelen zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden en richten zich op een transformatie binnen de jeugdzorg, waarbij de focus ligt op kwaliteit en efficiëntie. Dit moet leiden tot effectievere jeugdzorg en een landelijke besparing van €1 miljard. We zetten ons in voor een zorgvuldige en stapsgewijze invoering van deze hervormingen, waarbij we samenwerken met lokale en regionale partners. We blijven oog houden voor de behoeften van kinderen, jongeren en gezinnen zodat zij de juiste zorg en ondersteuning ontvangen. Basiscontracten jeugdhulp In 2024 zijn de basiscontracten voor begeleiding nog van kracht. Daarnaast zijn ook de ambulante ontwikkelcontracten van de gecontracteerde partijen operationeel. Het streven is om de zorg zoveel mogelijk binnen deze ontwikkelcontracten onder te brengen. Ambulante Ontwikkelcontracten In 2023 zijn we gestart met de 10- jarige Ambulante Ontwikkelcontracten, die de basiscontracten opvolgen. Drie ontwikkelpartners hebben zich ingeschreven voor de drie sub-regio’s: MaastrichtHeuvelland, Westelijke Mijnstreek en Parkstad (met uitzondering van Heerlen, Landgraaf en Voerendaal, waar de ambulante jeugdhulp zelfstandig wordt ingekocht).

De geselecteerde partners zijn Kracht van Dichtbij, Initiatief Jeugdhulp Zuid-Limburg en Zorgcoöperatie Limburg. Zij zijn verantwoordelijk voor zowel de ambulante begeleiding als de behandeling in hun sub-regio. We werken aan een meer genormaliseerde situatie binnen de Jeugdhulp, waarin we integraal samenwerken. In 2024 hebben we ingezet op het omvormen en anders organiseren van de Jeugdhulp, waarbij het doel was om los te komen van de bestaande situatie en nieuwe mogelijkheden te benutten. Dit doen we samen met onze partners aan de hand van een gezamenlijk vastgestelde ontwikkelagenda. Onze ontwikkelagenda sluit zoveel mogelijk aan bij al lopende initiatieven en bestaande verbetertrajecten, waardoor er overzicht en regie is en onnodige overlap en/of stapeling voorkomen wordt. Samen met onze partners hebben we sub-regionale werkgroepen opgericht om een plan van aanpak te ontwikkelen voor het verzamelen van best-practices via pilots. Deze pilots worden in 2025 uitgevoerd in vier gemeenten van de Westelijke Mijnstreek en dienen als basis voor de verdere transformatie van de Jeugdhulp. Dit vraagt de komende jaren om een intensieve inzet van alle betrokken partijen. Taskforce robuust zorglandschap In 2024 hebben de 16 Zuid-Limburgse gemeenten hun zorgen geuit over de continuïteit van jeugdzorg in de provincie Limburg.

Door de afhankelijkheid van enkele grote zorgaanbieders en financiële problemen bij meerdere jeugdzorgorganisaties dreigt discontinuïteit van zorg. Om tot een duurzame oplossing te komen is de Taskforce Robuust Zorglandschap Limburg opgericht. Gemeenten, VWS, VNG en de Jeugdautoriteit werken hierin samen aan een stabieler en toekomstbestendig jeugdzorgsysteem. Xonar In 2023 is hard gewerkt om samen met Xonar te komen tot een herstelplan. Hiervoor hebben de gemeenteraden in Zuid- Limburg €8 miljoen beschikbaar gesteld. Structureel is de voortgang van het herstelplan gemonitord in de verwachting dat Xonar in 2025 weer een positief financieel resultaat boekt. Xonar heeft tot dusver substantiële verbeteringen gerealiseerd. Dit is echter nog niet voldoende om de continuïteit van de zorg te waarborgen. Gemeenten en Xonar hebben gezamenlijk aan de Jeugd Autoriteit gevraagd om een bindend advies uit te brengen over een trede- indeling in het draaiboek continuïteit Jeugdhulp. De Jeugdautoriteit heeft momenteel een bindend tussenadvies uitgebracht, aangezien de exploitatie van Xonar op korte termijn zonder continuïteitsrisico mogelijk is. Tot en met december 2024 is er €4,1 miljoen aan voorschotten financiële steun uitgekeerd aan XONAR, terwijl €2,5 miljoen van het budget is gereserveerd wegens verstrekte garanties.

