bijlage 2 Begroting 2026 GR GGDZL

29

4.2 Seksuele Gezondheid 4.2.1 Centrum Seksuele Gezondheid Gerichterevoorlichtingen scholing Vanaf 2025 zet het Centrum SeksueleGezondheid(CSG)samen met ketenpartners meer in op voorlichting en scholingover seksuelevorming. Voorlichtingricht zich op jongerenonder de 25 jaar, terwijl scholing bedoeld is voor professionals die met jongeren werken. Scholen en jongerenorganisatieskrijgen adviesom seksuelevorming structureel in hun beleid te integreren.Het CSGcoördineert het PreconceptieProject,onderdeelvan KansrijkeStart, waarin workshopsop mboscholenen anticonceptiespreekurenworden gerealiseerd.Samenwerkingmet socialeen medische partnersin Zuid-Limburgis hierin essentieel. Preventieen zorg beter laten aansluitenbij risicogroepen Preventieblijft een belangrijkepijler binnen de seksuelegezondheid.Recentedata laten zien dat het aantalsoa͛ s stijgt en het gebruik van anticonceptieen condoomgebruikafneemt. Dit baart onszorgen, met namewaar het gaatover de kwetsbaregroepen.Eenvoorbeeldhiervanis het voorkomenvan hiv bij mannendie sekshebbenmet mannen(msm)middelscontrolesen medicatie(PrEP).Om te bepalen hoe zorg en preventie optimaal kunnen aansluitenbij de leefwereld van verschillenderisicogroepen, zullen er behoeftepeilingenworden uitgevoerd. Ook worden projecten ontwikkeld, waaronder de uitbreiding van Limburg4Zero,waarmeekwetsbaregroepenthuistestkitsvoor soakunnenontvangen.

Momenteel is dit enkel beschikbaareen specifiekegroep; onderzoekricht zich op uitbreiding naar anderedoelgroepen.

4.2.2 Nu Niet Zwanger Begeleidenvan mensenin kwetsbareomstandighedenrondomhun kinderwens Mensenin kwetsbareomstandighedenmakeneen bewusteen geïnformeerdekeuzeover het moment van hun kinderwens zodat zij niet overvallen worden door een onbedoelde zwangerschap.Drie inhoudelijke coördinatoren van Nu Niet Zwanger (NNZ) nemen de complexe casuïstiekover en begeleidenmensen in hun kinderwens.Indien er geen kinderwens is, helpen zij anticonceptie te realiseren.Dit wordt geëvalueerden er wordt gezorgdvoor een follow-up. Het programmaNu Niet Zwangeris een van de succesvolleinterventiesvanuit TrendbreukZuid-Limburg. Verstevigenvan het socialeen medischenetwerk Het socialeen medischenetwerk wordt versterkten uitgebreid,met focusop ƌ Ğ Ő die ŝ Ž͛Ɛ achterblijven, door contact te zoekenmet nieuwe organisaties.Via presentatieswordt de bekendheidvan de NNZmethodiekvergroot en worden aandachtfunctionarissen geworven.Aandachtfunctionarissen worden in de NNZ-methodiek getraind om meer cliënten in kwetsbare omstandighedente bereiken en gesprekkenover kinderwenste voeren. Eenverdiependetraining ondersteunt de functionarissenbij de duurzameimplementatievan NNZbinnen hun organisatie.Ookwordt een breder draagvlakbinnen de organisatieswaar reedsaandachtfunctionarissen actief zijn gecreëerd.Er is naastde uitvoeringook

30

betrokkenheid van het management, door evaluatiemomenten,scholingsaanbod,intervisies en persoonlijkcontact.

Staat van Baten en Lasten

Totaal

Opbrengsten Bijdragen gemeenten 1.119.019 Tarieven gemeenten Bijdragen centrumgemeenten Bijdrage Rijk/Provincies 1.700.000 Overige bijdrage 247.000 Onvoorzien Incidentele opbrengsten Totaal opbrengsten 3.066.019 Exploitatiekosten Personeelskosten 1.984.000 Huisvestingskosten 128.000 Afschrijvingskosten 8.000 Rente- en bankkosten Beheers- en adm.kosten 38.000 Kosten vervoermiddelen Kosten automatisering 57.000 Kosten medische middelen 455.000 Kosten uitvoering derden 87.000 Onvoorzien Incidentelelasten Totaal exploitatiekosten 2.757.000 Saldo baten en lasten 309.019 Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Resultaat* 309.019 *Het ƌ Ğ Ɛ Ƶů ƚ Ă Ă ƚ  Ě ŝ Ğ Ŷƚ  ƚ Ğ ƌ  Ě Ğ ŬŬŝ ŶŐ  ǀĂ Ŷ Ě Ğ  ŽǀĞ ƌ Ś Ğ Ă Ě ŬŽƐ ƚ Ğ

31

4.3 Hygiëne en Inspectie (H&I) Toezichtvoorschoolseeducatieintensiveren Het toezicht bij de kinderopvangwordt uitgevoerdvolgensgeldendewetgeving.Daarnaastwordt de invoering van nieuwe maatregelenmet betrekking tot de kwaliteit van voorschoolseeducatie (VE) voorbereid. Er wordt nauw samengewerktmet gemeenten, kinderdagverblijven,buitenschoolse opvang en gastoudersom ervoor te zorgen dat de voorschoolseeducatie voldoet aan de hoge standaardendie voorop staan in het beleid en daarmee de gezondheid.Dit omvat onder andere gerichteinspectiesen het monitoren van de pedagogischekwaliteit.

