3. GEMEENTE STEIN - OMGEVINGSVISIE -V2.pdf
Tekst van het document
er structureel jaarlijks tenminste 10 stoepen
een middel om te bereiken dat inwoners prettig
wonen, zich kunnen ontspannen en elkaar kunnen ontmoeten. In ons accommodatiebeleid hebben wij uitgangspunten vastgesteld en deze zijn
vertaald in een ontwikkelopgaven per kern voor de korte en lange termijn waarbij een optimale
balans tussen vraag en aanbod centraal staat. De uitgangspunten zijn tevens een toetsingskader
voor alle beleids- en planvorming en initiatieven van inwoners waarbij voorzieningen en accommodaties betrokken zijn.
De nota Accommodatiebeleid legt grotendeels
de nadruk op ontmoeten en verbinden in fysieke
gebouwen en voorzieningen in wijken en kernen. In hoofdstuk 9 van deze Omgevingsvisie zal de opgave samenleven: ontmoeten en verbinden faciliteren en stimuleren breder getrokken
worden naar de thema’s een gezonde en veilige leefomgeving en unieke omgevingskwaliteiten. Tevens hebben we in 2019 een Sociale Inclusie Agenda vastgesteld met als doel dat iedereen
Gemeente Stein / Ontwerp Omgevingsvisie 2040 / Deel 2
verlaagd in het kader van groot onderhoud en is er aandacht voor logische routes voor slechtzienden.
4.2.3 Actief eigenaarschap van inwoners en ondernemers verder stimuleren en
faciliteren
We doen steeds meer een beroep op actief eigenaarschap van inwoners en
ondernemers. Van de andere kant komt
ook de vraag van inwoners en ondernemers om hen meer ruimte en zeggenschap te
geven over de leefkwaliteit in hun eigen
omgeving. Dit is ook een belangrijke basis van de nieuwe Omgevingswet. Niet de
gemeente maar de inwoners geven aan wat zij nodig vinden om hun dorp te houden en te maken tot het dorp waar zij zich
thuis voelen. Dit kunnen initiatieven zijn
die betrekking hebben op het vergroenen van een wijk of buurt, ontmoeten of het oprichten van een energiecoöperatie.
35
Hiervoor is het nodig dat we als gemeente
daarnaast ook ruimte en betrokkenheid
ondernemers kunnen verwachten als de
projectleiders en beleidsmakers.
duidelijk zijn over wat inwoners en
overheid een initiatief neemt, of wat de
van vakinhoudelijke disciplines zoals
gemeente van hen verwacht als zij zelf een initiatief willen nemen. Wij stellen hiervoor het Participatiebeleid Omgevingswet op dat aangeeft hoe een zorgvuldig
7 Kennisplatform voor infrastructuur, verkeer, vervoer en openbare ruimte.
participatieproces doorlopen wordt bij ruimtelijke ontwikkelingen en hoe de gemeente dit ondersteunt.
In de Uitgangspunten DOPsgewijze aanpak (2015) staat integrale dorpsontwikkeling centraal met een belangrijke rol voor
inwoners die samen nadenken over ideeën
Wat gebeurt er al en wat zijn de ontwikkelingen met betrekking tot actief eigenaarschap?
voor hun dorp en hier uitvoer aan geven. Initiatieven variëren van buurtcentra tot
speeltuinen, zwerfafvalacties, gebiedsvisies en dorpsschouwen. Betrokkenheid, gelijkwaardigheid en gezamenlijk
partnerschap zijn belangrijke voorwaarden voor het slagen van initiatieven. Door
de integrale benadering komt ruimte en maatschappij samen bij deze aanpak, die afwijkt van de reguliere sectorale werkwijze binnen de gemeente. De
uitgangspunten van deze aanpak staan nog steeds overeind en vragen om
verdere doorontwikkeling. Zoals verbreden van netwerken en het organiseren van integraal gebiedsgericht werken door
de gemeente. Daarbij horen inzet - en
financiële middelen - dorpsbudgetten en
Eigen Kracht projectbudget - als stimulans. Dorpscontactpersonen van de gemeente opereren hierin als verbindende schakel tussen de inwoners en de gemeente en hebben een essentiële rol, net zoals de
bedrijfscontactfunctionaris die rol heeft voor ondernemers in onze gemeente. Verdere doorontwikkeling vraagt
Gemeente Stein / Ontwerp Omgevingsvisie 2040 / Deel 2
Samen met inwoners ontwikkelen we de huidige DOPsgewijze aanpak verder om het actief eigenaarschap verder te stimuleren.
De gemeente heeft hier ook een belangrijke
rol in. Het DOP is nu bijna negen jaar actief in diverse dorpen en wijken en heeft een basis
gelegd voor actief burgerschap met tientallen inwoners die activiteiten en processen starten en honderden inwoners die deelnemen. De
gemeente omarmt dit, maar loopt soms ook vast door het ontbreken van een duidelijke interne koers op dit vlak. Komende jaren is het van
belang dat de interne werkwijze verder wordt
aangepast. Hier ligt één van de sleutels voor het slagen van de transformatie. Daarbij is het van belang dat wij onze ambities vastleggen met
betrekking tot gebiedsgericht werken en de rol van de gemeente en inwoners hierbij.
Wij faciliteren en stimuleren (buurtgerichte) initiatieven van inwoners die zorgen
voor structurele verbindingen binnen en tussen kernen. Dit doen we door
inzet van dorpscontactpersonen, het
buurtopbouwwerk, dorpsbudgetten en
36
het eigen kracht budget. We onderzoeken
van onze trots aan de jeugd, bezoekers en
structureel kunnen inzetten. We zetten
ruimtelijke cultuurhistorische waarden als
hoe we het eigen kracht budget na 2021 verder in op de Asset Based Community
Development (ABCD) methode die uitgaat van de inzet van kwaliteiten uit de buurt in de buurt. Hiermee stimuleren we dat
inwoners elkaar verder leren kennen en elkaar helpen als er iets is. Dit is zeker
van belang gelet op de ouder wordende
nieuwe inwoners. Het versterken van onze onderdeel van de omgevingskwaliteiten wordt beschreven in hoofdstuk 6. Ook groen draagt bij aan de identiteit van
een kern. In hoofdstuk 6 wordt ook de
verbinding gelegd met het versterken van
het toeristisch profiel van onze gemeente.
bevolking met een drukker en kleiner eigen
netwerk. Het aantal inwoners dat afgelopen
Wat gebeurt er al en wat zijn de
en dat is een hoopvol vooruitzicht.
ontwikkelingen met betrekking tot trots
jaren zelf burenhulp heeft opgezet groeit
4.2.4 Trots en bewust van onze eigen(zinnige) identiteit en kwaliteit
en bewust van de eigen(zinnige) identiteit en kwaliteit?
Inwoners en ondernemers zijn onze
belangrijke ambassadeurs. Trots en het bewust zijn van onze eigen(zinnige)
identiteit en kwaliteiten is relevant voor
Stein om als woongemeente gewaardeerd te worden. We moeten onze identiteit,
kwaliteiten en de dingen die we goed doen nog meer onder de aandacht brengen. Dat kan op gemeenteniveau maar ook op wijken buurtniveau.
Onze cultuurhistorische waarden kunnen
als totempaal dienen voor het versterken van een gedeelde identiteit van een
wijk of kern en kunnen het gevoel van gezamenlijke roots en sociale cohesie
onder inwoners versterken. Deze sociale waarde van onze cultuurhistorie vinden
wij belangrijk, ook in het kader van onze ambitie met betrekking tot samenleven:
ontmoeten en verbinden. Het vertellen van
het verhaal van de plek en de geschiedenis en dit laten zien, ervaren en beschermen is belangrijk bij het versterken en doorgeven
Gemeente Stein / Ontwerp Omgevingsvisie 2040 / Deel 2
Een belangrijk uitgangspunt is dat bij het bepalen van de ruimtelijke kwaliteit de identiteit en
kenmerken van een kern of wijk centraal staan. Zo zijn de cultuur-historische identiteit en het unieke
natuurlijke landschap belangrijke pijlers binnen de Transformatievisie Wonen.
In 2019 hebben wij de nota Erfgoedbeleid vastgesteld. Uitgangspunt in deze nota is een integraal ruimtelijk erfgoed, waarbij
rekening wordt gehouden met het totaal
van (ruimtelijke) cultuurhistorische waarden:
een combinatie van archeologie, landschap,
groen, gebouwde monumenten en historische bebouwingsstructuren.
In de nota zijn drie speerpunten geformuleerd
die een bijdrage leveren aan het trots en bewust
zijn van onze (eigen)zinnige identiteit en kwaliteit. Het gaat dan om het (h)erkennen van erfgoed,
het verbeteren van de kwaliteit van erfgoed en de beleving van erfgoed.