36

Mutsaertsstichting In 2024 wordt duidelijk dat Mutsaersstichting in een vergelijkbare situatie als Xonar verkeert waarvoor eveneens een herstelplan wordt opgesteld. De gemeenten in Noord- en Midden-Limburg zijn accounts houdende gemeenten. Mutsaersstichting levert ook in Zuid Limburg jeugdhulp. De financiering van het herstelplan is voorzien door de gemeenten in Noord- en Midden-Limburg alsmede door een tijdelijk continuïteitssubsidie van het ministerie van VWS. De continuïteit van de zorg bij Mutsaersstichting is niet in het gedrang. In het belang van de continuïteit van de jeugdhulp volgen wij de ontwikkelingen op de voet. Crisishulp en Gesloten Intensieve Jeugdhulp In 2024 zijn met Xonar, Mondriaan en Koraal afspraken gemaakt over nieuwe contractering Crisishulp voor 2025 en 2026 en over de verlenging van de bestaande overeenkomst Gesloten Intensieve Klinische Jeugdhulp voor 2025 en 2026. Hierdoor is de continuïteit van deze zorg geborgd. Doelgroepenarrangementen De afgelopen jaren zijn er in het kader van de Doelgroepenarrangementen verbindingen gelegd tussen gemeenten, samenwerkingsverbanden, schoolbesturen, jeugdhulpaanbieders en gespecialiseerd onderwijs. Dit heeft geleid tot een groeiend besef van het belang van het versterken en vereenvoudigen van de financiering van zorg tijdens onderwijstijd en het bereiken van reële kosten.

In 2024 is de subsidieregeling voor 2025 vastgesteld, waarbij al stappen zijn gezet richting duidelijkere richtlijnen.

Beschermd wonen (WMO) De invoering van het woonplaatsbeginsel en het nieuwe verdeelmodel voor Beschermd wonen zijn controversieel verklaard. Het woonplaatsbeginsel en het nieuwe objectieve verdeelmodel moeten ervoor zorgen dat gemeenten zelf verantwoordelijk worden voor deze vorm van ondersteuning. De eerdere streefdatum 1 januari 2025 is niet gehaald. De nieuwe streefdatum is vooralsnog 1 januari 2026.

Relatie verbonden partij met realisatie programma Verbonden partij GR Vidar Wsw

Omnibuzz

Samenwerkingsvorm GR

GR

Wat is de bijdrage aan dit programma? Het versterken van de lokale economie door het uitvoeren van de Wet Sociale Werkvoorziening (WSW) Het zorgdragen voor het vervoer van klanten met een beperking die een beroep kunnen doen op de Wet maatschappelijke ondersteuning. Daarnaast wordt de zelfredzaamheid en participatie van mensen met een beperking bevorderd.

37

Wat heeft het gekost ? Baten en lasten

(x € 1.000)

Werkelijk Begroting na Primaire wijziging begroting 2024 2024 2024

Lasten

32.681

32.013

30.754

Baten

9.618

9.494

6.830

-23.063

-22.519

-23.924

Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten

38

Volksgezondheid en milieu Inleiding

Het programma volksgezondheid en milieu draagt een bij aan het gezond houden van onze inwoners en het voorkomen van milieuproblematieken. Binnen dit programma werken we aan het een gezonde generatie waarbij we inzetten op de verbetering van de fysieke en mentale gezondheid van - 9 maanden tot 101. Hierbij houden we rekening met milieueffecten die daarin belemmerd kunnen zijn. Ook richten we ons binnen dit programma op de verbetering van de leefomgeving en het zo verduurzamen en klimaat adaptief maken van onze gemeente, zodat we onze gemeente gezond en veilig kunnen doorgeven aan de volgende generaties.