ToezichtWmo-calamiteitenversterken Het aantal meldingenvan Wmo-calamiteitenblijft al jaren achter, zowel in Zuid-Limburgals landelijk. Dit wijst op een onderbenutting van het meldingssysteem.Om dit te verbeteren, wordt de samenwerkingmet gemeenten en zorgaanbiedersgeïntensiveerd,zodat het toezicht effectiever wordt. Het doel is de meldingsbereidheidte verhogen,zodat calamiteitensnellerworden opgemerkt en tijdig adequaatworden aangepakt.Gemeentenontvangende nodigekennisen ondersteuningom een cultuur van veiligheiden preventiete bevorderen.Door dezesamenwerkingwordt niet alleenhet toezicht op Wmo-calamiteiten versterkt, maar ook de kwaliteit van zorg en ondersteuningvoor kwetsbareburgersverbeterd.

32

Hygiëne & Inspectie

Staat van Baten en Lasten Opbrengsten Bijdragen gemeenten Tarieven gemeenten Bijdragen centrumgemeenten Bijdrage Rijk/Provincies Overige bijdrage Onvoorzien Incidentele opbrengsten Totaal opbrengsten Exploitatiekosten Personeelskosten Huisvestingskosten Afschrijvingskosten Rente - en bankkosten Beheers - en adm. kosten Kosten vervoermiddelen Kosten automatisering Kosten medische middelen Kosten uitvoering derden Onvoorzien Incidentele lasten Totaal exploitatiekosten Saldo baten en lasten Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Resultaat*

Toezicht WMO

-

136.304

894.000

-

-

Totaal

136.304 894.000 -

894.000

136.304

1.030.304

557.000 67.000

81.000 10.000

638.000 77.000

1.000 56.000 681.000 213.000 213.000

1.000 8.000 100.000 36.304 36.304

2.000 64.000 781.000 249.304 249.304

Ύ, Ğ ƚ  ƌ Ğ Ɛ Ƶů ƚ Ă Ă ƚ  Ě ŝ Ğ Ŷƚ  ƚ Ğ ƌ  Ě Ğ ŬŬŝ ŶŐ  ǀĂ Ŷ Ě Ğ  ŽǀĞ ƌ Ś Ğ Ă Ě ŬŽ

33

4.4 Medische Milieukunde (MMK) Adviserenvan burgers Burgers,vooral van kwetsbaregroepen zoalsouderen en mensenmet een chronischeaandoening, worden geïnformeerd over de Ő Ğ nj ŽŶĚ Ś Ğ ŝdie Ě Ɛsamenhangen ƌ ŝ Ɛ ŝ Đ Ž͛Ɛ met de woonomgeving.Dit omvat bijvoorbeeld de impact van slechte woningisolatie, slechte ventilatie en verouderde woningstructuren,die een negatieveinvloed kunnen hebben op de gezondheid.Er wordt informatie en praktischetips gedeelddie helpen om de leefomstandigheden,en daarmeede gezondheidvan de burger te verbeteren.Ook kunnenmensenzichbij de GGDZLmeldenmet vragen.

Adviserenen samenwerkenmet gemeenten Gemeentenworden actief geïnformeerden geadviseerdover de invloedvanhet veranderendeklimaat op de volksgezondheid.Ookworden gemeentenondersteundbij het ontwikkelenvan hitteplannenen andereklimaatgerelateerdemaatregelen.Dezeadviseringspeelteen crucialerol in het versterkenvan gemeentelijkbeleid. Dit gebeurt niet alleen door beleidsadvies,maar ook door deel te nemen aan projectendie bijdragenaanhet realiserenvaneengezonde,veiligeen klimaatbestendigeleefomgeving voor alle inwoners. Daarnaastwordt er ook geadviseerdin het kader van de omgevingsweten aanvragendie gemeentenbinnenkrijgenop het gebiedvan gezondheiden milieu. Via dezeweg kan de GGDZLinvloed uitoefenenop inrichtingsvraagstukken en daarmeede gezondheidvan de burger.

34

Staat van Baten en Lasten

Totaal

Opbrengsten Bijdragen gemeenten 649.700 Tarieven gemeenten Bijdragen centrumgemeenten Bijdrage Rijk/Provincies Overige bijdrage 69.000 Onvoorzien Incidentele opbrengsten Totaal opbrengsten 718.700 Exploitatiekosten Personeelskosten 413.000 Huisvestingskosten Afschrijvingskosten Rente- en bankkosten Beheers- en adm. kosten 10.000 Kosten vervoermiddelen Kosten automatisering 6.000 Kosten medische middelen Kosten uitvoering derden Onvoorzien Incidentele lasten Totaalexploitatiekosten 429.000 Saldo baten en lasten 289.700 Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Resultaat* 289.700 *Het resultaat dient ter dekking van de ŽǀĞ ƌ Ś Ğ Ă Ě ŬŽƐ ƚ Ğ Ŷ Ğ Ŷ ŝ Ɛ  Ő Ğ Ğ Ŷ ͞ǁŝ ŶƐ ƚ ͘͟

