Jaarrekening 2022.pdf
Tekst van het document
Het presidium heeft hierop besloten niet verder te gaan met een eigenstandige rekenkamercommissie maar aansluiting te zoeken bij de regionale rekenkamercommissie van de gemeente Beek, Beekdaelen en Valkenburg c.a. De rekenkamercommissie heeft haar werkzaamheden afgesloten met de presentatie van een drietal onderzoeken die ter besluitvorming zijn aangeleverd aan de raad. College van B&W De voorziening pensioenverplichtingen (gewezen) wethouders is gevormd voor het betalen van (toekomstige) pensioenen van (voormalige) bestuurders. De voorziening is per 31 december 2022 geactualiseerd op basis van het Financieel Jaarverslag van Pro Ambt. Het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) schrijft de te hanteren rekenrente voor die gebruikt moet worden. Deze rekenrente is eind 2022 bekend gemaakt en bedraagt 2,474%. De gehanteerde rekenrente over 2021 bedroeg 0,528%. Met name door de sterk gestegen rekenrente is het bedrag in de voorziening te hoog en moet dit conform BBV in 2022 éénmalig vrijvallen ten gunste van de exploitatie voor een bedrag van circa € 492.000.
Wethoudersuitkeringen De voorziening wethoudersuitkeringen is gevormd voor het betalen van de (verlengde) wethoudersuitkeringen tot en met 2026 op grond van het gestelde in de Algemene Pensioenwet politieke Ambtsdragers (APPA) en om jaarlijkse schommelingen in de uitkeringen aan gewezen wethouders te egaliseren. Om deze voorziening op het juiste niveau te brengen waardoor deze voldoet aan de voorschriften uit het BBV, is een éénmalige storting van € 124.000 noodzakelijk. In de budgetten was met een bedrag van € 70.000 rekening gehouden. Regionale samenwerking Op Zuid-Limburgse schaal hebben wij samen met de andere vijftien gemeenten verdere stappen gezet om de positionering en uitvoeringskracht van de regio te versterken. De aanwijzing van ZuidLimburg als NOVEX-gebied is één van de belangrijke ontwikkelingen bij het versterken van de samenwerkingskracht in de regio en ingang bij het Rijk. In dit kader hebben in 2022 nog enkele andere ontwikkelingen plaatsgevonden: • de Rijksuniversiteit Groningen en Berenschot een onderzoek uitgevoerd naar de Bestuurlijk Regionale Ecosystemen in Zuid-Limburg. In 2023 zullen de aanbevelingen en een handelingsperspectief worden gepresenteerd.
47
•
Stein heeft samen met de gemeenten Maastricht, Sittard-Geleen, Beek, Beekdaelen, Meerssen, Valkenburg aan de Geul, Eijsden-Margraten, Gulpen-Wittem en Vaals in 2022 een aanvraag ingediend voor een regiodeal bij het Rijk. Met InGenieus, Groen en Gezond wordt ingezet op een transitie naar een circulaire economie met voldoende en geschoold personeel, wordt de grensligging benut en wordt de gezondheid vergroot met kansen en perspectief van alle inwoners en wordt het unieke landschap (groene long) versterkt. In februari 2023 heeft het Rijk laten weten 20 miljoen Euro in deze Regiodeal te willen investeren. • Samen met de gemeenten Beekdaelen, Voerendaal, Simpelveld, Valkenburg aan de Geul, Meerssen, Eijsden-Margraten, Gulpen-Wittem en Vaals geven wij uitvoering aan het Uitvoeringsprogramma voor het Middengebied (‘Van Groen hart tot groene long). In 2022 zijn een aantal projecten binnen het uitvoeringsprogramma in uitvoering. Als gemeente Stein nemen wij deel aan de projecten Sector Platform Vrijetijdseconomie en het project scan agrarische kavels en vitaliteitsmanager. Daarnaast is op initiatief van de gemeenten uit het Middengebied een Zuid-Limburgse een gezamenlijke visie opgesteld met betrekking tot de transitie van het landelijk gebied in relatie tot stikstof en aan de Provincie Limburg aangeboden.
Daarnaast vindt binnen verschillende taakvelden samenwerking plaats binnen de Westelijke Mijnstreek.
Beheer overige gebouwen en gronden Grondverkopen Project "handhaving onrechtmatig gebruik van gemeentegrond". Een extern bureau is medio 2022 gestart met het aanschrijven van (de resterende) grondgebruikssituaties (ca. 120) in de categorie “gratis voortuinen” en “gronden > 10 m2 en niet zijnde voortuin”. Het gaat hoofdzakelijk om de afhandeling van eerder gestarte handhavingsacties. Aanpak en afhandeling/regeling van de gebruikssituaties vindt plaats conform voornoemd beleidskader (nota Grond- en Vastgoedbeleid van 31 januari 2019). Afronding van de werkzaamheden is gepland op 1 juli 2023. Uitgangspunt is dat de uitbestedingskosten van € 60.000 (looptijd 1 mei 2022 tot 1 juli 2023) voor zover mogelijk gedekt worden uit de extra verkoopopbrengsten. Van de geraamde extra opbrengsten van € 35.000 in 2022 is ca. € 15.000 gerealiseerd. De resterende niet behaalde opbrengsten van € 20.000 worden doorgeschoven naar 2023. Voormalig schoolgebouw Triviant Meers De in 2022 geplande sloop van het voormalig schoolgebouw in Meers en het daarvoor beschikbaar gesteld budget is doorgeschoven naar 2023. Het resterend voorbereidingsbudget van € 20.000 wordt ook doorgeschoven naar 2023. Sloop zal plaatsvinden in Q1 2023. Aansluiting BRO portaal De gemeente Stein heeft de aansluiting op het BRO-portaal (BasisRegistratie Ondergrond) gerealiseerd maar nog geen leveringen gedaan.
Het BRO moet hiervoor eerst verder geïmplementeerd worden. Daartoe is eind 2022 de aanbesteding voor inhuur van de hiervoor benodigde externe ondersteuning gestart. De uitwerking valt in hoofdzaak in 2023.
Burgerzaken Verkiezingen Voor het organiseren van de gemeenteraadsverkiezing in maart 2022 is door het Ministerie BZK een aanvullende vergoeding verstrekt aan gemeenten. Deze aanvullende vergoeding had als doel om de extra maatregelen, waar tot het kabinet tot had besloten rondom het coronavirus, te financieren. In 2021 zijn deze corona beschermingsmiddelen, o.a. kuchschermen, afzetpalen en desinfectiestations, gekocht in plaats van gehuurd omdat de kosten minimaal verschilden tussen
48
kopen en huren. Deze corona beschermingsmiddelen zijn in 2022 niet nogmaals gekocht waardoor een deel van het budget niet nodig was. Visie op dienstverlening Klant Tevredenheid Onderzoek (KTO) Eind 2021 is een Klant Tevredenheid Onderzoek verricht zoals bedoel in de Visie op Dienstverlening. De resultaten en adviezen zijn in 2022 aan ons overgedragen. De positieve punten zijn ter kennisname aangenomen. De verbeterpunten per team uitgewerkt en doorgepakt. Continu Verbeteren In 2022 zijn diverse processen onder de loep genomen. Een proces is vanaf de grond af nieuw opgebouwd. Een ander proces is meer klantgerichter gemaakt. De uitwerking van de nieuwe processen is enerzijds afgerond en anderzijds nog lopend. Digitaliseren / automatiseren processen Diverse producten zijn digitaal beschikbaar gemaakt, zoals het Digitaal Aanvragen Rijbewijzen (DAR). Vernieuwing Receptie gemeentehuis In het vierde kwartaal van 2022 is een start gemaakt aan het ontwerpen van een nieuwe receptie voor het gemeentehuis (in samenwerking met de klankbord groep Inclusie en Toegankelijkheid). In 2023 wordt dit ontwerp gefinaliseerd en uitvoer van nieuw ontwerp verwacht. Service Level Standaarden In 2022 is gewerkt aan het voltooien van de Service Level Standaarden binnen het team KCCBuza.
Ook is gekeken naar harmonisatie van kanalen als we kijken naar welke Service Level Standaarden van toepassing moeten zijn.