Taakvelden

Dit programma omvat de taakvelden: 7.1 Volksgezondheid 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer 7.5 Begraafplaatsen en crematoria

Wat hebben we bereikt ?

Stein heeft unieke omgevingswaarden die we willen behouden en versterken. Enerzijds vanwege de gunstige geografische ligging en anderzijds door de aanwezigheid van hoogwaardige voorzieningen. Door de cultuurhistorische waarden, de ligging aan de Grensmaas en diverse groene verbindingen is tevens sprake van landelijk wonen binnen een groter verstedelijkt gebied. Deze troeven willen we nog verder uitspelen om ons als woongemeente te profileren Door middel van de in 2023 vastgestelde energievisie met uitvoeringsagenda willen we de enorme opgaven het hoofd te bieden. Een dergelijk programma moet ruimte bieden aan projecten die Stein als energie-neutrale gemeente op de kaart zetten. Ons gezondheidsbeleid heeft als doel gezondheidsbevordering en preventie van gezondheidsproblemen bij onze bevolking. Deze doelen worden deels ook opgepakt binnen het sportbeleid (gezondheidsbevordering middels meer bewegen en tegengaan van overgewicht). Binnen het programma ligt de nadruk in deze beleidsperiode op de te realiseren trendbreuk in Zuid-Limburg. Een trendbreuk waarmee we de hardnekkige (gezondheids)achterstand van ZuidLimburg ten opzichte van de rest van het land gaan proberen in te lopen.

Bij ruimtelijke ontwikkelingen wordt op basis van wet - en regelgeving een belangenafweging gemaakt die leiden tot een evenwicht tussen enerzijds een goed woon -en leefklimaat en anderzijds ons economisch klimaat. Onze milieutaken zijn belegd bij de Omgevingsdienst ZuidLimburg (voorheen RUD). Deze ondersteunt ons bij het maken van een dergelijke belangenafweging.

Bezuinigingen N.v.t.

39

Wat hebben we ervoor gedaan ? Volksgezondheid GGD In opdracht van het AB voert de GGD Zuid-Limburg het programmamanagement van Trendbreuk uit. Het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Integraal Zorg Akkoord (IZA) zijn ontwikkelingen die nauw aansluiten op het programma Trendbreuk. Daarom zijn in 2024 ook de regionale inhoudelijke coördinatie en procesregie van GALA en IZA bij de GGD ZL belegd. Hierdoor wordt een sterke verbinding met de regionale samenwerkingsstructuur van Trendbreuk gerealiseerd. Gezondheid Conform het gestelde in het Meerjarenbeleidsplan 2024-2027 van de GGD Zuid-Limburg, hebben we ons gericht op het versterken van de ingezette koers van Trendbreuk, met behoud van de focus op de jeugd en het verbreden naar andere doelgroepen. In het regionale gezondheidsbeleid (“Zuid Springt Eruit” 2020-2024) wordt al geconstateerd dat een trendbreuk noodzakelijk is om de langdurige gezondheidsachterstanden in de regio Zuid-Limburg te verminderen. Dat vraagt een meerjarige structurele en integrale aanpak. De continuering van deze aanpak, welke vorm heeft gekregen in het programma Trendbreuk, vormt dan ook de basis van het regionaal gezondheidsbeleid ook voor de komende jaren (2025-2028), waaraan in 2024 is gewerkt. Na een inspraakprocedure zal het nieuwe regionale beleidsplan in 2025 aan de 16 gemeenteraden worden voorgelegd.

