Jaarrekening 2020.pdf
Tekst van het document
Uit de rapportage van de BAG en de BGT blijkt dat de gemeente Stein in 2020 voldoet aan de normen en het benodigd aantal punten voor de BAG en de BGT met betrekking tot opzet en bestaan. De BRO dient nog te worden ingeregeld binnen onze organisatie, derhalve hoeft er geen verantwoording afgelegd te worden naar de toezichthouder. Communicatie Ondanks dat door corona veel extra inspanning verwacht werd van communicatie, ligt de communicatie nog steeds volledig op planning met betrekking tot hetgeen is toegezegd in de visie op communicatie 2018-2022 en bijbehorende uitvoeringsagenda. In de beeldvormende
45
raadsvergadering van 18 november 2020, is de raad meegenomen in de stand van zaken en nieuwe ontwikkelingen. Van multichannel naar omnichannel Waar in de voorgaande jaren met name een gedegen basis is gelegd door de strategische vertrekpunten (Wie zijn we? Hoe dragen we dat uit? En wat willen we bereiken?) en de middelenstructuur (optimalisatie middelenmix, opbouw van flexibele schil aan specialisten en verankering van communicatie in subsidie- en inkoopbeleid), is in 2020 ingezet op het verfijnen van onze boodschappen naar kanaal en klantreis. Niet langer wordt één en dezelfde boodschap op alle kanalen gepubliceerd. We zijn geëvolueerd van zenden, naar het faciliteren van gesprekken tussen organisatie en klanten. Waarbij de content niet alleen meer afkomstig is vanuit taakveld communicatie, maar steeds meer vanuit de samenleving en collega's. En waarbij een evenwicht is aangebracht tussen informatie die leuk is om te weten en die je moet weten om zo meer betrokkenheid te creëren bij onze doelgroepen. Ofwel; 2020 stond in het teken van de evolutie van multichannel naar omnichannel, waarbij we streven naar een afgestemde ervaring voor de klant over de verschillende kanalen heen. Introductie Maaskentjer In september 2020 verscheen voor het eerst ons nieuwe gemeentelijk maandblad De Maaskentjer.
Deze speelt een voorname rol in onze omnichannelstrategie omdat dit ons enige communicatiemiddel is waarin nieuwsvoorziening, dienstverlening en citymarketing samenkomen. Nieuwe social media strategie De nieuwe omnichannelstrategie heeft met name grote impact op de wijze waarop we onze social mediakanalen inzetten. Facebook, Instagram en LinkedIn worden niet langer ingezet als aanjager van nieuws, maar als citymarketing instrument en participatieplatform. Nieuws wordt daarbij op een andere wijze verpakt om meer aan te sluiten op gebruikersbehoefte en inwoners als het ware door een sleutelgat te laten meekijken in onze organisatie. Op die wijze draagt het tevens bij aan onze arbeidsmarktcommunicatie. Digitale toegankelijkheid Niet alleen gebouwen en het openbaar vervoer moeten toegankelijk zijn voor iedereen, ook overheidswebsites. Daarom is digitale toegankelijkheid belangrijk, én verplicht voor alle overheidsinstanties. De gemeente Stein heeft hierover verantwoording afgelegd in een toegankelijkheidsverklaring die gepubliceerd staat op de website. Op basis van een continu optimalisatieproces wordt samen met het inclusiepanel gekeken naar mogelijke verbeteringen op basis van gebruikerservaringen. ICT In 2020 is het databasebeheer ondergebracht bij een externe partij, waardoor de continuïteit en de kwaliteit van het gegevens beter worden gewaarborgd.
Juridische procedures De arbitragezaak tegen de aannemer die het zwembad Steinerbos heeft gebouwd is afgerond. Een procedure die een woonwagenbewoonster heeft aangespannen omdat er verzakkingen in haar woonwagen zijn, ligt ter behandeling bij het Gerechtshof 's-Hertogenbosch. De gemeente heeft deze zaak in eerste instantie gewonnen. Voor de rest is de gemeente Stein niet in civielrechtelijke procedures verwikkeld. Bedrijfsvoering Ondanks de vanaf maart 2020 van kracht zijnde corona maatregelen is de bedrijfsvoering niet of nauwelijks in het gedrang gekomen en heeft geen stagnatie opgeleverd in de dienstverlening naar burgers, ondernemers, verenigingen en instanties. Daar waar als gevolg van langere uitval van medewerkers door ziekte, het niet direct kunnen invullen van vacatures en piekwerkzaamheden heeft externe inhuur plaatsgevonden. Mede als gevolg van een daling van het (kort en middellang)
46
ziekteverzuim in 2020 heeft minder inhuur hoeven plaats te vinden dan bij het opstellen van de begroting 2020 ingeschat.
Belastingen
(x € 1.000)
Werkelijk Begroting na Primaire wijziging begroting 2020 2020 2020
OZB niet-woningen
1.939
1.832
1.832
OZB woningen
3.723
3.675
3.675
25
67
67
5.687
5.574
5.574
Belastingen overig Totaal Dit subtaakveld betreft de belastingen OZB en hondenbelasting.
Treasury Saldo financieringsfunctie Dit betreft voornamelijk het saldo van de rente over de eigen financieringsmiddelen en het saldo van de toegerekende rente aan de producten van de programma's.
(x € 1.000)
Werkelijk Begroting na Primaire wijziging begroting 2020 2020 2020
Saldo financieringsfunctie
408
479
0
Totaal
408
479
0
Opbrengst uit beleggingen De gemeente heeft aandelen in vennootschappen. Door enkele vennootschappen wordt dividend uitgekeerd. In onderstaand overzicht is een specificatie van de belangrijkste baten (dividend) en lasten van de aandelen opgenomen. In 2020 is een incidenteel bedrag aan escrow van ruim € 25.000 ontvangen. In 2014 is dit als escrow opgenomen bij de verkoop van aandelen Attero aan Waterland. Voor afdekking van het risico op deze vordering is in dat jaar hetzelfde bedrag in een voorziening opgenomen. Zowel het financieel actief als de voorziening is in 2020 vrijgevallen.
(x € 1.000)
Werkelijk Begroting na Primaire wijziging begroting 2020 2020 2020
Dividend Enexis, Attero en B.N.G.
414
347
363
Financieringslasten
-59
-17
-17
Totaal
356
330
346
Algemene uitkering Het gemeentefonds is een fonds op de rijksbegroting waaruit de gemeenten jaarlijks een algemene uitkering ontvangen. Van verschillende ministeries krijgen gemeenten ook specifieke uitkeringen om specifieke taken te vervullen. Denk hierbij aan de middelen voor het verstrekken van
47
bijstandsuitkeringen die van het ministerie van sociale zaken en werkgelegenheid worden ontvangen. In de besteding van de algemene uitkering is de gemeente vrij, er staan echter wel wettelijke taken tegenover. Over de besteding hoeft geen verantwoording aan het rijk te worden afgelegd. De gegevens die in deze jaarrekening zijn opgenomen ten aanzien van het gemeentefonds zijn in onderstaande tabel weergegeven:
(* € 1.000) Algemene uitkering IU Participatie IU Voogdij 18 plus IU Wet Inburgering DU VTH provinciale taken DU voorschoolse voorziening peuters DU Armoedebestrijding kinderen DU Schulden en armoede DU Verhoging taalniveau DU Maatschappelijke begeleiding DU Brede school combinatiefuncties DU Gezond in de stad DU Kerkenvisie DU Compensatie toeristenbelasting DU Brede aanpak dak-thuisloosheid DU Extra kosten verkiezingen DU Noodopvang ouders cruciale beroepen DU Precariobelasting DU Eigen bijdrage Wmo Algemene uitkering voorgaande jaren Totaal
Werkelijk 2020 33.883 3.160 639 50 149 41 69 32 29 18 106 7 25 40 18 45 31 8 34 305 38.689
Begroting na wijziging 2020 33.761 3.160 639 50 149 41 69 32 29 18 106 7 25 40 18 45 31 8 34 292 38.554
Primaire begroting 2020 32.810 2.878 621 0 149 32 69 32 29 0 106 0 0 0 0 0 0 0 0 0 36.726
Ook het gemeentefonds heeft in 2020 effecten ervaren van corona. Er zijn in 2020 diverse coronacompensatiepakketten beschikbaar gesteld door het Rijk die enerzijds aan de algemene uitkering zijn toegevoegd en anderzijds zijn er diverse nieuwe decentralisatie uitkeringen beschikbaar gesteld. In 2020 is er voor een bedrag van € 860.799 aan extra corona-compensatie toegevoegd aan het gemeentefonds van de gemeente Stein (dit is exclusief specifieke uitkeringen, zoals bijv. de TOZOregeling en de TVS-regeling). Dit is beschikbaar gesteld via de corona-circulaire ( juni), septembercirculaire en de decembercirculaire. Gemeenten zijn medio december 2020 geïnformeerd over een aanvullend compensatiepakket voor gemeenten. Dit compensatiepakket komt bovenop eerdere compensatiepakketten. Voor een aantal compensatiemaatregelen is de exacte verdeling en daarmee het bedrag per gemeente nog niet bekend c.q. opgenomen, omdat bijvoorbeeld voor het bepalen van de definitieve compensatie van de inkomstenderving over 2020 de afspraak geldt dat dit in 2021 gebeurt op basis van de vastgestelde jaarrekeningcijfers 2020. Het gaat om de volgende compensatiemaatregelen: • Compensatie inkomstenderving na 1 juni. • Extra beschikbaar voor Inkomstenderving. • Afvalinzameling. • Zwembaden en ijsbanen.