35

4.5 Openbare Geestelijke Gezondheidszorg 4.5.1 Vangnet OGGZ Voor gemeenten in de Westelijke Mijnstreek en Maastricht Heuvelland verzorgt GGDZL de het Openbare Geestelijke Gezondheid OGGZ ( ) Vangnet. Het vangnet is een meldpunt speciaal voor mensen die zelf geen hulp zoeken en zorgwekkend gedrag vertonen. Jaarlijks worden gemiddeld 250 nieuwe meldingen in ontvangst genomen en 180 adviezen gegeven. De medewerkers schatten samen met de cliënt in op welk e domeinen hulp nodig is. Omdat de GGDZL zelf geen zorgaanbieder is, zorgen de medewerkers vervolgens voor toeleiding naar passende zorg. Het landelijk meldpunt zorgwekkend gedrag wordt door het Vangnet vormgegeven voor 7 gemeenten in Zuid-Limburg. Het Vangnet valt onder het takenpakket van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Zowel professionals als burgers kunnen er terecht. De zorg voor personen met verward en onbegrepen gedrag wordt in de Westelijke Mijnstreek en Maastricht Heuvelland door de GGDZL georganiseerd en in Parkstad door het bemoeizorgteam van Mondriaan. Op basis van een analyse van overeenkomsten en verschillen igt er een l opdracht van de Commissie Zorg & Veiligheid om de samenwerking tussen Mondriaan en de GGD te versterken en de zorg in Zuid -Limburg te optimaliseren en tot een eenduidige aanpak te komen.

In 2026 zal de ontwikkelrichting van de OGGZ duidelijkn.zijOnderdeel hiervan is een eenduidige aanpak op -Zuid Limburgs niveau en continuïteit in financiering middels meerjaren afspraken. In 2026 zal naar verwachting het (nog op te richten) risisCInterventie Team (CIT) in heel Zuid-Limburg actief zijn. In hoeverre het Vangnet OGGZ (en VT) hierbij betrokken zijn en in welke rol moet nog vorm krijgen. Waarschijnlijk zal het Vangnet OGGZ een samenwerkingspartner van-team het CIT worden. In 2025 heeft de Commissie Zorg en Veilheid in haar werkplan opgenomen te kome o n tot een integrale aanpak van een OGGZ in Zuid -Limburg. Mogelijk heeft dit gevolgen voor de manier van werken of financieren van deze taak.

4.5.2 t ŝ ũŬ ' '  ͛Ğ ƌ

Landelijk is beleid ingezet om de aanpak van personen met verward en onbegrepen gedrag te versterkenen meer preventief te werken ͘  Ğ  ' '   >  Ś Ğ Ğ Ĩ ƚ  ŝ Ŷ Ś Ğ ƚ  ŬĂ Ě Ğ ƌ  ǀ ŽƉ ŽŶď Ğ Ő ƌ ŝ Ɖ͛ ǀĂ ŶĂ Ĩ  ϮϬϮϰ ǀŽŽƌ  ϰ ũĂ Ă ƌ  Ɛ Ƶď Ɛ ŝ Ě ŝ Ğ  ŽŶƚ ŵŝ Ě Ě Ğ ů Ɛ  Ě Ğ  t ŝ ũŬ' '  ͛Ğ -Limburg. ƌ  ǀŽƌ  Ğ ŵt ŝƚ ũŬ' Ğ  Ő' Ğ ǀĞ ͛ĞŶƌ ŝ ŝŶƐ  ŝƵŝ ŶĚ ϮϬϮϲ (2 wijken), Valkenburg, Beek, Stein en Sittard -Geleen (1 wijk), Brunssum en Heerlen (1 wijk).

 Ğ  t ŝ ũŬ' '  ͛Ğ ƌ  ů Ğ Ő ƚ  ŝ Ŷ Ğ Ğ Ŷ ǀƌ ŽĞ Ő ƚ ŝ ũĚ ŝ Ő  Ɛ ƚ Ă Ě ŝ Ƶŵ Đ Ž nj ŝ ũŶ ŝ Ŷ Ě Ğ  ǁŝ ũŬ͘  Ğ  t ŝ ũŬ' '  ͛Ğ ƌ  Ě ƌ Ă Ă Ő ƚ  nj Žƌ Ő  ǀŽŽƌ  en heeft korte lijnen met het netwerk van hulpverlening om een signaal snel door te leiden naar de ũƵŝ Ɛ ƚ Ğ  Ś Ƶů Ɖ͘  Ă Ă ƌ ŶĂ Ă Ɛ ƚ  ǀĞ ƌ Ɛ ƚ Ğ ƌ Ŭƚ  Ě Ğ  t ŝ ũŬ' '  ͛Ğ ƌ  Ě Veiligheid om onnodige politie -inzet, traumatisering en escalatie bij betrokkene te voorkomen. De t ŝ ũŬ' 'functioneert  ͛Ğ ƌ op het snijvlak van zorg en veiligheid en werkt nauw samen met

36

ketenpartners. Het is één van de onderdelen om de aanpak voor mensen met verward en onbegrepen gedrag te verstevigen.