Riolering Riolen Rioolreinigings- en inspectiewerkzaamheden hebben plaatsgevonden in de kern Nieuwdorp en Business Park Stein (BPS) Zuid en industrieterrein Kerensheide. Water- en klimaatadaptatie In onze regio zijn de gemeenten Stein, Beek en Sittard-Geleen, het waterschap Limburg (WL), het waterschapsbedrijf Limburg (WBL) en de waterleidingmaatschappij Limburg (WML) samen verantwoordelijk voor de levering, inzameling, het transport en de zuivering van water. Binnen de Westelijke Mijnstreek werken we samen aan de invulling van deze verantwoordelijkheid. Door samen te werken willen we op een doelmatige manier goed omgaan met de waterketen. In het in 2021 vastgestelde beleidsplan water & klimaatadaptatie is het beleid vastgelegd voor de gemeentelijke onderdelen van de waterketen. Het beleids- en uitvoeringskader voor de omgang met water in de Westelijke Mijnstreek bestaat uit vier plannen. Deze plannen vormen samen de verbrede gemeentelijke rioleringsplannen. In 2024 zijn de volgende projecten opgestart en/of uitgevoerd: • BPS Zuid: in de projectvoorbereiding van het snelfietspad Stein is een lokale oplossing gevonden om het water af te voeren en te bergen op een plek waar het niet tot overlast leidt. • Impulsmaatregelen: dit zijn de gerealiseerde projecten Aronskelk, Sijzenhof en Grasgraefken. Hier werden wateroverlastmaatregelen getroffen.

• Wateroverlast: projectvoorbereiding heeft plaatsgevonden van Brugstraat, Kelderstraat en Kuiperstraat, met beoogde realisatie in 2025.

40

Afval RWM Gemeente Stein heeft aandelen in het aandelenkapitaal van RWM. In 2024 is geen dividend ontvangen van RWM. Er vindt geen bijdrage plaats aan deze verbonden partij. Middels een eindafrekening worden de kosten verwerkt binnen het afvalcompartiment en gedeeltelijk het rioolcompartiment. Deze onderbouwingen zijn terug te vinden in subtaakvelden riolering, afval en binnen de paragraaf lokale heffingen. In 2024 is de gemeente Echt-Susteren definitief toegetreden tot RWM en is de uittreding van de gemeente Beekdaelen uit RWM, per 1 januari 2025, afgerond. Ook zijn in 2024 de onderzoeken opgestart om te komen tot een nieuwe locatie voor de huisvesting. Van afval naar grondstof In 2022 is de Oplegnotitie Regionaal Uitvoeringsplan (UVP) ‘Van Afval Naar Grondstof 2022-2025’ vastgesteld. Dit betreft een gezamenlijk uitvoeringsplan van de gemeenten Beek, Sittard-Geleen en Beek. Het UVP beschrijft de uitvoering van de doelen die in 2021 zijn vastgesteld in het Regionaal Beleidskader Van Afval Naar Grondstof. Na vaststelling van het UVP is in juli 2022 gestart met de uitvoering. Met een projectmatige aanpak en in nauwe samenwerking met RWM, gemeente Beek en gemeente Sittard-Geleen zijn in 2024 de volgende maatregelen doorgevoerd: - Vervolg communicatieplan RWM "Samen Scheiden".

- Milieuparken optimaliseren Optimalisatie milieuparken In 2024 is, in samenwerking met externe procesbegeleiding, gestart met het optimalisatie project milieuparken Westelijke Mijnstreek. Naar verwachting vindt in 2025 besluitvorming plaats waarbij een scenario ter verdere uitwerking wordt vastgesteld. Zwerfvuil In de jaarrekening 2023 is reeds aangegeven dat, na het verdwijnen van de zwerfafvalvergoeding, in 2024 de SUP-vergoeding verwacht kon worden. De uitbetaling van deze vergoeding is door het ministerie uitgesteld en wordt naar verwachting in 2025 met terugwerkende kracht uitbetaald. Dit heeft geen invloed gehad op de werkzaamheden aangaande de structurele aanpak zwerfafval. In 2024 is, passend bij de vastgestelde strategie Schoon Stein, na grondige analyse een uitvoeringsplan opgesteld. Er wordt met name ingezet op communicatie. Eind 2024 is een campagne vormgegeven in samenwerking met het marketingbureau. In 2025 worden uitingen, en fysieke maatregelen rondom ondergrondse voorzieningen, zichtbaar binnen de gemeente. Kroonringen Begin 2024 heeft een pilot plaatsgevonden waarbij kroonringen, in beperkte oplage, beschikbaar werden gesteld aan inwoners die hier gebruik van wilden maken. Gezien het succes van deze pilot, en een door de gemeenteraad aangenomen motie is gewerkt aan een verdere uitrol van kroonringen. Eind 2024 is gestart met de uitbreiding.