48
•
Verlenging steun sportverenigingen (1 okt t/m 31 dec).
In 2020 zijn conform het BBV alleen de toegekende en beschikte bedragen verwerkt. De financiële effecten uit het nieuwe aanvullende pakket worden in 2021 verwerkt, nadat het ministerie de bedragen per gemeente heeft bepaald en beschikt.
Overige baten en lasten Stelposten (x € 1.000)
Werkelijk Begroting na Primaire wijziging begroting 2020 2020 2020
Stelpost garantiebanen
0
0
-11
Stelpost bezuinigingen accommodaties
0
0
49
Stelpost verkoop verlof
0
0
-40
Stelpost flexibele beloning
0
-8
-28
Onderuitputting kapitaallasten
0
0
50
Stelpost loonstijgingen
0
0
-650
Stelpost herbezetting OR
0
-3
-33
Stelpost ziek en piekpot
0
0
-335
Totaal
0
-11
-999
Onvoorzien (x € 1.000)
Werkelijk Begroting na Primaire wijziging begroting 2020 2020 2020
Onvoorzien
0
0
-100
Totaal
0
0
-100
Mutaties reserves Binnen dit subtaakveld zijn alle reserves opgenomen. Voor een verder overzicht verwijzen wij naar de jaarrekening, toelichting op de balans, onderdeel Eigen Vermogen.
49
Algemene dekkingsmiddelen In de algemene dekkingsmiddelen zijn de baten en lasten opgenomen die niet specifiek tot een programma behoren. De algemene dekkingsmiddelen betreffen vooral de OZB en de uitkeringen uit het gemeentefonds. Deze middelen kennen wettelijk geen vooraf bepaald bestedingsdoel en zijn daarmee vrij aanwendbaar. In de praktijk worden de middelen die voor een bepaald doel aan het gemeentefonds worden toegevoegd of onttrokken wel gekoppeld aan de betreffende programma's. De niet vrij aanwendbare heffingen, zoals het rioolrecht, afvalstoffenheffing en de ontvangsten van specifieke uitkeringen zijn als baten opgenomen in de betreffende programma's.
(x € 1.000) Lasten
Werkelijk
Begroting na wijziging
Primaire begroting
2020
2020
2020
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Lokale heffingen
0
5.881
5.881
0
5.735
5.735
0
5.735
5.735
Algemene uitkering
0
38.689
38.689
0
38.555
38.555
0
36.726
36.726
Dividend
59
414
356
17
347
330
17
363
346
Saldo financierinsfunctie
-375
33
408
-472
7
479
0
0
0
Overige algemene dekkingsmiddelen
0
1.044
1.044
8
1.044
1.035
1.015
965
-49
-317
46.061
46.377
-447
45.687
46.134
1.032
43.790
42.758
Algemene dekkingsmiddelen
Lokale heffingen In de lokale heffingen zijn onder andere opgenomen de baten OZB en hondenbelasting. Algemene uitkering In de algemene uitkering zijn de uitkeringen uit het gemeentefonds opgenomen die geen vooraf bepaald bestedingsdoel hebben. Dividend De gemeente heeft aandelen in vennootschappen. Door enkele vennootschappen wordt dividend uitgekeerd. Saldo financieringsfunctie Dit betreft voornamelijk het saldo van de rente over de eigen financieringsmiddelen en het saldo van de toegerekende rente aan de producten van de programma's. Overige algemene dekkingsmiddelen Dit betreft de bespaarde rente en algemene stelposten Relatie verbonden partij met realisatie programma Verbonden partij BsGW
BNG
Samenwerkingsvorm GR
Privaat
Wat is de bijdrage aan dit programma? Het een zo groot mogelijk maatschappelijk rendement halen uit samenwerking tussen lokale overheden op gebied van belastingheffing en inning. Het genereren van extra inkomsten voor de gemeente uit eventueel verkregen dividend.
50
Enexis Holding
Privaat
Het genereren van extra inkomsten voor de gemeente uit eventueel verkregen dividend.
Wat heeft het gekost ? Baten en lasten (x € 1.000)
Werkelijk Begroting na Primaire wijziging begroting 2020 2020 2020
Lasten
12.781
12.838
12.766
Baten
46.985
46.585
44.539
Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten
34.203
33.748
31.773
Toevoeging reserves
2.340
2.093
96
Onttrekking reserves
4.090
4.394
3.300
35.953
36.049
34.978
Gerealiseerd resultaat
51
Paragrafen Lokale heffingen Lokale heffingen De lokale heffingen vormen een belangrijk onderdeel van de inkomsten van de gemeente. De gemeente Stein kent de volgende niet bestedingsgebonden heffingen. Werkelijk Begroting na Primaire wijziging begroting 2020 2020 2020
(x € 1.000)
Toeristenbelasting
163
163
163
Rioolheffing
3.224
3.124
3.304
OZB woningen
3.723
3.675
3.675
OZB niet woningen
1.939
1.832
1.832
Leges
616
611
973
Hondenbelasting
218
228
228
Afvalstoffenheffing
3.068
3.017
3.082
12.952
12.650
13.257
Totaal
Algemeen In deze paragraaf wordt het beleid voor de lokale heffingen vastgelegd. Het pakket van gemeentelijke belastingen en heffingen bestaat in Stein uit een zestal heffingen die gelegitimeerd worden door verordeningen die door de gemeenteraad ieder jaar opnieuw worden vastgesteld. Lokale heffingen bestaan uit twee categorieën:
•
Belastingen: heffingen die door de overheid dwangmatig worden opgelegd. Voor de belastingbetaler staat hier geen individuele aanwijsbare prestatie tegenover. Belastingplichtigen hebben feitelijk geen keuzemogelijkheid.
•
Retributies: betaling aan de overheid voor een door de overheid individueel geleverde specifieke overheidsprestatie. De retributie is gebaseerd op het profijtbeginsel (iemand die van de overheid profiteert, betaalt hiervoor een bijdrage).
De belastingverordeningen 2020 zijn in de raadsvergadering van 14 november 2019 vastgesteld. soort
OZB
Afvalstoffenheffing
Tarief
Grondslag
2019
2020
Eigenaar woning
0,1575 %
0,1428%
Eigenaar niet-woning
0,3104 %
0,3157%
Gebruiker niet-woning
0,2601 %
0,2588%
Vastrecht
€
156,00
€
190,85
Kg restafval
€
0,26
€
0,26
Kg gft Lediging restafval
€ €
0,10 0,80
€ €
0,10 0.80
52
Rioolheffing
Aansluiting Waterverbruik: van 1 t/m 100 m3 meer dan 100 t/m 200 m3 meer dan 200 t/m 300 m3 meer dan 300 m3 vermeerderd met € 110,00 per 100 m3 of deel daarvan boven de 400 m3
€
270,00
€
180,00
€ € € €
50,00 100,00 150,00 220,00
Waterverbruik Hondenbelasting Toeristenbelasting
Per hond
€
88,45
€
88,45
Kennel
€
366,65
€
366,65
Overnachting
€
1,92
€
1,92
Onroerende zaakbelasting OZB
(x € 1.000)
O.Z.B. eigenaar woningen
Werkelijk Begroting na Primaire wijziging begroting 2020 2020 2020 3.723
3.675
3.675
O.Z.B. gebruiker niet woningen
815
760
760
O.Z.B. eigenaar niet woningen
1.124
1.072
1.072
Totaal
5.662
5.507
5.507
Op basis van de door BsGW bijgestelde prognoses van 2020 en voorgaande jaren zijn de OZBopbrengsten van woningen en niet-woningen hoger dan begroot.