37
Het speerpunt beleving van erfgoed willen we
• In het kader van het versterken van de
tevens inzetten om ontmoeten en verbinden
leefbaarheid dient er een balans te zijn
te stimuleren. Denk dan bijvoorbeeld aan de
(o.a. detailhandel, horeca, aan huis
nieuwe manieren van (digitale) ontsluiting van
gezonde en groene leefomgeving.
tussen onze inwoners (jong en oud) en bezoekers
tussen bedrijvigheid in onze woonkernen
herinrichting van historische dorpskernen en
gebonden bedrijvigheid) en een veilige,
erfgoed waarbij op locatie het verleden door
• Binnen onze woonkernen maken
jong en oud opnieuw beleefd wordt en het
we onderscheid in de volgende
erfgoedparels. In hoofdstuk 6 wordt verder
en landelijke centrumkernen met
inrichten van wandel- en fietsroutes langs onze
ruimtelijke subgebieden: Stedelijke
ingegaan op erfgoed.
concentratiegebieden waar ruimte
Er wordt een gemeentelijke kerkenvisie
worden gecentraliseerd, behouden en
cultuurhistorische, sociale, economische en
op wonen en leefkwaliteit. In deze
toekomstbestendigheid van kerkgebouwen. In
belastende functies in beginsel beperkt.
is voor bedrijvigheid waarbij functies
opgesteld waarin vanuit diverse religieuze,
versterkt. Woongebieden met de focus
ruimtelijke overwegingen aandacht is voor de
gebieden worden voor de leegomgeving
samenspraak met kerkeigenaren, parochianen,
Aanloopgebieden (tussengebieden).
maatschappelijke organisaties, ondernemers,
• Een veilige, gezonde en groene
erfgoedorganisaties en andere betrokken partijen
leefomgeving is een belangrijke
kerkgebouwen formuleren en afspraken maken
gemeente Stein als woongemeente te
zal een strategische visie op de toekomst van
voorwaarde om de leefkwaliteit in de
over de inzet van middelen voor duurzame
versterken.
toekomstbestendige kerkgebouwen. 4.3
Uitgangspunten thema sociale en vitale wijken en kernen
Met betrekking tot het thema sociale en vitale wijken en kernen hanteren we de volgende uitgangspunten:
• We stellen de identiteit en unieke
kenmerken van een wijk of kern centraal.
• Onze ruimtelijke (economische) focus is primair gericht op een versterking van vitale stedelijke en landelijke centrumkernen.
Gemeente Stein / Ontwerp Omgevingsvisie 2040 / Deel 2
38
Winter zonsondergang (Foto: Famke Hoogewoning)
39
Hoofdstuk 5 Een veilige, gezonde en groene leefomgeving 5.1
5.2
Wat is onze ambitie?
geboekt. Een gezonde inrichting van de
gezonde en groene woongemeente zijn.
omgevingsinvloeden en bevordert de
bevorderen, de volksgezondheid
zijn gezonde keuzes te maken en is de
voorkomen, een (positief) gezonde
gezondheid zo klein mogelijk. Belangrijke
een groene omgeving die bijdraagt aan
leefomgeving zijn het uitnodigen tot een
versterken.
en het onderhoud van goede wandel- en
Wat is nodig?
een goede milieukwaliteit, waterveiligheid
Wij willen een aantrekkelijke veilige,
leefomgeving beschermt tegen negatieve
Hierbij willen wij een veilige leefomgeving8
gezondheid. In een gezonde leefomgeving
beschermen, schade aan het milieu
negatieve invloed van milieuaspecten op
leefstijl van onze inwoners stimuleren en
elementen voor een gezonde en groene
de (positieve) gezondheid van inwoners
gezonde leefstijl door o.a. het aanleggen fietspaden en kwalitatief openbaar groen,
Een veilige, gezonde en groene
en klimaatbestendigheid en recreatieve
voorwaarde voor het versterken van de
bieden tot het mijden van UV-straling.
Mensen moeten niet alleen prettig, maar
5.2.1 Bevorderen van een veilige leefomgeving
leefomgeving zien wij als de belangrijkste leefkwaliteit in Stein als woongemeente. vooral veilig en gezond in een groene
plekken die voldoende natuurlijke schaduw
In deze paragraaf wordt onderscheid
omgeving kunnen wonen.
gemaakt in omgevingsveiligheid en sociale
Een veilige fysieke leefomgeving draagt
toegelicht.
ondernemers en bedrijven. Het gaat dan
Omgevingsveiligheid
veiligheid. Ontwikkelingen zoals COVID-19,
van het gebruik van transport en gevaarlijke
industriële activiteiten en achteruitgang
natuurbranden, overstromingen en
aan om steviger in te zetten op een
ontwikkelende technologieën. Het gaat
leefomgeving gezonder en groener in te
grote gevolgen als gepercipieerde risico’s9.
bij aan de leefkwaliteit van onze inwoners, om zowel omgevingsveiligheid als sociale
veiligheid. Beide begrippen worden nader
Bij omgevingsveiligheid gaat het om risico’s
vergrijzing, eenzaamheid, klimaat,
stoffen, de veiligheid van inrichtingen,
van de biodiversiteit tonen het belang
de veiligheid van nieuwe, zich snel
gezonde en groene leefomgeving. Door de
zowel om de feitelijke risico’s met soms
richten kan veel gezondheidswinst worden
Gemeente Stein / Ontwerp Omgevingsvisie 2040 / Deel 2
40
Gelet op de ligging van onze gemeente
2. Samen werken aan een veilige fysieke
snelwegen, spoorverbindingen, de haven
3. De leefomgeving wordt mede
in de nabijheid van Chemelot, diverse
en het Julianakanaal en de aanwezigheid van diverse buisleidingen waar sprake
leefomgeving.
vormgegeven volgens de
ontwerpprincipes voor veiligheid:
is van transport van gevaarlijke stoffen,
• Voorkomen of beperken van risico’s
aandachtspunt in deze Omgevingsvisie.
• Afstand tot de risico’s vergroot de
Als gemeente zetten wij in op het aan de
• Bouwwerken en omgeving bieden
voor onze inwoners, ondernemers en
• Bouwwerken en gebieden zijn snel en
en een goede voorbereiding van rampen en
• De omgeving maakt snel en effectief
crises, mochten deze zich voordoen. Om
• Mensen krijgen bij crisis passende
van de Veiligheidsregio Zuid-Limburg en
4. Mensen zijn bekend met risico’s en
is omgevingsveiligheid een belangrijk
voorkant verkleinen van veiligheidsrisico’s bezoekers, het voorkomen van incidenten
dit te realiseren sluiten wij aan bij de doelen de door de Veiligheidsregio gehanteerde
kernwaarden en ontwerpprincipes voor een
vergroot de veiligheid; veiligheid;
bescherming;
veilig te verlaten;
optreden van de hulpdiensten mogelijk; medische zorg.
weten hoe te handelen.
veilige fysieke leefomgeving10.
Wij willen een gezonde en veilige fysieke
De Veiligheidsregio Zuid-Limburg stelt
en bezoekers. In samenwerking met de
behouden en benutten van een duurzaam
ZL en overige partners zorgen wij voor
• Veilige bouwwerken en omgeving
een vroegtijdig stadium, vanaf de eerste
leefomgeving bieden aan onze inwoners
de volgende doelen ten aanzien van het
Veiligheidsregio Zuid-Limburg, de RUD
veilige fysieke leefomgeving:
een ruimtelijk ordeningsproces waarin in
• Een zelfredzame en samenredzame
initiatieven, veiligheidsaspecten worden
• Beschermen van (zeer) kwetsbare
worden voor inrichting en het gebruik
• Effectieve hulpverlening
hebben immers invloed op de mate
samenleving
meegewogen. De keuzes die gemaakt
groepen
van de ruimte en de bouwwerken daarin
• Continuïteit van de samenleving
(waaronder zorgcontinuïteit en vitale infrastructuur)
waarin mensen worden blootgesteld aan de effecten van ongevallen en rampen
en het risico dat zij hierbij lopen. Hoewel
absolute veiligheid nooit haalbaar is, vinden
Deze doelen zijn vertaald in de volgende
wij het belangrijk dat er een transparante
veiligheid:
en andere maatschappelijke belangen.
1. D e kwaliteit van de leefomgeving wordt
en -ontvangers zo veel mogelijk van elkaar
kernwaarden en ontwerpprincipes voor
mede bepaald door (fysieke) veiligheid.
Gemeente Stein / Ontwerp Omgevingsvisie 2040 / Deel 2
afweging wordt gemaakt tussen veiligheid Voor zover mogelijk worden risicobronnen gescheiden.