Overhead
Als gevolg van de gewijzigde voorschriften in het BBV, wordt de overhead vanaf 2017 niet meer verdeeld over diverse posten in de begroting, maar wordt het volledige bedrag zichtbaar gemaakt op een taakveld overhead, als onderdeel van programma Algemene Dekkingsmiddelen. Definitie van overhead: het geheel van functies gericht op sturing en ondersteuning van medewerkers in het primaire proces. Werkelijk Begroting na Primaire wijziging begroting (x € 1.000) 2022 2022 2022 Overhead
-10.179
-10.648
-8.005
Totaal
-10.179
-10.648
-8.005
Informatiebeveiliging en privacy Informatiebeveiliging en privacy spelen een belangrijke rol bij de uitvoering van de gemeentelijke taak. Beide zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Gemeente Stein heeft op dit vlak een maatschappelijke verantwoordelijkheid en hecht veel belang aan het beschermen van de privacy van haar inwoners. Een hoge betrouwbaarheid van de informatievoorziening zorgt voor een betrouwbare dienstverlening en maakt efficiënt werken mogelijk. Wij houden ons hierbij aan de Algemene Verordening Gegevensbescherming, de Uitvoeringswet Algemene Verordening Gegevensbescherming, de Baseline Informatiebeveiliging Overheid en de Wet Politiegegevens. Er wordt veelvuldig gebruik gemaakt van de mogelijkheden van informatie-uitwisseling. Voor gemeenten is het dan ook noodzakelijk om de beveiliging van informatie professioneel te organiseren. Informatie moet immers beschikbaar en integer (betrouwbaar) zijn en mag alleen door bevoegden zijn in te zien (vertrouwelijk). Bij de uitwisseling van informatie moeten
49
gemeenten voldoende rekening houden met beveiligings- en privacyaspecten. Wij hebben dit geborgd in ons privacy- en informatiebeveiligingsbeleid. Komende periode wordt er verder hard gewerkt aan de uitvoering van onze 'Visie op privacy en informatiebeveiliging 2022-2026". Het visiedocument is door iedereen te raadplegen op de website van gemeente Stein. Structurele aandacht is nodig om privacy op een natuurlijke manier tot de organisatiecultuur te laten behoren. Zo blijven medewerkers als onderdeel van de jaarlijkse bewustwordingscampagne continue geïnformeerd worden over een veilige omgang met persoonsgegevens. ENSIA Ieder jaar verantwoorden wij ons middels ENSIA (Eenduidige Normatiek Single Information Audit) over informatieveiligheid in relatie tot de gemeentelijke domeinen en basisregistraties. Eventuele aanbevelingen die uit de audit naar voren komen worden verwerkt in een verbeterplan. Het college van burgemeester en wethouders legt middels een collegeverklaring verantwoording af aan de toezichthouders en gemeenteraad. Privacy Audit Wet Politiegegevens Buitengewoon opsporingsambtenaren (boa’s) voeren in verschillende domeinen toezicht- en handhavingstaken uit die vallen onder de opsporingsbevoegdheid. De Wet Politiegegevens (Wpg) bevat de verplichting een privacy audit Wpg uit te voeren op het gebruik van persoonsgegevens door de boa’s.
In de audit wordt onderzocht in welke mate de opzet, bestaan en werking van de verplichtingen uit de Wpg zijn gerealiseerd. Gemeente Stein heeft over de eerste privacy audit Wpg op tijd verantwoording afgelegd aan de Nederlandse toezichthouder de Autoriteit Persoonsgegevens. Aanbevelingen die uit de audit naar voren zijn gekomen zijn vastgelegd in een verbeterplan. Gemeente Stein draagt er zorg voor dat, mede ter voorbereiding op de vier jaarlijkse externe Wpg audit (uitgevoerd door een onafhankelijke IT-auditor), tenminste jaarlijks een interne audit plaatsvindt. Informatiebeleid Er is minimaal aandacht gegeven aan (de doorontwikkeling van) het beleid. De focus lag op de continuïteit van de dag dagelijkse werkzaamheden. Communicatie In 2022 is de focus gelegd op het communicatief vaardiger maken van de interne organisatie; één van de speerpunten uit de visie op communicatie 2018-2023. Met de introductie van de interne Direct Duidelijk campagne begin van het jaar, worden medewerkers opgeleid in begrijpelijk schrijven. Hiervoor worden trainingen aangeboden, wordt gewerkt aan bewustwording via intranet en worden samen met taakveld communicatie de meest voorkomende teksten beetje bij beetje onder handen genomen. Daarnaast is er een testpanel aan inwoners samengesteld om de inspanningen te meten en te voorzien van feedback.
Daarnaast is met het vrijkomen van een vacature voor communicatieadviseur, de regie op communicatie anders ingericht. Ieder team heeft nu een vast aanspreekpunt. Waarbij tevens wordt ingezet op het versterken van de samenwerking met de afdeling dienstverlening door hier een eigen adviseur op in te zetten. Met de oorlog in Oekraïne en de vluchtelingencrisis in eigen land, bleef ook in 2022 crisiscommunicatie een belangrijk onderdeel van de werkzaamheden. Tot slot zijn in 2022 de voorbereidingen gestart voor de visie op communicatie 2023-2027. Zo is de visieperiode 2018-2022 analytisch diepgaand geëvalueerd, hebben interviews plaatsgevonden met alle leidinggevend en is ook bij management, college en raad input opgehaald ten behoeve van het herijken van de visie en de totstandkoming van een uitvoeringsagenda voor de komende jaren.
50
Verlofsparen Medewerkers kunnen vanaf 1 januari 2022 deelnemen aan verlofsparen. Bovenwettelijke verlof, overwerkvergoeding, gekochte bovenwettelijke uren, verlofuren uit onregelmatig werken en beschikbaarheidsdienst kunnen nu in één keer door medewerkers worden omgezet in spaarverlof. Met dit verlofsparen kunnen medewerkers passend bij hun levensfase deze uren inzetten op een manier die aansluit bij hun persoonlijke levens- en carrièreplanning. Aangezien er bij verlofsparen sprake is van arbeidskosten gerelateerde verplichtingen die een niet voorspelbare opbouw en daarmee ook een onvoorspelbare afbouw kennen, moet hier een voorziening voor gevormd worden. Deze gespaarde uren verjaren niet. In 2022 is voor een bedrag van ruim € 25.000 door medewerkers aan uren gespaard. Dit bedrag is dan ook per 31 december 2022 toegevoegd aan de voorziening verlofsparen
Belastingen (x € 1.000)
Werkelijk Begroting na Primaire wijziging begroting 2022 2022 2022
OZB niet-woningen
2.004
1.988
2.000
OZB woningen
3.879
3.822
3.822
54
9
60
5.938
5.819
5.882
Belastingen overig Totaal Dit subtaakveld betreft de belastingen OZB en hondenbelasting.
BSGW In de rapportage over het 4e kwartaal van 2022 van BsGW wordt melding gemaakt van een verwacht positief resultaat over het boekjaar 2022 van € 623.000 en heeft geleid tot een lagere bijdrage per deelnemer in dat jaar. Dit resultaat wordt veroorzaakt door: - Extra lasten Covid kosten -/- € 107.000; - Voordeel als gevolg van minder WOZ-bezwaren dan verwacht € 578.000; - Extra lasten als gevolg van CAO/Inflatie -/- € 346.000; - Minder lasten in de reguliere bedrijfsvoering met name door het niet kunnen invullen van de openstaande (structurele) vacatures, € 498.000;
Treasury Saldo financieringsfunctie Dit betreft voornamelijk het saldo van de rente over de eigen financieringsmiddelen en het saldo van de toegerekende rente aan de producten van de programma's. Werkelijk Begroting na Primaire wijziging begroting (x € 1.000) 2022 2022 2022 Saldo financieringsfunctie
17
6
0
Totaal
17
6
0
Opbrengst uit beleggingen De gemeente heeft aandelen in vennootschappen. Door enkele vennootschappen wordt dividend uitgekeerd. In onderstaand overzicht is een specificatie van de belangrijkste baten (dividend) en lasten van de aandelen opgenomen. Werkelijk Begroting na Primaire wijziging begroting
51
(x € 1.000)
Dividend Enexis, Attero en B.N.G. Financieringslasten Totaal
2022
2022
2022
350
350
265
-9
-9
-9
341
341
257
Rente De aandelen van de beleggingen zijn als activa op de balans opgenomen. Van activa worden rentelasten aan de exploitatie doorberekend. Enexis In 2022 is een bedrag van circa € 306.000 dividend ontvangen voor de aandelen van Enexis (€ 0,66 per aandeel). Dit betreft een dividenduitkering vanuit de resultaatbestemming 2021 van Enexis. BNG In 2022 is van de BNG een bedrag voor dividend ontvangen van circa € 44.000 (€ 2,28 per aandeel). Dit betreft een dividenduitkering vanuit de resultaatbestemming 2021 van de BNG.