Afvalstoffenheffing De begroting 2020 is opgesteld op basis van het principe van 100% kostendekkendheid voor de afvalstoffenheffing. De kosten van het afvalcompartiment worden via de egalisatiereserve afvalstoffenheffingen budgettair neutraal verrekend binnen de exploitatie. Het afvalcompartiment sluit in 2020 met een tekort van € 13.750. Dit tekort is onttrokken aan de egalisatiereserve afvalstoffenheffingen. Bij de vaststelling van de afvaltarieven 2020 is besloten om € 65.254 te onttrekken aan de egalisatiereserve afvalstoffenheffing ter demping van het afvaltarief 2020. In 2020 is dus in totaal € 79.004 aan deze reserve onttrokken. Het saldo van de reserve is per 31 december 2020 € 153.000 (was € 232.000). Opbrengsten afvalstoffenheffing Werkelijk 2020 Afvalstoffenheffing Beschikking over de egalisatiereserve afval Totaal afvalstoffenheffing
3.069 79 3.148
Berekening van de kostendekkendheid van de afvalstoffenheffing Werkelijk 2020 lasten taakvelden
53
2.1 verkeer en vervoer
235
7.3 afval
2.821
totaal lasten taakvelden
3.056
baten taakvelden 7.3 afval
713
totaal baten taakvelden
713
netto lasten taakvelden
2.343
toe te rekenen lasten: overhead
402
compensabele BTW
403
totale lasten
3.148
opbrengst heffingen totaal opbrengsten
3.148
Dekking
100%
Rioolheffing De begroting 2020 is opgesteld op basis van het principe van 100% kostendekkendheid voor de rioolheffing. De kosten van het rioolcompartiment worden via een daartoe gevormde voorziening budgettair neutraal verrekend binnen de exploitatie. Het rioolcompartiment sluit in 2020 met een overschot van € 225.000. Dit overschot is toegevoegd aan de egalisatievoorziening riool. Bij de vaststelling van de riooltarieven 2020 is besloten om € 180.000 te onttrekken aan de egalisatievoorziening ter demping van het riooltarief 2020. In 2020 is dus € 180.000 aan deze voorziening onttrokken en € 225.000 aan dezelfde voorziening toegevoegd. Het saldo van de voorziening is per 31 december 2020 € 785.000 (was € 740.000). Opbrengsten rioolheffing Werkelijk 2020 Rioolheffing Beschikking over de egalisatievoorziening riool Toevoeging aan de egalisatievoorziening riool
3.224
Totaal afvalstoffenheffing
3.179
180 -225
Berekening van de kostendekkendheid van de rioolheffing Werkelijk 2020 lasten taakvelden 2.1 verkeer en vervoer
102
7.2 riool
2.314
totaal lasten taakvelden
2.416
netto lasten taakvelden
2.416
toe te rekenen lasten: overhead compensabele BTW totale lasten
353 410 3.179
54
opbrengst heffingen totaal opbrengsten
3.179
Dekking
100%
Hondenbelasting De lokale heffingen vormen een belangrijk onderdeel van de inkomsten van de gemeente. De gemeente Stein kent de volgende niet bestedingsgebonden heffingen. Werkelijk Begroting na Primaire wijziging begroting 2020 2020 2020
(x € 1.000)
Hondenbelasting
218
228
228
Totaal
218
228
228
Toeristenbelasting De lokale heffingen vormen een belangrijk onderdeel van de inkomsten van de gemeente. De gemeente Stein kent de volgende niet bestedingsgebonden heffingen. Werkelijk Begroting na Primaire wijziging begroting 2020 2020 2020
(x € 1.000)
Toeristenbelasting
163
163
163
Totaal
163
163
163
Kwijtscheldingen Stein hanteert de zogenaamde 100% norm voor de kwijtschelding van gemeentelijke heffingen. Of een belastingplichtige in aanmerking komt voor kwijtschelding wordt beoordeeld aan de hand van een inkomens- en/of vermogenstoets. Bij deze toets wordt met de kosten van bestaan volgens de bijstandsnorm voor 100% rekening gehouden. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van de Leidraad Invorderingswet 1990. Kwijtschelding wordt alleen verleend indien het een aanslag betreft voor onroerende zaakbelastingen, rioolheffingen, vastrecht van de afvalstoffenheffingen en hondenbelasting voor de 1e hond. In 2020 zijn bij BsGW 737 verzoeken tot kwijtschelding ingediend. Van deze verzoeken tot kwijtschelding is 23% afgewezen en 77% toegewezen. In totaal is in 2020 een bedrag van € 88.507 kwijtgescholden, als volgt verdeeld over de heffingen: Afvalstoffenheffing Hondenbelasting Rioolheffing
€ 59.866 € 5.742 € 22.899
Leges Voor de legesverordening is kostendekkendheid nagestreefd. Doel van de belasting/heffing
55
Het heffen van leges vindt plaats als vergoeding voor geleverde diensten. Wie is belastingplichtig? Leges worden geheven van de aanvrager van de dienst. Grondslag van de heffing De grondslag is divers en afgestemd op de gevraagde dienstverlening. Tarieven De hoogte van de tarieven is divers en afhankelijk van de dienst die wordt aangevraagd. Uitgangspunt is een jaarlijkse verhoging met 2% tenzij de tarieven wettelijk zijn gemaximeerd. Overige informatie De geraamde totale legesopbrengst mag niet hoger zijn dan de geraamde totale uitgaven. Bij het bepalen van de legestarieven wordt hier mee rekening gehouden. De legesverordening bestaat uit drie delen (zogeheten titels) die vervolgens weer zijn opgebouwd uit hoofdstukken. De kostendekkend wordt per hoofdstuk in beeld gebracht. In onderstaande tabellen is de kostendekkendheid van de leges opgenomen conform het BBV. Het bepalen van de mate van kostendekkendheid is een continu proces. Het BBV schrijft voor dat de kostendekkendheid op deze manier wordt gepresenteerd. Titel 1 – Algemene dienstverlening We streven naar 100% kostendekkendheid, maar zijn hierin beperkt door de gemaximeerde legestarieven vanuit het Rijk. Zie hieronder de mate van kostendekkendheid voor de leges burgerzaken. Titel 1 : Algemene dienstverlening
lasten
baten
kosten dekking
Burgerlijke stand
30.450
29.395
97%
Reisdocumenten
59.126
56.932
96%
Rijbewijzen
132.933
117.735
89%
Verstrekkingen uit gemeentelijke basisregistraties
25.813
24.309
94%
Kansspelen
1.558
930
60%
Verkeer en Vervoer
16.620
5.832
35%
Diversen
4.332
2.585
60%
270.832 237.718
88%
Totaal
Titel 2 – Dienstverlening vallend onder de fysieke leefomgeving/omgevingsvergunning Het grootste gedeelte van de kosten en opbrengsten binnen titel 2 vallen binnen het hoofdstuk van de Omgevingsvergunning. Titel 2 : Dienstverlening vallend onder fysieke leefomgevings-vergunningen Omgevingsvergunningen
lasten
baten
kosten dekking
371.018
244.952
66%
Titel 3 – Dienstverlening vallend onder de Europese Dienstenrichtlijn Titel 3 vormt een klein gedeelte van onze legesinkomsten. Onze tarieven zijn hier niet kostendekkend, de mate van kostendekkendheid ligt rond de 60%.