Er heeft een schouw plaatsgevonden en de afdeling Wijkbeheer, in samenwerking met Vidar in de Wijk, zijn gestart met de installatie. De financiële afwikkeling van dit traject heeft in 2024 plaatsgevonden.

41

Milieubeheer Milieubeleid Op dit moment heeft Stein geen specifiek geur- en geluidsbeleid. Wegens de toevoeging van een vaste formatieplek "beleidsmedwerker milieu" in de begroting van 2025, wordt in 2025 bekeken wat de voordelen zijn om dit beleid te ontwikkelen en hoe dit dan vorm zou moet krijgen. Energievisie In 2024 zijn verdere stappen gezet om te komen tot een mogelijk warmtenet Zuid-limburg. Eind 2025 zal een investeringsvoorstel op tafel moeten liggen om te komen tot besluitvorming of er een proof of concept zal gaan plaatsvinden in Geleen-Zuid. Daarnaast zijn in 2024 de voorbereidingen getroffen om het nationaal isolatieprogramma in de gemeente Stein de komende jaren te gaan uitrollen. Ook is de eerste aanzet gedaan om te komen tot een eerste uitvoeringsplan warmte dat in 2025 een vervolg zal krijgen. Omgevingsdienst Zuid-Limburg Uit de jaarrekening van de Omgevingsdienst Zuid-Limburg is gebleken dat zij het jaar 2024 afsluiten met een positief resultaat. De resultaatbestemming en afrekening met de deelnemers wordt uitgevoerd conform de hierover gemaakte afspraken in de gemeenschappelijke regeling. Voor onze gemeente houdt dat in dat wij een bedrag van € 70.010 ontvangen. Het Groene Net In 2024 is de gemeente Stein uit de samenwerkingsovereenkomst Het Groene Net gestapt. Dit om de weg vrij te maken om voor het warmtenet Zuid Limburg dat er mogelijk gaat komen.

Door het aangaan van deze ontbindingsovereenkomst is de verplichting ontstaan om de bijdrage in de gemaakte kosten ter hoogte van € 179.000 te voldoen. Aanpak energiearmoede en Nationaal Isolatie Programma In 2024 heeft de Europese aanbesteding plaatsgevonden om een intermediair aan te trekken om samen met de gemeente het nationaal isolatieprogramma in Stein uit te gaan rollen. Het streven is om circa 2400 woningen de komende jaren te isoleren met behulp van landelijke subsidie. De doelgroep energiearmoede zal als eerste worden benaderd. Relatie verbonden partij met realisatie programma Verbonden partij GGD Zuid Limburg

NV RWM

Omgevingsdienst Zuid Limburg

Samenwerkingsvorm GR

Wat is de bijdrage aan dit programma? Het bevorderen van de gezondheid van inwoners door het tegengaan en vroegtijdig signaleren van ziekten. Daarnaast geven van voorlichting over gezonde voeding en het stimuleren van mensen tot meer beweging.

Privaat

Uitvoeren van de inzameling en het laten verwerken van huishoudelijk afval en het uitvoeren van opgedragen reinigingstaken van de 4 deelnemende gemeenten uit de Westelijke mijnstreek (waaronder Stein).

GR

Het verhogen van de kwaliteit van vergunningverlening, toezicht en handhaving tegen lagere kosten in relatie tot de doelstelling duurzaamheid.

