bijlage 2 Begroting 2026 GR GGDZL

Begroting 2026 GGD Zuid -Limburg

Heerlen, maart 2025

1

Inleiding Voor u ligt debegrotingvan de GGD Zuid -Limburg voor het jaar 2026. Deze begrotingis tot stand gekomen na een langdurigen zorgvuldig proces met het Dagelijks- en Algemeen Bestuur van de GGD Zuid -Limburg(GGDZL) . Het was geen eenvoudige opgave om een begroting teformuleren met de financiële onzekerheden waarmee gemeenten e maken t hebben, landelijke bezuinigingen en snel veranderende wereld om ons heen. Graag nemen we u mee in het proces dat we doorlopen hebben en schetsen we andere ontwikkelingen die van directe invloed zijn op onze begroting 2026. De GGD ZLbegroting bestaat uitdrie Ɖƌ ŽŐ ƌ Ă ŵŵĂ ͛Ɛ ͗ : Ğ ƵŐ Ě Ő Ğ nj ŽŶĚ Ś Ğ ŝ Ě Ɛ nj Žƌ Ő ͕ s Ğ ŝ ů ŝ De GGD Zuid -Limburg kent 3 grote financieringsstromen: gemeentelijke middelen, directe Rijksmiddelen en projectmiddelen . Het kabinet SchoofI kondigde in 2024forse bezuinigingenaan op Rijksmiddelen en proje ctmiddelen die de GGD ZLontvangt. Deze bezuinigingen raken20% van de totale GGD begroting . Ook de gemeenten zien een ravijnjaar op zich afkomen en hebben te maken met grote financiële vraagstukken.

ForseRijksbezuinigingen De Rijksbezuinigingen raken het programma GGD in het hart. Op het gebied van infectieziektebestrijding en pandemische paraatheid is een grote bezuiniging ingeboekt, waarbij eigenlijk alleinvesteringen die gedaan/aangekondigd zijn om beter voorbereid te zijn op dreigingenworden geschrapt. Hierdoor worden de gedane inspanningen teniet gedaan en moet ook de GGDZL een forse bezuiniging realiseren. Delandelijke koepel GGD GHOR NL zegt hierover: ͞ď Ğ nj Ƶŝ Ŷŝ Ő Ğ Ŷ ŽƉ ƉĂ ŶĚ Ğ ŵŝ Ɛ Đ Ś Ğ  ƉĂ ƌ Ă Ă ƚ Ś Ğ ŝ Ě Ě ŝ ũŬĞ Ŷ ƚ Ğ ƌ ǁŝ ũů  ĚOok Ğ  is Ɛerƚ een Žƌ generieke ŵ ŽƉbudgetkorting ŬŽŵƐ ƚop diverse ŝ Ɛ ͘͟ ^ W h < ͛Ɛ  Ă Ĩ Ő Ğ ŬŽŶĚ ŝ Ő Ě  ǀĂ Ŷ ϭϬ onder druk. й Ğ Ŷ Ɛ ƚ Ă Ă Ŷ ŽǀĞ ƌ ŝ Ő Ğ  ŵŝ Projectfinancieringneemt af De GGDZL heeft van oudsher veel derde geldstromen binnengehaald die ingezet worden om de forse gezondheidsachterstandenni deze regio op te pakken. Deze middelen worden ingezet voor innovatie en onderzoek, maar zijn ook vaak de aanjager geweest van grote bewegingen zoals de Trendbreukaanpak, Gezonde Basisschoolvan de Toekomsten Gezonde Jeugd, Gezonde Toekomst (JOGG). Deze landelijke middelen staan onder druk door de bezuinigen bij onder meer RIVM enMW. Zon Ook is er een forse bezuiniging ingeboekt op he t hoger onderwijs en de academisering. Ook deze bezuinigingen raken het programma GGD in het hart.

Ravijnjaar gemeenten In en na de ronde van zienswijzen over begroting de van 2025, lieten verschillende gemeenten weten dat we ons moesten voorbereidenop het gemeentelijkeravijnjaar 2026. Er werd doorverschillendegemeentenonder meergevraagdom besparingsopties

2

in kaart te brengen, om een kerntaken gesprek in het bestuur te voeren en om te zoeken naar meerefficiëntie en doelmatigheid. Procestot nu toe In september 2024 heeft het DagelijksBestuur de directie dan ook de opdracht gegeven om aan de slag te gaan en een plan van aanpak op te zetten en uit te voeren om te komen tot een gedegen begroting 2026 . Allereerst hebben erna de zomer van 2024 individuele gesprekken plaatsgevonden met alle portefeuillehouders waarbij op voorhand gevraagd is naar wensen en richting. Hierna heeft in november 2024een beeldvormend Algemeen Bestuur vergadering plaatsgevonden waar bestuurlijke kaders, kerntaken en randvoorwaarden besproken zijn. In dit beeldvormend AB, hebben bestuurders gevraagd om verhelderende informatie en achtergrondstukken. Onder meer overpecifieke de s wettelijke en aanvullende taken van de GGD ZL; de consequenties van bezuinigingen en afbouw; inzicht in reservepositie van de GGD ZL, benchmarkgegevens; het financiële effect van preventieenzovoort. Dit huiswerk is ook als bijlage bij deze begrot ing bijgevoegd. Onzekerheden Het kabinet is momenteel bezig met het opstellen van de voorjaarsnota, waarin de aangekondigde bezuinigingen verder geconcretiseerd worden en voorstellen verder uitgewerkt. Mogelijk worden hier bezuinigingen teruggedraaid of anders vormgegeven.

Tijdens hetopstellen van dit stuk (maart 2025) is deze voorjaarsnota er nog niet en is in de begroting2026 van de GGDZL alles verwerkt wat we nu weten. Mochten er zich in de toekomst veranderingen voordoen dan verwerken we dat in een (technische) begrotingswijzigin g.

Begroting 2026 In deze begroting zijn de Rijks - en projectbezuinigingen verwerkt en ingeboekt. Dit houdt in dat sprake is van een forse taakstelling , waarvan de gevolgen door de GGDZL gedragen moeten worden. De bezuinigingen raken vooral het programma GGD. Recent heeft de JGZ al een structurele bezuiniging van 5 ton gerealiseerd. Uit een grondigeanalyse-die in de bijlage terug te vinden-is van de takende GGDZL blijkt dat hetecht onverantwoord is om zonder grote consequenties te bezuinigen. Onder meer vanwege de wachtlijst met ƌ ŝ Ɛ ŝ Đ Ž͛Ɛ  ď ŝ ũ s Ğ ŝ ů ŝ Ő  d Ś Ƶŝ Ɛ ͕ Ě Ă ů Ğ ŶĚ Ğ  ǀĂ Đ Đ ŝ ŶĂ ƚ ŝ Ğ Ő ƌ

3

Inhoudsopgave Inhoud Inleiding......................................................................................................................2 Inhoudsopgave............................................................................................................4 1.

Concern...............................................................................................................7 1.1 Over de GGD Zuid -Limburg................................ .......................................................... 7 1.2 Kernwaarden ................................ ................................ ................................................7 1.3 De organisatie ................................ ................................ ..............................................8 1.4 Interne organisatie ................................ ................................ .......................................9 1.5 Basisprincipes GGD Zuid -Limburg................................ ................................................9 1.6 Trendbreuk ................................ ................................ .................................................10 1.7 Data, monitors en gezondheidsbeleid ................................ .......................................11 1.8 Ontwikkelingen................................ ................................ ..........................................12 1.9 Toelichting op de begroting 2026 ................................ ..............................................13 1.10 Meerjarenraming................................ ................................

.....................................15 1.11 Begroting per programma ................................ ........................................................ 16

2.

Programma Jeugdgezondheidszorg ...................................................................... 17 Wat willen we bereiken? ................................ ................................ ..................................17 2.1 Basisdienstverlening JGZ: zorg op maat ................................ .....................................18 2.2 Basisdienstverlening JGZ: vaccineren en stimuleren .................................................18 2.3 Basisdienstverlening JGZ: aanbod van extra ondersteuning .....................................18

4

2.3.1 Kansrijke start ................................ ................................ .....................................18 2.3.2 Prenataal huisbezoek ................................ .......................................................... 19 2.3.3 Stevig Ouderschap ................................ ................................ ................................ 19 2.3.4 Voorzorg ................................ ................................ ..............................................19 2.3.5 Meer Aandacht Voor Ziekgemelde Leerlingen (MAZL) voortgezet onderwijs.......19 2.4 Centering Ouderschap ................................ ................................ ................................20 2.5 Ketenaanpak overgewicht en obesitas ................................ ......................................20 2.6 Nieuwe domein -overstijgende samenwerkingen ...................................................... 20 2.7 Financien................................ ................................ ....................................................21 3.

Programma Veilig Thuis ......................................................................................22 Wat willen we bereiken? ................................ ................................ ..................................22 3.1 Uitvoeren wettelijke taken................................ ........................................................ 22 3.2 Expertisecentrum ................................ ................................ .......................................22 3.3 Midden in de (netwerk) samenwerking ................................ .....................................23 3.4 Handle with Care ................................ ................................ ........................................23 3.5 Inspelen op landelijke en regionale ontwikkelingen ..................................................23 3.6 Financiën................................ ................................ ....................................................25

4.