56
Titel 2 : Dienstverlening vallend onder de Europese dienstenrichtlijn Horeca Organiseren van evenementen of markten Brandveiligheidsverordening
lasten
baten
kosten dekking
7.698 9.817
4.594 5.859
60% 60%
1.527
911
60%
Lokale woonlastendruk In onderstaande tabel worden de gemiddelde woonlasten 2020 van een eigenaar/gebruiker en een huurder in Stein vergeleken met de gemeenten van Limburg. De cijfers zijn afkomstig uit het Belastingoverzicht 2020 van de provincie Limburg. Lastendruk
Aanslag eigenaar en gebruiker
Aanslag huurder
OZB
afval
riool
totaal
afval
riool
totaal
318
270
264
852
270
84
354
Maastricht-Heuvelland
314
292
228
834
292
75
367
Midden-Limburg
279
228
228
735
228
75
303
Noord-Limburg
353
217
197
767
217
83
300
Parkstad
312
271
209
792
271
132
403
Westelijke Mijnstreek
363
256
203
822
256
15
271
Limburg
322
251
213
786
251
82
333
0 - 10.000
434
224
162
820
224
-
224
10.001 - 20.000
352
215
248
815
215
107
322
20.001 - 50.000
307
232
246
785
232
79
311
>= 50.001
322
276
180
778
276
77
353
Stein Per regio
Per inwonersklasse
Om een inschatting te geven waar Stein staat wat betreft de lastendruk eigenaar en gebruiker, en de lastendruk huurder zijn in onderstaande tabellen de gemiddelde aanslagen, de gemeenten met de hoogste en de laagste aanslagen en de aanslagbedragen van Stein opgenomen. Bij Stein is de positie aangegeven op de ranglijst van gemeenten van Limburg. Lastendruk eigenaar/gebruiker
Positie
Limburg
gemiddeld
786
Meerssen
hoogste
1.064
Stein
6e van 30
852
Beesel
laagste
572
Lastendruk huurder
Positie
Aanslag
Limburg
gemiddeld
333
Voerendaal Stein
Aanslag
hoogste
539
13e van 30
354
57
Beesel
laagste
131
Weerstandsvermogen en risicobeheersing Aanleiding en achtergrond De Gemeente Stein acht het wenselijk om risico's die van invloed zijn op de bedrijfsvoering beheersbaar te maken. Door inzicht in de risico's wordt de organisatie in staat gesteld om op verantwoorde wijze besluiten te nemen. Om inzicht in de risico’s van de gemeente te kunnen verkrijgen is er een risico-inventarisatie uitgevoerd. Hieronder wordt verslag gedaan van de resultaten van de risico-inventarisatie. Op basis van de geïnventariseerde risico’s is tevens het weerstandsvermogen berekend.
Risicoprofiel Om de risico's van Gemeente Stein in kaart te brengen wordt elkaar jaar bij de begroting en jaarrekening een risicoprofiel opgesteld. Bij het opstellen van dit risicoprofiel worden de verschillende risico's binnen de organisatie in beeld gebracht. Dit zijn zowel grote als kleine risico’s, risico’s met interne of externe oorzaak, operationeel dan wel strategisch van aard. Risico
Gevolgen
Kans
Lasten sociaal domein.
Financieel
30%
Financieel gevolg € 500.000
Instellingen waarvoor de gemeente garant staat kunnen hun verplichtingen niet nakomen.
Financieel Aflossingsverplichting voor de gemeente
10%
max. € 4.700.000
Datalek, verlies smartphone, phising Financieel mail, geen beveiligde wifi.
30%
max. € 10.000.000
RWM kan haar verplichtingen niet Financieel - aanspraak op nakomen ten aanzien van de de door de gemeente geldlening van 1,1 miljoen waarvoor verstrekte garantstelling de gemeente garant staat.
10%
max. € 1.100.000
Niet controleren van alle toezichttaken.
Financieel - fin. aansprakelijkheid
10%
max. € 1.000.000
Niet doorgaan van het groene net.
Financieel
10%
max. € 179.000
Ombuigingen begroting 2021. In de begroting 2021 zijn verregaande ombuigingen ingeboekt. Hier ligt met name binnen het sociaal domein nog een opgave. Fiscale risico’s. De gemeente Stein wordt - mede door veranderingen in wet- en regelgeving - geconfronteerd met een aantal risico’s/onzekerheden op fiscaal gebied, waaronder bijvoorbeeld Btw sport. Juridische risico’s Onze gemeente loopt juridische risico’s in zijn algemeenheid, aangezien gemeenten besluiten neemt waartegen bezwaar en beroep kan worden ingesteld. Financiële gevolgen als gevolg van het corona virus. Het risico wordt in grote mate bepaald door de duur en intensiteit van de maatregelen. Daarmee is het risico wel te duiden, maar nog moeilijk kwantificeerbaar. Totaal alle risico’s
€ 17.479.000
58
Op basis van deze risico's is een risicosimulatie (Motecarlo simulatie) uitgevoerd. De risicosimulatie wordt toegepast omdat het reserveren van het maximale bedrag (€ 17.479.000) ongewenst is. De risico's zullen immers niet allemaal tegelijk en in hun maximale omvang optreden. Uit de risico simulatie blijkt dat bij een zekerheidspercentage van 90% risico's kunnen worden afgedekt met een bedrag van € 3.216.000. De kans is een inschatting dat een risico ook daadwerkelijk zal plaatsvinden. Deze aanname wordt vervolgens geclusterd waarbij een kans tot 10% wordt aangemerkt als zeer klein, de kans tot 30% als klein, tot 50% als middel, tot 70% als groot en alles daarboven tot zeer groot. In bovenstaande analyse betekent dit dat enkel de lasten sociaal domein (structureel doorvertaling van incidentele middelen, waarover het Rijk nog geen uitspraak heeft gedaan) voor de gemeente Stein een groot risico is. Het financieel gevolg is het maximale financieel gevolg van het risico. Zo is bijvoorbeeld de 10 miljoen euro financieel gevolg van het datalek de maximale boete die de autoriteit persoonsgegevens de gemeente kan opleggen bij het onzorgvuldig omgaan met beveiliging.
Benodigde weerstandscapaciteit Op basis van de ingevoerde risico's is een risicosimulatie uitgevoerd. Er zijn weinig wijzigingen ten opzichte van de begroting 2021. De risicosimulatie wordt toegepast omdat het reserveren van het maximale bedrag ongewenst is. De risico's zullen immers niet allemaal tegelijk en in hun maximale omvang optreden. Uit de risico simulatie blijkt dat bij een zekerheidspercentage van 90% risico's kunnen worden afgedekt met een bedrag van € 3.216.000.
Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit de financiële middelen en de mogelijkheden waarover onze gemeente beschikt om risico’s van financiële aard (niet-begrote kosten), die zich onverwacht voordoen en die van substantiële aard zijn, te kunnen dekken. Dit kunnen zowel incidentele als structurele middelen zijn. Op grond van de vereisten van het BBV heeft de gemeente Stein ervoor gekozen om onze weerstandscapaciteit uit de elementen algemene reserve en de post onvoorzien te vormen.
Beschikbare weerstandscapaciteit Weerstand
Startcapaciteit
Algemene reserve (vrij besteedbaar) Post onvoorzien
€ 12.519.000 € 0
Totale weerstandscapaciteit
€ 12.519.000
Relatie benodigde en beschikbare weerstandscapaciteit Om te bepalen of het weerstandsvermogen toereikend is, is de relatie gelegd tussen beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit. De benodigde weerstandscapaciteit die uit de risicosimulatie voortvloeit is afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst van die berekening vormt het hieronder geschetste weerstandsvermogen.
Ratio weerstandsvermogen =
Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandcapaciteit
=
€ 12.519.000 €
3.216.000
= 3,89
59
Onderstaande normtabel is ontwikkeld in samenwerking met de Universiteit Twente. Het biedt een waardering van het berekende ratio.
Weerstandsnorm Waarderingscijfer A B C D E F
Ratio >2.0 1.4-2.0 1.0-1.4 0.8-1.0 0.6-0.8 <0.6
Betekenis uitstekend ruim voldoende voldoende matig onvoldoende ruim onvoldoende
Het ratio van de Gemeente Stein valt in klasse A. Dit duidt op een uitstekend weerstandsvermogen.
Financiële kengetallen In deze paragraaf zijn een aantal kengetallen opgenomen. Deze kengetallen maken inzichtelijk(er) over hoeveel (financiële) ruimte de gemeente beschikt om structurele en incidentele lasten te kunnen dekken of opvangen. Ze geven zodoende inzicht in de financiële weerbaar- en wendbaarheid.