Algemene uitkering Het gemeentefonds is een fonds op de rijksbegroting waaruit de gemeenten jaarlijks een algemene uitkering ontvangen. Van verschillende ministeries krijgen gemeenten ook specifieke uitkeringen om specifieke taken te vervullen. Denk hierbij aan de middelen voor het verstrekken van bijstandsuitkeringen die van het ministerie van sociale zaken en werkgelegenheid worden ontvangen. In de besteding van de algemene uitkering is de gemeente vrij, er staan echter wel wettelijke taken tegenover. Over de besteding hoeft geen verantwoording aan het rijk te worden afgelegd. De gegevens die in deze jaarrekening zijn opgenomen ten aanzien van het gemeentefonds zijn in onderstaande tabel weergegeven:
(* € 1.000) Algemene uitkering IU Participatie IU Wet inburgering IU Voogdij 18 plus DU Meerkostenregeling Oekraine DU Compensatieregeling Voogdij/18+ DU Leerlingenvervoer Oekraine DU VTH provinciale taken DU voorschoolse voorziening peuters DU Armoedebestrijding kinderen DU Brede school combinatiefuncties DU Gezond in de stad DU Maatschappelijke begeleiding DU Centrale stemopneming DU Versterking omgevingsveiligheid DU Extra capaciteit BOA DU Uitvoeringskosten klimaatakkoord DU Invoeringskosten omgevingswet
Werkelijk 2022 42.563 2.832 93 494 19 0 22 149 32 70 106 25 50 10 7 33 203 217
Begroting na wijziging 2022 42.491 2.832 93 494 0 517 17 149 32 70 106 13 50 10 7 33 203 217
Primaire begroting 2022 35.401 2.782 86 476 0 0 0 149 32 70 106 0 0 0 7 0 0 0
52
DU Extra kosten verkiezingen DU Wet kwaliteitsborging Bouw DU Einde lening inburgeringsplichtig DU Inkomstenderving gemeenten DU Versterken Sociale basis Algemene uitkering voorgaande jaren Totaal
55 36 3 144 22 38 47.224
55 36 3 144 0 -34 47.538
0 0 0 0 0 0 39.109
In bovenstaande tabel is zichtbaar dat een groot verschil is ontstaan tussen de primaire begroting en de realisatie 2022. Hier is een verschil zichtbaar van 8,1 miljoen. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door de extra middelen van jeugd (2,1 miljoen), energietoeslag (1,6 miljoen) diverse overige taakmutaties (bijvoorbeeld middelen voor duurzaamheid en de omgevingswet) en het forse accres (2,5 miljoen). Er zijn in 2022 wel stelposten vrijgevallen naar aanleiding van deze extra middelen. er was namelijk een stelpost voor de extra middelen jeugd en de onderuitputting BCF. Tezamen een stelpost van circa 2,2 miljoen. Ook het gemeentefonds heeft in 2022 effecten ervaren van corona. In totaal is er in 2022 voor een bedrag van € 276.000 ontvangen in de algemene uitkering voor coronacompensatieregelingen. Deze middelen zijn toegevoegd aan de corona-reserve. Er was in de bijgestelde begroting rekening mee gehouden dat de compensatieregeling Voogdij/18+ uitgekeerd zou worden in 2022. Echter heeft het ministerie deze regeling niet tijdig kunnen afronden. Dit heeft als effect dat de middelen van circa € 517.000 niet uitgekeerd zijn geworden in 2022, maar in 2023 verwerkt worden. Hierdoor is er ook een negatieve afwijking ontstaan tussen begroting na wijziging 2022 en realisatie 2022.
Overige baten en lasten Stelposten
(x € 1.000)
Werkelijk Begroting na Primaire wijziging begroting 2022 2022 2022
Stelpost loonstijgingen
0
-10
-317
Stelpost participatiebedrijf
0
0
37
Stelpost bezuinigingen accommodaties
0
0
14
Stelpost herbezetting OR
0
-10
-33
Stelpost flexibele beloning
0
-1
-28
Stelpost ziek en piekpot
0
-27
-312
Stelpost taxaties verzekerde objecten
0
0
-10
Onderuitputting kapitaallasten
0
0
50
Stelpost verkoop verlof
0
0
-40
-48
-639
Totaal
53
Onvoorzien Werkelijk Begroting na Primaire wijziging begroting 2022 2022 2022
(x € 1.000)
Onvoorziene uitgaven
0
0
-25
Totaal
-25
Mutaties reserves
Binnen dit taakveld zijn alle reserves opgenomen. Voor een verder overzicht verwijzen wij naar de jaarrekening, toelichting op de balans, onderdeel Eigen Vermogen.
Algemene dekkingsmiddelen In de algemene dekkingsmiddelen zijn de baten en lasten opgenomen die niet specifiek tot een programma behoren. De algemene dekkingsmiddelen betreffen vooral de OZB en de uitkeringen uit het gemeentefonds. Deze middelen kennen wettelijk geen vooraf bepaald bestedingsdoel en zijn daarmee vrij aanwendbaar. In de praktijk worden de middelen die voor een bepaald doel aan het gemeentefonds worden toegevoegd of onttrokken wel gekoppeld aan de betreffende programma's. De niet vrij aanwendbare heffingen, zoals het rioolrecht, afvalstoffenheffing en de ontvangsten van specifieke uitkeringen zijn als baten opgenomen in de betreffende programma's. Werkelijk Begroting na wijziging
2022
(x € 1.000)
Lasten Baten Saldo financieringsfunctie Dividend
2022
Saldo
Lasten Baten
2022 Saldo
Lasten Baten
Saldo
59
76
17
66
72
6
74
74
9
350
341
9
350
341
9
265
257
594
594
48
598
549
639
469
-170
47.224
47.224
6.097
5.938
Overige algemene dekkingsmiddelen Algemene uitkeringen Lokale heffingen
Primaire begroting
159
47.538 47.538 212
6.031
5.819
40.956 40.956 176
6.058
5.882
Totaal algemene dekkingsmiddelen
Saldo financieringsfunctie Dit betreft voornamelijk het saldo van de rente over de eigen financieringsmiddelen en het saldo van de toegerekende rente aan de producten van de programma's. Dividend De gemeente heeft aandelen in vennootschappen. Door enkele vennootschappen wordt dividend uitgekeerd. Overige algemene dekkingsmiddelen Dit betreft de bespaarde rente en algemene stelposten.
54
Algemene uitkering In de algemene uitkering zijn de uitkeringen uit het gemeentefonds opgenomen die geen vooraf bepaald bestedingsdoel hebben. Lokale heffingen In de lokale heffingen zijn onder andere opgenomen de baten OZB en hondenbelasting. Relatie verbonden partij met realisatie programma Verbonden partij BsGW
Samenwerkingsvorm GR
Wat is de bijdrage aan dit programma? Het een zo groot mogelijk maatschappelijk rendement halen uit samenwerking tussen lokale overheden op gebied van belastingheffing en inning.
BNG
Privaat
Het genereren van extra inkomsten voor de gemeente uit eventueel verkregen dividend.
Enexis Holding
Privaat
Het genereren van extra inkomsten voor de gemeente uit eventueel verkregen dividend.