Programma GGD ................................................................................................ 26 Wat willen we bereiken? ................................ ................................ ..................................26 4.1 Infectieziektebestrijding (IZB) ................................ ....................................................27 4.1.1 Bestrijden van infectiezieken ................................ ..............................................27 4.1.2 Vaccineren ................................ ................................ ..........................................27

5

4.1.3 Tuberculosebestrijding (TBC) ................................ ..............................................28 4.2 Seksuele Gezondheid ................................ ................................ .................................30 4.2.1 Centrum Seksuele Gezondheid ................................ ...........................................30 4.2.2 Nu Niet Zwanger ................................ ................................ .................................30 4.3 Hygiëne en Inspectie (H&I) ................................ ........................................................ 32 4.4 Medische Milieukunde (MMK) ................................ ...................................................34 4.5 Openbare Geestelijke Gezondheidszorg ................................ ....................................36 4.5.1 Vangnet OGGZ ................................ ................................ ....................................36 ϰ͘ϱ͘Ϯ t ŝ................................ ũŬ ' '  ͛Ğ ................................ ƌ ........................................36 4.6 Publieke gezondheid, monitoring, onderzoek en beleid ...........................................38 4.6.1 Gezonde leefomgeving ................................ ....................................................... 38 4.6.2 Mentale gezondheid ................................

........................................................... 39 4.6.3 Participatieve aanpak ................................ .......................................................... 40 4.6.4 Toekomstbestendige en inclusieve publieke gezondheid ..................................40 4.6.5 Academische Werkplaats Publieke Gezondheid ................................................41 4.7 Forensische geneeskunde ................................ .......................................................... 43 4.8 Financien ................................ ................................ ...................................................45 Bijlagen.....................................................................................................................46

6

1. Concern 1.1 Over de GGD Zuid-Limburg De GGDZuid-Limburgis een Gemeenschappelijke Regeling(GR),die is ingestelddoor de 16 gemeenten in Zuid-Limburg. Gemeentenhebben de wettelijke taak om de lokale publieke belangenop het gebied van publieke gezondheidte behartigen. Gemeenten bepalenhet gezondheidsbeleiden voeren hierop regie. De GGDZuid-Limburgadviseert gemeenten,levert data en kennis, verbindt partijen en is aanjagervan processendie moeten leiden tot een betere gezondheidvan de Zuid-Limburgers.Ook zorgt de GGDZL voor de uitvoering van de wettelijke taken uit de Wet publieke gezondheid en aanvullendetaken die door de gemeentenaan de GGDZLzijn opgedragen. De taken van de GGDZLstaanbeschrevenin het dienstverleningspakketen hebbeneen wettelijke grondslag in respectievelijk de Wet publieke gezondheid, de Wet ambulancezorgen de Wet maatschappelijkeondersteuning. Collectieve ambitie x De gezondheid en veiligheid van mensen en de samenleving gaan ons aan het hart. x We dragen daaraan bij op een manier die het verschil maakt, vandaag en morgen. x We staan midden in de maatschappij en zijn er als het nodig is. Missie De GGD Zuid Limburg beschermt, bewaakt en bevordert de gezondheid van alle - Zuid Limburgers met speciale aandacht voor mensen in een kwetsbare positie. Daarmee wil de GGD ZLeraan bijdragen dat iedereen, van jong tot oud, actief kan deelnemen aan onze samenleving.

1.2 Kernwaarden Professionaliteit Dit komt binnen de GGD Zuid -Limburg tot uiting door het expertschap en de regierol op het gebied van Publieke gezondheid. Dit gaat gepaard met een grote verantwoordelijkheid, die men omwille van de aanwezige expertise zo laag mogelijk wil beleggen in de or ganisatie. Onderzoek en innovatie dragen bij aan de legitimiteit en duurzaamheid van de expertstatus. Wendbaarheid In een wereld die steeds verandert, staat het kernbegrip wendbaarheid voor flexibiliteit die dagelijks wordt gevraagd van de GGD ZL én van de mensen die er werken. Schaalbaarheid is daarbij letterlijk en figuurlijk een rekbaar begrip. Men moet namelijk zowel fysiek als (denk)procesmatig in staat zijn om mee te bewegen met wat er in de samenleving speelt en daar voortdurend op anticipe ren. Dit zorgt ervoor dat de GGD ZL duurzame keuzes maakt, met aandacht voor mens en leefomgeving.

7

Vitaliteit Binnen de GGD Zuid -Limburg is het kernbegrip vitaliteit gewaarborgd door de betrokkenheid en trots die medewerkers hebben als gevolg van het betekenisvolle werk dat zij doen. Een hoge mate van eigen inbreng, informeel contact en werkplezier wordt ondersteund en gestimuleerd door mogelijkheden op het gebied van persoonlijke (talent) ontwikkeling. Aangezien de GGD ZLeen afspiegeling wil zijn van een zo gezond mogelijke samenleving in de volle breedte is diversiteit vanzelfsprekend een onderdeel van de vitaleorganisatiestijl.

1.3 De organisatie

 Ğ  ' ' Ͳ >  ŝŵď ƵŝƵƌ Ě Ő  ŐŬĞ ƌ Žƚ Ɖƌ ŶƚĞŽŐ Ě ƌ Ă ŝ ŵŵĂ Ğ  ͛Ɛ ͗ : Ğ ƵŐ Ě Ő Ğ nj ŽŶĚ Ś Ğ ŝ Ě Ɛ nj Ž d Ś Ƶŝ Ɛ  ;s d Ϳ Ğ Ŷ ' ũĂ ' Ă ͘ ƌ ŐůĞŝĂũŬƐ ĞĐnjƚ ĞƵĂ  ǁŽƌ ů ŝ Ɛ ĚĞ ĞĞ Ŷ ƌ Ě  Ğ Ŷ Ś Ğ ď ď Ğ Ŷ Ğ Ğ Ŷ Ő ƌ ŽŶĚ Ğ Ŷ͘ Ɛ ůĂŐ  ŝ ƚ  Ś ŽƵĚ ƚ  ŝ Ŷ Ě Ă ƚ  Ğ ƌ  Ɛ ŽŵƐ  ƚ Ă ŬĞ Ŷ ŽĨ  Ă Ă ŶĚ Ă Đ ƟǀŝĂƚ ĨĞ Őŝ Ğƚ ƐĞ ƚŶŽƚ Ğ Ŷ ǁŽƌ Ě Ğ Ŷ͘

8

1.4 Interne organisatie De wereld om ons heen verandert in hoog tempo en dat vraagt om een organisatiedie niet alleen wendbaar is, maar die ook sterk intern en met de externe omgeving is verbonden. Daarmee kunnen we beter anticiperen op toekomstige externe ontwikkelingen. Alleen door onze krachten te bundelen kunnen we inspelen op de uitdagingenvan vandaagen morgenen onzeambitie realiseren. In 2026 wordt de nieuwe matrixstructuurgeïmplementeerdmet daarbij eveneensfocus op cultuur en leiderschap.Minder verkokering; over afdelingen heen vraagstukken oppakken; beter kunnenvoldoenaanwet- en regelgevingen beter voorbereidop nieuwe gezondheidscrises vanuit een organisatiedie de basisop orde heeft. Want ook de GGDZL moet voldoen aan voortdurend wijzigende wet- en regelgeving. d Ś Ğ ŵĂals͛Ɛ informatiebeveiliging, cyberbeveiliging, digitale toegankelijkheid, databeheer en kunstmatigeintelligentie (AI) zijn hierbij belangrijken moeten voldoenaan de wettelijke kaders. Met name data gedreven werken en AI bieden kansen en zijn ƚ Ś Ğ ŵĂ die͛Ɛ bijdragenaan een nieuwe werkwijze.

Het grootste kapitaal van de GGDZLzijn de medewerkers.Daarom is onze visie erop gericht om de vitaliteit, professionaliteit en wendbaarheidvan alle medewerkerste stimuleren.DeGGDZLcreëerteen positief en stimulerendwerkklimaatmet volop kansen voor flexibele professionalsdie zich willen ontwikkelen in een lerende organisatie.De krapte op de arbeidsmarktis een urgent probleem en dat merkt ook onze organisatie. Acties zijn erop gericht om een eigentijdseen aantrekkelijkewerkgever te zijn en te blijven, zodat de GGDZLkwalitatief en kwantitatief voldoendepersoneelheeft en houdt, strategischepersoneelsplanning is daarbij een hulpmiddel. Duurzaamheidis een van de ƚ Ś Ğ ŵĂ waarop ͛Ɛ verdere doorontwikkeling plaatsvindt omdat de GGDZLgraag haar bijdrage levert aan een betere toekomst en een veerkrachtigesamenleving.De Rijksoverheidstuurt hier steedsmeer op en via wet- en regelgevingkadersen richtlijnen zal de GGDZLin haar jaarrapportagesen jaarrekening verantwoordingafleggenover dit thema.