Indicator
rekening begroting begroting 2020 2020 2021
begroting begroting begrotin 2022 2023 g 2024
Netto schuldquote
103%
129%
136%
134%
137%
137%
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
98%
121%
128%
126%
131%
131%
Solvabiliteitsratio
27%
21%
20%
19%
18%
18%
Structurele exploitatieruimte
2,3%
1,9%
0,8%
0,8%
0,6%
0,6%
0%
0%
0%
0%
0%
0%
103%
103%
103%
103%
103%
103%
Grondexploitatie Belastingcapaciteit: woonlasten meerpersoonshuishoudens
Onderverdeling voor de beoordeling Om een beeld te geven hoe de financiële positie van de gemeente Stein zich ontwikkelt, is gebruik gemaakt van een onderverdeling naar drie categorieën. Dit zijn: groen (goed/weinig risico), oranje (voldoende/voorzichtigheid geboden) en rood (onvoldoende/veel risico). In onderstaande tabel de standaard percentages die daarvoor gebruikt worden. Deze percentages zijn gebaseerd op algemene normwaarden (worden onder andere gebruikt door de Provincie bij de publicatie van ranglijsten). Rood (onvoldoende / veel risico)
Groen (goed /weinig risico)
Oranje (voldoende/ voorzichtigheid geboden)
Netto schuldquote
< 90%
90% t/m 130%
> 130%
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
< 90%
90% t/m 130%
> 130%
Solvabiliteitsratio
> 50%
20% t/m 50%
< 20%
Structurele exploitatieruimte
> 0%
0%
< 0%
Grondexploitatie
< 20%
20% t/m 35%
0%
Indicator
60
Belastingcapaciteit: woonlasten meerpersoonshuishoudens
< 95%
95% t/m 105%
> 105%
Hierna volgt een analyse per kengetal. Netto schuldquote De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. Hoe lager de netto schuldquote, hoe lager de relatieve schuldenlast. De netto schuldquote stijgt door de toename van de schulden (vreemd vermogen). We hebben afgelopen jaren gezien dat de netto schuldquote in de jaarrekening een stuk lager ligt dan in de begroting. Dit is het gevolg van een vertraging in de planning van het aantrekken van geldleningen die begroot zijn om investeringen te doen. We blijven hiervoor aandacht hebben waarbij ook de relatie met de investeringsplanning wordt gelegd. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Er is tevens een tweede berekening van de netto schuldquote, maar nu gecorrigeerd met de doorverstrekte leningen aan woningbouwcorporaties en deelnemingen. In de eerste berekening van de netto schuldquote zijn deze verstrekte leningen niet meegenomen, omdat er een risico bestaat dat de gemeente deze bedragen niet (volledig) zal kunnen terugvorderen. Solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio is de verhouding tussen eigen vermogen en totaal vermogen. Het geeft weer in hoeverre de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger de solvabiliteitsratio hoe beter de gemeente hier toe in staat is.
Een solvabiliteitsratio van 20% wordt aangemerkt als voldoende. De jaarrekening laat ten opzichte van de begroting 2020 zien dat de grens van 20% ruim wordt gehaald en onze gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te kunnen voldoen. Structurele exploitatieruimte Dit cijfer helpt mee om te beoordelen welke structurele ruimte de gemeente Stein heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Een positief cijfer betekent dat het structurele deel van de begroting voldoende ruimte biedt om de lasten te blijven dragen. Voor de gemeente Stein betekent dit dat er meerjarig structurele exploitatieruimte is. Grondexploitatie De boekwaarde van de voorraden grond moet worden terugverdiend bij de verkoop. Kenmerkend voor grondexploitaties is dat de looptijd meerdere jaren is. Naarmate de inkomsten verder in de toekomst liggen, brengt dit meer rentekosten en risico’s met zich mee. Een grondexploitatie van 10% of hoger wordt beschouwd als kwetsbaar, hetgeen niet het geval is. Belastingcapaciteit: woonlasten meerpersoonshuishoudens De indicator belastingcapaciteit geeft aan hoe hoog de gemiddelde woonlasten voor een gezin zijn in de gemeente Stein ten opzichte van het landelijke gemiddelde van het voorgaande jaar. We liggen hier net iets hoger dan het landelijk gemiddelde.
Gebeurtenissen na balansdatum De uitbraak van COVID-19 (Corona) in het voorjaar van 2020 heeft een enorme impact op ons allemaal. De wereldwijde pandemie leidt tot ongekende omstandigheden. Ook in Nederland heeft de Rijksoverheid steeds verdergaande beperkende maatregelen genomen om de gezondheid van alle burgers zoveel mogelijk te beschermen. Deze maatregelen hebben grote gevolgen voor de economie, de maatschappij en de zorg.
61
De Rijksoverheid heeft een pakket met noodsteunmaatregelen getroffen om op zoveel mogelijke manieren te ondersteunen. Het blijft onzeker of dit voldoende is en hoelang deze maatregelen van kracht blijven. We blijven streven naar een zo adequaat mogelijke uitvoering van de landelijke en lokale maatregelen en naar zoveel mogelijk continuïteit van de reguliere werkzaamheden en van noodzakelijke (digitale) besluitvorming, en hebben daarvoor de nodige interne maatregelen genomen. Om deze reden is op balansdatum niet aan te geven wat hiervan de invloed is op de hoogte van de balansposten. Daarnaast is de verwachting dat dit ook gevolgen zal hebben voor de ratio’s en het weerstandsvermogen.
62
Grondbeleid Inleiding Het grondbeleid van de gemeente Stein is vastgelegd in de 'Nota grond- en vastgoedbeleid'. Het grondbeleid is geen doel op zich, maar een middel om de visie van de gemeente te realiseren. Deze visie staat in de ”Strategische toekomstvisie 2018-2022”, de “Ruimtelijke structuurvisie 2015-2025” en het coalitieakkoord.
Grondexploitaties In 2020 was slechts één grondexploitatie in uitvoering, Achter de Hegge. In 2020 is de grondruil met Wonen Limburg geëffectueerd. Verder hebben de afrondende werkzaamheden met betrekking tot de groenvoorziening plaatsgevonden. Tevens heeft de subsidieverantwoording naar de Provincie plaatsgevonden en is de subsidie door de Provincie vastgesteld. De grondexploitatie Achter de Hegge is afgerond met een negatief resultaat van € 242.774. Als gevolg van de ontvangen subsidie en de lagere kosten voor de aanleg van de openbare ruimte is het tekort lager dan oorspronkelijk geraamd. Voor het tekort is de voorziening ‘Te verwachten verliezen’ voor eenzelfde bedrag aangewend.
Strategische gronden In de nota grond- en vastgoedbeleid is ingezet op anticiperende, proactieve en gelegenheidsverwerving. Hiervoor is een budget beschikbaar gesteld van € 500.000. Per 31 december 2020 is ten laste van dit budget voor € 436.000 strategische gronden verworven. Onderstaand een overzicht van de strategisch verworven gronden. Jaar verwerving 2019 2020 2020 2020
Perceel
Ontwikkeling
Elsloo, A4652 Urmond D209 t/m D211 Urmond D194 en D206 Elsloo, D792
Herinrichting stationsomgeving Randweg Bramert-Nrd en ruilgrond t.b.v. woningbouw Bramert-Nrd Randweg Bramert-Nrd en ruilgrond t.b.v. woningbouw Bramert-Nrd Woningbouw Meers
Raad geïnformeerd RIB 26-11-2019 RIB 14-09-2020 RIB 09-11-2020 RIB 19-01-2021
Risico’s Doordat ontwikkelingen steeds complexer worden en de investeringen bij grondexploitaties groot zijn, brengt dit risico 's met zicht mee. Inzicht in de financiële resultaten en het in kaart brengen van de risico's is daarom van groot belang. Voorziening te verwachten verliezen Winsten uit de grondexploitaties worden gestort in de Algemene Reserve. De voorziening 'Te verwachten verliezen grondexploitatie' vormt de buffer voor verliezen en risico's binnen de grondexploitatie. Mutaties • Het verlies van de grondexploitatie Achter de Hegge is ten laste gebracht van de voorziening.
63
Na de verwerking van het verlies van de grondexploitatie Achter de Hegge het saldo van de voorziening nihil.
64
Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding Inleiding In de openbare ruimte vinden activiteiten plaats in het kader van wonen, werken en recreëren. Hiervoor is de openbare ruimte ingericht met kapitaalgoederen (infrastructuur). Deze kapitaalgoederen worden onderhouden en tijdig vervangen. De door de raad gewenste kwaliteit van de kapitaalgoederen is vastgesteld in beleidskaders. De vastgestelde beleidskaders zijn daarna, door het college, vertaald in beheerplannen waarin de kosten voor vervanging en onderhoud zijn opgenomen. De beheerplannen worden verwerkt in de begroting. De volgende kapitaalgoederen zijn in deze paragraaf opgenomen: • gebouwen en overige accommodaties • wegen • openbare verlichting • bruggen • rioleringen • groen
Gebouwen en overige accommodaties Beleidskaders In 2019 is het accommodatiebeleid vastgesteld. Het doel hiervan is dat we als gemeente duurzaam willen voorzien in functies en activiteiten. Voorzieningen en accommodaties zijn een middel om dit te bereiken en hebben invloed op de leefbaarheid van onze kernen. Per kern zijn ontwikkelrichtingen vastgesteld die vanaf 2020 worden uitgewerkt. In 2020 is onder andere ingezoomd op de ontwikkelopgaven in de kern Meers. Voor de speelterreinen geldt dat in de kadernota 2014 is besloten het aantal speelvoorzieningen terug te brengen naar negen. Sinds 2014 wordt in de begroting louter rekening gehouden met de vervanging van speeltoestellen op deze negen beoogde locaties. In het kader van de dorpsgewijze aanpak (DOP’s) wordt in overleg met de inwoners vastgesteld welke speelvoorzieningen in stand worden gehouden. Het voor vervanging en onderhoud beschikbare budget van de negen locaties, blijft het maximaal hiervoor beschikbaar budget. Beheerplannen Het bouwtechnisch onderhoudsplan (BOP) is in 2018 geactualiseerd voor de periode 2019-2034. Jaarlijks wordt, voorafgaand aan de uitvoering, beoordeeld of de geplande werkzaamheden noodzakelijk zijn dan wel dat deze kunnen worden uitgesteld of doorgeschoven. Daarna worden de werkzaamheden waar mogelijk gebundeld en volgens de geldende inkoopprocedures in de markt gezet.