42

Wat heeft het gekost ? Baten en lasten

(x € 1.000)

Werkelijk Begroting na Primaire wijziging begroting 2024 2024 2024

Lasten

9.247

9.354

9.860

Baten

8.773

8.562

8.637

Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten

-474

-792

-1.223

43

Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting Inleiding

Binnen dit programma houden wij ons bezig met de belangrijkste ruimtelijke opgaven voor onze gemeenten zoals bijvoorbeeld de vraag welke ruimte waarvoor mag worden gebruikt zoals economie, woningbouw, landbouw etc. Ook richt dit programma zich op ruimtelijke opgaven van anderen die impact hebben op het grondgebied van Stein zoals bijvoorbeeld de transitie van Chemelot naar het meest circulaire industriecluster van Europa.

Taakvelden

Dit programma omvat de taakvelden: 8.1 Ruimtelijke ordening 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerrein) 8.3 Wonen en bouwen

Wat hebben we bereikt ?

Binnen dit programma werken we aan het passend maken van de woningvoorraad in relatie tot onze demografie en het verbouwen en verduurzamen van onze woningen om deze toekomstbestendig te maken. Ook hoort onder dit programma de huisvesting van doelgroepen zoals vluchtelingen en statushouders.

Bezuinigingen N.v.t.

Wat hebben we ervoor gedaan ? Ruimtelijke ordening Omgevingswet In 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. Daarmee zijn de werkzaamheden voor dit project echter nog niet klaar. De projectorganisatie is in stand gelaten omdat een aantal taken en projecten niet kan worden belegd in de lijnorganisatie en extra aandacht vergt naast de reguliere taken. Er is gestaag verder gewerkt aan het omgevingsplandeel voor de Woonkernen en het omgevingsplandeel Chemelot en Haven Stein. Beide deelprojecten blijken in de praktijk complex te zijn en een langere looptijd te hebben dan eerder was voorzien. Tenslotte is aandacht besteed aan extra communicatie op de website, bijscholing, het maken van toepasbare regels en het monitoren van de gemeentelijke dienstverlening en werkprocessen. Het maken van een omgevingsplan vergt tijd, capaciteit en inzet van financiële middelen. Daarom zijn een aantal bedragen in 2024 doorgeschoven naar 2025. Strategische gebiedsvisie omgeving Chemelot Haven Stein Het eindconcept van de havenvisie van het Chemelot-deel van de haven is in 2024 afgerond. De gemeente Stein streeft daarbij naar een integrale Havenvisie. Participatie met de omgeving wordt door de initiatiefnemer uitgewerkt en zal in 2025 zijn beslag krijgen. Multi Module Corridor (MMC) In juli 2024 heeft Chemelot een viertal varianten aan omwonenden gepresenteerd.

Het project MMC zal dienen als pilot om de toepassing van het “Handelingskader omgevingskwaliteit en participatie” aan de praktijk te toetsen.

44

Leefbaarheidsfonds (Omgevingsfonds Chemelot) In 2024 is het omgevingsfonds Chemelot verder geconcretiseerd. Het omgevingsfonds Chemelot wordt een lokaal fonds met als doel een bijdrage te leveren aan initiatieven in de omliggende gemeenten in de directe omgeving van Chemelot die de leefbaarheid in dit gebied verbeteren. Het uitgangspunt is dat inwoners van de betrokken gemeenten en met name de direct omwonenden van Chemelot actief betrokken worden bij de duurzame toekomst van Chemelot. In dit fonds zijn Provincie Limburg, gemeenten Sittard-Geleen en Stein, Chemelot, dsm-firmenich en de Brightlands Chemelot Campus vertegenwoordigd. Het fonds wordt gevuld met een inleg van in totaal € 400.000,- voor de jaren 2025 en 2026. De verdeelsleutel is als volgt: overheden 50% (provincie 25% en gemeenten 25%) en private partijen 50%. Omgevingsplandeel Chemelot en Haven Stein In het Omgevingsplandeel voor Chemelot en Haven Stein zetten we de bestaande bestemmingsplanregels om naar regels onder de Omgevingswet. Daarnaast nemen we in het omgevingsplandeel ook bestuurlijk vastgestelde uitgangspunten op. Ook de rijksregels (de bruidsschat) zijn in het omgevingsplandeel verwerkt. In samenspraak met het Bestuurlijk Overleg Veiligheid worden regels opgenomen die voortvloeien uit het convenant ‘Voor een veilige ontwikkeling van Chemelot en haar omgeving’ in de planregels.