Wat heeft het gekost ? Baten en lasten
(x € 1.000)
Werkelijk Begroting na Primaire wijziging begroting 2022 2022 2022
Lasten
15.992
16.577
12.351
Baten
57.671
57.366
48.261
Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten
41.679
40.789
35.910
Toevoeging reserves
2.776
2.577
144
Onttrekking reserves
4.089
4.844
2.355
42.993
43.056
38.121
Gerealiseerd resultaat
55
Paragrafen Lokale heffingen Lokale heffingen Het pakket van de gemeentelijke belastingen en heffingen bestaat in Stein uit een zestal heffingen. Deze worden gelegitimeerd door verordeningen die de raad elk jaar vaststelt. De lokale heffingen worden ingedeeld in twee categorieën: • Belastingen: Deze worden door de overheid dwangmatig opgelegd. Voor de belastingbetaler staat hier geen individuele aanwijsbare prestatie tegenover. Belastingplichtigen hebben feitelijk geen keuzemogelijkheid. • Heffingen: Dit zijn betalingen aan de overheid voor een door de overheid individueel geleverde specifieke overheidsprestatie. De heffingen zijn gebaseerd op het profijtbeginsel. Iemand die van de overheid profiteert, betaalt hiervoor een bijdrage. De lokale heffingen vormen een belangrijk onderdeel van de inkomsten van de gemeente. De gemeente Stein kent de volgende niet bestedingsgebonden heffingen. Werkelijk Begroting na Primaire wijziging begroting (x € 1.000) 2022 2022 2022 Toeristenbelasting
171
178
169
2.728
2.706
2.826
OZB-gebruikers
12
0
0
OZB woningen
3.871
3.822
3.822
OZB niet woningen
1.992
1.988
2.000
Leges
685
719
657
Hondenbelasting
213
221
236
Afvalstoffenheffing
3.288
3.279
3.279
12.961
12.913
12.989
Rioolheffing
Totaal
Algemeen Waarom wordt belasting geheven? Een gemeente genereert geen winst zoals een private onderneming. De lasten die de gemeente jaarlijks maakt voor het lokaal bestuur en het onderhouden en in stand houden van wegen, riolering, scholen, openbaar groen etc. worden voor een groot gedeelte gedekt uit de van het Rijk ontvangen algemene uitkering. Omdat de algemene uitkering niet de volledige uitgaven dekt, moet de gemeente zelf ook baten genereren. Dit gebeurt door het heffen van belastingen en (privaatrechtelijke) heffingen. Verschil algemene heffingen en specifieke heffingen: Bepaalde belastingen/heffingen mogen alleen worden opgelegd als kosten worden gemaakt voor dit doel. Zo mag bijvoorbeeld de opbrengst van de afvalstoffenheffingen niet hoger zijn dan de kosten die hiervoor worden gemaakt. Er zijn ook belastingen/ heffingen die een algemeen karakter hebben. Deze zijn wat hoogte en besteding betreft niet voor een specifiek doel bestemd, maar dienen ter dekking van algemene uitgaven. De heffingen van de gemeente Stein zijn: • Onroerende Zaak Belastingen (OZB) • Afvalstoffenheffingen
56
• • • •
Rioolheffingen Hondenbelasting Toeristenbelasting Leges
Totstandkoming van de tarieven: Jaarlijks worden bij het vaststellen van de begroting ook de opbrengsten voor de belastingen/heffingen en retributies door de gemeenteraad vastgesteld. In de raad van 4 november 2021 is, na vaststelling van de programmabegroting 2022, per belasting/heffing een aparte verordening vastgesteld met daarin opgenomen het doel, de grondslag en de definitieve tarieven 2022 van de belasting/heffing. Belastingbeleid: Op 18 maart 2021 is het Belastingbeleidsplan door uw raad vastgesteld. In dit plan is het belastingbeleid voor de komende jaren beschreven. Voor de rioolheffing geldt het principe van 100% kostendekkendheid. Dat betekent dat de opbrengst van de rioolheffing voldoende moet zijn om de kosten die gemaakt worden voor de instandhouding en verbetering van het watersysteem te borgen. Schommelingen in de rioolheffing worden opgevangen middels de daartoe gevormde (egalisatie)voorziening. Voor de afvalstoffenheffing geldt hetzelfde kader van kostendekkendheid. Bij deze heffing kan de ingestelde egalisatiereserve ingezet worden om schommelingen in de tarieven tegen te gaan. Uitgangspunt bij zowel de rioolheffing als de afvalstoffenheffing is dat niet uitgegeven middelen middels de voorziening respectievelijk egalisatiereserve ingezet worden om tariefstijgingen te dempen.
Daarnaast wordt bij voortduring kritisch gekeken naar de uitgaven om daarmee de lasten voor inwoners en bedrijven te beperken.
Onroerende zaakbelasting OZB
(x € 1.000)
Werkelijk Begroting na Primaire wijziging begroting 2022 2022 2022
O.Z.B. eigenaar woningen
3.871
3.822
3.822
O.Z.B. eigenaar woningen
8
0
0
O.Z.B. gebruiker niet woningen
841
846
846
O.Z.B. eigenaar niet woningen
1.151
1.142
1.154
O.Z.B. eigenaar niet woningen
12
0
0
5.883
5.810
5.822
Totaal
Doel van de belasting/heffing: De opbrengst van de Onroerende zaakbelasting (OZB) is een algemeen dekkingsmiddel. Tegenover deze belastingopbrengsten staan geen specifieke uitgaven. Wie is belastingplichtig? De OZB wordt geheven van: • de eigenaren van alle woningen en • de eigenaren en gebruikers van niet-woningen (bedrijven, scholen, trafo’s etc.) binnen de gemeentegrenzen. Grondslag van de heffing: De grondslag voor de heffing is de WOZ-waarde. Dit is de waarde volgens de Wet Onroerende Zaken. De tarieven voor de OZB zijn mede afhankelijk van de getaxeerde WOZ-waarden.
57
Overige informatie: Er bestaat een relatie tussen de OZB en de algemene uitkering uit het gemeentefonds. De algemene uitkering wordt over de gemeenten verdeeld met behulp van verdeelmaatstaven die verschillen in kosten weerspiegelen, maar ook verschillen in belastingcapaciteit. Voor de belastingcapaciteit wordt een afgeleide van de waarde van onroerende zaken gebruikt. Gemeenten die binnen hun grenzen veel hoog gewaardeerd onroerend goed hebben, ontvangen een lagere uitkering dan soortgelijke gemeenten met minder waardevol onroerend goed. Van de waarde van woningen wordt met 80% rekening gehouden en van de waarde van niet-woningen 70%. Hierop wordt het zogenaamde rekentarief toegepast. Dit rekentarief is globaal afgeleid van het gemiddelde OZB-tarief. Het OZB-tarief dat de gemeente hanteert, is niet relevant voor deze aftrekpost bij de algemene uitkering. Relatie met programma's: Omdat de onroerende zaakbelasting een algemeen dekkingsmiddel is worden de opbrengsten van deze heffing verantwoord op het programma Bestuur en Ondersteuning en algemene dekkingsmiddelen.
Afvalstoffenheffing Doel van de belasting/heffing: De opbrengsten van deze heffingen worden benut voor het dekken van de kosten voor het ophalen, verwijderen en verwerken van huishoudelijke afvalstoffen en de kosten voor heffing en invordering. Wie is belastingplichtig? De gebruiker van een perceel waar huishoudelijke afvalstoffen kunnen ontstaan, is belastingplichtig. Dit kan een woning zijn, maar ook bijvoorbeeld een vakantiehuis naast een woonhuis. Grondslag van de heffingen Voor de afvalstoffenheffingen worden hoofdzakelijk tarieven per kilo aangeboden afval, per lediging afvalbak en een vastrecht gehanteerd. Verdeling van de kosten De gemeente heeft een wettelijk inzamelplicht voor het afval van huishoudens. Het totale saldo van baten en lasten voor het uitvoeren van deze inzamelplicht bedroegen in 2022 € 3.058.000. Om deze kosten transparant te maken, zijn de kosten naar taakveld uitgesplitst. Uit onderstaande overzicht blijkt dat het grootste deel van de gemeentelijke kosten zijn verantwoord op het taakveld afval (€ 2.780.000). Deze kosten bestaan vooral uit het daadwerkelijk inzamelen en verwerken van het huishoudelijke afval inclusief het scheiden van afval en het recyclen. Ook de kosten voor de heffing en invordering van de afvalstoffenheffingen worden binnen dit taakveld verantwoord. Denk hierbij aan het versturen van juiste aanslagen aan de juiste personen.
In 2022 is € 219.000 uitgegeven aan taken die onder het taakveld verkeer en wegen vallen. Zo draagt het schoonmaken en het schoonhouden van de wegen bij aan een afvalvrije openbare ruimte. Daarnaast is € 406.000 toegerekend van het taakveld overhead. Dit zijn kosten die worden gemaakt voor de stur0ing en ondersteuning van medewerkers in brede zin. De compensabele BTW bedroeg € 435.000 en is, conform de BBV-wetgeving, eveneens aan het afval toegerekend. Herkomst middelen Gemeenten mogen op grond van artikel 15.33 van de Wet Milieubeheer voor de inzameling van het afval van huishoudens een afvalstoffenheffing invoeren. In 2022 was de opbrengst van de afvalstoffenheffing € 3.286.000. Zetten we deze opbrengst af tegen de totale kosten, groot € 3.058.000 dan betekent dit we in 2022 en positief saldo van € 227.000 op het afvalcompartiment hebben gerealiseerd. Omdat de opbrengst van de afvalstoffenheffing maximaal 100% kostendekkend mag zijn wordt dit overschot toegevoegd aan de daartoe bestemmende
58
egalisatiereserve. Hierdoor kan het overschot in de komende jaren ingezet worden voor het dempen van de tarieven van de afvalstoffenheffing. Relatie met programma's: De opbrengsten van de afvalstoffenheffing worden verantwoord op het programma Volksgezondheid en Milieu. De kosten die in de heffing worden meegenomen worden verantwoord op het programma volksgezondheid en milieu en het programma verkeer vervoer en water.