Bij de gemeentelijke accommodaties is, gebaseerd op de geldende NEN 2767 normering (BOP), geen sprake van achterstallig onderhoud. Financiële vertaling De bouwtechnische en sporttechnische onderhoudsplannen zijn in de begroting 2020-2023 opgenomen. De jaarlijkse storting in de voorzieningen groot bouwkundig onderhoud (voor de in het BOP opgenomen accommodaties) bedraagt € 495.921. De jaarlijkse storting in de voorziening groot sporttechnisch onderhoud bedraagt € 74.250. Herstel- en calamiteitenonderhoud worden op de exploitatie verantwoord. De vervangingsinvesteringen van de speel- en sportvoorzieningen worden verantwoord op het programma 'Sport, Cultuur en Recreatie'. Bij gebouwen en overige accommodaties is geen sprake van achterstallig onderhoud.
65
Gebouwen en overige accommodaties Directe lasten onderhoud gebouwen
Rek.
Rek.
Begr.
Rek.
(x € 1.000)
2018
2019
2020
2020
Bouwkundig onderhoud (BOP
307
362
293
323
Sporttechnisch onderhoud (SOP)
81
94
131
98
Ten laste van voorziening: Groot onderhoud accommodaties Groot sporttechnisch onderhoud Groot onderhoud gemeenschapshuizen
169 14 5
176 21 -
1.159 48 -
1.073 15 -
Totaal exploitatie + voorziening
576
653
1.631
1.509
Onderhoudsbudget exploitatie:
Vanwege herprioritering van geplande vervangingen, wet- en regelgeving en verbeteronderhoud is in 2020 meer groot onderhoud uitgevoerd dan gepland. In de slotwijziging 2020 is hier al melding van gemaakt en is het onderhoudsbudget 2020 tussentijds met € 350.000 verhoogd. Mede door het toepassen van verbeteronderhoud zullen preventieve en correctieve onderhoudskosten in de toekomst dalen. We gaan er vooralsnog dan ook van uit dat de meerkosten in 2020 binnen de planperiode van de onderhoudsvoorziening kunnen worden opgevangen.
Wegen Wegen Beleidskaders Op 30 juni 2016 heeft de raad de onderhoudsniveaus Beheer Openbare Ruimte (BOR)vastgesteld. De vastgestelde kwaliteit is van toepassing op de instandhouding van de verhardingen gedurende de technische levensduur in die gebieden waar de komende jaren geen grootschalige reconstructies of wijzigingen zijn gepland. Beheerplannen Om de twee jaar wordt - via inspectie - het beheerplan wegen geactualiseerd en wordt een doorkijk gegeven voor 15 jaar. Na beëindiging van het groot onderhoud 2019 zijn alle wegen in Stein geïnspecteerd. Op basis van deze inspectie is het nieuwe wegbeheerplan opgesteld en door het college vastgesteld. Bij wegen is geen sprake van achterstallig onderhoud. Financiële vertaling Vanaf 2010 is voor groot onderhoud wegen een voorziening gevormd. Hierin wordt op basis van het vastgesteld beheerplan jaarlijks een bedrag gestort. De hoogte van de storting wordt telkens bij het vaststellen van het beheerplan wegen geactualiseerd. Vanaf 2018 wordt jaarlijks een bedrag van € 627.000 in de voorziening groot onderhoud wegen gestort. In de voorziening groot onderhoud wegen worden geen kosten van rehabilitaties of reconstructies van wegen verantwoord. Deze worden als investering op het programma ‘Verkeer, vervoer en waterstaat’ verantwoord en waar nodig toegelicht.
In 2020 zijn de volgende projecten afgerond: • Route A2 - Haven - Poort van Stein; • Valderstraat - Haalbrugskensweg; • Mauritsweg; • Stationsstraat; • Parkeerplaats Steinerbos.
66
Wegen Directe lasten onderhoud wegen
Rek.
Rek.
Begr.
Rek.
€ 1.000
2018
2019
2020
2020
Klein onderhoud wegen
142
213
115
129
Wegvoorzieningen (o.a. belijningen)
39
50
30
30
Groot onderhoud wegen
631
706
617
590
Totaal exploitatie + voorziening
812
969
762
749
Onderhoudsbudget exploitatie:
Ten laste van voorziening:
Openbare verlichting Beleidskaders In 2017 heeft de raad het beleidsplan openbare verlichting 2018-2021 vastgesteld. Het beleidsplan 2018-2021 is vooral gericht op verdere energiebesparing en terugdringing van de C02 uitstoot. Beheerplannen Het beheer van de openbare verlichting is op basis een beheer- en onderhoudsplan uitbesteed aan een externe partij. Bij openbare verlichting is geen sprake van achterstallig onderhoud. Financiële vertaling In 2020 zijn de voor 2020 geplande reguliere armaturen vervangen door LED armaturen. In totaal zijn 553 armaturen vervangen, passend binnen het budget van € 200.000. Lichtmasten die het einde van de levensduur hadden bereikt zijn gecontroleerd. De meeste masten bleken nog goed te zijn en de vervanging is beperkt tot enkele slechte masten. Bij de openbare verlichting is dus geen sprake van achterstallig onderhoud. Openbare verlichting Directe lasten openbare verlichting x € 1.000
Rek. 2018
Rek. 2019
Begr. 2020
Rek. 2020
Energie
82
83
86
94
Onderhoud
183
184
186
177
Totaal exploitatie + voorziening
265
267
272
271
Onderhoudsbudget exploitatie:
Bruggen Beleidskaders In 2017 is het beheerplan civieltechnische kunstwerken opgesteld. Dit is een actualisatie en scopeverbreding van het meerjarig onderhoudsplan Kunstwerken dat in 2011 door de raad is vastgesteld. In 2021 is een actualisatie van het beleidsplan voorzien. Beheerplannen Het in 2011 opgestelde onderhoudsplan was gebaseerd op drie kunstwerken (de boogbrug Veestraat en de bruggen in de Nieuwe Postbaan en in de Brugstraat). Inmiddels heeft de gemeente meerdere bruggen in beheer zoals de fietsbrug Julianakanaal Stein, de brug in het Steinerbos en Poort van Stein en de brug in het Heidekamppark. tevens is de brug aan de Veestraat in 2019 vervangen.
67
In 2020 is de deklaag op het viaduct in de Cortenbachstraat over de Rijksweg A76 vervangen. Deze werkzaamheden zijn uitgevoerd door Rijkswaterstaat. Tevens zijn de deklaag en de rijroosters in het viaduct in de nieuwe Postbaan vervangen. Verder zijn in 2020 enkele kleine reparaties aan de fietsbrug over het kanaal te Stein uitgevoerd en heeft eind 2020 de inspecties van de bruggen plaatsgevonden. Financiële vertaling Voor het onderhouden van de kunstwerken is een voorziening gevormd. Op basis van het huidige beheerplan wordt jaarlijks € 31.500 in de voorziening gestort. Omdat in 2020 de brug aan de Veestraat is opgenomen in het beheerplan is met ingang van dat jaar de jaarlijkse storting met € 11.500 verhoogd naar € 43.000. De tot het beheerplan en het projectenplan behorende investeringen en onderhoudsbudgetten worden verantwoord op het programma ‘Verkeer, Vervoer en Waterstaat’. Bij de bruggen is geen sprake van achterstallig onderhoud. Bruggen Directe lasten onderhoud bruggen
Rek.
Rek.
Begr.