41
In het proces vanaf de keuzes voor de
inrichting van de ruimte tot en met de
realisatie van bouwwerken en het gebruik hiervan zijn veiligheidsaspecten continu een thema. Hierbij is expliciet aandacht
Wat gebeurt er al en wat zijn de ontwikkelingen met betrekking tot omgevingsveiligheid?
voor zowel het voorkomen en beperken
In december 2019 hebben wij de Veiligheidsvisie
branden, rampen en crisis in de zin van de
visie hebben wij samen met Chemelot, de
van veiligheidsrisico’s als het bestrijden van Wet veiligheidsregio’s (artikel 1, 14 en 15)
en de zelfredzaamheid van mensen die aan deze veiligheidsrisico’s zijn blootgesteld. Het gaat onder meer om de volgende
fysieke veiligheidsthema’s: natuurbranden, hoogwater, externe veiligheid (of gebruik,
opslag en vervoer van gevaarlijke stoffen), uitval vitale infrastructuur (elektriciteit,
telecommunicatie en ICT), evenementen,
bluswatervoorzieningen en bereikbaarheid voor hulpdiensten.
Chemelot en omgeving vastgesteld. In deze gemeenten Beek en Sittard-Geleen en de
Provincie Limburg de ambitie afgesproken om
een veilige leefomgeving op en rondom de site
Chemelot te creëren. Concreet betekent dit het beschermen van de fysieke leefomgeving en
omgevingskwaliteit tegen een ongewoon ongeval op de site Chemelot.
Van deze ambitie zijn de volgende hoofddoelstellingen afgeleid:
• het (verder) reduceren van bestaande
risico’s binnen en buiten de inrichting;
Voor onze gemeente zijn de volgende
• het verantwoord combineren van
risicoprofiel):
• het eventueel treffen van (aanvullende)
risico’s van belang (bron: regionaal
• Natuurlijke omgeving: overstroming
rivier/dijkdoorbraak, extreem weer en natuurbranden
• Gebouwde omgeving: grote brand met
risicovolle activiteiten;
maatregelen in de omgeving van de risicovolle activiteit;
• het continu verbeteren van de
beheersbaarheid van de risico’s.
verminderd zelfredzame
• Technologische omgeving: ongeval met gevaarlijke stoffen (OGS)
• Vitale infra: uitval van elektra/ gas • Verkeer en vervoer: slechte
8 Onder veilige leefomgeving verstaan wij zowel
bereikbaarheid voor hulpdiensten en
omgevingsveiligheid als sociale veiligheid.
verkeersongeval
Beide begrippen worden in dit hoofdstuk nader
• Gezondheid: besmettingsgevaar vanuit
toegelicht.
buitenland en overdraagbare dierziekte
• Sociaal maatschappelijk: extreem geweld
9
Definitie RIVM.
en maatschappelijke onrust
10 Aanpak bouwstenen omgevingsveiligheid voor de
Wij stellen ons tot doel deze risico’s in
samenwerking met de veiligheidsregio en
overige partners te beperken voor zover dit
gemeentelijke omgevingsvisie. Pilotprogramma ‘Omgevingsveiligheid in de omgevingsvisie’. Actualisatie 2018.
redelijkerwijs mogelijk is.
Gemeente Stein / Ontwerp Omgevingsvisie 2040 / Deel 2
42
In dit kader wordt ook het vaststellen van
veiligheid waaronder preventie van
basis van de nieuwe Omgevingswet opgepakt.
van het veiligheidsgevoel van inwoners,
risicogebieden en aandachtsgebieden op
Dit gebeurt samen met het instellen van een
technische veiligheidscommissie. Wij participeren hier in en zijn ons ervan bewust dat we hier
aandacht voor moeten hebben. Daarbij blijft het voor ons van belang dat er een balans moet zijn
tussen ruimtelijke ontwikkelingen binnen de site
en ruimtelijke ontwikkelingen in de omgeving (zie ook hoofdstuk 7).
Sociale veiligheid
High Impact Crimes en het verbeteren ondernemers en bezoekers;
• het inzetten van (bestuursrechtelijke) instrumenten met betrekking tot de
openbare orde die een bijdrage leveren aan veilig wonen en leven;
• samen met inwoners en ondernemers
optimaliseren van de verkeersveiligheid
en terugdringen van verkeersoverlast in wijken en kernen.
In deze Omgevingsvisie bedoelen we met sociale veiligheid de feitelijke overlast, criminaliteit en
Wat gebeurt er al en wat zijn de
omgevingsveiligheid niet om bedreigingen van
ontwikkelingen met betrekking tot
veiligheidsbeleving. Het gaat in tegenstelling tot niet-menselijk karakter, maar om veiligheid met
sociale veiligheid?
Sociale veiligheid heeft ook een relatie met
Samen met de gemeenten Beek en Sittard-
Als een wijk of kern veilig aanvoelt, gaan mensen
politie en andere veiligheidspartners om de vier
betrekking tot menselijke (inter)acties11.
gezondheid en welbevinden van onze inwoners. sneller naar buiten, bewegen meer en er zijn
meer mogelijkheden om elkaar te ontmoeten
wat ook weer een bijdrage levert aan de sociale controle. Bij sociale veiligheid in relatie tot
gezondheid en welbevinden kan ook gedacht worden aan het verkleinen van risico’s van
ouderen en licht dementerenden die zelfstandig wonen met kans of verwaarlozing van de omgeving.
Wat betreft sociale veiligheid hebben wij de volgende prioriteiten benoemd:
• samen met inwoners en ondernemers
zorgen we dat wijken en buurten schoon, heel en veilig zijn;
• de fysieke leefomgeving wordt zo
ingericht (o.a. openbare verlichting) dat deze een bijdrage levert aan
het verbeteren van de objectieve
Gemeente Stein / Ontwerp Omgevingsvisie 2040 / Deel 2
Geleen stellen wij in samenwerking met de
jaar een Kadernota Integrale Veiligheid vast
die vervolgens wordt uitgewerkt in (flexibele) Uitvoeringsplannen. Een veilig en prettige
woon-, werk- en leefomgeving is een belangrijk speerpunt. Het gaat daarbij niet alleen om het
terugdringen van de objectieve onveiligheid: het feitelijkniveau van criminaliteit en overlast, onder meer gebaseerd op de politiecijfers, maar ook
om het verbeteren van de subjectieve veiligheid, het veiligheidsgevoel.
De uitgangspunten van sociale veiligheid zoals deze in de Omgevingsvisie zijn geformuleerd,
sluiten aan bij de Kadernota Integrale Veiligheid 2019-2022. Wij zijn gestart met (mobiel)
cameratoezicht met als doel het vergroten
van de leefbaarheid en sociale veiligheid. Wij
zien cameratoezicht als een uiterst middel ter
bestrijding van overlast in de openbare ruimte.
43
Daarnaast worden in het kader van sociale
doeleinden gebruikt. Als gemeente
ingezet (Damocles en Victoria beleid) en worden
voor een duurzame veiligstelling van de
bijdrage leveren aan de sociale veiligheid in onze
Drinkwaterwet, art. 2.1 Omgevingswet en
veiligheid bestuursrechtelijke instrumenten
hebben we de zorgplicht te zorgen
bepalingen uit de APV gehandhaafd die een
openbare drinkwatervoorziening (art. 2
gemeente.
art. 7 en 11 Kaderrichtlijn Water). Deze
Wat betreft veiligheid bij zelfstandig wonende
de drinkwaterbronnen, maar ook van de
woningcorporaties, welzijnswerk en buren hulp
dient immers een groot maatschappelijk
vroegtijdig te signaleren en problemen te
de ruimte, staan de bronnen en de
zorgplicht geldt m.b.t. de bescherming van
ouderen wordt met o.a. wijkverpleging,
infrastructuur. De drinkwatervoorziening
ingezet om door middel van ketensamenwerking
belang. Met de toenemende druk op
voorkomen.
infrastructuur steeds meer onder druk.
5.2.2 Water en een veilige, gezonde en
Vervolgens ontdoen we ons van water en
groene leefomgeving
Bescherming wordt dus steeds belangrijker. ontstaat huishoudelijk of bedrijfsafvalwater.