1.5 Basisprincipes GGD Zuid -Limburg Wij hanteren de volgende basisprincipes in ons werk: x De GGD maakt zich sterk voor de gezondheid en veiligheid van de inwoners van Zuid-Limburg; x De GGD staat midden in de samenleving; x De GGD werkt in opdracht van de Zuid -Limburgse gemeenten; x De GGD werkt vanuit een regionale opdracht en anticipeert op regionale ontwikkelingen; x De GGD werkt vanuit het gedachtengoed van positieve gezondheid; x De GGD gaat professioneel te werk en hecht waarde aan een duurzame inzet van het personeel;

9

x x x x

De GGD werkt minimaal op wettelijk basisniveau en respecteert landelijke richtlijnen en protocollen; De GGD is een betrouwbare en sterke (samenwerkings -)partner; De GGD bevordert de samenwerking en verbinding met de Euregio en maakt hiertoe de noodzakelijke afspraken; De GGD levert input voor het regionale en lokale gezondheidsbeleid en is kernpartner in de realisatie van de doelstellingen uit dit beleid.

1.6 Trendbreuk Het programmaTrendbreukis eenoverkoepelendprogrammawaarinvanaf2018in ZuidLimburgde krachten gebundeldworden. Doel hiervan is om in 2030 een kwart van de achterstandenten opzichtevan de rest van Nederlandingelopente hebben. Het programmamanagement van Trendbreukis ondergebrachtbij de GGDZuid-Limburg. Samenmet de 16 gemeenten,Provincie,Rijk,maatschappelijkepartnersen professionals maken we langjarigwerk van de trendbreuk-aanpak.De ambitie en de uitvoering van Trendbreukligt dus bij vele partijen in de regio. De GGDZLis echter ook een voorname uitvoeringspartner. Hier hebben we verschillende rollen: uitvoerder, adviseur of projectleider in onze Ɖƌ ŽŐ ƌ Ă ŵŵĂ De Trendbreuk ͛Ɛ ͘ -aanpak wordt de komende jaren gecontinueerden versterkt. Ook willen we dat de volwassengeneratiegezondblijft en ouderen zo vitaal en gezondmogelijk oud worden, met een goede kwaliteit van leven, zingevingen zelfregie. In 2025 wordt verkend hoe we dit via de Trendbreuk-aanpak kunnenrealiseren,zodat we daar in 2026 daadwerkelijkuitvoering aan kunnengeven. UitvoeringWerkplanTrendbreuk2024-2026 De concreteacties,doelstellingenen randvoorwaardenstaanbenoemdin het werkplan Trendbreuk2024-2026. In 2026zijn alle actieszoalsgenoemdin het werkplanuitgevoerd, gemonitord en geëvalueerd en, indien succesvol, geborgd.

In 2026 wordt de voortgangsrapportagevoorbereidover de periode van dit werkplanen wordt tevenshet nieuwe werkplanTrendbreukopgesteldvoor de periode vanaf2027. Programmamanagement In 2026 is, conform het programmaplan Trendbreuk, het programmamanagement ingericht en toegerust voor de uitvoering van alle projecten, interventies en samenwerkingstrajecten zoalsbeschrevenin het werkplan.Trendbreukheeft niet alleen in Zuid-Limburgeen domein overstijgendkarakter, maar krijgt ook intern bij de GGDZL een meer afdelingsoverstijgendkarakterzodat ook hier integraliteit wordt geborgd. Versterkennetwerk Trendbreuk is een netwerkaanpak,waarbij de GGDZLverantwoordelijk is voor het programmamanagement en dus voor het realiserenen in standhoudenvan het netwerk door het:

10

x x x x

Versterken van netwerken en coalities rondom de Trendbreuk, zoals die van KansrijkeStart, om de aanpakduurzaamte maken; Intensiverenvan de samenwerkingmet o.a. VT en JGZom gezinnenin kwetsbare situatieste ondersteunenmet integraleinterventies; Betrekken van scholen, werkgevers en maatschappelijke organisaties om interventieszoalsů Ğ Ğ Ĩ Ɛ ƚ ŝ ũůbreder Ɖƌ ŽŐ te implementeren; ƌ Ă ŵŵĂ ͛Ɛ Samenwerken met gemeenten en regio-partners om "gezondheid in alle beleidsterreinen"verder te verankerenin (lokaal)beleid.

UitbreidingTrendbreukaanpaknaar alle levensfasen De Trendbreukaanpakwordt uitgebreid naar alle doelgroepen,zonder daarbij de focus voor jeugd los te laten. Vanaf adolescentie blijft aandacht voor gezondheid even belangrijkom mee te kunnendoen in de samenleving.Bestaandeinterventiesgericht op kinderen en jongeren worden uitgebreid naar volwassenenen ouderen en nieuwe interventies worden toegevoegd. Dit betreft Ɖƌ ŽŐ ƌ Ă ŵŵĂ die gezonde ͛Ɛ voeding, bewegen,mentale veerkracht en socialeparticipatie stimuleren. Daarnaastleggenwe verbindingmet de regionaleuitvoeringsplannenen transformatieplannenin het kader van het GezondActief Levenakkoord(GALA)en het IntegraalZorgakkoord(IZA)in ZuidLimburgom de overgangvan jeugd naar volwassenheidnaadlooste ondersteunen.

1.7 Data, monitors en gezondheidsbeleid De meest recente monitors, cijfers en jeugdprofielenlaten zien dat er in Zuid-Limburg sprake is van een forse opgave. We hebben te maken met een sterk dalende vaccinatiegraad;het eigen netwerk van ouders en jeugdigenstaat steeds meer onder druk; is er sprakevaneenzorgelijkespraak-taal ontwikkeling;zijn er grote zorgenrondom problematischalcohol- en middelengebruiken de verslechterdementale gezondheid, specifiekeenzaamheid,suïcidalegedachtenonder jongeren, stijgt het aantal Ɛ ŽĂen͛Ɛ neemt het gebruikvan anticonceptieen condoomgebruikaf. Het meerjarenbeleidsplan2024-2027 van de GGDZL:͞' ' Zuid  -Limburg werkt aan gezond en actief ů Ğ ǀĞzet Ŷ͕͟ de koers uit voor de komende jaren en anticipeert op ontwikkelingen in de omgeving. Inhoudelijk gezien zijn de volgende speerpunten geformuleerddie leidend zijn in dezebeleidsperiode: x De levensloop van burgers is het uitgangspunt, dat gebeurt vanuit het concept van positieve gezondheid; x De Trendbreukaanpak blijft leidend om te komen tot een gezonde generatie in 2030 en wordt uitgebreid naar andere levensfasen; x De noodzaak voor een integrale benadering van onderzoek, beleid en praktijk; x Een solide GGD ZLdie past bij herdefiniëring van de GGD ZL; x GGDZLpakt de rol van procesregisseur op zich in het kader van Trendbreuk 2.0, GALA en IZA.

Waarbij opgemerkt wordt dat de regierol van de laatste twee genoemde akkoorden steeds meer bij de gemeenten belegd is.

11

De snelheid en dynamiek van de actuele ontwikkelingen creëren steeds een nieuw speelveld envragen om wisselende rollen van de GGDZL. De omvang en impact van de toekomstige ontwikkelingen zijn moeilijk te voorspellen. Het meerjarenbeleidsplan geeft richting geeft voor de GGDZL. Samen met gemeenten is de afgelopen periode gewerkt aan nieuw gemeentelijk gezondheidsbeleid. Begin 2025 stellen de 16 Zuid -Limburgse gemeentendit Ŷŝ Ğ Ƶǁ Ő Ğ ŵĞ Ğ Ŷƚ Ğ ů ŝ ũŬĞ  Ő Ğ nj ŽŶĚ Ś Ğ ŝ ,Ě Ɛ ď Ğ ů Ğ ŝ Ě ͗ ͞ vast dat voor deperiode 2025 tot en met 2030 zal gelden. Dit zal ook een richtinggevend kader voor de uitvoering van het gezondheidsbeleid zijn.

1.8 Ontwikkelingen

Medio 2024 heeft Nederland een nieuw kabinet gekregen dat de urgentie en noodzaak van preventie onderschrijft,tegelijkertijd wordt rigoureus bezuinigd op belangrijke ƚ Ś Ğ ŵĂ ͛Ɛ  ǀĂ Ŷ Ě Ğ  ƉƵď ů ŝ Ğ ŬĞ  Ő Ğ nj ŽŶĚ Ś Ğ ŝ Ě  ǁĂ Ă ƌ Ě ŽŽƌ  Ś Ğ ƚ ƚ Ğ  ů Ă ƚ Ğ Ŷ ů Ğ ǀĞ Ŷ͘  Ğ  ď Ă Ɛ ŝ Ɛ ƚ Ă ŬĞ Ŷ ǀĂ Ŷ Ě Ğ  ' '  ͛Ğ Ŷ ŬŽŵ gezondheid.Ook gemeenten zien het ravijnjaar op zich afkomen en hebben vaak te maken met flinke bezuinigingsopgaven. De huidige financiële realiteitvoor de GGDZL houdt in dat sprake is van forse bezuinigingen op 2 van 3 financieringsstromen. De Rijksfinanciering en projectfinanciering laten zien dat we het de komende jaren met fors minder budget moeten doen. De gezondheidsbeschermende taken van de GGD zijn van groot belang. De Covid -19 pandemie heeft aangetoond hoe belangrijk het is om te kunnen rekenen op die taak van de GGD.Momenteel kampen wij hier met forse Rijksbezuinigingen die een gat slaan in Ă ů ů Ğ  Ɖů Ă ŶŶĞ Ŷ Ğ Ŷ ǀŽŽƌ ŶĞ ŵĞ ŶƐ ͘ -19 pandemie  Ğ  ͚Őworden Ğ ůĞ Ğ ƌ Ě Ğ  ůĞ Ɛ Ɛ Ğ hiermee grotendeels naar de prullenbak verwezen en de infectieziektebestrijding komt weer op het te lage niveau van voor de coronapandemie terecht. Ook op het gebied van Seksuele Gezondheid en projecten zijn forse bezuinigingen ingeboekt die forse gevolgen hebben voor de uitvoering. Preventie is en blijft iets van de lange adem en we houden hier ook aan vast.