Psychosociale Hulp (PSH) Vangnet OGGZ en Scenarioteam*

Staat van Baten en Lasten

Totaal

Opbrengsten Bijdragen gemeenten 121.617 121.617 Tarieven gemeenten 673.000 673.000 Bijdragen centrumgemeenten Bijdrage Rijk/Provincies Overige bijdrage 66.000 66.000 Onvoorzien Incidentele opbrengsten Totaal opbrengsten 739.000 121.617 860.617 Exploitatiekosten Personeelskosten 471.000 99.000 570.000 Huisvestingskosten 33.000 33.000 Afschrijvingskosten Rente- en bankkosten Beheers- en adm. kosten 2.000 2.000 Kosten vervoermiddelen Kosten automatisering 19.000 19.000 Kosten medische middelen Kosten uitvoering derden 2.000 2.000 Onvoorzien Incidentele lasten Totaalexploitatiekosten 527.000 99.000 626.000 Saldo baten en lasten 212.000 22.617 234.617 Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Resultaat* 212.000 22.617 234.617 Ύ, Ğ ƚ  ƌ Ğ Ɛ Ƶů ƚ Ă Ă ƚ  Ě ŝ Ğ Ŷƚ  ƚ Ğ ƌ  Ě Ğ ŬŬŝ ŶŐ  ǀĂ Ŷ Ě Ğ  ŽǀĞ ƌ Ś Ğ Ă Ě ŬŽ

37

4.6 Publiekegezondheid, monitoring, onderzoek en beleid De Zuid-Limburgse gezondheidsopgave is onverminderd groot, met grote verschillen in gezondheid tussen wijken en groepen inwoners. De aanpak van Trendbreuk is succesvol gebleken, daarom blijft de focus op de jeugd bestaan en wordt deze verbreed naar andere levensfasen. De ongelijke kans op gezondheid stopt immers niet na de jeugd,maar de bestrijding daarvan vraagt ook aandacht bij de groep volwassen en ouderen. De samenhang van gezondheidsproblemen vergt een integrale aanpak. Daarvoor stellen we op basis van monitoring en onderzoek een integrale probleemanalyse op en brengen integraal beleidsadvies uit om tot een integrale aanpak in gemeenten, wijken en buurten e komen. t Hierbij sluiten we aan op de opgedane kennis en ervaring vanuit onze samenwerking binnen -Limburg Zuid gerelateerd aan het Gezond Actief Leven akkoord (GALA) en het Integraal Zorgakkoord (IZA). Om een integrale aanpak te realiseren is kennis van de gezondheidssituatie -Limburg in Zuid nodig, gebaseerd op monitoring en onderzoek. Monitoring en onderzoek spelen een cruciale rol bij het onderbouwen en verbeteren van onze aanpak. Daarnaast is ditwettelijke een taak. We verzamelen data via gezondheidsmonitors (de kindmonitor, jongerenmonitor, inclusief mbo, en volwassenen/ouderenmonitor) en gesprekken met burgers.

Deze inzichten geven een beeld van de trends in leefstijl en gezondheidsgerelateerde oren. fact Samen met de Academische Werkplaats Publieke Gezondheid MOSA (AWPG MOSA) gebruiken we deze gegevens om interventies en aanpakken te evalueren en verder te optimaliseren. Daarnaast blijft nader onderzoek naar de dieper liggende oorzaken van gezondheid sverschillen nodig om de juiste prioriteiten aan te geven in het (regionaal) gezondheidsbeleid. De GGD adviseert gemeenten en ketenpartners hoe in te spelen op deze nieuwe wetenschappelijke inzichten en maatschappelijke verandering.

Beleidsadvisering is een belangrijke schakel in de uitvoering van onze strategie. De resultaten van onderzoek en monitoring worden vertaald naar concrete aanbevelingen voor gemeenten en regionale partners. Door beleidsmakers te voorzien van actuele en aat op m gemaakte inzichten, bevorderen we Ğ Ğ Ŷ ŝ Ŷƚ Ğ Ő ƌ Ă ů Ğ  Ă Ă ŶƉĂ Ŭ Ě ŝ Ğ  ŝ ŶǁŽŶĞ ƌ Ɛ  ď Ğ ƚ Ğ ƌ  ŽŶĚ Ğ ƌ Ɛ ƚ Ğ Gezondheidsbevordering is de praktische uitwerking van deze strategie. In samenwerking met scholen, werkgevers en gemeen ƚ Ğ Ŷ ǁŽƌ Ě Ğ Ŷ Ɖƌ ŽŐ ƌ Ă ŵŵĂ ͛Ɛ  Ő Ğ ŢŵƉů Ğ ŵĞ Ŷƚ Ğ Ğ ƌ bevorderen, eenzaamheid verminderen en sociale netwerken versterken. In de Gezonde -School aanpak ontvangen scholen adviezen om via lessen en workshops de gezondheid van leerlingen en docenten te verbeteren. Deze combinatie van onderzoek, beleid en actie vormt de basis voor een gezonde samenleving.

4.6.1 Gezonde leefomgeving We streven naar een leefomgeving die ontmoeting, beweging en gezondheid bevordert, met een belangrijke rol voor de Trendbreukaanpak. De Gezonde Leefomgeving is namelijk een cruciale pijler in de Trendbreukaanpak en biedt alle inwoners van Zuid -Limburg gelijke kansen op een gezonde en veilige leefomgeving, wat essentieel is om gezondheidsverschillen te verkleinen. In samenwerking met gemeenten en ketenpartners verankeren we gezondheid in beleid, zoals ruimtelijke ordening, mobiliteit en milieubeheer. We adviseren over de inrichting van schoolpleinen, 38

aanleg en gebruik van groen - en speelvoorzieningen en watertappunten in de wijk. Een gezonde start Ɛ ƚ Ă Ă ƚ  Đ Ğ Ŷƚ ƌ Ă Ă ů  ŵĞ ƚ  Ɖƌ ŽŐ ƌ Ă ŵŵĂ ͛Ɛ  nj ŽĂ-aanpak, ů Ɛ  'JOGG Ğ nj ŽŶĚ Ğ  (Gezonde Jeugd, Gezonde Toekomst) en Jong Leren Eten. Deze initiatiev en bevorderen gezonde voeding, dagelijkse beweging en mentale veerkracht bij kinderen. Door een sterke basis in de jeugd te leggen, creëren we een doorgaande lijn naar volwassenheid en ouderdom.