Berekening van kostendekkendheid van de afvalstoffenheffing 2022 bedragen x € 1.000 lasten taakvelden 2.1 wegen en vervoer
219
7.3 afval
2.780
totaal lasten taakvelden
2.999
baten taakvelden 7.3 afval
782
totaal baten taakvelden
782
netto lasten taakvelden
2.217
toe te rekenen lasten: overhead
406
compensabele BTW
435
totale netto lasten
3.058
baten opbrengst heffingen storting in egalisatiereserve totaal baten
kostendekking:
3.286 -227 3.059
100%
Rioolheffing Doel van de belasting/heffing: De opbrengst van deze heffingen wordt benut voor het dekken van de kosten van afval-, hemel- en grondwater (inclusief rioleringen).
59
Wie is belastingplichtig? De belasting wordt geheven: • van degene die bij het begin van het belastingjaar het genot heeft krachtens eigendom, bezit of beperkt recht het genot heeft van een perceel dat direct of indirect is aangesloten op de gemeentelijke riolering, verder te noemen: eigenarendeel; en • van de gebruiker van een perceel van waaruit water direct of indirect op de gemeentelijke riolering wordt afgevoerd dan wel dat belang heeft bij nakoming van de gemeentelijke waterzorgplichten, verder te noemen: gebruikersdeel. Grondslag van de heffing: Stein baseert zich op het eigendomsrecht. Per perceel wordt een vast bedrag opgelegd. Daarnaast worden de verbruikers aangeslagen op basis van het watergebruik. Verdeling van de kosten: De gemeente is wettelijk verplicht haar zorgplichten voor afval-, hemel- en grondwater na te komen. De totale kosten voor het uitvoeren van deze zorgplichten bedroegen in 2022 € 2.721.000. Om deze kosten transparant te maken, zijn de kosten naar taakveld uitgesplitst. Het merendeel van de gemeentelijke kosten worden verantwoord op het taakveld riolering. In 2022 was dit € 1.961.000. Deze kosten bestaan vooral uit kosten voor het nakomen van de gemeentelijke watertaken op het gebied van afvalwater, hemelwater en grondwater, met name aanleg en onderhoud van rioleringen en de kosten voor heffen en invorderen van de rioolheffingen.
In 2022 is € 112.000 uitgeven aan straatreiniging, een kostenpost die onder het taakveld verkeer en wegen valt. Dit voorkomt overbelasting van het rioolstelsel bij piekbelasting. Verder is in 2022 een bedrag van € 296.000 toegerekend voor overhead. Dit zijn kosten voor de sturing en ondersteuning van medewerkers in brede zin. De compensabele BTW bedroeg € 352.000 en is, conform de BBVwetgeving, eveneens aan het riool toegerekend. Herkomst middelen: Gemeenten mogen op grond van artikel 228a van de Gemeentewet een rioolheffingen invoeren. Deze mag maximaal kostendekkend zijn. In 2022 was de opbrengst van de rioolheffing € 2.728.000. Om 100% kostendekking te realiseren is een bedrag van € 7.347 toegevoegd aan de rioolvoorziening. Bij de berekening van de tarieven 2022 is rekening gehouden met het uitgangspunt uit het coalitieakkoord 'Kansrijk besturen' dat niet uitgegeven middelen binnen het rioolcompartiment middels de voorziening ingezet worden om toekomstige tariefstijgingen te dempen. Hiervoor is in de begroting 2022 een beschikking over de rioolvoorziening opgenomen van € 120.000. Bij het opmaken van de jaarrekening is gebleken, dat om 100% kostendekking te bewerkstelligen een toevoeging van € 7.347 nodig is. Het verschil wordt veroorzaakt doordat de in 2022 gerealiseerde kosten voor de zorgplichten voor afval-, hemel en grondwater lager zijn dan begroot.
Op 4 november 2021 zijn de verordening Rioolrecht 2022 en de definitieve tarieven voor 2022 vastgesteld. Relatie met programma's De opbrengsten van de rioolheffing worden verantwoord op het programma Volksgezondheid en Milieu. De kosten die in de heffing worden meegenomen worden verantwoord op het programma volksgezondheid en milieu en het programma verkeer vervoer en water.
Berekening van kostendekkendheid van de rioolheffing 2022 bedragen x € 1.000 lasten taakvelden
60
2.1 wegen en vervoer
112
7.2 riolering
1.961
totaal lasten taakvelden
2.073
netto lasten taakvelden
2.073
toe te rekenen lasten: overhead
296
compensabele BTW
352
totale lasten
2.721
baten beschikking over voorziening
-7
opbrengst heffingen
2.728
totale baten
2.721
kostendekking:
100%
Hondenbelasting Doel van de belasting/heffing: De opbrengst van de hondenbelasting is een algemeen dekkingsmiddel. Tegenover deze opbrengsten staan geen specifieke uitgaven. Omdat de hondenbelasting een algemeen dekkingsmiddel is worden de opbrengsten van deze heffing verantwoord op het programma Bestuur en Ondersteuning, taakveld algemene dekkingsmiddelen. Wie is belastingplichtig? Deze belasting wordt geheven van de binnen de gemeente wonende houder van één of meerdere honden. Grondslag van de heffing: De heffing heeft een fiscaal karakter en is gebaseerd op het aantal honden dat door een belastingplichtige wordt gehouden. Tarieven 2022: 1e en volgende hond Kennel
€ 91,55 (was € 90,20 in 2021) € 379,60 (was € 374,00 in 2021)
Relatie met programma's: Omdat de hondenbelasting een algemeen dekkingsmiddel is worden de opbrengsten van deze heffing verantwoord op het programma Bestuur en ondersteuning en algemene dekkingsmiddelen.
61
In de raadsvergadering van 10 november 2022, is naar aanleiding van een amendement, besloten om de hondenbelasting af te schaffen met ingang van 2023. Werkelijk Begroting na Primaire wijziging begroting (x € 1.000) 2022 2022 2022 Hondenbelasting
213
221
236
Totaal
213
221
236
Toeristenbelasting Doel van de belasting/heffing: De opbrengst van deze belasting is een algemeen dekkingsmiddel. Een deel van de opbrengst wordt aangewend voor de revitalisering van het toerisme en de recreatie. Wie is belastingplichtig? Belastingplichtige is die persoon die verblijft (overnacht) in de gemeente Stein zonder in het bevolkingsregister van deze gemeente te zijn opgenomen. Grondslag van de heffing: Per persoon wordt per overnachting een bedrag geheven. Tarieven 2022: Tarief per overnachting: € 1,99 (was € 1,96 in 2021) De verordening op de toeristenbelasting is zodanig aangepast dat kleinschalige recreatie (kamperen bij de boer tot € 10,00 per persoon per nacht) onder de uitsluitingsgronden valt. Overige informatie: De toeristenbelasting wordt per kwartaal, op aangifte, achteraf opgelegd. Relatie met programma's: De baten van de toeristenbelasting worden verantwoord op het programma Economie. Werkelijk Begroting na Primaire wijziging begroting (x € 1.000) 2022 2022 2022 Toeristenbelasting
171
178
169
Totaal
171
178
169
Kwijtscheldingen Stein hanteert de zogenaamde 100% norm voor de kwijtschelding van gemeentelijke heffingen. Of een belastingplichtige in aanmerking komt voor kwijtschelding wordt beoordeeld aan de hand van een inkomens- en/of vermogenstoets. Bij deze toets wordt met de kosten van bestaan volgens de bijstandsnorm voor 100% rekening gehouden. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van de Leidraad Invorderingswet 1990. Kwijtschelding wordt alleen verleend indien het een aanslag betreft voor onroerende zaakbelastingen, rioolheffingen, vastrecht van de afvalstoffenheffingen en hondenbelasting voor de 1e hond.