Vandaar dat we de ingezette koers van Trendbreuk vast houden: we behouden de focus op jeugd en verbreden naar andere doelgroepen. Tegelijkertijd blijven we een rol vervullen et in h leggen van verbindingen, implementeren en uitvoeren van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en Integraal Zorg Akkoord (IZA). Het kabinet werkt momenteel samen met partners aan het opstellen van het Aanvullend Zorg - en Welzijnsakkoord (ASWA), ook hier vervult de GGDZL een rol in. Zodra dit meer vorm en richting krijgt, krijgen we ook meer zicht op de concrete acties die we in 2026 in dit kader zullen ondernemen. De arbeidsmarkt is op verschillende terreinen een uitdaging. Met name het vinden van forensisch artsen en professionals voor Veilig Thuis(bijna) lukt niet meer, waardoor de dienstverlening en continuïteit onder druk staan. Daarnaast zijn ook bijvoorbeeld ICTfunctiesmoeilijk in te vullenevenals die vaninancieel f adviseuren control.

12

Al deze aspecten komen voor het voetlicht in deze begroting waarin we concreet gemaakt hebben wat we weten, en benoemen waar we rekening mee houden. Tot slot sluiten wij onze ogen niet voor geopolitieke veranderingen en zullen waar mogelijk hierop anticiperen.

1.9 Toelichting op de begroting 2026 De GGD ZLstelt jaarlijks een zo realistisch mogelijke begroting op met daarin de baten en lasten voor het komend kalenderjaar. In deze begroting zijn de - Rijks en projectbezuinigingen verwerkt en ingeboekt. Dit houdt in dat er sprake is van een forse taakstelling,waarvan de gevolgen door de GGDZL gedragen moeten worden.

De algemene uitgangspunten bij de GGD ZLvoor de begroting zijn in de gemeenschappelijke regeling of besluiten van het Algemeen Bestuur vastgelegd. Voor de periode -2027 2024 hebben gemeenten de beleidsagenda middels een in juli 2023 vastgesteld meerjarenbeleidsplan bepaald. Het regionaal gezondh Ğ ŝ Ě Ɛ ď Ğ ů Ğ ŝ Ě ͗ ͚ -Ƶŝ Ě  Ɛ Ɖƌ ŝ ŶŐ ƚ > ŝ ŵď Ƶƌ Ő  nj Ğ ƚ  Ě Ğ  Ŷŝ Ğ ƵǁĞ  ƚ ƌ Ğ ŶĚ  ŝ Ŷ Ő Ğ nj ŽŶĚ Ś Ğ ŝ Ě ͛ Ġ Ŷ Ś ͚' Ğ nj ŽŶĚ Ś Ğ ŝ Ě  ŶƵ͕ -ϮϬϮϯϬ͛ ǀŽŽƌ nj ů ŝĂ ũŶ ƚ Ğ ƌŚŝ ϮϬϮϱ Ğ ƌ ď ŝ ũ ů Ğ ŝ Ě Ğ ŶĚ Ğ  Ě ŽĐ Ƶŵ Overeenkomstig de Gemeentewet dient de GGD -Limburg Zuid te beschikken over een structureel sluitende begroting, dan wel moet de meerjarenraming een financieel evenwicht laten zien. Indien hiervan geen sprake is, komt de GGDZL onder preventief toezicht taan te s van de Provincie. De algemene uitgangspunten van het te volgen financieel beleid die van toepassing zijn op de begroting 2026 luiden als volgt: x Wij strevennaareenevenwichtigefinanciëlesituatie.Definanciëlekengetallen,zoals in de begroting worden opgenomen, geven daarbij inzicht in de financiële ontwikkelingen; x De GGD Zuid-Limburg streeft naar een begroting welke structureel en reëel in evenwichtis en waarbij elke jaarschijftenminstesluitend is.

Concernbredeuitgangspuntendie geldenvoor alle onderdelen x De GGDZL stelt jaarlijks een begroting op conform het Besluit Begroting en Verantwoording(BBV)gemeenten; x Het begrotingsjaarloopt van 1 januari t/m 31 december; x Er wordt jaarlijks een begroting opgesteld met daarin vermeld de inkomsten en uitgaven voor het komende boekjaar,welke is voorzien van een toelichting en de nodige specificaties,waaronderoverzichtenvan de ramingenvan bijdragenvan de gemeentenen van de opbrengstenvan de verrichtingendie op tariefbasisaan de gemeentenen derden in rekeningworden gebracht.

13

x

x x x

x x x

Een eventuele herrekening van de index zal plaatsvinden op basis van de septembercirculairegebaseerdMEV september 2026 van het CPBper voor 15 oktober van het lopendejaar. De begroting wordt op hoofdproductniveau,conform het dienstverleningspakket, opgesteld. Vaststelling van de begroting door het Algemeen Bestuur gebeurt op programmaniveauwaarbij de productbegrotingter informatie is toegevoegd. De GGDZL gebruikt voor de meerjarenramingde indexpercentagesconform de septembercirculairec.q. de dan geldendemeerjareneconomischeverkenning(MEV) van het CPB. De verdeelsleutel voor de gemeentelijke bijdrage aan het programma GGD is gebaseerdop het aantal inwonersper gemeenten(peildatum1-1-2024). De verdeelsleutel voor de gemeentelijke bijdrage aan het programma JGZ is gebaseerdop het aantal jeugdigen(peildatum1-1-2024). De verdeelsleutelvoor de gemeentelijkbijdrageaanhet programmaVTis gebaseerd op paramatersuit het clusterJeugdigenen Wmo van het gemeentefonds(peildatum 1-1-2024).

Beleidsindicatoren De beleidsindicatorenuit het besluit Begrotingen Verantwoording- zoalsu die voor de gemeentekent - zijn niet van toepassingop de inhoudelijketaken van de GGDZL. Over de belangrijksteindicatorenop dit gebiedwordt periodiekverantwoordingafgelegdaan het bestuurvan de GGDZLen dezezijn ook onderdeelvan het jaaroverzicht.

14

1.10 Meerjarenraming Staat van Baten en Lasten Opbrengsten Bijdragen gemeenten Tarieven gemeenten Bijdragen centrumgemeenten Bijdrage Rijk/Provincies Overige bijdrage Onvoorzien Incidentele opbrengsten Totaal opbrengsten Exploitatiekosten Personeelskosten Huisvestingskosten Afschrijvingskosten Rente- en bankkosten Beheers- en adm. kosten Kosten vervoermiddelen Kosten automatisering Kosten medische middelen Kosten uitvoering derden Onvoorzien Incidentele lasten Taakstelling Totaal exploitatiekosten Algemene dekkingsmiddelen Overhead Heffing Vpb Saldo baten en lasten Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Resultaat

Oorspronkelijke begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

38.484.318 3.904.000 1.278.000 6.565.000 4.118.367 110.000 54.459.685

40.534.526 3.854.000 1.304.000 5.482.000 3.532.000 112.000 54.818.526

42.399.114 4.031.284 1.363.984 4.269.772 3.694.472 117.152 55.875.778

44.063.279 4.189.512 1.417.520 3.709.886 3.839.480 121.750 57.341.427

45.792.763 4.353.950 1.473.158 2.504.474 3.990.180 126.529 58.241.054

35.717.219 2.235.000 57.000 602.800 1.359.000 607.000 1.039.000 111.000 41.728.019 1.454.673 14.186.338 -

35.281.000 2.414.000 130.000 675.000 1.497.000 563.000 1.109.000 113.000 41.782.000 1.454.673 14.491.199 -

35.738.436 2.525.044 135.980 706.050 1.565.862 588.898 1.160.014 118.198 42.538.482 1.521.588 14.858.884 -

36.562.185 2.624.152 141.317 733.762 1.627.322 612.012 1.205.545 122.837 43.629.132 1.581.310 15.293.605 -

36.921.993 2.727.150 146.864 762.563 1.691.194 636.034 1.252.862 127.659 44.266.319 1.643.377 15.618.111 -