Water is overal om ons heen. Water heeft
Met het rioolstelsel zamelen we het
het een onderdeel van onze infrastructuur,
schone hemelwater wordt in veel
Dit maakt dat water invloed heeft op
oppervlaktewater gebracht. Overtollig
Stein. Stein is omgeven door de Maas,
in oppervlaktewater. Een deel van het
Hemelbeek, Hussebeek, Slakbeek, Ur
met het huishoudelijk afvalwater via het
uitgebreid stelsel om onze inwoners te
het waterschap Limburg. Het gezuiverde
dat vervuild water wordt afgevoerd. De
oppervlaktewateren.
minder zichtbare ondergrondse stromen zijn
Om ervoor te zorgen dat de waterketen
verschillende functies. Naast grondstof is
huishoudelijke afvalwater in. Het relatief
ons landschap en onze leefomgeving.
gevallen meteen in de bodem of het
een veilige en gezonde leefomgeving in
grondwater lozen we als het kan direct
het Julianakanaal en beken zoals de
grond- en hemelwater wordt samen
en Kingbeek. Daarnaast hebben we een
rioolstelsel afgevoerd naar de zuivering van
voorzien van water en ervoor te zorgen
water wordt uiteindelijk geloosd op de
zichtbare, bovengrondse wateren en
onderdeel van watersysteem en waterketen.
bijdraagt aan een gezonde en veilige
De waterketen bestaat uit de onderdelen
doelen na:
lozing in het oppervlaktewater (het
2. We voorkomen schade aan het milieu
bij het produceren van drinkwater, dit
4. We zorgen voor schoon en voldoende
Limburg (WML). WML transporteert dat
In dit hoofdstuk ligt de focus op water en
wordt door ons voor verschillende
hoofdstuk 6 wordt nader ingezoomd op
leefomgeving streven we de volgende
die het water volgt van drinkwater tot
1. We beschermen de volksgezondheid
watersysteem). We beginnen de waterketen
3. We werken aan een duurzame waterketen
gebeurt door de Waterleiding Maatschappij water naar de gebruikers. Het water
Gemeente Stein / Ontwerp Omgevingsvisie 2040 / Deel 2
water
een veilige en gezonde leefomgeving12. In
44
een gezond waterecosysteem. In paragraaf
dan in andere, bijvoorbeeld doordat er veel
relatie tot klimaatadaptatie.
afstroomt. Met de risicodialogen gaan we
5.2.3 wordt nader ingegaan op water in
1.
Beschermen van de volksgezondheid We voeren het vervuilde water af uit
de leefomgeving en beschermen zo de
water uit het omliggende gebied naartoe kijken wat er in elk gebied mogelijk is. 3.
volksgezondheid. We proberen om het
warmte en herbruikbaar water. Daarom
als dit niet kan dan scheiden en/of zuiveren
stimuleren we stimuleren circulariteit in de
we het.
waterketen. Wanneer mogelijk maken we
gebruik van hergebruikte en herbruikbare
Voorkomen schade aan het milieu
materialen en zorgen we dat het afvalwater gebruikt kan worden als grondstof.
We voorkomen schade aan het milieu door ervoor te zorgen dat ons stelsel
voldoende water kan afvoeren. Daardoor
wordt zo weinig mogelijk vuil water direct, bijvoorbeeld via overstorten, in het milieu
geloosd. Te veel hemelwater in de riolering zorgt voor extra overstortingen. Hiervoor
hanteren we de trits vasthouden – bergen
– afvoeren. Dit betekent dat we ten eerste proberen om hemelwater tijdelijk vast te houden op de plek waar het is gevallen,
We zien stedelijk afvalwater als potentiële bron van nuttige grondstoffen, energie,
ontstaan van afvalwater te voorkomen en
2.
Duurzame waterketen
4.
Schoon en voldoende water
Samen met medeoverheden zorgen we voor een schoon grond- en
oppervlaktewater. We streven ernaar dat onze wateren voldoen aan de doelen
van de Kaderrichtlijn Water (KRW), zodat we ook in de toekomst schoon drink- en
zwemwater tot onze beschikking hebben.
ten tweede proberen we het hemelwater te bergen op een plek waar het geen
Wat gebeurt er al en wat zijn de
het hemelwater zo af te voeren dat het
ontwikkelingen met betrekking tot
overlast geeft en ten derde proberen we geen problemen geeft. We hanteren ook de
water en een veilige, gezonde en
Dit betekent dat we ten eerste proberen
groene leefomgeving?
laten worden, ten tweede proberen we om
Momenteel wordt gewerkt aan een beleidsplan
trits schoonhouden – scheiden – zuiveren. om schoon hemelwater niet vervuild te
het schone hemelwater gescheiden van
huishoudelijk afvalwater af te voeren en
ten derde proberen we om het water dat vervuild is geraakt te zuiveren.
water en klimaatadaptatie waarin de ambities voor o.a. water en een veilige en gezonde leefomgeving verder worden uitgewerkt.
Alle riolen, watergangen en andere
onderdelen van de waterketen moeten
voldoende capaciteit hebben of krijgen. In sommige gebieden zal dit makkelijker zijn
Gemeente Stein / Ontwerp Omgevingsvisie 2040 / Deel 2
45
Neerslag
Gebruik
Riolering RWZI Oppervlaktewater
Grondwater
Figuur: De waterketen 11 Definitie Sociaal Cultureel Planbureau (2008).
12 Hierbij hebben wij gebruikgemaakt van de Bouwstenen voor water en klimaat (Water in Limburg. Waterpanel Noord).
Gemeente Stein / Ontwerp Omgevingsvisie 2040 / Deel 2
46
5.2.3 Een klimaatbestendig Stein
Deltabeslissing Waterveiligheid beschrijft
De verandering van het klimaat heeft grote
afspraken en normen om Nederland
kan gezondheidsproblemen veroorzaken.
Deze zijn bepalend voor de hoogte
het vaker en heviger gaat regenen, dat
Maas. De veiligheidsnorm voor primaire
dat het langere aaneengesloten perioden
van de Waterwet. Het Waterschap voert
passen ons aan deze veranderende
deze dijken. De dijkversterking valt onder
klimaatadaptatie. Voor wateroverlast,
(HWBP) van het Rijk.
we in beeld wat we willen bereiken en
Droogte
we accepteren en welke grote gevolgen we
van droogte zorgen ervoor dat de
In Stein heeft dit gevolgen voor de
grondwaterstand heeft effect op groen,
gebied. We beschrijven de effecten voor
zorgen dat de vegetatie verdroogt, de
hitte.
effect op de bebouwde omgeving. Door
Wateroverlast
kunnen verzakkingen optreden en vooral in
impact op de fysieke leefomgeving en
te beschermen tegen overstromingen.
Klimaatverandering zorgt ervoor dat
en veiligheid van de dijken langs de
piekafvoeren van de rivieren veranderen,
waterkeringen is vastgelegd in artikel 2.2
droog is en dat het warmer wordt. We
de aanleg, beheer en onderhoud uit van
omstandigheden aan, dit noemen we
het Hoogwaterbeschermingsprogramma
hitte, droogte en waterveiligheid hebben schetsen we wat we normaal vinden, wat
Lange aaneengesloten perioden
willen voorkomen.
grondwaterstand daalt. Een lagere
leefomgeving in het stedelijk en landelijke
natuur en landbouw. Het kan ervoor
wateroverlast, waterveiligheid, droogte en
biodiversiteit kleiner wordt. Het heeft ook droogte en lagere grondwaterstanden
Hevige neerslag in een korte periode ervoor
gebieden met een klei ondergrond kunnen
leefomgeving een grote hoeveelheid water
door droogte problemen ontstaan met de
zorgen dat de waterketen en de fysieke
problemen optreden. Daarnaast kunnen
moeten verwerken. Wanneer de bui heviger
drinkwatervoorziening.
aan kunnen, dan kan er wateroverlast en
Hitte
is dan het watersysteem en de omgeving zelfs schade ontstaan. Waterveiligheid
Aanhoudende (extreme) hitte kan
gezondheidsproblemen geven. Die
kunnen variëren van milde klachten tot
Door klimaatverandering moet er
zelfs levensbedreigende aandoeningen.
worden afgevoerd. Dit leidt tot hogere
gezondheidsrisico’s zoals de combinatie
wat de kans op overstromingen
van hoge ozongehaltes bij zomersmog)
de kans op slachtoffers en tijdelijk
aandoeningen. Risicogroepen vormen met
van het overstroomde gebied. De
(toenemende) groep inwoners in onze
in bepaalde perioden meer water
Naast hittestress bestaan er andere
piekafvoeren in de Maas en de beken,
van hitte met luchtvervuiling (vorming
vergroot. Bij een overstroming bestaat
en verergering van bestaande chronische
een beperkte toegang tot en gebruik
name ouderen (75-plussers), een grote
Gemeente Stein / Ontwerp Omgevingsvisie 2040 / Deel 2
47
gemeente. Verder lopen mensen met een
kenmerken. We streven naar een
een verhoogd gezondheidsrisico,
gemeente. Wanneer dit door lokale
mensen met overgewicht en deelnemers
niet mogelijk is, kijken we hoe we op een
buitenactiviteiten.
aan klimaatbestendigheid.
chronische aandoening en medicijngebruik
gelijk beschermingsniveau in de hele
evenals eenzamen, (zeer) jonge kinderen,
omstandigheden op een bepaalde plek
aan (sport)evenementen en intensieve
andere manier invulling kunnen geven
Passende bescherming voor de effecten
Wateroverlast
Om ervoor te zorgen dat Stein klimaat
doen we gezamenlijk met medeoverheden.
bieden van een passende bescherming voor
gebruiken we de volgende ambitie:
van klimaatverandering
bestendig wordt, streven we naar het de effecten van klimaatverandering.