Leges Voor de legesverordening is kostendekkendheid nagestreefd. Doel van de belasting/heffing
62
Het heffen van leges vindt plaats als vergoeding voor geleverde diensten. Wie is belastingplichtig? Leges worden geheven van de aanvrager van de dienst. Grondslag van de heffing De grondslag is divers en afgestemd op de gevraagde dienstverlening. Tarieven De hoogte van de tarieven is divers en afhankelijk van de dienst die wordt aangevraagd. Overige informatie De geraamde totale legesopbrengst mag niet hoger zijn dan de geraamde totale uitgaven. Bij het bepalen van de legestarieven wordt hier mee rekening gehouden. De legesverordening bestaat uit drie delen (zogeheten titels) die vervolgens weer zijn opgebouwd uit hoofdstukken. De kostendekkend wordt per hoofdstuk in beeld gebracht. In onderstaande tabellen is de kostendekkendheid van de leges opgenomen conform het BBV. Het bepalen van de mate van kostendekkendheid is een continu proces. Het BBV schrijft voor dat de kostendekkendheid op deze manier wordt gepresenteerd. Titel 1 – Algemene dienstverlening We streven naar 100% kostendekkendheid, maar zijn hierin beperkt door de gemaximeerde legestarieven vanuit het Rijk. Zie hieronder de mate van kostendekkendheid voor de leges burgerzaken. Titel 1 : Algemene dienstverlening
lasten
baten
kosten dekking
Burgerlijke stand
23.151
19.421
84%
Reisdocumenten
126.924
121.341
96%
Rijbewijzen
109.321
99.821
91%
Verstrekkingen uit gemeentelijke basisregistraties
35.327
32.430
92%
Kansspelen
1.931
1.019
53%
Verkeer en Vervoer
16.640
9.256
56%
Diversen
6.437
3.398
53%
319.731 286.687
90%
Totaal
Titel 2 – Dienstverlening vallend onder de fysieke leefomgeving/omgevingsvergunning Het grootste gedeelte van de kosten en opbrengsten binnen titel 2 vallen binnen het hoofdstuk van de Omgevingsvergunning. Titel 2 : kosten Dienstverlening vallend onder lasten baten dekking fysieke leefomgevings-vergunningen Omgevingsvergunningen 440.374 265.878 60% Binnen titel 2 wordt 60% van de kosten gedekt door baten. De leges in titel 2 zijn aldus minder dan 100% kostendekkend.
Titel 3 – Dienstverlening vallend onder de Europese Dienstenrichtlijn
63
Titel 3 vormt een klein gedeelte van onze legesinkomsten. Onze tarieven zijn hier niet kostendekkend, de mate van kostendekkendheid ligt rond de 60%. Titel 3 : Dienstverlening vallend onder de Europese dienstenrichtlijn Horeca Organiseren van evenementen of markten
lasten
baten
kosten dekking
9.655 14.160
5.097 7.476
53% 53%
Lokale woonlastendruk In onderstaande tabel worden de gemiddelde woonlasten 2022 van een eigenaar/gebruiker en een huurder in Stein vergeleken met de gemeenten van Limburg. De cijfers zijn afkomstig uit het Belastingoverzicht 2022 van de provincie Limburg. Lastendruk Stein
OZB 334
Aanslag eigenaar en gebruiker afval riool totaal 298 218 850
Aanslag huurder 369
Per regio Maastricht-Heuvelland Midden-Limburg
344 301
332 274
245 233
921 808
420 350
Noord-Limburg Parkstad
360 331
254 292
200 228
814 851
337 412
Westelijke Mijnstreek Limburg
391 341
286 286
211 224
888 851
299 369
0 - 10.000 10.001 - 20.000
494 376
224 269
133 251
851 896
224 372
20.001 - 50.000 >= 50.001
325 342
260 312
258 190
843 844
341 392
Per inwonersklasse
Om een inschatting te geven waar Stein staat wat betreft de lastendruk eigenaar en gebruiker, en de lastendruk huurder zijn in onderstaande tabellen de gemiddelde aanslagen, de gemeenten met de hoogste en de laagste aanslagen en de aanslagbedragen van Stein opgenomen. Bij Stein is de positie aangegeven op de ranglijst van gemeenten van Limburg. Lastendruk eigenaar/gebruiker
Positie
Aanslag
Limburg
gemiddeld
851
Meerssen
hoogste
1.168
Stein
16e van 31
847
Beesel
laagste
743
Lastendruk huurder
Positie
Aanslag
Limburg
gemiddeld
369
Voerendaal
hoogste
560
Stein
15e van 31
369
Beesel
laagste
206
64
Weerstandsvermogen en risicobeheersing Aanleiding en achtergrond De Gemeente Stein acht het wenselijk om risico's die van invloed zijn op de bedrijfsvoering beheersbaar te maken. Door inzicht in de risico's wordt de organisatie in staat gesteld om op verantwoorde wijze besluiten te nemen. Om inzicht in de risico’s van de gemeente te kunnen verkrijgen is er een risico-inventarisatie uitgevoerd. Hieronder wordt verslag gedaan van de resultaten van de risico-inventarisatie. Op basis van de geïnventariseerde risico’s is tevens het weerstandsvermogen berekend.
Risicoprofiel Om de risico's van Gemeente Stein in kaart te brengen wordt elkaar jaar bij de begroting en jaarrekening een risicoprofiel opgesteld. Bij het opstellen van dit risicoprofiel worden de verschillende risico's binnen de organisatie in beeld gebracht. Dit zijn zowel grote als kleine risico’s, risico’s met interne of externe oorzaak, operationeel dan wel strategisch van aard. Risico
Gevolgen
Instellingen waarvoor de gemeente garant staat kunnen hun verplichtingen niet nakomen.
Financieel 10% Aflossingsverplichting voor de gemeente
Kans
Financieel gevolg max. €
5.000.000
Datalek, verlies smartphone, phising Financieel mail, geen beveiligde wifi.
30%
max. € 10.000.000
Niet controleren van alle toezichttaken.
Financieel - fin. aansprakelijkheid
10%
max. €
1.000.000
Niet doorgaan van het groene net.
Financieel
10%
max. €
190.000
50%
max. €
150.000
De VNG heeft een structurele effectentool ontwikkeld om inzicht te krijgen in de kosten van de omgevingswet. Op basis van het invullen van de huidige tool worden de kosten geschat op maximaal € 150.000.
Fiscale risico’s. De gemeente Stein wordt - mede door veranderingen in wet- en regelgeving - geconfronteerd met een aantal risico’s/onzekerheden op fiscaal gebied, waaronder bijvoorbeeld Btw sport. Juridische risico’s Onze gemeente loopt juridische risico’s in zijn algemeenheid, aangezien gemeenten besluiten neemt waartegen bezwaar en beroep kan worden ingesteld. Financiële risico’s Niet alleen binnen grondexploitaties is met betrekking tot de prijsstijgingen meerjarig gerekend met het door het Centraal Planbureau gepubliceerde ‘Nationale consumentenprijsindex’ 2023-2025 in het Centraal Economisch Plan maart 2022. De meicirculaire houdt ook rekening met dit indexcijfer. Echter de omstandigheden waaronder die voor gebiedsontwikkeling is op dit moment erg turbulent. Grond-, Weg, en Waterbouwkosten en plankosten blijven stijgen, deze ontwikkelingen zetten nagenoeg het totale uitgaven patroon inclusief grondexploitaties onder druk. Totaal alle risico’s
€ 16.340.000
65
Benodigde weerstandscapaciteit Op basis van deze risico's is een risicosimulatie (Montecarlo simulatie) uitgevoerd. De risicosimulatie wordt toegepast omdat het reserveren van het maximale bedrag (€ 16.340.000) ongewenst is. De risico's zullen immers niet allemaal tegelijk en in hun maximale omvang optreden. Uit de risico simulatie blijkt dat bij een zekerheidspercentage van 90% risico's kunnen worden afgedekt met een bedrag van € 3.281.000. De kans is een inschatting dat een risico ook daadwerkelijk zal plaatsvinden. Deze aanname wordt vervolgens geclusterd waarbij een kans tot 10% wordt aangemerkt als zeer klein, de kans tot 30% als klein, tot 50% als middel, tot 70% als groot en alles daarboven tot zeer groot. Op basis van de ingevoerde risico's is een risicosimulatie uitgevoerd. Er zijn weinig wijzigingen ten opzichte van de jaarrekening 2021. De risicosimulatie wordt toegepast omdat het reserveren van het maximale bedrag ongewenst is. De risico's zullen immers niet allemaal tegelijk en in hun maximale omvang optreden. Uit de risico simulatie blijkt dat bij een zekerheidspercentage van 90% risico's kunnen worden afgedekt met een bedrag van € 3.281.000.
Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit de financiële middelen en de mogelijkheden waarover onze gemeente beschikt om risico’s van financiële aard (niet-begrote kosten), die zich onverwacht voordoen en die van substantiële aard zijn, te kunnen dekken. Dit kunnen zowel incidentele als structurele middelen zijn. Op grond van de vereisten van het BBV heeft de gemeente Stein ervoor gekozen om onze weerstandscapaciteit uit de elementen algemene reserve en de post onvoorzien te vormen. Weerstand Algemene reserve (vrij besteedbaar) Post onvoorzien Totale weerstandscapaciteit
Startcapaciteit € 15.268.000 € 0 € 15.268.000
Relatie benodigde en beschikbare weerstandscapaciteit Om te bepalen of het weerstandsvermogen toereikend is, is de relatie gelegd tussen beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit. De benodigde weerstandscapaciteit die uit de risicosimulatie voortvloeit is afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst van die berekening vormt het hieronder geschetste weerstandsvermogen.