15

1.11 Begroting per programma Staat van Baten en Lasten

GGD

Opbrengsten Bijdragen gemeenten 10.446.214 Tarieven gemeenten 1.959.000 Bijdragen centrumgemeenten Bijdrage Rijk/Provincies 5.893.000 Overige bijdrage 2.598.000 Onvoorzien Incidentele opbrengsten 112.000 Totaal opbrengsten 21.008.214 Exploitatiekosten Personeelskosten 12.262.000 Huisvestingskosten 427.000 Afschrijvingskosten 8.000 Rente- en bankkosten Beheers- en adm. kosten 419.000 Kostenvervoermiddelen Kosten automatisering 1.057.000 Kosten medische middelen 485.000 Kostenuitvoering derden 1.107.000 Onvoorzien Incidentele lasten 113.000 Totaal exploitatiekosten 15.878.000 Algemene dekkingsmiddelen 1.454.673 Overhead 6.584.887 Heffing Vpb Bedrag onvoorzien Saldo baten en lasten Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Resultaat -

16

Jeugdgezondheidszorg

Veilig Thuis

Totaal

22.150.444 7.937.868 40.534.526 1.239.000 - 3.198.000 - 1.304.000 1.304.000 245.000 - 6.138.000 909.000 25.000 3.532.000 112.000 24.543.444 9.266.868 54.818.526 15.944.000 7.075.000 35.281.000 1.587.000 400.000 2.414.000 122.000 130.000 126.000 130.000 675.000 325.000 115.000 1.497.000 78.000 563.000 2.000 - 1.109.000 113.000 18.184.000 7.720.000 41.782.000 - 1.454.673 6.359.444 1.546.868 14.491.199 -

2. ProgrammaJeugdgezondheidszorg Wat willen we bereiken?

Jeugdgezondheidszorg (JGZ) is de publieke gezondheidszorg voor alle kinderen, jongeren en hun (aanstaande) ouders of opvoeders en heeft als primaire doelstelling het werken aan een gezonde generatie. De JGZ voert voor alle kinderen preventieve screenings uit gericht op de gezondheid en het welzijn van het kind. Devervult JGZ een belangrijke rol ŝ Ŷ Ś Ğ ƚ  ǀƌ ŽĞ Ő ƚ ŝ ũĚ ŝ Ő  Ɛ ŝ Ő ŶĂ ů Ğ ƌ Ğ Ŷ ǀĂ Ŷ ƌ ŝ Ɛ ŝ Đ Ž͛Ɛ ͕ Ś Ğ bieden van ondersteu ning en waar nodig in het leggen van verbindingen met ʹof doorverwijzen naar- andere zorg. Binnen deze preventieve aanpak van de JGZ valt ook de uitvoering van het Rijksvaccinatieprogramma (RVP), gericht op de beschermin g tegen ernstige infectieziekten. Waar nodig werktde JGZaan de individuele relatie met het kind en gezin, anderzijds kennen we een collectief karakter waarbij we als adviseur van gemeenten en verbinder tussen het medische en sociale domein een centrale plek in het jeugddomein innemen. JGZ staat vooren e preventieve aanpak - en stevig fundament- voor de juiste zorg, op het juiste moment, op de juiste plek die bijdraagt aan het betaalbaar houden van de zorg en handvatten biedt bij de vraagstukken van de huidige tijd. In 2026zet JGZstevig in op hetversterken van heteigen netwerk van ouders en kinderen en de sociale basisin buurten en wijken.

Er worden structureel laagdrempelige Ă Đ ƚ ŝ ǀŝ ƚ Ğ ŝ ƚ Ğ Ŷ ŽƉ ď ƵƵƌ ƚ Ŷŝ ǀĞ Ă Ƶ Ő Ğ Žƌ Ő Ă Ŷŝ Ɛ Ğ Ğ ƌ Ě  Ě ŝ Ğ  spelen binnen de leeftijdsgroep, bij ouders en/of bij betrokkenen uit het eigen netwerk. Er komen meer inloopmogelijkheden, digitale spreekuren en trainingen voor bijvoorbeeld vrijwilligers die werken bij sportclubs en verenigingen. Kennis en expertise van JGZ komt daarmee breder beschikbaar, zodat meer mensen die op natuurlijke wijze in contact komen met kinderen en ouders in staatn zij om risico'ste signaleren enzelf informele ondersteuning te bieden.

Bij het ontplooien van nieuwe activiteiten isomeinoverstijgende d samenwerking in 2026 eerder regel dan uitzondering. Met het bieden van groepsgerichte dienstverlening en het Ă Ă ŶƐ ů Ƶŝ ƚ Ğ Ŷ ď ŝ ũ Ŷŝ Ğ ƵǁĞ  ǀŽƌ ŵĞ Ŷ ǀĂ Ŷ Ɛ Ă ŵĞ ŶǁĞ ƌ Ŭŝ spraak/taalontwikkeling, mentale gezondheid bij jongeren, wil actief JGZ bijdragen aan het vergroten van gelijke kansen op gezondheid. Hiermee is JGZ zichtbaarder , bereikbaarder en beter aangesloten op bestaandeexterne) ( initiatieven die de gezondheid van jonge Zuid -Limburgers bevorderen. Voorts zullen steeds meer digitale systeem innovaties hun weg vinden naar de JGZ praktijk. In 2026 neemt JGZ een nieuw in gebruik waar planning door ouders en triage mogelijkheden onderdeel van uitmaken. Hiermee wordt een goede basis gelegd voor verderedigitale doorontwikkeling.

17

2.1 Basisdienstverlening JGZ: zorg op maat JGZvoert voor alle kinderen systematischepreventieve screeningsuit gericht op de gezondheid en het welzijn van het kind. Hierbij wordt gekeken naar de fysieke, psychosociale,cognitieveontwikkeling,de opvoedingscontexten de interactie (hechting) tussen kind en opvoeders. Het dienstverleningspakketvan JGZ wordt doorlopend doorontwikkeld volgensde Visie JGZ2024-2027: ͞K ŶŐ Ğ inzet ů ŝ voor ũŬĞgelijke kansen: zorgop ŵĂ Ă. ƚIn 2024 ͟ en 2025lag de nadrukop doen wat nodigis en aansluitenbij waar behoefte aan is. Per kind wordt de juiste (professionele)afweginggemaakt.Dat gebeurt op basisvan (wetenschappelijke)kennisen de eigen praktijkervaringen,gecombineerd met de wensenen behoeftevan de jeugdigeen ouder zelf. Zo beslisje samen,doe je wat werkt én kun je kinderendie een steuntje in de rug nodig hebbeniets Ğ džƚ bieden. ƌ Ă ͛ƐIn 2026 wordt de zorg op maat bewegingbinnen de basisdienstverleninggecontinueerd. JGZlevert, naast haar reguliere preventie inzet, een belangrijkebijdrage aan het keren van de ongezondetrend in Zuid-Limburgbij het inlopen van gezondheidsachterstanden. Dit is geheelin lijn met de Trendbreukambitie en het regionaalgezondheidsbeleid.

2.2 Basisdienstverlening JGZ:vaccineren enstimuleren De uitvoering van hetRijks VaccinatieProgramma(RVP)bij zwangeren en kinderen van 0-18 jaar is gericht op de bescherming tegen ernstige infectieziekten. In 2026 vinden er wijzigingen plaats in het Rijksvaccinatieprogramma die door JGZ geïmplementeerd gaan worden. De cijfers laten zien dat de dalende vaccinatiegraad een wereldwijd, landelijk en lokaal probleem is voor de volksgezondheid. Ook in onze regio door is de jaren een vaccinatiekloof ontstaan bij alle vaccinaties. JGZ richt zich in 2026 op het verkrijgen van ondersteuning door het ministerie van VWS om met een fijnmazige, laagdrempelige en wijkgerichte aanpak de vaccinatiegraad te kunnen verhogen. t (eigen) Ui onderzoekin samenwerking met AWPG Mosa weten we dat motiverende gespreksvoering (in eigen taal) enhet optimaliseren vanhet proces en de samenwerking met geboortezorg hierbij helpend zijn.

2.3 Basisdienstverlening JGZ: aanbod van extra ondersteuning Binnende basisdienstverlening biedt JGZook in 2026weer extra ondersteuningom vanaf de zwangerschaptot een leeftijd van 18 jaar kindereneen kansrijkestart in het leven te geven.Dat doet de JGZdoor onverminderdin te zetten op de volgendeinterventies.

2.3.1 Kansrijke start JGZis actief deelnemer van het landelijke actieprogramma Kansrijke Start (in ZuidLimburg onderdeel van de aanpak-Trendbreuk). Doornu te investeren in de eerste 100 dagenvan de ontwikkeling van een kind , bouwen we aan een gezonde generatie in de maatschappij van morgen . In Zuid-Limburgzet de JGZcoördinatoren in ten behoeve van de basisstructuurKansrijke Starten neemt deel aan de Knooppunten Kanrijke Start ter ondersteuning van zwangeren en jonge ouders in kwetsbare situaties. JGZ maakt deel uit van de keten waarin middels intensieve samenwerking een goede basis gelegd wordt voor pasgeborenen.