De klimaatbestendigheid van een gebied is in grote mate afhankelijk van de ruimtelijke
We beperken de kans op wateroverlast. Dit Om te bepalen waar we aan de slag gaan
Grote gevolgen voorkomen
Slachtoffers (gewonden en/of
doden), uitval van vitale infrastructuur,
kenmerken. De ondergrond in Stein bestaat
ontoegankelijkheid van grotere gebieden
afwisselend hellend en vlak terrein. In de
Accepteren
uit een combinatie van löss en klei. Er is kernen is veel oppervlak verhard.
We willen de openbare en particuliere
Schade door water in panden bij bestaande bouw
ruimte zo goed mogelijk klimaatbestendig
Normaal
heeft zo min mogelijk verharding en veel
tuinen, op parkeerplaatsen
mogelijk multifunctioneel gebruikt: een
De bekenstructuur is belangrijk in het
als waterberging en een gevel wordt
belangrijk dat deze structuur blijft bestaan
dat onze inwoners weten wat ze kunnen
af te voeren.
gevolgen plaatsvinden door extreme
We proberen afstroming uit landelijk gebied
ook een positieve bijdrage leveren aan de
gaan we als gemeenten en waterschap
• groenstroken die afstand creëren tussen
te houden op akkers, water op te vangen
• waterpartijen die ingezet worden als
te transporteren door het stedelijk gebied
gebieden hebben verschillende
beschermen. In de kernen werken we aan
inrichten. Een klimaatbestendige inrichting groene ruimte. De ruimte wordt zoveel
Water op straat, in openbaar groen, in
groenstrook wordt bijvoorbeeld gebruikt
afvoeren van water. We vinden het daarom
bedekt met groen. Daarnaast willen we
en er rondom de beken ruimte is om water
doen op het moment dat er toch grote
weersomstandigheden. Groene ruimte kan
tegen te gaan. Samen met de landbouw
omgevingsveiligheid (zie ook 5.2.1):
zoeken naar mogelijkheden om water vast
risicobronnen en risico-ontvangers;
rondom het stedelijk gebied, water beter
secundair bluswater. Verschillende
en overlastgevoelige panden beter te
Gemeente Stein / Ontwerp Omgevingsvisie 2040 / Deel 2
48
klimaatbestendigheid door bewoners en
Grote gevolgen voorkomen
laten verwerken op eigen perceel, zoals ook
ontwrichting
ze dit niet kunnen, mogen ze het afvoeren
Accepteren bij overstroming
bestaande bouw starten we daarom een
gebied
stimuleert om verharding om te zetten in
Normaal
bedrijven hemelwater in principe zelf te
in de Waterwet staat aangegeven. Pas als naar een gemeentelijke voorziening. Bij campagne die bewoners informeert en
groen. Is een gebied erg gevoelig voor
wateroverlast en zien we weinig kansen
Slachtoffers (gewonden en/of doden),
Schade, tijdelijke beperking gebruik van
Risico bestaat op overstroming
om een gebied beter te beschermen
We beschermen onze inwoners tegen hoog
bewoners en bedrijven in dat gebied over
en vitale infrastructuur en objecten, zoals
in panden tegen te gaan.
beschermen. Daarnaast zorgen we ervoor
Bij nieuwbouw sluiten we aan op
hebben en dat er vluchtroutes zijn op het
tegen wateroverlast, dan informeren we de
water door het aanleggen van goede dijken
de mogelijkheden die zij hebben om water
het energienetwerk en stroomhuisjes, te
dat we een goede calamiteiten organisatie
de vereisten in de Keur van het
moment dat het nodig is.
bij vergunningplichtige lozingen op een
Droogte
van minimaal 80mm/2 uur moet worden
voorkomen. Om te bepalen waar we aan
• grote ontwikkelingen die onder de Keur
ambitie:
Waterschap Limburg. Hierin staat dat
oppervlaktewater een dynamische berging aangelegd. Dit betekent dat:
vallen moeten voldoen aan de 80mm/2
In Stein willen we droogte zoveel mogelijk de slag gaan gebruiken we de volgende
uur die in de Keur staat genoemd.
Grote gevolgen voorkomen
aanpassingen aan de openbare ruimte
uitvallen bomen, problemen
• we bij kleine ontwikkelingen en
Teruggang biodiversiteit, grootschalig
moeten streven om aan de 80mm/2
drinkwatervoorziening
gebied is dit vaak lastig, daarom
Accepteren bij grote droogte
uur te voldoen. In bestaand bebouwd hanteren we hiervoor een ondergrens
van 35mm/uur en het streven om een zo groot mogelijk deel van de 80mm/2 uur op een doelmatige manier te bereiken. Waterveiligheid
Uitval van bomen, verzakkingen Normaal
Dor gras, verdroogde planten, bruine bladeren
In Stein willen we de gevolgen van
overstromingen zoveel mogelijk beperken. Om te bepalen waar we aan de slag gaan gebruiken we de volgende ambitie:
Gemeente Stein / Ontwerp Omgevingsvisie 2040 / Deel 2
49
In de aanpak tegen droogte sluiten wij aan
om belangrijke ruimtelijke keuzes en een
droogte die het Rijk heeft opgesteld naar
de grond, met oog voor de kwaliteit van
bij de voorkeursvolgorde voor zoetwater en aanleiding van de droge zomers van 2018 en 2019. Voor Stein geldt:
• beter vasthouden van water om overlast te voorkomen en beschikbaarheid zeker
robuuste inrichting, zowel boven als onder de leefomgeving. In hoofdstuk 6 zullen wij nader ingaan op de relatie tussen klimaatadaptatie en landschap.
te stellen;
• om wateroverlast te voorkomen zijn
de vervolgstappen (1) bergen en (2) afvoeren van water
• om watertekort te voorkomen is de
vervolgstap het slimmer verdelen over
Wat gebeurt er al en wat zijn de ontwikkelingen met betrekking tot een klimaatbestendig Stein?
de watervragende functies in een gebied
• bij een natuurlijk fenomeen is nooit
alle schade te voorkomen, dus als de inzet toch nog onvoldoende is, dan
accepteren we verdroging van vegetatie, uitval van bomen en verzakkingen.
met betrekking tot een klimaatbestendig Stein nader uitgewerkt in een beleidsplan water en klimaatadaptatie.
Nu al proberen we hittestress, verdroging
Hitte
In Stein willen we hittestress zoveel mogelijk voorkomen. Om te bepalen waar we aan de slag gaan gebruiken we de volgende ambitie:
en wateroverlast te beperken door inwoners bewust te maken van het belang van een
groene en dus klimaatadaptieve omgeving. Door o.a. de klimaatbomen actie worden
inwoners door het aanbieden van bomen
Grote gevolgen voorkomen
Slachtoffers (gewonden en/of doden) Accepteren bij hete periode
Vermindering arbeidsproductiviteit,
vermindering mogelijkheden gebruik
leefomgeving (bijv. hete sportvelden) Normaal
Zoals eerder aangegeven worden de ambities
Warmere plekken in stedelijk gebied We streven om in 2050 een
klimaatadaptieve inrichting en beheer
van onze gemeente te realiseren met als
gezondheidsambitie minder dan 14 warme nachten in 2050. Klimaatadaptatie vraagt
Gemeente Stein / Ontwerp Omgevingsvisie 2040 / Deel 2
tegen gereduceerd tarief gestimuleerd
bomen aan te planten in tuinen, waardoor ook elke individuele burger kan bijdragen aan een klimaatadaptieve omgeving. In
een nog op te stellen bomenbeheerplan gaan we naar de toekomst toe de te
nemen maatregelen t.b.v. behoud van het bomenbestand in beeld brengen, waarbij
we rekening houden met het veranderende klimaat.
In reconstructieplannen zoeken en
verwerken we de mogelijkheden van wateropvang in de groenstructuren,
zoals de waterberging parkeerplaats
zwembad Steinerbos, die naast de functie
wateropvang een ecologische functie heeft.
50
5.2.4 Bescherming milieu en volksgezondheid
en natuurschade. Pas als het niet of
onvoldoende lukt, wordt ingezet op
Industriële bedrijven, maar ook het verkeer kunnen de leefkwaliteit belemmeren door
compensatie van milieuschade en natuur.
hierdoor overlast, veiligheidsrisico’s en
Wij onderscheiden de volgende
de uitstoot van geur, geluid en stoffen en
gezondheidsrisico’s met zich meebrengen.
milieuthema’s:
aspect gelet op de ligging nabij Chemelot,
Algemeen
en waterwegen. Dit heeft tevens als
2. Geluid
Dit is voor onze gemeente een belangrijk luchthaven en diverse weg- spoor-
1. Bodem
consequentie dat een aantal milieuaspecten
3. Luchtkwaliteit 4. Geur
(bv. verkeerslawaai van snelwegen,
5. Licht
luchtkwaliteit) buiten onze invloedsfeer liggen en wij daarop onze ambitie
afstemmen. Dit betekent ook dat periodiek
overleg noodzakelijk is met andere partijen,
1.