Convenant voor een veilige ontwikkeling van Chemelot en haar omgeving Alle acties gerelateerd aan de verplichtingen uit het Convenant, zijn opgestart. Op onderdelen is een verdere verdieping nodig. De verplichtingen die samenhangen met het Omgevingsplan worden afgestemd met de betrokken overheden en Chemelot. Het begrip ‘integrale veiligheid’ is onderzocht. Dit betreft zaken als de fysieke veiligheid voor burgers, het verkeer, de luchtkwaliteit, geluidsoverlast, werkgelegenheid rondom en op Chemelot maar ook de veiligheidsbeleving. De uitkomsten hiervan worden nader geanalyseerd. Ook wordt, via een meerjarige publiekscampagne de omgeving van Chemelot uitgebreid geïnformeerd over omgevingsrisico's en handelingsperspectieven in crisissituaties.

Grondexploitaties Woningbouw Meerdel ‘Samen bouwen Meerdel’ is een woningbouwontwikkeling waarbij de gemeente een ‘Samenwerkings- en realisatieovereenkomst’ is aangegaan met de CPO-vereniging CPO Meerdel en de wooncorporatie Zaam Wonen voor de realisatie van 10 koopwoningen en 5 sociale huurwoningen. In 2024 is de openbare ruimte gerealiseerd en is het project gereed gekomen. Onderhoud aan het groen (door derden) is nog voorzien in 2025 en 2026. Woningbouw Bramert Noord fase 1 Het terrein waar de eerste 40 woningen van Bramert Noord (projectnaam Lindehagen) op gebouwd worden is in 2024 voorafgaand aan verkoop door de gemeemte bouwrijp gemaakt. In oktober 2024 zijn de gronden verkocht aan de projectontwikkelaar. Er heeft een wijziging plaatsgevonden in het bouwprogramma waarbij de beoogde 10 grote schuurwoningen worden vervangen door 22 kleinere woningen, waaronder levensloopbestendige woningen. Hiervoor loopt momenteel een bopa-procedure. De gronden waar dit herziene bouwprogramma op zal worden gerealiseerd worden later in 2025 verkocht aan de ontwikkelaar. De totale oppervlakte en de grondprijs blijft gelijk waardoor dit geen nadelig effect heeft op de gemeentelijke grondexploitatie.

Woningbouw Poolster Nadat in 2023 het gehele terrein bouwrijp is gemaakt en is verkocht aan zowel de woning corporatie als de projectontwikkelaar is in 2024 gebouwd aan de 7 koopwoningen en de 10 huurwoningen. De 7 koopwoningen zijn inmiddels bewoond. de 10 huurwoningen zijn nog niet opgeleverd.

45

Eind 2024 is het terrein (zover als mogelijk) woonrijp gemaakt. Wanneer de 10 huurwoningen ook gereed zijn kan het gehele terrein afgerond worden, met name m.b.t. de openbare verlichting en groenaanplant. De gemeentelijke grondexploitatie zal daarom pas in 2025 gesloten kunnen worden. Woningbouw Elckerlyc Na verkoop van bouwrijp terrein eind 2023 is in 2024 door de ontwikkelaar gestart met de bouw van het appartementencomplex op de voormalige schoollocatie. Het gebouw en het omliggende prive terrein is in 2025 gereed. Er is geen openbare ruimte meer aanwezig. In de gemeentelijke grondexploitatie was een indicatief bedrag opgenomen voor een verwachte nabetaling m.b.t. de definitieve verkoopprijzen van de 19 appartementen in relatie tot de grondprijs. De ontvangen nabetaling is lager uitgevallen dat dit indicatieve bedrag omdat de definitieve verkoopprijzen minder zijn gestegen dan geschat. Woningbouw Bruisend Hart Nieuwdorp In juli 2024 is het bestemmingsplan, inclusief de bijbehorende grondexploitatie, vastgesteld voor de gewenste woningbouw in het Bruisend Hart van Nieuwdorp (67 woningen in het huursegment waarvan 32 zorgwoningen). Met het ondertekenen van de projectovereenkomst tussen gemeente en Zaam Wonen in december 2024 is het project "Bruisend Hart Nieuwdorp" definitief in uitvoering gegaan en zijn de gereserveerde subsidiebedragen inmiddels toegekend.