18

2.3.2 Prenataal huisbezoek D Ğ ƚ  Ě ĞPrenataal  ǁĞ ƚ huisbezoek  ͚ Ě ŽŽƌ  Ě Ğ  : Ğ ƵŐ Ě Ő Ğ nj ŽŶĚ Ś Ğ ŝ Ě Ɛ nj Žƌ Ő ͛ nj ŝ vanaf 1 juli 2022 verplicht om een prenataal huisbezoek door de JGZ aan de zwangere en/of hun gezin in een(potentieel) kwetsbare situatie te bieden.De JGZ zorgtvoor voldoende aanbodvan prenatale huisbezoeken om te voorzien inde ondersteuningna signalering a vn de verloskundig zorgverlener. Om het prenataal huisbezoek effectief te laten zijn, is samenwerking zoals hierboven beschreven ŽŶĚ Ğ ƌ  ͞ŬĂ ŶƐ ƌ ŝ ũŬĞ  Ɛ ƚ Ă ƌ ƚ ͟ belang.

2.3.3 Stevig Ouderschap Stevig Ouderschap is preventieve zorgdie JGZ uitvoertvoor gezinnen met een minder makkelijke start. Het programma gaat uit van eigen kracht, eigen behoeften en eigen invulling van het ouderschap van (aanstaande) ouders , waardoor er een passende individuele begeleidingtijdens huisbezoekenplaatsvindt door speciaal adarvoor opgeleide verpleegkundigen.Deze begeleiding wordt geboden totdat het kind 18 maandenoud is.Naar schattingbehoort 5-7% van het aantal geboorten per gemeente tot de doelgroep.De JGZzorgt voor aanbod van 150 nieuwe trajectenper kalenderjaar.

2.3.4 Voorzorg Voorzorgis eenpreventief programma dat de gezondheid en ontwikkelingskansen van jonge kwetsbare moeders en hun kinderen bevordert en kindermishandeling en huiselijk geweld vermindert. Het intensieve huisbezoekprogramma richt zichjonge op vrouwen die zwanger zijn van hun eerste kind en te maken hebben met een opeenstapeling van (complexe) problemen.Speciaal opgeleide Voorzorg verpleegkundigenvan de JGZ voeren dit zeer intensieve begeleidingstraject uit totdat het kind 2 jaar oud .isNaar schatting behoort 0,5 -1% van het aantal geboorten per gemeente behoort tot de doelgroep. De JGZ zorgt voor aanbod van 25 nieuwe trajecten per kalenderjaar.

2.3.5 Meer Aandacht Voor Ziekgemelde Leerlingen (MAZL) voortgezetonderwijs MAZL is een effectieve methodiek voor de aanpak van ziekteverzuim bij scholieren. School, JGZ (jeugdarts) en gemeente (leerplichtambtenaar) werken samen om problematiek vroegtijdig te herkennen en een passende oplossing te bieden. Het samenbrengen van al deze expertises binnen één traject zorgt voor een gezamenlijke verantwoordelijkheid waardoor de leerling uiteindelijk betere begeleiding krijgt. Dit vergroot de kans op minder schoolverzuim. MAZL optimaliseert daarmee het welbevinden en de onderwijskansen voor alle jeugdigen. JGZ zorgt voor voldoende aanbod MAZL -consulten, waarbij de jeu gdarts in overleg met de leerling en ouders de gewenste begeleiding of zorg bepaald.

19

2.4 Centering Ouderschap JGZ gaat in 2026 steviger bijdragen aan het uitbreiden van eigen netwerken van ouders. Dat doet JGZ door activiteiten te organiseren waar (jonge) ouders informatie kunnen lopende. opdoen en elkaar kunnen ontmoeten. In 2026 is de pilot Centering Ouderschap Bij Centering Ouderschap ontvangen ouders met kinderen tot een leeftijd van 14 maanden de zorg van de JGZ in groepsverband in plaats van individuele bezoeken aan het consultatiebureau. Bij een positieve evaluatie zal Centering Ouderschap ingebed worden in de basisdienstverlening van JGZ.

2.5 Ketenaanpakovergewicht en obesitas Fysiek welbevinden is meer dan alleen afwezigheid van ziekte maar draait ook om het optimaliseren van de gezondheid en mogelijkheden van een kind. JGZ verwijst direct door bij medische klachten waarvoor een medisch specialist nodig is, maar kijkt ook naar zelf de gezondheid van het kind in het gezin. Zo lopen kinderen met overgewicht een verhoogd risico op gezondheidsproblemen, soms zelfs al op jeugdige of jongvolwassen leeftijd. Bij het groeiende aantal kinderen met overgewicht ofobesitas is dat risicoelfs z zeer groot.Als onderdeel van de basisdienstverlening signaleert en adviseert de JGZdeze gezinnen, maar daarnaast is hetvoor de juiste ondersteuningvan belang domeinoverstijgende expertises binnen één trajectsamen te brengen. Dit zorgt voor een gezamenlijke verantwoordelijkheid waardoor het kind enhet gezin uiteindelijk betere begeleiding krijg en. Gemeenten zijn ook verplicht om een gezonde leefstijl interventie (GLI) voor jongeren aan te bieden vanuit het GALA en IZA.

Eén van de programma ͛ s hiervoor, gestart in 2020 in Maastricht en inmiddels ook aangeboden in Sittard -Geleen, Heerlen en Kerkrade , is KeigezondLimburg, ketenaanpak overgewicht.In afwachting van de ervaringen die opgedaan worden in 2025 , is Keigezond nog niet opgenomen in de begroting 2026, in september 2025 komt een vervolgvoorstel terug in de Gemeentelijke Regiegroep Gezond Zuid-Limburg.

2.6 Nieuwe domein -overstijgende samenwerkingen Tot slot gaat de JGZ in 2026naast het versterken van eigen netwerken van ouders door groepsgerichte basisdien stverleningaan te biedenen het bouwen van samenwerkingen om de vaccinatiegraadte verhogen, ook actief deelnemen aan andere nieuw te ontwikkelen samenwerkingen . De prioriteit ligt hierbij op onderwerpen die we als kansrijk beschouwen om gezondheidsverschillen te verkleinen of gezondheidsachterstanden in te lopen.Voorbeelden hiervan zijn spraak /taalontwikkeling, mentale gezondheid (en eenzaamheid) bij jongeren en alcohol ʹen middelengebruik.JGZ werkt in de keten van scholen en specialistische zorg gezamenlijk aan een doorlopend aanbod gericht op preventie .

20

2.7 Financien Alle kinderen in beeld

Versterken kracht ouders en jongeren

Tijdig signaleren en hulp inschakelen

Opbrengsten Bijdragen gemeenten Tarieven gemeenten Bijdragen centrumgemeenten Bijdrage Rijk/Provincies Overige bijdrage Onvoorzien Incidentele opbrengsten Totaal opbrengsten

12.465.704 1.239.000 51.000 847.000 14.602.704

3.168.040 3.168.040

1.244.636 194.000 1.438.636

3.113.269 3.113.269

2.158.795 62.000 2.220.795

22.150.444 1.239.000 245.000 909.000 24.543.444

Exploitatiekosten Personeelskosten Huisvestingskosten Afschrijvingskosten Rente- en bankkosten Beheers- en adm. kosten Kosten vervoermiddelen Kosten automatisering Kosten medische middelen Kosten uitvoering derden Onvoorzien Incidentele lasten Totaal exploitatiekosten

9.220.000 924.000 75.000 75.000 193.000 48.000 2.000 10.537.000

2.000.000,0 196.000 15.000 16.000 43.000 9.000 2.279.000

1.230.000,0 124.000 7.000 8.000 20.000 5.000 1.394.000

2.090.000,0 204.000 15.000 16.000 41.000 9.000 2.375.000

1.404.000,0 139.000 10.000 11.000 28.000 7.000 1.599.000

15.944.000 1.587.000 122.000 126.000 325.000 78.000 2.000 18.184.000

Saldo baten en lasten

4.065.704

889.040

44.636

738.269

621.795

6.359.444

Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Resultaat*

4.065.704

889.040

44.636

738.269

621.795

6.359.444

Staat van Baten en Lasten

Onderzoek, Samenwerken beleidsinformatie en advies

Totaal

Ύ, Ğ ƚ  ƌ Ğ Ɛ Ƶů ƚ Ă Ă ƚ  Ě ŝ Ğ Ŷƚ  ƚ Ğ ƌ  Ě Ğ ŬŬŝ ŶŐ .  ǀĂ Ŷ Ě Ğ  ŽǀĞ ƌ Ś Ğ Ă Ě ŬŽƐ ƚ Ğ Ŷ Ğ Ŷ ŝ Ɛ  Ő Ğ Ğ Ŷ ͞ǁŝ ŶƐ ƚ

21

3. Programma Veilig Thuis Wat willen we bereiken? Ieder mens heeft recht op een Veilig Thuis en een gezonde, stabiele leefomgeving. Door geweld in afhankelijkheidsrelaties is dit niet voor iedereen vanzelfsprekend. Denk hierbij onder andere aan huiselijk geweld, kindermishandeling, femicide, seksueel geweld, mensenhandel en ouderenmishandeling. Veilig Thuis is het advies - en meldpunt voor geweld in afhankelijkheidsrelaties (GIA) en biedt advies en ondersteuning aan iedereen die hiermee te maken heeft, aan burgers én aan professionals. Veilig Thuis heeft als kerntaak het duurzaam stoppen van geweld in afhankelijkheidsrelati es. In samenwerking met ketenpartners doorbreken we onveilige situaties en creëren we de gewenste beweging naar een veilig thuis/naar een veilige leefomgeving/naar een veilige situatie. Veilig Thuis is 24 uur per dag en 7 dagen per week bereikbaar. Thuis Veilig werkt op het snijvlak van veiligheid en gezondheid. Veilig Thuis functioneert op het snijvlak van zorgen en gezondheid. Naast het bestuur van de GGDZL, verhoudt VT zich ook tot de regionale commissie Zorg en Veiligheid. In dit overleg sluiten partijen vanuit de brede veiligheidsketen aan. De koers diezet uitge wordt in de Commissie Zorg & Veiligheid en het daarbij behorende werkplan is de basis voor de aanpak van personen met verward of onbegrepen gedrag in-Limburg. Zuid