Bodem
De Omgevingswet richt zich op het
waaronder Rijkswaterstaat, Chemelot en
duurzaam en efficiënt gebruik van de
informeren over milieuaspecten die buiten
de Omgevingswet benoemt de bodem als
buurgemeenten, om elkaar blijvend te
bodem en de ondergrond. Artikel 1.2 van
de invloedsfeer van onze eigen gemeente
onderdeel van de fysieke leefomgeving.
ook onderdeel uit van de Omgevingsvisie.
Wanneer we een doorkijk maken naar
negatieve gevolgen van milieuaspecten zo
pijlers die ook als bodembeheer in de
liggen. Relevante milieuthema’s maken dan In een gezonde leefomgeving zijn de
de toekomst zijn er enkele belangrijke
klein mogelijk.
Omgevingswet zijn verankerd:
Door het opnemen van milieuaspecten in
• Zorgplicht: het voorkomen van nieuwe bodemverontreinigingen
de Omgevingsvisie is het tevens mogelijk
• Het beheren van oude
verder te vertalen in gerichte regels in het
• Kaderstelling: het functiegericht
om de noodzakelijke milieubescherming omgevingsplan, binnen de beschikbare
kaders van de lokale afwegingsruimte die
bodemverontreinigingen
toekennen van deelgebieden of zones.
door de Omgevingswet wordt geboden.
We streven naar een milieu hygiënische
en keuzen op welke wijze wij het milieu
De bodemkwaliteit wordt zoveel mogelijk
vormt de eerste aanzet van die concrete
van een bodemverontreiniging betekent
handhaafbaarheid daarvan.
maken van de verontreinigde bodem
In navolging van de Rijksoverheid zetten
omdat de blootstelling van de gebruikers
De Omgevingsvisie bepaalt de richting
bodemkwaliteit conform de gebruiksfunctie.
willen beschermen. De Omgevingsvisie
integraal beoordeeld. De aanwezigheid
normen en (uiteindelijk) ten aanzien van de
niet altijd dat de mensen die gebruik
wij in op het voorkomen van milieu-
Gemeente Stein / Ontwerp Omgevingsvisie 2040 / Deel 2
ook gezondheidsrisico’s lopen. Dit komt
aan de in de bodem voorkomende stoffen
51
Spoorbrug Terhagen (Foto: Jos Odekerken)
52
2.
over het algemeen heel laag is. Omdat de
toelaten en waarvoor zogenaamde
van de bodem, is naast de aard en mate van
Het gaat om activiteiten die een aanzienlijke
voor de eventuele gezondheidsrisico’s.
In het Masterplan Chemelot 2030 wordt
Wij volgen wat betreft bodem het landelijk
Haven Stein beperkt is, gelet op wanneer in
het aspect bodem in onze gemeente geen
plaatsvinden. Onder de Omgevingswet
de leefkwaliteit binnen onze gemeente.
geluidsruimte. Wij kunnen daar als bevoegd
Geluid
Onder regie van de Provincie Limburg wordt
blootstelling afhankelijk is van het gebruik
geluidproductieplafonds zijn vastgesteld.
de verontreiniging, het gebruik bepalend
mate van geluid kunnen veroorzaken.
aangegeven dat de geluidsruimte in de
wettelijk kader, aangezien wij wat betreft
de toekomst meer vervoer over water gaat
beperkende factor zal zijn in het kader van
ontstaat de mogelijkheid om te zoeken naar gezag voor kiezen.
Geluidoverlast kan nadelige effecten
een integrale visie voor de Haven Stein
heeft betrekking op geluidbelasting
met betrekking tot de Haven Stein
(industrielawaai) en verkeer (o.a. weg- en
tevens de relatie tot het Blueportsnetwerk
hebben voor de volksgezondheid. Geluid
opgesteld waarbij diverse ontwikkelingen
als gevolg van bedrijfsactiviteiten
worden meegenomen. Hierbij wordt
railverkeerslawaai).
en Knooppunt 046 betrokken. Hierbij
Industrielawaai
economisch belangen van de bedrijven
dient enerzijds aandacht te zijn voor de
Door het uitoefenen van bedrijfsmatige
en de veranderende kijk op duurzame
grote inrichtingen, geluid geproduceerd.
voor de leefkwaliteit in de omgeving van
bij winkels, verkeer van of naar een winkel
haven en Chemelot.
Op grotere schaal is dat ook mogelijk door
Verkeerslawaai
vallen meestal onder de meldingsplicht en
Stein aan diverse snelwegen zien wij
eventuele overlast kan handhavend worden
gegeven. Het percentage van de mensen
activiteiten wordt, door zowel kleine als
transportbewegingen maar anderzijds ook
Dit kan lokaal door bijvoorbeeld koelingen
de haven en de verbindingsroute tussen de
of (een terras bij) een horeca inrichting.
grotere inrichtingen. Kleinere inrichtingen
Gelet op de ligging van de gemeente
dienen te voldoen aan algemene regels. Bij
wegverkeerslawaai als een vaststaand
opgetreden.
dat is blootgesteld aan geluidbelasting
Voor grotere inrichtingen en
onze gemeente gemiddeld op 57,7%13
industrieterreinen gelden andere regels. De Haven Stein is een gezoneerd
industrieterrein. Dit wil zeggen een
bedrijventerrein waar zware industrie
wordt toegestaan. Grote lawaaimakers zijn uitsluitend op industrieterreinen
toegestaan die die activiteit planologisch
Gemeente Stein / Ontwerp Omgevingsvisie 2040 / Deel 2
van meer dan 50dB per etmaal ligt in
(RIVM, 2016). Er zijn geen woningen in
onze gemeente waar de geluidbelasting
ten gevolge van verkeer hoger is dan de
maximale ontheffingswaarde van 65 dB(A)14.
Bij eventuele uitbreidingen van woningen zullen wij met het wegverkeerslawaai van deze wegen rekening houden zodat er
53
sprake is van een zo optimaal mogelijke
Ook wat betreft geluid volgen wij
bij nieuwbouw en hoge geluidbelastingen
waar wij iets extra’s willen doen regelen wij
leefkwaliteit. Concreet betekent dit, dat
grotendeels het wettelijk kader. In gebieden
hiermee rekening wordt gehouden in het
dit in het omgevingsplan.
ontwerp van plannen (geluidafscherming
door de woningen zelf) en de indeling van woningen (geluidgevoelige ruimten en
buitenruimten) aan de geluidluwe zijde. Railverkeer
13 Het gemiddeld percentage voor heel Nederland
In onze gemeente is een aantal woningen
bedroeg 53% (RIVM, 2016).
gelegen met een hoge geluidbelasting
ten gevolge van railverkeer. In het kader
14 Uit een inventarisatie door een samenwerking van
van de sanering van te hoog belaste
inwoners (DOP’s), GGD Zuid-Limburg, RUD Zuid-
woningen door het Rijk is een saneringsplan
Limburg en de gemeente is gebleken dat ook
opgesteld. Dit betreft met name woningen
door cumulatie van verschillende geluidsoorten
gelegen in Elsloo. Door het plaatsen
er geen woningen zijn met een geluidbelasting
van zogenaamde raildempers worde de
hoger dan 65 dB(A).
geluidbelasting teruggebracht en waar het geluidniveau binnen te hoog blijft,
worden de woningen aanvullend akoestisch geïsoleerd. Voor railverkeerslawaai gelden
voor nieuwbouw op geluidbelaste locaties dezelfde condities als bij wegverkeer. Het aspect geluid (industrie en
verkeer) nemen wij integraal mee in de
beleidskeuzes die wij met betrekking tot
de kwaliteit van de fysieke leefomgeving
maken. Wij zoeken hierbij naar een balans tussen de mate van geluidsoverlast
en de leefkwaliteit en maken hierbij
onderscheid in woonkernen, buitengebied
en bedrijventerreinen. Gelet op het feit dat wij een woongemeente willen zijn, willen wij de geluidbelasting door industrie en
wegverkeer in en in de directe nabijheid
van onze woonkernen handhaven. Dit geldt
nog sterker voor onze buitengebieden waar landelijke verstilling één van onze troeven
is (zie hoofdstuk 7 versterken van de unieke omgevingskwaliteiten).
Gemeente Stein / Ontwerp Omgevingsvisie 2040 / Deel 2
3.
Luchtkwaliteit
Luchtkwaliteit is belangrijk voor de
volksgezondheid en de leefkwaliteit.
Stoffen die een negatief effect op de
luchtkwaliteit kunnen hebben zijn afkomstig van tal van milieubelastende activiteiten.
Het gaat dan om productieactiviteiten en
verkeersbewegingen. We willen een slechte luchtkwaliteit zo veel mogelijk voorkomen, omdat deze in het bijzonder bij bepaalde groepen mensen (kinderen, ouderen en mensen met een zwakke gezondheid)
leiden tot aantastingen van de luchtwegen en/of hart- en vaatstelsel.