<

We richten ons op het monitoren en verbeteren van de fysieke leefomgeving, bijvoorbeeld ten aanzien van luchtvervuiling en geluidsoverlast. Daarnaast wordt geadviseerd over de aanpassing van openbare ruimtes om beweging en sociale interactie van jong tot ud ote stimuleren, zoals veilige fiets - en wandelpaden, beweegpleinen en meer groen in de wijk. We passen͞, Ğ Ă ů ƚ Ś  ŝ Ŷezondheid Ă ů ů  ƉŽů ŝ Đ ŝ in alle beleidsterreinen ) toe, door gezondheid een vaste plaats te geven in onze beleidsadviezen voor onderwijs, armoedebestrijding en economische ontwikkeling. Dit maakt het mogelijk om gezondheidswinst te boeken in domeinen buiten de traditionele zorg.

4.6.2 Mentale gezondheid Mentale gezondheidis een essentiëlepijler van de publiekegezondheiden een belangrijkonderdeel van de Trendbreukaanpak. We richten ons op het versterkenvan mentaalwelbevindendoor mentale gezondheid bespreekbaar te maken, de regio veerkrachtig te maken en te investeren in Ɖƌ Ğ ǀĞ Ŷƚ ŝ Ğ Ɖƌ die ŽŐ mentale ƌ Ă gezondheid ŵŵĂ ͛Ɛ bevorderenin verschillendelevensfasen.Onderzoek en monitoring spelen een cruciale rol bij het onderbouwen en verbeteren van onze aanpak.We verzamelendata over mentalegezondheidvia gezondheidsmonitors en gesprekkenmet burgers.Deze inzichtengeveneen beeld van trends, zoalshet aantal jongerenmet stressklachtenen de impact van eenzaamheidop ouderenen jongeren. Ook op het gebied van suïcidepreventiezetten we in op een proactieve en integrale benadering. Samenmet gemeentenen partners Mondriaan en LevantoGroepverkennenwe momenteel welke concrete acties we kunnen ondernemen om tijdig signalen op te vangen en interventies te ontwikkelen.Eénvan de trajecten die samenopgepaktwordt is de mogelijkheidvan het opzettenvan een actienetwerk suïcidepreventiezoals dat in Midden-Limburg al bestaat.

Dat is een regionale samenwerkingom suïcide bespreekbaarte maken en gecoördineerdactie te ondernemen om de prevalentie van suïcideonder andere onder jongeren te verminderen.Hoewel de preciezeinvulling van dit actienetwerk nog in ontwikkeling is, onderstrepenwe hiermee het belang van preventie en vroegtijdigeondersteuningals onderdeelvan onzebrederestrategievoor mentale gezondheid. De resultaten van onderzoek en monitoring worden vertaald naar concrete aanbevelingenvoor gemeentenen regionalepartners.Dezeaanbevelingenhelpenbeleidsmakersom mentalegezondheid structureel te integreren in lokaal beleid. Door beleidsmakerste voorzien van actuele en op maat gemaakte inzichten, bevorderen we een integrale aanpak die inwoners beter ondersteunt en de effectiviteit van Ɖƌ ŽŐ ƌ Ăvergroot. ŵŵĂ ͛Ɛ Gezondheidsbevordering is de praktischeuitwerkingvandezestrategie.In samenwerkingmet scholen, werkgevers en gemeenten worden Ɖƌ ŽŐ ƌ Ă ŵŵĂ geïmplementeerd ͛Ɛ die mentale gezondheid bespreekbaarmaken, mentale weerbaarheid stimuleren, eenzaamheidverminderen en sociale netwerken versterken.In de GezondeSchool-aanpakontvangenscholenadviezenom via lessenen workshopsde mentale gezondheidop schoolbespreekbaarte makenen de mentale gezondheidvan

39

leerlingenen docentente verbeteren.Werkgeversworden ondersteundmet tools en trainingen om het mentaal welbevinden van hun medewerkerste bevorderen. Deze combinatie van onderzoek, beleid en actie vormt de basisvoor een veerkrachtigesamenleving.

4.6.3 Participatieve aanpak Eenparticipatieveaanpakis cruciaalvoor een succesvolleaanpakvan publiekegezondheiden vormt een onmisbareschakeltusseninwonersen beleid.De GGDspeelthierin een uniekeen onafhankelijke rol: wij organiserengezondheidspanels, interviewsen bijeenkomstenʹzowelop eigeninitiatief alsop verzoek van gemeenten ʹen werken nauw samen met ervaringsdeskundigen.Hierdoor worden inwonersvanafhet beginbetrokken,wat leidt tot beleid dat aansluitop hun behoeften. Via digitale platforms verzamelenwe waardevollefeedbacken versterkenwe de dialoog, waardoor we inzichtenvertalen naar gedragenen effectief beleid. Onzeonafhankelijkepositie en inhoudelijke expertisebieden gemeentenconcreteondersteuningbij het optimaliserenvan hun beleidsvoeringen het efficiënter inzetten van middelen.Dit maakt onze samenwerkingeen waardevolleinvesteringin toekomstbestendig,lokaalbestuur. Ookin wijken en buurten makenwij het verschil.We stimulerenlokale initiatieven, zoalsmoestuinen, ď Ğ ǁĞ Ğ Ő Ɖƌ ŽŐ enƌsociale Ă ŵŵĂ activiteiten, ͛Ɛ die de gezondheidvan inwoners bevorderen. Hierbij krijgen burgersde kansals gezondheidsambassadeurs op te treden en de samenhangin hun buurt te versterken. Door inwoners centraal te stellen, bouwen we samen aan een duurzame, gezonde samenlevingwaarin iedereen zich verantwoordelijkvoelt.