Rek.
x € 1.000
2018
2019
2020
2020
39
5
5
5
Groot onderhoud bruggen
13
53
48
25
Totaal exploitatie + voorziening
52
58
53
30
Onderhoudsbudget exploitatie: Onderhoud kleine kunstwerken Ten laste van voorziening:
Riolen Beleidskaders Op 1 oktober 2009 heeft de raad het Waterplan vastgesteld. Hierin zijn de volgende ambities opgenomen: • scheiden van vuilwater en regenwater; • verkleinen van afwaterende oppervlakken naar de riolering; • water maakt groen: in verdroogde beekdalen en versterkt de stedelijke groenstructuur; • water stroomt zichtbaar weg om te infiltreren of naar oppervlaktewater; • overheid, inwoners en bedrijven zijn samen verantwoordelijk voor de verwerking van regenwater; • maatregelen worden genomen met zorg voor de (leef)omgeving; • mensen worden bewust (gemaakt) over de aanwezigheid van water en de omgang met water. De gemeente moet op grond van de Kaderrichtlijn Water (KRW) maatregelen nemen om het overstorten op kwetsbare wateren te verminderen. Hierdoor heeft vooral het afkoppelen van regenwater grote invloed op het uitvoeringsprogramma. In het in 2021 af te ronden basisrioleringsplan vindt een toetsing plaats van het effect van overstorten op kwetsbare wateren. In 2013 is gestart met het opstellen van een regionaal beleid- en uitvoeringskader voor het stedelijk watermanagement. Deze kaders vervangen het traditioneel Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan voor de gemeenten Beek, Schinnen, Sittard-Geleen en Stein. Hierin participeren ook het waterschap Roer en Overmaas en Waterschapsbedrijf Limburg. De kaders voor Stein zijn in 2017 door de raad vastgesteld.
68
Beheersplannen In 2014 heeft het college de bij het regionaal beleid- en uitvoeringskader stedelijk management behorende beheerplan en projectplannen vastgesteld. In 2017 is het beleidsplan, het beheerplan en het kostendekkingsplan afvalwater geëvalueerd en geactualiseerd. In de beeldvormende bijeenkomst van 13 september 2017 zijn de raads- en commissieleden geïnformeerd over de ontwikkelingen op het gebied van het gemeentelijk waterbeheer en de noodzaak om het ontwerp en het beheer van de riolering hierop aan te passen. Daarnaast is ook melding gemaakt van de achterstanden op het rioolonderhoud, de toename van de onderhoudskosten en de bestrijding van calamiteiten, waar we mee te kampen hebben. Het gevolg hiervan is dat de meerjarige onderhoudsbudgetten verhoogd zijn. In 2020 was voorzien dat basisrioleringsplan en de klimaatstresstest zou worden afgerond. Dit zal echter plaatsvinden in maart/april 2021. Omdat de resultaten hiervan van invloed zijn op het beleidsplan, zal het nieuw op te stellen beheers-, kostendekkings- en beleidsplan (water en klimaatstresstest) aansluitend in 2021 worden vastgesteld. Financiële vertaling De tot het beheerplan en het projectenplan behorende investeringen en onderhoudsbudgetten worden verantwoord op het programma ‘Volksgezondheid en milieu’. Directe lasten onderhoud riolering
Rek.
Rek.
Begr.
Rek.
x € 1.000
2018
2019
2020
2020
Onderhoud
785
805
813
771
Totaal exploitatie
785
805
813
771
Onderhoudsbudget exploitatie:
Groen Beleidskaders In 2016 heeft de raad de onderhoudskaders voor het beheer van de openbare ruimte (BOR) geactualiseerd. Voor het groenbeheer zijn hierbij de volgende wijzigingen vastgesteld: 1. de groenkwaliteit in de centra is verlaagd van A naar B; 2. de groenkwaliteit op en rond de rotondes en bij de komgrenzen is verhoogd van B naar A; 3. de groenkwaliteit op de doorgaande gemeentelijke wegen aan de oostzijde is verhoogd van B naar A; 4. burgers wordt de mogelijkheid gegeven om op eigen initiatief extra kwaliteit te leveren, binnen nog op te stellen kaders, bovenop de vastgestelde kwaliteit van het groen. Beheersplannen De vastgestelde beleidskaders voor het beheer en onderhoud van het groen zijn verwerkt in groenonderhoudsbestekken. Deze bestekken worden als leidraad gebruikt voor de uitvoering van het groenonderhoud. In 2020 is het groenonderhoud op de woonlocaties verder op de vastgestelde kwaliteit gebracht. Er is geen sprake van achterstallig onderhoud. Financiële vertaling Het groenonderhoud wordt uitgevoerd door de algemene dienst en drie groenaannemers voor het specialistisch onderhoud (onder andere bermen, sportvelden en bomen). Het aanleggen en onderhouden van groen wordt op het programma ‘Sport, Cultuur en Recreatie’ verantwoord en waar nodig toegelicht.
69
Groen Directe lasten onderhoud groen
Rek.
Rek.
Begr.
Rek.
x € 1.000
2018
2019
2020
2020
148 47 56 830
164 79 59 783
171 73 56 844
173 73 53 855
1.081
1.085
1.144
1.154
Onderhoudsbudget exploitatie: Bestrijden onkruid Onderhoud bermen Landschapsplannen Onderhoud openbaar groen Totaal exploitatie
70
Financiering Algemeen De paragraaf financiering is een verplicht onderdeel van de programmarekening. De paragraaf is een belangrijk instrument voor het transparant maken van de financieringsfunctie van de gemeente. Treasury is het sturen, beheersen van, verantwoorden over en het toezicht houden op de financiële geldstromen, de financiële vermogenswaarden, de financiële positie en de hieraan verbonden risico's. De uitvoering van treasury wordt wettelijk geregeld in de wet financiering decentrale overheden (FIDO). De wet FIDO regelt dat de uitvoering van de treasuryfunctie binnen de gemeente uitsluitend de publieke taak dient en geschiedt binnen de financiële kaders. Bij de keuze van financiering worden door de gemeente Stein, binnen de kaders van de wet FIDO, onderstaande regels gehanteerd: • De rente van vaste geldleningen is door de lange looptijd financieel van groter belang dan de rente van leningen met een korte looptijd. • Bij een verwachte daling van de lange rente verdient het de voorkeur om het aantrekken van vaste/langlopende leningen zoveel mogelijk uit te stellen tot de rentedaling is ingetreden. • Bij een verwachte stijging van de lange rente is er een voorkeur om de kortlopende schulden om te zetten in langlopende schulden.
• Bij een te verwachten stabiele renteontwikkeling dient in de actuele financieringsbehoefte te worden voorzien met de financieringsvormen die absoluut gezien de laagste rente dragen.
Algemene interne en externe ontwikkelingen Interne ontwikkelingen In 2020 hebben zich voor de gemeente Stein geen mogelijkheden voorgedaan om geldleningen vervroegd af te lossen. De financieringsbehoefte van 2020 is afgedekt door het aantrekken van langlopende leningen. Omdat in het eerste kwartaal 2020 een structurele overschrijding van het kasgeldlimiet dreigde heeft op dat moment conversie van de kasgeldleningen plaatsgevonden en is een vaste geldlening van € 9 miljoen aangetrokken. Halverwege december is nog een langlopende lening aangetrokken van € 10 miljoen. Bij het aantrekken van deze leningen is gekozen voor een langere looptijd, omdat de rente voor langlopende leningen historisch laag te noemen is. De rentelasten voor de financieringsbehoefte van 2020 zijn op deze manier zo beperkt mogelijk gehouden. De overige financieringsbehoefte kon worden afgedekt met een debetsaldo in de rekening courant en middels kortlopende kasgeldleningen. Voor het project ‘zonnepanelen’ is in 2020 wel nog een langlopende geldlening afgesloten van € 1 miljoen. Mutaties in de vaste schulden zijn in onderstaand overzicht weergegeven (exclusief woningbouw-leningen)
Mutaties: Stand per 01.01.2020 Vervroegde aflossingen Reguliere aflossingen Nieuwe lening(en) Stand per 31.12.2020
Bedrag (* € 1.000) 43.548 0 4.396 20.000 59.152
Gemiddelde rente leningportefeuille (in %) 2,58
1,89
71
Externe ontwikkelingen De Europese Centrale Bank (ECB) geeft aan nog vast te houden aan de verwachting die in december 2020 werd uitgesproken over de economische groei van de eurozone. Door de steeds strengere en langere lockdownmaatregelen tegen het coronavirus kunnen die prognoses onder druk komen te staan. Economen zijn somberder voor de nabije toekomst, maar optimistischer voor de wat langere termijn. De uitbraak van COVID-19 in het voorjaar van 2020 heeft grote economische gevolgen voor de economie. Hoe groot de werkelijke impact zal zijn van deze uitbraak is nog niet te zeggen. De ECB heeft de herfinancieringsrente in de eurozone voor 2020 gehandhaafd op het historisch lage niveau van nul procent. De nulrente betekent dat banken gratis geld kunnen lenen bij de centrale bank. Tegelijk blijft de depositorente op min 0,5 procent, waardoor banken geld toeleggen op het geld dat ze bij de ECB stallen, en dus niet aan hun klanten toekennen. De huidige rentestanden blijven naar verwachting op dit niveau of zelfs lager, tot de inflatievooruitzichten zich weer afdoende richting het gewenste peil van iets onder de 2 procent begeven. Schatkistbankieren De wet verplicht schatkistbankieren houdt in dat publieke instellingen al hun liquide middelen aanhouden bij het ministerie van Financiën. Ze doen dat in de vorm van een rekening-courant, zoals bij een bank.