De luchtkwaliteit in onze gemeente
voldoet aan de wettelijke normen15. Ook in de toekomst willen wij blijven voldoen
aan de wettelijke normen ten aanzien van luchtkwaliteit. Hierbij dient opgemerkt
54
te worden dat de luchtkwaliteit in onze
gemeente grotendeels afhankelijk is van invloeden van buitenaf (o.a. buitenland, Chemelot en snelwegen). 4.
Geur
Geur kan ontstaan als gevolg van
uiteenlopende milieubelastende activiteiten
Wat gebeurt er al en wat zijn de ontwikkelingen met betrekking tot bescherming van het milieu en volksgezondheid?
en daarmee hinder veroorzaken of
Voor een overzicht van de huidige
hebben. Deze milieubelastende activiteiten
betrekking tot de verschillende milieu
nadelige effecten op de gezondheid
kunnen plaatsvinden in het kader van de
uitoefening van een bedrijf, maar ook in het
kwaliteit van de fysieke leefomgeving met aspecten wordt verwezen naar bijlage 1.
kader van de uitoefening van een hobby zoals het op kleine schaal houden van landbouwhuisdieren.
Op basis van de beschrijving van het
milieuaspect geur in de beschrijving van de hoofdlijnen van de kwaliteit van de fysieke leefomgeving in onze gemeente (bijlage
15 Ook metingen van inwoners (DOP’s), GGD ZuidLimburg, RUD Zuid-Limburg en de gemeente bevestigen dat de concentraties fijnstof voldoen aan de wettelijke normen.
1), streven wij ernaar de huidige minimale geurbelasting te handhaven. 5.
Licht
Straatverlichting, sportveldverlichting en lichtreclames zijn belangrijke bronnen
van licht. Te veel en verkeerd ontworpen of gerichte verlichting veroorzaakt lichtvervuiling. Hierdoor kunnen
ecologische problemen, lichthinder en gezondheidsproblemen ontstaan.
In onze gemeente zijn geen concrete
situaties bekend waarbij de kwaliteit van de leefomgeving onder druk staat vanwege
lichtvervuiling. Wij stellen geen extra eisen wat betreft licht.
5.2.5 Bevorderen van een (positief) gezonde en groene leefomgeving
Een gezonde en groene inrichting van de
leefomgeving beschermt tegen negatieve omgevingsinvloeden en bevordert de gezondheid. Een gezonde en groene
leefomgeving is een leefomgeving die
bewoners als prettig ervaren, waar gezonde keuzes gemakkelijk en logisch zijn, en waar negatieve invloed op gezondheid zo klein mogelijk is. Belangrijke elementen voor
een gezonde en groene leefomgeving zijn:
uitnodigen tot bewegen (wandelen, fietsen, spelen), elkaar ontmoeten, ontspannen,
een goede milieukwaliteit (lucht, geluid),
Gemeente Stein / Ontwerp Omgevingsvisie 2040 / Deel 2
55
klimaatbestendigheid (zoals meer groen
jongeren dat voldoet aan de beweegnorm
voldoende natuurlijke schaduwrijke plekken
Jeugdmonitor GGD, 2019).
voor tegengaan hitte- en wateroverlast), om UV-straling te mijden en een goede
ligt in Zuid-Limburg op 18%16 (Provinciale
toegang tot voorzieningen.
Gelet op bovenstaande cijfers zien wij
is een veilige leefomgeving, draagt
preventieve rol om onze inwoners vitaler te
Een gezonde en groene leefomgeving bij aan duurzaamheid en vergroot de
maatschappelijke en economische waarde van een gemeente of een gebied en
draagt zo bij aan de brede welvaart. De
inrichting van de omgeving speelt hierbij
een belangrijke rol. In een veilige, gezonde en groene leefomgeving zijn inwoners
zelfredzaam tijdens een ramp of crisis, is er aandacht voor minder-zelfredzamen, is de zorgcontinuïteit geborgd, is zorg
toegankelijk en bereikbaar en levert zorg
een positieve bijdrage aan de daling van de ziektelast.
70% van onze inwoners ervaart de eigen
gezondheid als goed (GGD Zuid-Limburg, 2018 ). Uit diverse onderzoeken is echter
gebleken dat inwoners van Zuid-Limburg een gezondheidsachterstand hebben
ten opzichte van de rest van Nederland. Hierbij valt ook een minder gezonde
leefstijl op. Zo bevordert bewegen ook
de mentale gezondheid en verhoogt in
het algemeen de kwaliteit van leven. Uit cijfers van de GGD Zuid-Limburg blijkt
dat in de gemeente Stein 60,4% van de
inwoners in de leeftijd 19-64 jaar voldoet aan de beweegnorm. In Zuid-Limburg
voldoet 56,8% in deze categorie aan de
beweegnorm. In de categorie 65+ is dit in
voor sport en bewegen een essentiële,
maken. Wij willen sport en bewegen meer integreren in het dagelijks leven van onze
inwoners. Dit kan op school, werk, thuis, bij een vereniging of sportschool, maar vooral ook buiten. Buiten bewegen draagt bij aan een algehele positieve gezondheid. Ook
onze unieke omgevingskwaliteiten dragen
bij aan een (positief) gezonde leefomgeving (zie hoofdstuk 6). Een gezonde en groene leefomgeving voor onze inwoners heeft niet alleen een positieve invloed op de
leefstijl, maar ook een positieve invloed
op de leefkwaliteit in wijken en de sociale contacten die dit met zich meebrengt dragen bij aan een algehele positieve gezondheid. Een gezonde en groene
leefomgeving maakt het makkelijker om gezonde keuzes te maken. Een groep
van inwoners die nu nog niet uit zichzelf beweegt kan met een gezonde en
uitnodigende buitenruimte gestimuleerd worden om in beweging te komen, te
sporten en andere mensen te ontmoeten. Dit laatste is extra aantrekkelijk voor
doelgroepen die nu nog niet of nauwelijks bewegen. Denk hierbij aan mensen met een drukke of onregelmatige agenda
(onafhankelijk van tijd of locatie) of mensen met een kleine beurs (gratis toegang).
Stein 73%. Bij 51% van de inwoners in de
Wij zorgen voor een beweegvriendelijke
van (ernstig) overgewicht. Bij mensen van
onze inwoners stimuleert en jong en oud
leeftijd tussen de 19 en de 64 jaar is sprake 65 en ouders ligt het percentage met
(ernstig) overgewicht op 63%. Het aantal
Gemeente Stein / Ontwerp Omgevingsvisie 2040 / Deel 2
openbare ruimte die gezond gedrag van uitnodigt om te bewegen en te sporten.
Hierbij leggen we uitdrukkelijk verbindingen
56
met onze unieke omgevingskwaliteiten
gaan roken en stijgt het aantal mensen
wandelroutes) en meer groen in en tussen
meer druk op een gezonde leefomgeving.
(natuur en landschap, recreatieve fiets- en
onze wijken en kernen. Kortom, een positief gezonde leefomgeving die niet alleen
bewegen, gezondheid en vitaliteit in de
meest brede zin stimuleert, maar ook een
met overgewicht. Ook is er sprake van Vanwege het virus en de maatregelen
maken groepen mensen vaker gebruik van de openbare ruimte in de buurt.
bijdrage levert aan ontspannen en elkaar ontmoeten (zie ook 4.2.2. samenleven
door ontmoeten en verbinden). Behalve de openbare ruimte zo in te richten dat
16 Gezondheidsatlas GGD Zuid-Limburg (2018)
vinden wij het ook van belang dat gezonde
17 RIVM, 27 november 2020. Corona-inclusieve
een actieve leefstijl wordt gestimuleerd,
voeding een makkelijke en logische keuze
Volksgezondheidstoekomstverkenning.
wordt, zodat problemen rond overgewicht worden tegengegaan. Het gaat daarbij bijvoorbeeld om zaken als een gezond voedingsaanbod op en rond scholen,
sportterreinen en andere gemeentelijke voorzieningen.
Wat gebeurt er al en wat zijn de ontwikkelingen met betrekking tot het
Wij vinden het belangrijk dat kinderen
bevorderen van een (positief) gezonde en
Meeroken door kinderen heeft een
groene leefomgeving?
opgroeien in een rookvrije omgeving. nadelige invloed op de ontwikkeling
van de longen en geeft een verhoogde kans op luchtweginfecties, hoesten en het ontwikkelen van astma. De fysieke en sociale omgeving spelen een rol in
tabakspreventie door te beschermen tegen meeroken en tegelijkertijd uit te dragen dat de norm ‘niet roken’ is. Genoemde
maatregelen beperken ook de blootstelling van volwassen meerokers en ontmoedigen bovendien het roken.
Het rapport van het RIVM17 over de
Zoals bekend kent Zuid-Limburg een hardnekkige gezondheidsachterstand ten opzichte van de rest van Nederland. Met het Programma Trendbreuk willen we samen met de andere 15 Zuid-
Limburgse gemeenten deze achterstand inlopen. Hierbij ligt de nadruk op de jeugd veilig, gezond en kansrijk op te laten groeien.