Wonen en bouwen Kwaliteitsborging in de bouw De Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) is op 1 januari 2024 inwerking getreden en wordt stapsgewijs ingevoerd. De veranderingen gelden (naar verwachting) tot en met 2028 alleen voor nieuwbouw van eenvoudige bouwwerken. Dit zijn bijvoorbeeld eengezinswoningen en kleinere bedrijfspanden. Daarna volgen de andere bouwwerken en verbouwingen. Hierdoor kunnen bouwbedrijven en gemeenten stap voor stap ervaring opdoen met het nieuwe toezicht in de bouw. In aanloop naar de invoering van de Wkb, dienden veel aannemers en opdrachtgevers eind 2023 nog projecten in onder het oude stelsel. Hierdoor verliep de eerste fase van de implementatie langzaam. In de gemeente Stein zijn in 2024 amper Wkb-initiatieven geweest, waardoor er (nog steeds) geen concrete uitspraken kunnen worden gedaan over de impact van de nieuwe wet. (Milieu)leges omgevingsvergunningen Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1 januari 2024, hebben wij als bevoegd gezag de mogelijkheid gekregen om leges te heffen over besluiten voor omgevingsvergunningen 'milieu'. De te heffen tarieven hebben wij opgenomen in onze legesverordening. De opbrengsten zijn opgenomen in onze totale legesopbrengsten voor omgevingsvergunningen. Integraal woonwagenbeleid Het Integraal Woonwagenbeleid valt volledig in de reguliere bedrijfsprocessen.

Binnen de domeinen Veiligheid, Zorg en Participatie, Wonen en Fysiek domein zijn in 2024 de reguliere werkzaamheden voortgezet. Binnen het onderdeel Zorg en Participatie is net als in 2023 extra aandacht gevestigd op de aller kleinsten. Focusgebieden hierbij zijn terugdringen schoolverzuim en toeleiding naar voorschoolse educatie. Dit alles in combinatie met het project Kansrijke Start van de GGD. Vanuit het domein Wonen heeft de focus gelegen op de voorbereiding voor en de overdracht van de woonwagenlocaties.

46

Woonzorgvisie 2024-2028 Vanuit het budget van de woonzorgvisie zijn in 2024 de volgende acties bekostigd: • (toegekende) aanvraag specifieke uitkering Woningbouwimpuls tranche 6 (1,88 miljoen); • Opmaak woonzorgvisie en opstellen samenvatting (zie www.https://www.gemeentestein.nl/woonzorgvisie ); • Na de woning aan Heerstraat Noord Stein (2024) is, eveneens met aangevraagde en verkregen subsidie, een andere woning (De Bath Urmond) geschikt gemaakt voor huisvesting groot statushoudersgezin; • In juli is de ingehuurde kwartiermaker gestart met verdere uitwerking van (in eerste instantie) de transformatievisie Urmond-Oost (en later de transformatievisie Elsloo); • Inhuur van projectleider voor diverse (grote) woningbouwprojecten (o.a. Nieuwdorp en voormalige zwembadlocatie); • In december zijn de meerjarenprestatieafspraken ondertekend met corporaties, huurdersverenigingen en zorgaanbieders. Het opstellen van o.a. een transformatievisie voor de kern Stein en de adaptieve woningbouwprogrammering is in 2024 vanwege gebrek aan mankracht helaas niet opgepakt kunnen worden. Dit zal in 2025 gebeuren. De inzet op de ontwikkeling van locaties voor flexwoningen heeft helaas niet tot resultaat geleid. Groot struikelblok zijn de hoge kosten.