We leveren daarmeeeen onvervangbare bijdrageaan zowel de publiekegezondheidals het gemeentelijkbeleid.

4.6.4 Toekomstbestendige en inclusieve publieke gezondheid Voor het versterken van de publieke gezondheid is innovatie een essentiële drijfveer. We richten ons niet alleen optechnologische vooruitgang, maar ook op sociale innovatie, waarbij bijvoorbeeld nieuwe samenwerkingsvormen en participatieve benaderingen centraal staan. Onderzoek en data zijn de basis voor innovatie. Met digitale dashboards monitoren we gezondheidstrend s en signaleren we ƌ ŝ Ɛ ŝ Đ Ž͛Ɛ  ǀƌ ŽĞ Ő ƚ ŝ ũĚ ŝ Ő ͘  Ğ nj Ğ  ŝ Ŷnj ŝ Đ Ś ƚ Ğ Ŷ Ś Ğ ů ƉĞ Ŷ databronnen en onderzoeksmethodes worden ingezet om voorspellingen te doen over gezondheidsuitdagingen, zoals de impact van de leefomgeving ezondheid. op g Sociale innovatie richt zich op het versterken van samenwerking en participatie. We ontwikkelen nieuwe vormen van samenwerking met gemeenten, zorginstellingen en maatschappelijke organisaties, gericht op gezamenlijke doelen zoals het terugdringen vandheidsverschillen. gezon Deze samenwerking en gezamenlijke ambitie wordt ondersteund vanuit de regionale preventie infrastructuur, die in 2025 wordt ingeregeld onder coördinatie van de GGDZL in samenwerking met gemeenten en andere partners. Burgers spelen een tieve ac rol in deze aanpak. Via platforms en gezondheidspanels brengen we ideeën en ervaringen van inwoners samen, wat leidt tot beleid en interventies die beter aansluiten op lokale behoeften.

40

Žŵ

Innovatie komt ook tot uiting in het opschalen van succesvolle initiatieven. Door samen te werken met de AWPG Mosa en andere kennisinstituten borgen we dat nieuwe methoden wetenschappelijk onderbouwd zijn en hun impact wordt gemonitord. Hiervoor worden eel zovmogelijk derde geldstromen voor aangezocht en aangewend. Met een combinatie van technologische en sociale innovatie bouwen we aan een toekomstbestendige en inclusieve publieke gezondheidszorg.

4.6.5 Academische Werkplaats Publieke Gezondheid De Academische Werkplaats Publieke Gezondheid Mosa (AWPG Mosa)is een samenwerking tussen GGD Zuid -Limburg en Maastricht University. Binnen de AWPG wordt samengewerkthet op snijvlak van beleid, onderzoek en praktijk binnen de publieke gezondheidszorg . Gezondheidsproblemen hebben vaak samenhangende oorzaken, wat vraagt om een integrale aanpak met een diepgaande probleemanalyse, strategisch beleidsadvies en uitvoering door meerdere disciplines. Voor effectief integraal beleid zijn professionals nodig die nen kun inspelen op veranderende maatschappelijke vraagstukken. Bewezen effectieve interventies blijven daarbij essentieel. Zijn we op de goede weg? Hebben de interventies daadwerkelijk het beoogde effect in de praktijk? Onderzoek en monitoring vormen het fundament van alle GGD -initiatieven, noodzakelijk om te weten of interventies effectief en efficiënt worden geïmplementeerd.Met de AWPG Mosa heeft de GGDZL een sterk samenwerkingsverband in huis. Deze werkplaats integreert onderzoek, beleid en praktijk, steund onder door een slagkrachtige en solide (project)organisatie op de domeinen infectieziektebestrijding, integraal gezondheidsbeleid en gezonde jeugd en intergenerationele overdracht.

Praktijkgericht onderzoek naar vaccinatiebereidheid De AWPG richt zich in 2026 onder andere innovatieve op strategieën om vaccinatiebereidheidte verhogen. We onderzoeken methoden om zorgzamer te vaccineren, met aandacht voor barrières zoals prikangst en lage gezondheidsvaardigheden. Daarbij analyseren we factoren die acceptatie belemmeren en ontwikkelen we interventies om doelgroepen gerichter te bereiken. Motiverende gespreksvoering wordt getest als aanpak om twijfelaars beter te informeren en te ondersteunen in hun besluitvorming. Ook verkennen we effectieve communicatie rondom vaccins, specifiek voor groepen die door desinformatie of praktische drempels worden bereikt. Dit onderzoek draagt bij aan een gerichter en effectiever vaccinatiebeleid binnen de GGD en gemeenten. Praktijkgericht onderzoekin traject ongelijkheid ontgroeien in Zuid -Limburg In 2026 richt de AWPG zich ŽŽŬ ǀĞ ƌ Ě Ğ ƌ  ŽŶŐ ŽƉ ĞŚůĞ ŝƚ ũŬŚ  ƚ ƌ ĞĂŝdat ũĞ Ě zich  Đ ŽŶƚ ƚ richt  ͚Őopƌ het ŽĞ ŝ Ğ Ŷ͛ vergroten van kansengelijkheid in de jeugdgezondheidszorg in-Limburg. Zuid In de praktijk is het zorgaanbod gelijk voor iedereen , maar bereiken we niet alle groepen even goed. Mensen met hoge gezondheidsvaardigheden maken vaker gebruik van jeugdgezondheidszorg, terwijl mensen met lage gezondheidsvaardigheden minder goed worden bereikt. Om hen beter te ondersteunen, is maatwerk en een aangepast aanbod nodig.