3.1 Uitvoeren wettelijke taken De wettelijke taken van Veilig Thuis zijn beschreven in de Wmo uit 2015. Dit omvat het geven van advies ; het aannemen van meldingen ; het doen van onderzoek of er daadwerkelijk sprake is van huiselijk geweld ; kindermishandeling of andere bijzondere vormen van geweld inafhankelijkheids relaties; het stellen van veiligheidsvoorwaarden om de (acuut) onveilige situatie te stoppen ; het in gang zetten van vervolgstappen (overdragen naar vrijwillige hulp, de Raad voor de Kinderbescherming informeren en/of melding doen bij de politie) en het monitoren van de veiligheid en de veiligheidsstappen. Jaarlijks ontvangt Veilig Thuis Zuid -Limburg ruim 10.000 signalen van geweld in afhankelijkheidsrelaties. Hieronder vallen zowel meldingen als adviezen. Het aantal meldingen neemt al enige jaren structureel en substantieel toe, evenals de ernst en complexiteit van de casuïstiek.

3.2 Expertisecentrum Veilig Thuis ishet expertisecentrum voor alle bijzondere vormen van geweld in afhankelijkheidsrelaties en wordt actief benaderd door ketenpartners. Naarmate de maatschappij verandert en er zich vraagstukken voordoen op het snijvlak van zorg en

22

veiligheid, worden we ook steeds vaker benaderd en gevraagd mee te denken, ook op vlak van bijvoorbeeld femicide, intiem terrorisme, stalking en mensenhandel.

3.3 Midden in de(netwerk) samenwerking

Veilig Thuis heeft te maken met een steeds complexere maatschappelijke opdracht, die vervuld wordt op het snijvlak van veiligheid en gezondheid. Het beleidskader voor het werk en de netwerksamenwerking van Veilig Thuis is gelegen in de Regiovisie - Zuid Limburg 2024-ϮϬϯϭ͗ ͞^ Ă ŵĞ Ŷ Ɛ ƚ Ğ ƌ Ŭ͕ ŝ Ğ Ě Ğ ƌ Ğ Ğ Ŷ ǀĞ ŝ ů ŝ Ő ͗ Ă Ĩ Ś Ă ŶŬĞ ů ŝ ũŬŚ Ğ ŝ Ě Ɛ ƌ Ğ ů Ă ƚ ŝ Ğ Ɛ ͘͟  Ğ nj Ğ  ǀŝ Ɛ ŝ Ğ  Ɛ ƚ Ă Ă ƚ  ŝ Ŷ de samenwerking als de aanpak om de spiraal van geweld te doorbreken. Het uitvoeren van de regiovisievraagt om extra investering in tijd en capaciteit. Veilig Thuis werkt-als onderdeel van en in het verlengde van onze wettelijkek-taa intensief samen met 16 gemeenten, het lokale veld, politie, Openbaar Ministerie, reclassering, Zorg - en Veiligheidshuizen en andere ketenpartners in de aanpak van geweld in afhankelijkheidsrelaties. We werken tevens samen met partners in België en Duitsland in geval van grensoverschrijdende casuïstiek. Er zijn vele overlegvormen waaraan Veilig Thuis deelneemt. Enkele voorbeelden: triagetafels met de gemeenten, diverse overleggen met de justitiële keten, het screeningsoverleg Mensenhandel en het screeningsoverleg Zeden. Het doel van deze overleggen is ond er meer gericht op het herstellen van acute veiligheid en de regionale samenwerking.

3.4 Handle with Care Handle with Careis een werkwijze om kinderen die thuis geweld meemaken waarbij de politie over de vloer kwam, de eerstvolgende schooldag steun te bieden op school. Door deze werkwijze krijgt de leerkracht een signaal zodat deze weet dat er bij een kind thuis iets aan de a hnd was. Deze werkwijze gold tot 2025 voor het basisonderwijs. Vanaf 2025 wordt deze werkwijze ook voor het voortgezet onderwijs toegepast. Handle with Care is een samenwerking tussen Veilig Thuis, Leerplicht en de scholen in het primair en voortgezet onderwijs. Voor VT is diteen maatwerktaak in opdracht van gemeenten. Het is tevens onderdeel van de Regiovisie GIA.

3.5 Inspelen op landelijke en regionale ntwikkelingen o UitvoeringRegiovisie GIA en Toekomstscenario Kind - en Gezinsbescherming De uitvoering van de Regiovisie GIA 2024 ʹ2031 is in onze regio in volle gang . Momenteel zijn er meerdere pilotswaarbij Veilig Thuis betrokken is. Deze ontwikkeling vraagt extra inzet van Veilig Thuis. Op landelijk niveau wordt in opdracht van de VNG, de ministeries van J&V en VWS gekeken naar een mogelijk nieuwe inrichting voor de Nederlandse - jeugd en gezinsbescherming. Het huidige stelsel wordt gezien als te complex en te versnipperd. Er is een landel ijk Toekomstscenario Kind - en Gezinsbescherming opge steld in concept

23

met een meerjarige aanpak en een implementatieplan. De bespreking in de Tweede en Eerste Kamer vindt plaats in 2025. Het is nog onduidelijk of en zo ja wat voor Veilig Thuis en andere partijen de (organisatorische) gevolgen zijn van dit proces. We volgen it d proces actief. In de Regiovisie GIA van onze regio wordt voorgesorteerd op het Toekomstscenario Kind - en Gezinsbescherming, meer concreet op de netwerkvariant die goed past bij de behoeften van en ontwikkelingen in onze regio. Tijdelijkhuisverbod Landelijk wordt besproken of Veilig Thuis een wettelijke uitbreiding van haar kerntaak krijgt rond het tijdelijk huisverbod. Veilig Thuis zou dan samen met de politie meer mandaat krijgen om te adviseren over het wel of niet opleggen van een tijdelijk huisverbod. Een daadwerkelijke aanpassing van deze werkwijze vraagt om substantiële uitbreiding van de capaciteit bij Veilig Thuis. Er lopen vanaf 2025 meerdere pilots in het land om dit te toetsen in de praktijk, het is onduidelijk wanneer dit concreet van achtkr zal zijn. Integrale Aanpak ter Voorkoming van Escalatie Op Limburgse schaal worden concrete stappen gezet omdreigende op escalerende situaties te voorkomen,beperken ente beëindigen. Hiervoor is een landelijk model ontwikkeld dat elders zijn waarde heeft bewezen. Dit heet het Actief Veiligheids Escalatiemodel(AVE-model).

Via onder meer de Commissie zorg en Veiligheid wordt hier concreet aan gewerkt, waar de GGD ook een rol in heeft. Hier ligt nadruk de op zowel tijdige escalatie als gecontroleerde afschaling van casussen.

24

3.6 Financiën

Staat van Baten en Lasten

Totaal

Opbrengsten Bijdragen gemeenten 7.937.868 Tarieven gemeenten Bijdragencentrumgemeenten 1.304.000 Bijdrage Rijk/Provincies Overige bijdrage 25.000 Onvoorzien Incidentele opbrengsten Totaal opbrengsten 9.266.868 Exploitatiekosten Personeelskosten 7.075.000 Huisvestingskosten 400.000 Afschrijvingskosten Rente- en bankkosten Beheers- en adm. kosten 130.000 Kostenvervoermiddelen Kosten automatisering 115.000 Kosten medische middelen Kosten uitvoering derden Onvoorzien Incidentele opbrengsten Totaal exploitatiekosten 7.720.000 Saldo baten en lasten 1.546.868 Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Resultaat* 1.546.868 Ύ, Ğ ƚ  ƌ Ğ Ɛ Ƶů ƚ Ă Ă ƚ  Ě ŝ Ğ Ŷƚ  ƚ Ğ ƌ  Ě Ğ ŬŬŝ ŶŐ  ǀĂ Ŷ Ě Ğ  ŽǀĞ ƌ Ś Ğ Ă Ě  Ŭ

25

4. Programma GGD

Wat willen we bereiken? De dreiging van pandemieën vragen om een sterke infectieziektebestrijding. De steeds groter wordende gezondheidsverschillen vragen om langdurige preventiemaatregelen en innovaties. De gezondheidslast door een ongezonde leefomgeving vraagt om goed onderzoek en advies. De mentale gezondheid vraagt om vroege aandacht voor jongeren om te voorkomen dat ze de zorg in moeten. Allemaal werk vanonzeprofessionalsbinnen dit programmaonderdeel. In dit programma b lijft de GGDzich voorbereiden op mogelijke uiteenlopende dreigingencrises en , zoals infectieziekte -uitbraken, maar ook digitale verstoringen en de invloed van klimaatverandering op de gezondheid van burgers. Ondanks de bezuinigingen die op ons af komen, blijven we inzetten op veilige en veerkrachtige informatiesystemen, waarmee niet alleen pandemieën, maar ook mogelijke digitale problemen en cyberaanvallen beter kunnen worden opvangen. Deze systemen ondersteunen het versterken van onze paraatheid en dragen bij aan et beschermen h van de gezondheid van burgers, zowel in crisissituaties als in de dagelijkse gezondheidszorg. De focus ligt niet alleen op het voorbereiden op en reageren op crisissen, maar ook op het beschermen van de gezondheid van de burger, met name van kwetsbare groepen zoals jonge kinderen, ouderen en mensen met een chronische aandoening.