Ratio weerstandsvermogen =
Beschikbare weerstandscapaciteit -------------------------------------- = Benodigde weerstandscapaciteit
€ 15.268.000 --------------- = 4,65 € 3.281.000
Onderstaande normtabel is ontwikkeld in samenwerking met de Universiteit Twente. Het biedt een waardering van het berekende ratio. Waarderingscijfer A B C D E F
Ratio >2.0 1.4-2.0 1.0-1.4 0.8-1.0 0.6-0.8 <0.6
Betekenis uitstekend ruim voldoende voldoende matig onvoldoende ruim onvoldoende
66
Het ratio van de Gemeente Stein valt in klasse A. Dit duidt op een uitstekend weerstandsvermogen.
Financiële kengetallen In deze paragraaf zijn een aantal kengetallen opgenomen. Deze kengetallen maken inzichtelijk(er) over hoeveel (financiële) ruimte de gemeente beschikt om structurele en incidentele lasten te kunnen dekken of opvangen. Ze geven zodoende inzicht in de financiële weerbaar- en wendbaarheid. Bij de toelichting hebben we aandacht voor toekomstige ontwikkelingen, leggen we, indien mogelijk, een relatie met de verschillende programma's en beoordelen wij de kengetallen. Indicator Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte Grondexploitatie Belastingcapaciteit: woonlasten meerpersoonshuishoudens
rekening 2022 80% 76%
begroting 2023 106% 102%
begroting 2024 121% 118%
begroting 2025 122% 119%
begroting 2026 136% 133%
27% 7,8% 2,4% 103%
20% 1,4% -0,7% 103%
20% 4,5% 0,0% 103%
23% 6,7% 0,0% 103%
22% 2,0% 0,0% 103%
Onderverdeling voor de beoordeling Om een beeld te geven hoe de financiële positie van de gemeente Stein zich ontwikkelt, is gebruik gemaakt van een onderverdeling naar drie categorieën. Dit zijn: groen (goed/weinig risico), oranje (voldoende/voorzichtigheid geboden) en rood (onvoldoende/veel risico). In onderstaande tabel de standaard percentages die daarvoor gebruikt worden. Deze percentages zijn gebaseerd op algemene normwaarden (worden onder andere gebruikt door de Provincie bij de publicatie van ranglijsten). Indicator
Groen (goed /weinig risico)
Rood (onvoldoende/ veel risico)
< 90% < 90%
Oranje (voldoende/ voorzichtigheid geboden) 90% t/m 130% 90% t/m 130%
Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte Grondexploitatie Belastingcapaciteit: woonlasten meerpersoonshuishoudens
> 50% > 0% < 20% < 95%
20% t/m 50% 0% 20% t/m 35% 95% t/m 105%
< 20% < 0% 0% > 105%
> 130% > 130%
Hierna volgt een analyse per kengetal. Netto schuldquote De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. Hoe lager de netto schuldquote, hoe lager de relatieve schuldenlast. De netto schuldquote stijgt door de toename van de schulden (vreemd vermogen). De ontwikkeling daarvan wordt periodiek bij de opstelling van de jaarrekening en begroting gemonitord. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
67
Er is tevens een tweede berekening van de netto schuldquote, maar nu gecorrigeerd met de door verstrekte leningen aan woningbouwcorporaties en deelnemingen. In de eerste berekening van de netto schuldquote zijn deze verstrekte leningen niet meegenomen, omdat er een risico bestaat dat de gemeente deze bedragen niet (volledig) zal kunnen terugvorderen. Solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio is de verhouding tussen eigen vermogen en totaal vermogen. Het geeft weer in hoeverre de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger de solvabiliteitsratio hoe beter de gemeente hier toe in staat is. Een solvabiliteitsratio van 20% wordt aangemerkt als voldoende. De jaarrekening 2022 laat zien dat de grens van 20% in alle jaren wordt gehaald. De ontwikkeling wordt eveneens periodiek gemonitord.
Structurele exploitatieruimte Dit cijfer helpt mee om te beoordelen welke structurele ruimte de gemeente Stein heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Een positief cijfer betekent dat het structurele deel voldoende ruimte biedt om de lasten te blijven dragen. Gegeven de reeks 2022-2026 is dat aanwezig. Grondexploitatie De boekwaarde van de voorraden grond moet worden terugverdiend bij de verkoop. Kenmerkend voor grondexploitaties is dat de looptijd meerdere jaren is. Naarmate de inkomsten verder in de toekomst liggen, brengt dit meer rentekosten en risico’s met zich mee. Een grondexploitatie van 10% of hoger wordt beschouwd als kwetsbaar, hetgeen niet het geval is. Belastingcapaciteit: woonlasten meerpersoonshuishoudens De indicator belastingcapaciteit geeft aan hoe hoog de gemiddelde woonlasten voor een gezin zijn in de gemeente Stein ten opzichte van het landelijke gemiddelde van het voorgaande jaar. We liggen hier net iets hoger dan het landelijk gemiddelde.
Gebeurtenissen na balansdatum Het corona virus, maar ook de oorlog in Oekraïne heeft financiële gevolgen gehad voor de jaarrekening 2022 en zal dat zeker ook nog hebben voor 2023 en mogelijk langer. Hoe groot de financiële impact voor de komende jaren is, is nu onmogelijk te bepalen. We monitoren onze risico's en die van onze partners voortdurend. Onze organisatie loopt geen continuïteitsrisico. We bewaken onze liquiditeitspositie goed en nemen zo nodig maatregelen om onze taken gedurende deze crisis zo goed mogelijk te blijven uitvoeren.
68
Grondbeleid Inleiding Het grondbeleid van de gemeente Stein is vastgelegd in de 'Nota grond- en vastgoedbeleid'. Het grondbeleid is geen doel op zich, maar een middel om de visie van de gemeente te realiseren. Deze visie staat in de ”Strategische toekomstvisie 2018-2022”, de “Ruimtelijke structuurvisie 2015-2025” en het coalitieakkoord.
Grondexploitaties Per 31 december 2022 zijn vier grondexploitaties in uitvoering. • Samen bouwen Meerdel te Elsloo • Poolster te Elsloo • Elckerlyc te Elsloo • Fase 1 Bramert-Noord te Urmond Bij de samenstelling van de jaarrekening 2022, januari 2023, heeft tevens de herziening van de grondexploitatiebegrotingen van bovenstaande woningbouwontwikkelingen plaatsgevonden. De financiële verwerking van deze herziening zal worden meegenomen in de Berap 2023. Voor de herziening zijn onderstaande parameters toegepast. Rente 2022: 1,21% Rente 2023-2025, cf. begroting 2023: 1,58% Inflatie 2022: 10% (was 5,2%) Inflatie 2023 3% (was 2,4%) Inflatie 2024-2025 3% (was 2,4%) Samen bouwen Meerdel ‘Samen bouwen Meerdel’ is een woningbouwontwikkeling waarbij de gemeente een ‘Samenwerkings- en realisatieovereenkomst’ is aangegaan met de CPO-vereniging CPO Meerdel en de wooncorporatie Zaam Wonen voor de realisatie van 10 koopwoningen en 5 sociale huurwoningen. In 2022 heeft de verkoop van alle 15 bouwkavels plaatsgevonden. Begin januari 2023 is door de CPO vereniging en wooncorporatie Zaam Wonen gestart met de bouwwerkzaamheden. De bouw van de woningen is voor rekening en risico van de kopers van de kavels. De bouwwerkzaamheden zullen het hele jaar 2023 in beslag nemen. Dit betekent dat het gebied pas in 2024 woonrijp gemaakt wordt.
In 2021 heeft de aanbesteding van zowel het bouw- als woonrijp maken van het plangebied plaatsgevonden. Volgens het contract worden de prijzen voor het woonrijp maken geïndexeerd met de GWW-index. In de herziene grondexploitatie januari 2023 is hiermee rekening gehouden op basis van de laatst bekende GWW-index (okt 2022). De boekwaarde per 31 december 2022 bedraagt -/- € 267.000. Het geprognosticeerde verlies, per 31 december 2024, bedraagt volgens de herziene grondexploitatiebegroting 2023 € 89.000 negatief. Poolster In de Raadsvergadering van 2 juni 2022 heeft u de grondexploitatiebegroting Poolster vastgesteld. Het plan omvat de realisatie van 17 kavels voor grondgebonden nultreden woningen, waarvan 10 kavels ten behoeve van sociale woningbouw op de locatie van de voormalige basisschool de Poolster. De vastgesteld grondexploitatiebegroting sluit met een negatief resultaat op eindewaarde van € 241.104.