We onderzoeken hoe maatwerk en differentiatie in zorg kunnen bijdragen aan een beter bereik van gezinnen met lage gezondheidsvaardigheden en chronische stress. Door praktijkgericht en participatief onderzoek brengen we verschillen in zorgbehoefte in en kaart ontwikkelen we methoden om zorgprofessionals beter toe te rusten voor deze doelgroep. We analyseren welke uitkomstmaten nodig zijn om de impact van investeringen in jeugdgezondheidszorg zichtbaar te maken. Dit onderzoek levert praktische handvatten oor op veen effectievere en inclusievere jeugdgezondheidszorg in Zuid -Limburg en daarbuiten. 41

Staat van Baten en Lasten

Monitoring BeleidsGezondheids en GALA/IZA advisering bevordering onderzoek

Totaal

Opbrengsten Bijdragen gemeenten 2.617.311 2.582.902 655.659 5.855.872 Tarieven gemeenten Bijdragen centrumgemeenten Bijdrage Rijk/Provincies Overige bijdrage 475.000 103.000 1.133.000 268.000 1.979.000 Onvoorzien Incidentele opbrengsten Totaal opbrengsten 3.092.311 2.685.902 1.133.000 923.659 7.834.872 Exploitatiekosten Personeelskosten 1.768.000 1.604.000 803.000 456.000 4.631.000 Huisvestingskosten 75.000 73.000 6.000 154.000 Afschrijvingskosten Rente- en bankkosten Beheers- en adm. kosten 13.000 13.000 100.000 14.000 140.000 Kosten vervoermiddelen Kosten automatisering 460.000 153.000 32.000 645.000 Kosten medische middelen Kosten uitvoering derden Onvoorzien Incidentele lasten Totaal exploitatiekosten 2.316.000 1.843.000 903.000 508.000 5.570.000 Saldo baten en lasten 776.311 842.902 230.000 415.659 2.264.872 Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Resultaat* 776.311 842.902 230.000 415.659 2.264.872 Ύ, Ğ ƚ  ƌ Ğ Ɛ Ƶů ƚ Ă Ă ƚ  Ě ŝ Ğ Ŷƚ  ƚ Ğ ƌ  Ě Ğ ŬŬŝ ŶŐ  ǀĂ Ŷ Ě Ğ  ŽǀĞ ƌ Ś Ğ Ă Ě ŬŽ

42

4.7 Forensische geneeskunde Forensische geneeskunde (FG)zorgt voor een objectief medisch dossier over doodsoorzaken, letsels en de gezondheidstoestand van slachtoffers, verdachten en daders. De medische discipline staat voornamelijk tendienste van politie en justitie.Het onderdeel lijkschouw wordt voor gemeenten uitgevoerd. De forensisch arts werkt uitsluitend in opdracht van deze partijen. Organiseren van een solide Forensische Dienst in Limburg (FDL) In de afgelopen jaren is veel energie gestoken in de samenvoeging van de twee forensische diensten in Limburg. In 2026 draagt de FDL zorg voor en solide en continue werkorganisatie die de aan haar opgedragen opdrachten volgens de landelijke kwalitatieve rmno uitvoert. De FDL draagt zorg voor de arrestantenzorg, de forensisch medische expertise en de gemeentelijk lijkschouw. Omdeze opdrachten te kunnen blijven uitvoeren investeert de FDL in het opleiden van forensisch artsen en voert de eerder ingezette taa kherschikking/taakdifferentie waar dat kan, verder door de inzet van (forensisch) verpleegkundigen en (basis) artsen. Dit moet leiden tot een stabiele werkorganisatie voor de toekomst. Wet bestemming lichamen van overledenen (Wblo). De wet op de lijkbezorging vervangt de wet op de lijkbezorging.

Gemeenten blijven verantwoordelijk voor het organiseren van de gemeentelijk lijkschouw bij overledenen waarbij er een vermoeden is van een niet natuurlijk oorzaak. De ingangsdatum van de nieuw e Wet bestemming lichamen van overledenen is bij her schrijven van deze beleidsbegroting nog niet helder. De forensisch arts krijgt in deze Wet meer onderzoeksbevoegdheden zoals bijvoorbeeld het zelf bepalen of er - urinebloeden of oogbolvocht onderzoeke n op toxische stoffen, almede ook forensisch radiologisch onderzoek. Hiervoor dienen afspraken gemaakt te worden met partners zoals laboratoria en ziekenhuizen waar de forensische radiologie kan plaatsvinden. Met gemeenten dien t dan te worden afgestemd hoe de gemaakte onkosten worden doorbelast . Aan het einde van 2026 moet dit proces zijn afgerond. Aanbesteding Medische Arrestanten Zorg (MAZ) Begin maart 2025 heeft de GGDZL het bericht ontvangen dat de taak Medische Arrestantenzorg , die de GGDZL voor de Politie uitvoert na een Europese Aanbesteding niet meer aan deL GGDZ gegund is. de GGDZL moet deze taak wel nog minimaal 1 jaar uitvoeren, waardoor in een gedeelte van 2026 deze taak uitgevoerd wordt.Hiermee valt een voorname pijler onder de Forensische dienstverlening uit, het is bij het opstellen van deze begroting onduidelijk watexacte de gevolgen hiervan zijn voor de GGDZL.