Dit wordt bereikt oordzowel reactieve acties,zoals het opstarten van projecten om de vaccinatiegraad in de regio te verhogen, preventieve als acties,zoals het formuleren van gezondheidsbeleid, bevorderen van bewustwording over het belang van vaccineren, het voorlichten va n risicogroepen, het voorkomen van infectieziekten en het vergroten van de zichtbaarheid van onze preventieve maatregelen. Denk ook aan het toezicht bij kinderopvang en informatie over zorgen over een (on)gezonde leefomgeving .

Deze aanpak stelt de GGD in staat niet alleen adequaat reageren te op crises, maar ookactief bij te dragen aan de preventie ǀĂ Ŷ Ő Ğ nj ŽŶĚ Ś Ğ ŝ Ě Ɛ ƌ ŝ Ɛ ŝ Đ Ž͛Ɛ ͘  Ž nj Žƌ Ő ƚ  nj Ğ  ǀ voor alle inwoners van Zuid -Limburg. Voor mensen in een kwetsbare positie is deelnemen aan de samenleving niet altijd vanzelfsprekend. Ze kampen vaak met meerdere problemen en de ervaring leert dat ze het moeilijk vinden om goed voor zichzelf te zorgen. Door hun gedrag veroorzaken ze regelmat ig overlast en kunnen ze een gevaar vormen voor zichzelf en/of hun omgeving. Voor veel van deze mensen geldt dat zij niet makkelijk de weg naar hulp weten te vinden of daarom vragen en -dus al dan niet-professionele- zorg mijden. Dit valt onder de Openba re Geestelijke Gezondheidszorg (OGGZ).

26

4.1 Infectieziektebestrijding (IZB) 4.1.1 Bestrijden van infectiezieken

Verhoging van de vaccinatiegraad De vaccinatiegraad in de regio vertoont een dalende trend, wat de noodzaak van extra maatregelen onderstreept. Ook binnen het programma JGZ is er aandacht voor de dalende vaccinatiegraad en wordt samengewerkt aan dit vraagstuk. Om de vaccinatiegraad in de regio te verhogen, worden ď Ğ Ɛ ƚ Ă Ă ŶĚ Ğ  Ɖƌ ŽŐ ƌ Ă ŵŵĂ ͛Ɛ  -19 ǀŽŽƌ najaarscampagne, ƚ Ő Ğ nj Ğ ƚ met ͕ extra nj ŽĂaandacht ů Ɛ  Ě voor Ğ   K s /  moeilijk bereikbare doelgroepen. Daarnaast worden de rollen van de professionals binnen de unit IZB doorontwikkeld. Preventieactiviteitenworden uitgebreid met gerichte voorlichting op bijvoorbeeld kinderdagverblijven, scholen en andere organisaties, dichter bij de inwoners van -Limburg. Zuid Deze aanpak is gericht op het vergroten van de bewustwording over de voordelen van vaccineren en het voorkomen van infectieziekten. Een Vaccinatie Expertise Centrum (VEC) speelt hierin een sleutelrol door als kenniscentrum te fungeren. Zichtbaarheidvergroten en betere afstemming preventie Preventie gaat verder dan vaccineren alleen. Door intensiever samen te werken met lokale organisaties en directer in gesprek te gaan met burgers, worden preventieve maatregelen beter afgestemd op de doelgroep. Dit wordt gedaan door duidelijke, begrijpelijke en toegankelijke informatie te verstrekken overhet belang van vaccineren en het voorkomen van infectieziekten.

Op deze manier wordt de drempel voor vaccinaties verlaagd en wordt er een breder draagvlak voor preventieve gezondheidsmaatregelen gecreëerd.

4.1.2 Vaccineren COVID -19 najaarscampagne Hoogstwaarschijnlijk blijven deCOVID -19-vaccinatiecampagnes een belangrijk onderdeel van de preventieve gezondheidszorg, aangezien COVID -19 zich heeft gemanifesteerd als onderdeel van onze 'nieuwe realiteit'. Jaarlijkse vaccinatiecampagnes voor risicogroepen worden daarom voortgezet, t me extra aandacht voor efficiënte communicatie en uitvoering. Deze campagnes zijn essentieel om de gezondheid van kwetsbare groepen te beschermen en brede bescherming tegen verdere verspreiding van het virus te waarborgen. Reizigersadvisering In 2025 worden samen met het Maastricht UMC+ mogelijkheden onderzocht om reiziger svaccinatie en -advisering niet meer viaEase Travel Clinic aan te bieden maar onder te brengen bij de gemeenschappelijke regeling GGD Zuid -Limburg.Dit helpt niet alleen om de gezondheid van reizigers te waarborgen door hen te informeren over noodzakelijke vaccinaties, maar biedt ook een waardevolle kans om vaker met burgers in gesprek te gaan over het bredere belang van vaccineren. Persoonlijke gesprekken verlagen drempels, ergroten v het bewustzijn en bevorderen een beter begrip van de

27

noodzaak van vaccinaties, zowel op individueel niveau als voor de volksgezondheid. Het is momenteel nog niet duidelijk hoe dit er concreet uit zal zien en wat dit zal kosten.

4.1.3 Tuberculosebestrijding (TBC)

Opsporing,behandelingen preventie In de regio wordt actie ingezetop het vroegtijdigopsporen,behandelenen voorkomenvan TBC.Door nauwesamenwerkingmet zorgverleners,gemeentenen andererelevantepartnersworden meldingen van TBCsnel herkend en opgepakt. De focus ligt op het tijdig identificeren van risicogroepen(of risicopersonen)en het verstrekkenvan gerichtezorg,zodat de ziekteeffectief kan worden behandeld en verdere verspreidingwordt voorkomen.Daarnaastblijft de nadruk liggen op het verstrekkenvan voorlichtingaan risicogroepen(of risicopersonen)om TBCte voorkomen. Zichtbaarheidvergroten TBCblijft een gevaarlijke,besmettelijkeziekte die ook in Nederlandvoorkomt, dus het is van belang dat dit onderwerp actief op de agendablijft. De expertisevan de GGDop het gebiedvan TBCwordt daaromook actief uitgedragen,waarbij zowel burgersals professionalsbewust worden gemaaktvan de ƌ ŝ Ɛ en ŝ Đhet Ž͛Ɛ belangvan tijdige signalering.Via allerlei activiteiten wordt de zichtbaarheidvan TBC vergroot. Burgers worden bewust gemaakt van de symptomen en geïnformeerd over wanneer medischehulp nodig is. Het belangvan vroegtijdigeopsporingen behandelingblijft daarbij centraal staan,zodat de ziektein een vroegstadiumkan worden aangepakt.

28

Staat van Baten en Lasten

24- uurs IZB

TBC

VIPP COVID -19

Totaal

Opbrengsten Bijdragengemeenten 1.723.432 840.270 - 2.563.702 Tarieven gemeenten 63.000 63.000 Bijdragen centrumgemeenten Bijdrage Rijk/Provincies 137.000 - 3.400.000 - 3.537.000 Overige bijdrage 237.000 237.000 Onvoorzien Incidentele opbrengsten 112.000 112.000 Totaal opbrengsten 2.035.432 1.077.270 3.400.000 - 6.512.702 Exploitatiekosten Personeelskosten 1.219.000 690.000 1.500.000 - 3.409.000 Huisvestingskosten 23.000 12.000 35.000 Afschrijvingskosten Rente- en bankkosten Beheers- en adm. kosten 26.000 11.000 188.000 225.000 Kosten vervoermiddelen Kosten automatisering 162.000 71.000 233.000 Kosten medische middelen 18.000 12.000 30.000 Kosten uitvoering derden - 1.018.000 - 1.018.000 Onvoorzien Incidentele lasten 113.000 113.000 Totaal exploitatiekosten 1.561.000 796.000 2.706.000 - 5.063.000 Saldo baten en lasten 474.432 281.270 694.000 - 1.449.702 Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Resultaat* 474.432 281.270 694.000 - 1.449.702 Ύ, Ğ ƚ  ƌ Ğ Ɛ Ƶů ƚ Ă Ă ƚ  Ě ŝ Ğ Ŷƚ  ƚ Ğ ƌ  Ě Ğ ŬŬŝ ŶŐ  ǀĂ Ŷ Ě Ğ  ŽǀĞ ƌ Ś Ğ Ă Ě ŬŽ