Decentrale overheden hebben de mogelijkheid om termijndeposito's aan te houden. Er geldt een doelmatigheidsdrempel van 0,75% van het begrotingstotaal met een minimum van € 250.000 per gemeente (maar wel met een maximum van € 2,5 miljoen). Voor de gemeente Stein is deze gemiddelde drempel per kwartaal 0,75% x € 63.465.000 (het begrotingstotaal 2020) = € 476.000. In onderstaande tabel staat de berekening voor de gemeente Stein van het kwartaal gemiddelde van het schatkistbankieren in 2020. Hierin is te zien dat de gemeente Stein niet over overtollige middelen beschikte die in de schatkist ondergebracht moesten worden. Berekening Kwartaalgemiddelde Schatkistbankieren: Kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen Ruimte onder het drempelbedrag Overschrijding van het drempelbedrag
Kwartaal 1 2020
Kwartaal 2 2020
Kwartaal 3 2020
Kwartaal 4 2020
0
0
0
0
476
476
476
476
0
0
0
0
Risicobeheer Om de rentekosten zo laag mogelijk te houden dient er een goede balans gevonden te worden tussen optimalisatie op de korte termijn en de stabilisatie op de langere termijn. Financiering met een korte looptijd kan zorgen voor de laagste rentelasten, terwijl vanuit het oogpunt van lange termijn stabiliteit een financiering met een langere rentevaste periode de voorkeur heeft. De wet FIDO geeft twee richtlijnen voor het beperken van de renterisico's: het kasgeldlimiet en de renterisiconorm. Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet geeft de limiet aan voor de vlottende schuld van de gemeente. Deze limiet is vastgesteld op 8,5% van de totale begroting. In 2020 was deze limiet voor de gemeente Stein afgerond € 5,4 miljoen.
72
Onderstaande tabel geeft de informatie weer met betrekking tot de kasgeldlimiet. De kasgeldlimiet laat vanaf het derde kwartaal een aaneengesloten overschrijding zien. Het aantrekken van twee nieuwe vaste geldleningen in maart en december 2020 zorgde vanaf dat moment voor een lagere netto vlottende schuld. Dit is gedaan om te voorkomen dat er nog langer sprake zou zijn van een overschrijding van het kasgeldlimiet. Periode
Kwartaal 1 2020
Kwartaal 2 2020
Kwartaal 3 2020
Kwartaal 4 2020
Netto vlottende schuld -/overschot vlottende middelen
5.082
2.947
6.609
10.773
Kasgeldlimiet
5.395
5.395
5.395
5.395
1.214
5.378
Overschrijding van kasgeldlimiet Ruimte tot de kasgeldlimiet
313
2.448
Renterisiconorm In de wet FIDO staat dat de renterisiconorm niet mag worden overschreden. Deze norm zorgt voor een opbouw van de leningportefeuille, waarbij het renterisico van renteaanpassingen en herfinanciering van geldleningen in voldoende mate wordt beperkt. Er mag maximaal 20% van de langlopende geldleningen per jaar in aanmerking komen voor herfinanciering en renteherziening. Hierbij wordt een onderscheid gemaakt tussen primaire en secundaire renterisico's. Primaire renterisico's betreft het gevaar van een ongunstige stand van de rente op het moment dat nieuwe leningen moeten worden afgesloten. Secundaire renterisico's betreft het niet kunnen profiteren van gunstige renteontwikkelingen. Risico's loopt de gemeente dan ook bij een onevenwichtige verdeling van de portefeuille wat betreft de looptijden. Een portefeuille met overwegend kortlopende leningen kent een hoog primair risico en een overwegend langlopende portefeuille kent een hoog secundair risico. Uit onderstaand overzicht blijkt dat in 2020 de renterisiconorm van de gemeente Stein niet overschreden werd. (bedragen x € 1.000) Stap Variabelen Renterisico(norm) (1) Renteherziening op vaste schuld (2) Netto nieuw aangetrokken vaste schuld (3) Betaalde aflossingen (4) Herfinanciering (laagste van 2 en 3) (5) Renterisico op vaste schuld (1 + 4) (6) Renterisiconorm (20% x vaste schuld per 1/1), excl.
door verstrekte leningen woningstichtingen (7) Ruimte onder renterisiconorm (6 – 5)
2020 0 20.000 4.396 4.396 4.396 8.709 4.313
Debiteurenrisico Dit betreft het risico dat vorderingen op debiteuren niet kunnen worden geïnd en afgeboekt moeten worden. Ter afdekking van de risico's met betrekking tot debiteuren sociale zaken is voor een bedrag van € 1.147.800 een voorziening gevormd, en voor de TOZO regeling een voorziening van € 47.900. De voorziening voor risico's met betrekking tot overige debiteuren bedraagt per 31 december 2020 € 130.000. Geldleningen De financiële risico’s van gemeenten voor de verstrekte geldleningen en achtervang aan woningcorporaties zijn klein. De financiële middelen (liquiditeitspositie en eigen vermogen) van de corporaties vormen de eerste zekerheid. De borgstellingsreserve van het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) vormt de tweede zekerheid. Als corporaties hun rente- en
73
aflossingsverplichtingen niet nakomen, dan kan de WSW aangesproken worden. Zij beschikken daarom over een borgstellingsreserve. De Autoriteit Woningcorporaties (AW) houdt sinds 2016 toezicht op WSW. Belangrijk doel van dit toezicht is om vast te stellen of het risicokapitaal van WSW toereikend is om mogelijke verliezen van WSW te dekken. De achtervangpositie van Rijk en gemeenten vormt de derde zekerheid. Indien daarop een beroep gedaan moet worden, moeten Rijk en gemeenten op verzoek van het WSW renteloze leningen aan het WSW verstrekken.
Renteschema Rente omslagpercentage De renteomslag is berekend conform de nota rentenotitie 2017 die door de commissie BBV is gepubliceerd. Vanwege het inzicht in de rentelasten van externe financiering, het renteresultaat en de wijze van toerekening is onderstaand renteschema opgenomen. Het renteomslagpercentage wordt berekend door de totale rentekosten te delen door het totaal geactiveerd bedrag. De totale rentekosten bestaan uit de rente voor de vaste geldleningen, de bespaarde rente over de eigen financieringsmiddelen (reserves) en de rente van de financieringsbehoefte. Het omslagpercentage voor 2020 is berekend op 2,6%. Renteschema:( bedragen x 1.000 €) a. Externe rente vaste geldleningen b. De externe rentebaten Totaal door te rekenen externe rente c. -De rente die aan de grondexploitaties moet worden doorberekend -De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend
2020 1.213 122 1.091
-/-
-/-
5
-/- 470 -/-
475
Saldo door te rekenen externe rente d1. Rente over eigen vermogen d2. Rente over voorzieningen De aan taakvelden (programma's inclusief overzicht Overhead) toegerekende rente (renteomslag)
1.660
De werkelijk aan taakvelden (programma's inclusief e. overzicht Overhead) toegerekende rente (renteomslag)
2.068
f. Saldo renteresultaat taakveld treasury
616 834 210
408
Resultaat uitzettingen Het uitzetten van overtollige gelden (liquiditeitsoverschotten) door middel van het verstrekken van leningen en beleggen dient op prudente wijze te geschieden. Er dient daarom van goede tegenpartijen gebruik te worden gemaakt teneinde de financiële risico’s te beperken. Indien met minder kredietwaardige tegenpartijen in zee wordt gegaan, kunnen hierdoor weliswaar (tijdelijk) hogere renteopbrengsten worden verkregen, maar loopt de gemeente daarbij (aanzienlijk) grotere risico’s.
Wet Houdbare Overheidsfinanciën De kern van de Wet houdbare overheidsfinanciën (Wet HOF) is verankerd in de Europese begrotingsafspraken en de bepaling dat het Rijk en de decentrale overheden (gemeenten,