43

Forensische Activiteiten geneeskunde t.b.v. politie en justitie

Staat van Baten en Lasten

Opbrengsten Bijdragen gemeenten Tarieven gemeenten 329.000 Bijdragen centrumgemeenten Bijdrage Rijk/Provincies 656.000 Overige bijdrage Onvoorzien Incidentele opbrengsten Totaal opbrengsten 329.000 656.000 Exploitatiekosten Personeelskosten 186.000 431.000 Huisvestingskosten Afschrijvingskosten Rente- en bankkosten Beheers- en adm. kosten 2.000 Kosten vervoermiddelen Kosten automatisering 11.000 22.000 Kosten medische middelen Kostenuitvoering derden Onvoorzien Incidentele lasten Totaal exploitatiekosten 199.000 453.000 Saldo baten en lasten 130.000 203.000 Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Resultaat* 130.000 203.000 *Het resultaat dient ter dekking van de ŽǀĞ ƌ Ś Ğ Ă Ě ŬŽƐ ƚ Ğ Ŷ Ğ Ŷ ŝ Ɛ  Ő Ğ Ğ Ŷ

44

Totaal

985.000 985.000

617.000 2.000 33.000 652.000 333.000 333.000 ͞ǁŝ ŶƐ ƚ ͘͟

4.8 Financien Staat van Baten en Lasten

Infectieziekte Seksuele bestrijding gezondheid

Openbare Hygiëne Medische Publieke Geestelijke Forensische en milieukunde gezondheid Gezondheids - geneeskunde inspectie zorg

Opbrengsten Bijdragen gemeenten 2.563.702 1.119.019 136.304 Tarieven gemeenten 63.000 894.000 Bijdragen centrumgemeenten Bijdrage Rijk/Provincies 3.537.000 1.700.000 Overige bijdrage 237.000 247.000 Onvoorzien Incidentele opbrengsten 112.000 Totaal opbrengsten 6.512.702 3.066.019 1.030.304 Exploitatiekosten Personeelskosten 3.409.000 1.984.000 638.000 Huisvestingskosten 35.000 128.000 77.000 Afschrijvingskosten 8.000 Rente- en bankkosten Beheers- en adm.kosten 225.000 38.000 2.000 Kosten vervoermiddelen Kosten automatisering 233.000 57.000 64.000 Kosten medische middelen 30.000 455.000 Kosten uitvoering derden 1.018.000 87.000 Onvoorzien Incidentele lasten 113.000 Totaal exploitatiekosten 5.063.000 2.757.000 781.000 Saldo baten en lasten 1.449.702 309.019 249.304 Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Resultaat* 1.449.702 309.019 249.304 *Het resultaat dient ter dekking van de overheadkosten en is geen ͞ǁŝ ŶƐ ƚ ͘͟

Totaal

649.700 5.855.872 69.000 1.979.000 718.700 7.834.872

121.617 673.000 66.000 860.617

- 10.446.214 329.000 1.959.000 656.000 5.893.000 - 2.598.000 112.000 985.000 21.008.214

413.000 10.000 6.000 429.000 289.700 289.700

570.000 33.000 2.000 19.000 2.000 626.000 234.617 234.617

617.000 12.262.000 427.000 8.000 2.000 419.000 33.000 1.057.000 485.000 - 1.107.000 113.000 652.000 15.878.000 333.000 5.130.214 333.000 5.130.214

4.631.000 154.000 140.000 645.000 5.570.000 2.264.872 2.264.872

Bijlagen Bijlage

Actiepunt

Pagina

1

1.

Concreet inzicht in de producten en taken van de GGD op basis van: wettelijk/niet wettelijke taken; financiën en gevolgen.

1

2

2.

Benchmarkgegevens GGDZL ten aanzien van

33

3

4

3. & 4. Gezien het belang van en de consequenties voor de samenleving 36 P R H W  H U  P H H U  R R J  H Q  D D Q G D F K W  ] L M Q  Y R R U  F R P PX Q L F D W L H  D G H PD D Q S D N ¶  S U H Y H Q W L H    9 R R U E H H O G H Q  Y D Q  I L Q D Q F L H H O preventie. 5. Consequenties landelijke bezuinigingen. 43

5

6. Nader inzicht in thema reizigersvaccinatie.

47

6

7. Inzicht in achtergrond van reservepositie.

51

7

8. Inzicht in het arbeidsmarktperspectief van zorgpersoneel en de gevolgen voor de GGD.

56

8

9. Overzicht van maatwerk c.q. diverse werkwijze gemeenten inclusief samenwerking met gemeenten.

58

9

10. Huisvestingsvraagstukken inzichtelijk maken.

60

anderen.

47