69
In 2022 heeft de sloop van de school plaatsgevonden en zijn reeds 7 kavels verkocht. Als gevolg hiervan bedraagt de boekwaarde per 31 december 2022 -/- € 44.000. Het geprognosticeerde verlies, per 31 december 2024, bedraagt volgens de herziene grondexploitatiebegroting 2023 € 246.000. Voor dit tekort is de voorziening ‘Te verwachten verliezen’ gevormd. Elkerlyc In de Raadsvergadering van 2 juni 2022 heeft u de grondexploitatiebegroting Elckerlyc vastgesteld. Op de locatie van de voormalige basisschool Elckerlyc wordt één kavel gerealiseerd voor de bouw van een kleinschalig appartementencomplex. De vastgestelde grondexploitatiebegroting sluit met een positief resultaat op eindwaarde van € 126.857. In 2022 is de boekwaarde van de voormalige schoollocatie ingebracht. Uit het verkennend flora en fauna onderzoek is gebleken dat nog nader onderzoek nodig is. Als gevolg hiervan en als gevolg van een ingestelde beroepsprocedure en een voorlopige voorziening bij de Raad van State heeft de sloop nog niet plaatsgevonden.. Per 31 december 2022 bedraagt de boekwaarde € 296.000. De geprognosticeerde winst, per 31 december 2024, bedraagt volgens de herziene grondexploitatiebegroting 2023 € 153.000. Het hogere positief saldo is het gevolg van de hogere verkoopopbrengst. In de overeenkomst met de ontwikkelaar is opgenomen dat de verkoopprijs gekoppeld is aan het consumentenprijsindexcijfer.
Fase 1 Bramert-Noord In de Raadsvergadering van 23 juni 2022 heeft u de grondexploitatiebegroting Fase 1 BramertNoord vastgesteld. De ontwikkeling omvat de realisatie van 50 bouwkavels voor diverse segmenten woningbouw. De vastgesteld grondexploitatiebegroting sluit met een positief resultaat op eindwaarde van € 130.000. In 2022 is de boekwaarde van de percelen gelegen in het plangebied ingebracht in de grondexploitatie. Tegen het bestemmingsplan is beroep ingesteld waardoor het bestemmingplan nog niet onherroepelijk is en niet gestart kan worden met het bouwrijp maken van het gebied. Om vertraging in de uitvoering te beperken heeft het college besloten om te proberen tot een minnelijke schikking te komen met de appellant. Per 31 december 2022 bedraagt de boekwaarde € 1.843.00. Het hoge inflatiecijfer in 2022 heeft tot gevolg dat de geraamde kosten voor bouw- en woonrijp maken zodanig zijn gestegen dat het positieve resultaat is gedaald tot een nul-saldo. Indien het definitief ontwerp aanleiding geeft tot neerwaartse bijstelling van de kosten, zal dit meegenomen worden bij de volgende herziening. Vooralsnog bedraagt het geprognosticeerde te kort, per 31 december 2024, volgens de herziene grondexploitatiebegroting 2023, € 6.000. Boekwaarde ultimo (x € 1.000)
Samen bouwen Meerdel
Geraamde boekwaarde ultimo (x € 1.000)
2022
2023
-268
-229
2024
2025
2026
Verwacht resultaat per einddatum (x € 1.000)*
Realisatie
- 89
2024
70
Poolster -44 Elckerlyc 296 Bramert1.843 Nrd Totaal 1.827 * negatief (-/-) betekent verlies
131 -171
-246 153
2024 2024
-694
-6
2024
-963
-
-
-
Strategische gronden In de nota grond- en vastgoedbeleid wordt ingezet op anticiperende, proactieve en gelegenheidsverwerving. Hiervoor is een budget beschikbaar gesteld van € 558.571. (2019: € 500.000; 2021 € 58.571 verkoopwinst RWS). Ultimo 2022 bedraagt het restantbudget voor Strategische verwerving € 128.495. Onderstaand een overzicht van de strategisch verworven gronden ten laste van het budget. Jaar verwerving 2019
Perceel
Ontwikkeling
Elsloo, A4652
2020
Urmond D209 t/m D211
Herinrichting stationsomgeving Randweg Bramert-Nrd en ruilgrond t.b.v. woningbouw Bramert-Nrd Gedeeltelijke verkoop aan RWS D209 t/m D211 Randweg Bramert-Nrd en ruilgrond t.b.v. woningbouw Bramert-Nrd Woningbouw Meers Randweg Bramert-Nrd
2021 2020
Urmond D194 en D206
2020 2022
Elsloo, D792 Urmond D526
Verwervingskosten € 35.662
Raad geïnformeerd RIB 26-11-2019
€ 112.009
RIB 14-09-2020
-/- €
13.840
€
77.200
RIB 09-11-2020
€ 211.037 € 8.008
RIB 19-01-2021 RIB 14-03-2022
Risico’s Doordat ontwikkelingen steeds complexer worden en de investeringen bij grondexploitaties groot zijn, brengt dit risico 's met zicht mee. Inzicht in de financiële resultaten en het in kaart brengen van de risico's is daarom van groot belang. Voorziening te verwachten verliezen Winsten uit de grondexploitaties worden gestort in de Algemene Reserve. De voorziening 'Te verwachten verliezen grondexploitatie' vormt de buffer voor verliezen en risico's binnen de grondexploitatie. In 2022 hebben de volgende mutaties plaatsgevonden: • De herziening grondexploitatiebegroting ‘Samen bouwen Meerdel’ heeft ertoe geleid dat het tekort met € 28.000 is toegenomen. • In 2022 is de grondexploitatiebegroting Poolster vastgesteld. Deze grondexploitatiebegroting heeft een negatief saldo van € 246.000. Verloop Stand Toename afname Stand Geraamde stand ultimo voorziening (x€ 1.000) 1-1-2022 31-12-2022 2023 2024 2025 2026 Samen bouwen 60 29 89 89 Meerdel Poolster 0 246 246 246 Totaal 60 275 335 335 -
71
Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding In de openbare ruimte vinden activiteiten plaats in het kader van wonen, werken en recreëren. Hiervoor is de openbare ruimte ingericht met kapitaalgoederen (infrastructuur). Deze kapitaalgoederen worden onderhouden en tijdig vervangen. De door de raad gewenste kwaliteit van de kapitaalgoederen is vastgesteld in beleidskaders. De vastgestelde beleidskaders zijn daarna, door het college, vertaald in beheerplannen waarin de kosten voor vervanging en onderhoud zijn opgenomen. De beheerplannen worden verwerkt in de begroting. De volgende kapitaalgoederen zijn in deze paragraaf opgenomen: • gebouwen en overige accommodaties • wegen • openbare verlichting • bruggen • rioleringen
Gebouwen en overige accommodaties Beleidsplan Integraal Beheerkwaliteitsplan 2022-2026 vastgesteld op 17 februari 2022. In 2023 zal een evaluatie van het huidige vastgestelde accommodatiebeleid plaatsvinden. Deze evaluatie gaat uit van een integrale aanpak met als speerpunten: • de onderhoudskosten en afschrijvingskosten per accommodatie; • de bezettingsgraden per accommodatie; • de subsidiestromen per vereniging en de huurinkomsten per accommodatie; Beheerplannen Jaarlijks wordt, voorafgaand aan de uitvoering, beoordeeld of de geplande werkzaamheden noodzakelijk zijn dan wel dat deze kunnen worden uitgesteld of doorgeschoven. Daarna worden de werkzaamheden waar mogelijk gebundeld en volgens de geldende inkoopprocedures in de markt gezet. Bij de gemeentelijke accommodaties is, gebaseerd op de geldende NEN 2767 normering (BOP), geen sprake van achterstallig onderhoud. Financiële vertaling Voor het groot bouwkundig en sporttechnisch onderhoud is een voorziening gevormd. Hierin wordt op basis van het vastgesteld beheerplannen jaarlijks een bedrag gestort. De hoogte van de storting wordt telkens bij het vaststellen van het beheerplannen geactualiseerd. In 2022 bedroeg de storting in de voorziening bouwtechnisch onderhoud € 538.400 en in de voorziening sporttechnisch onderhoud € 34.100.