In het Gezond sport- en beweegakkoord Stein hebben wij samen met sporten beweegaanbieders, onderwijs,
impact van Covid-19 op het lokaal
zorg en welzijn en maatschappelijke
met betrekking tot het bevorderen van een
geformuleerd. Eén van de speerpunten is
coronacrisis zijn rokers gemiddeld meer
zoals geformuleerd in deze Omgevingsvisie
gezondheidsbeleid bevestigt onze ambities
organisaties onze visie en concrete doelen
(positief) gezonde leefomgeving. Door de
een gezonde ruimte waar onze ambities
Gemeente Stein / Ontwerp Omgevingsvisie 2040 / Deel 2
57
grotendeels zijn uitgewerkt in concrete doelen en acties.
leefomgeving is een belangrijke
onze gemeente specifieke programma’s
gemeente Stein als woongemeente te
Voor ouderen en jongeren worden in
voorwaarde om de leefkwaliteit in de
aangeboden omdat deze doelgroepen
versterken.
het minst vaak voldoen aan de landelijke
• Wij zetten in op het aan de voorkant
beweegrichtlijnen. Voor ouderen zijn er
verkleinen van veiligheidsrisico’s
beweegmarkt en Meer Bewegen voor
en bezoekers, het voorkomen van
personen met overgewicht via coaching
voor wat betreft het bestrijden van
gedrag begeleid naar een gezonde leefstijl.
voordoen.
fitheidstesten, beweegadviezen, een
voor onze inwoners, ondernemers
Ouderen. Binnen HealthyLIFE worden
incidenten en een goede voorbereiding
op het gebied van beweging, voeding en
rampen en crises, mochten deze zich
Om ook de jeugd aan een gezonde leefstijl
• De waterketen draagt bij aan een veilige,
jaar gecommitteerd aan de JOGG-aanpak
• We bieden passende bescherming voor
onderwijs, ondernemers, zorg, welzijn en
- de openbare en particuliere
een gezonde omgeving voor jongeren te
klimaatbestendig ingericht
te helpen heeft men zich in 2020 voor drie (Jongeren op Gezond Gewicht). Sport,
overheid slaan hierbij de handen ineen om creëren, waarin gezond gewoon wordt.
Ook in ons Mobiliteitsplan leggen wij een
gezonde en groene leefomgeving.
de effecten van klimaatverandering: ruimte worden zo goed mogelijk
- de kans op wateroverlast wordt beperkt
- de gevolgen van overstromingen worden zoveel mogelijk beperkt
relatie tussen bewegen en vormen van
- droogte en hittestress worden zoveel
een gezonde leefstijl door maatschappelijke
• Bij ruimtelijke ontwikkelingen met
mobiliteit (lopen en fietsen). Wij bevorderen
mogelijk voorkomen
voorzieningen goed bereikbaar te maken
betrekking tot klimaatadaptatie houden
buitengebied te verbinden voor wandelaars
voorkomen van gezondheidsrisico’s
en het groen in de kernen met het
wij zoveel mogelijk rekening met het
en fietsers.
van omgevingsfactoren (pollen etc.) en
In hoofdstuk 6 Unieke omgevingskwaliteiten
veroorzaakt door bijvoorbeeld ratten,
betekenis van het landschap, water, natuur
• Wat betreft milieu aspecten voldoen wij
wordt uitgebreider ingegaan op de
en biodiversiteit op de leefkwaliteit in de
5.3
• Een veilige, gezonde en groene
infectieziekten vanuit de leefomgeving teken en muggen.
aan de daarvoor geldende wetten en
gemeente.
normen. Wij houden hierbij rekening met
Uitgangspunten thema een veilige,
(woonkernen, bedrijventerreinen en
gezonde en groene leefomgeving
Met betrekking tot het thema een gezonde en veilige leefomgeving hanteren we de
de specifieke kenmerken van een gebied buitengebied).
• Tevens houden wij rekening met de volgende milieubeginselen:
volgende uitgangspunten:
Gemeente Stein / Ontwerp Omgevingsvisie 2040 / Deel 2
58
Het voorzorgsbeginsel
herstellen of ongedaan maken van de
maatregelen kan nemen als er gegronde
voorgedaan.
negatieve gevolgen kunnen hebben.
Het beginsel van voorrang voor
geen wetenschappelijke gegevens bekend
Dit beginsel houdt in dat
Dit beginsel houdt in dat de overheid
redenen zijn om te vrezen dat activiteiten Het gaat om onzekere risico’s waarbij nog
verontreiniging nadat deze zich heeft
bronbeleid
zijn. Voorbeelden zijn elektromagnetische
milieubeschermende maatregelen zich
stoffen.
in plaats van op de ontvanger van de
velden en de introductie van nieuwe
Het beginsel van preventief handelen
richten op de bron van de verontreiniging verontreiniging.
Dit beginsel houdt in dat, wanneer
Het beginsel van de vervuiler betaalt
die maatregelen in de eerste plaats
verantwoordelijk is voor de kosten die
van milieuverontreiniging en niet op het
door hem veroorzaakte verontreiniging.
maatregelen moeten worden genomen, gericht moeten zijn op het voorkomen
Dit beginsel houdt in dat de vervuiler
gemoeid zijn met het voorkomen van de
Grindwinning (Foto: Jos Odekerken)
Gemeente Stein / Ontwerp Omgevingsvisie 2040 / Deel 2
59
(Foto: Fenne Colsters)
60
Hoofdstuk 6 Unieke omgevingskwaliteiten 6.1
Wat is onze ambitie?
het water. Hierbij liggen verder opgaven
kwaliteiten. Inwoners waarderen deze
uitbouwen van ons toeristisch profiel en een
Onze gemeente heeft unieke omgevings–
met betrekking tot het versterken en
omgevingskwaliteiten zoals de groene
toekomstbestendige land- en tuinbouw.
gemeente aan het water (Grensmaas),
De waarde van onze openbare ruimte
verschillende kernen en de kwaliteit van de
als plek voor ontmoeten, bewegen,
zijn verbonden door een gevoel van
tevens bij aan sociale en vitale wijken en
een balans creëren in dorps wonen en
gezonde leefstijl bij aan vitale inwoners (zie
verbindingen, de beleving van Stein als de cultuurhistorische waarden van onze
versterken wij door deze meer te benutten
openbare ruimte. De diverse woonkernen
sporten en recreëren. Hierbij dragen wij
rust, ruimte en vrijheid, waardoor we
kernen (zie ook hoofdstuk 4) en aan een
bedrijvigheid en werken en ontspannen.
hoofdstuk 5).
groene woongemeente te blijven, zullen
6.2.1 Landelijke verstilling
Om ook in de toekomst een duurzame en wij deze unieke omgevingskwaliteiten als
6.2
Stein vormt het ‘Hart van de Maasvallei’.
een groene long samen met inwoners en
In dit hart van het grensoverschrijdende
wijze brengen we meer balans aan in Stein
gemeente zich door een eigen unieke,
bereikbare en bedrijvige gemeente.
bezochte Zuid-Limburg. Ook uit de
Wat is nodig?
is gebleken dat het landschap en de
ondernemers verder versterken. Op deze
RivierPark Maasvallei, onderscheidt onze
als groene woongemeente en Stein als
stille belevingswereld binnen het druk
gesprekken met inwoners en stakeholders
Om ook in de toekomst een duurzame
natuur in onze gemeente enorm worden
wij deze unieke omgevingskwaliteiten
het verder versterken van de leefkwaliteit,
belevingswaarde en toekomstwaarde
betrokkenheid van onze inwoners bij de
groene woongemeente te blijven, zullen
gewaardeerd en belangrijk gevonden voor
die bestaan uit gebruikswaarde,
maar ook voor de verbondenheid met en
samen met inwoners en ondernemers
identiteit van gebied.
verder versterken.
Daarnaast spelen het landschap en
De belevingswaarde willen wij versterken
natuur een belangrijke rol bij de grote
het uitbouwen van authentieke waarden,
en energietransitie (hoofdstuk 8), maar
door in te zetten op landelijke verstilling en
opgaven met betrekking tot klimaat
waaronder cultuurhistorie en de ligging aan
dragen ze ook bij aan de identiteit van
Gemeente Stein / Ontwerp Omgevingsvisie 2040 / Deel 2
61
onze gemeente en gezondere en vitalere
Maasvallei als belangrijke troef (zie ook
inwoners. Tot slot zijn landschap en natuur
6.2.3. versterken van ons toeristisch profiel).
versterken van het toeristisch profiel van
Samen met de Provincie geven wij
ook steeds belangrijker in relatie tot het
onze gemeente als ‘Hart van de Maasvallei’.
uitvoering aan het Nationaal Landschap
In deze paragraaf wordt wat betreft
duurzaam Nationaal Landschap Zuid-