3. GEMEENTE STEIN - OMGEVINGSVISIE -V2.pdf
Tekst van het document
Ontwerp
Omgevingsvisie Gemeente Stein 2040
Dat maakt Stein voor mij eigenzinnig dorps wonen in de Maasvallei
1
Ontwerp
Omgevingsvisie Gemeente Stein 2040 Versie Ontwerp Omgevingsvisie Datum 14 oktober 2021
2
Inhoudsopgave 07
Inleiding
08
Leeswijzer
09
Deel 1 / Algemeen
10
Hoofdstuk 1 De Omgevingsvisie (wettelijk kader)
10
1.1
De Omgevingswet
10
1.3
De Nationale Omgevingsvisie (NOVI)
10 13 13
1.2 1.3.1 1.4
De Omgevingsvisie als instrument
NOVI-gebied Zuid-Limburg Omgevingsvisie Provincie Limburg
16
Hoofdstuk 2 De Omgevingsvisie van de gemeente Stein
16
2.1
Proces totstandkoming Omgevingsvisie
18
2.1.3
Participatieproces
17 20 20 20 21 22 24 25 25
2.1.2 2.1.4 2.1.5 2.1.6 2.2
2.2.1 2.2.2 2.2.2 2.2.3
Uitgangspunten en ambities Dienstverlening Deregulering
Monitoring & evaluatie
Context Omgevingsvisie
De relatie tussen de strategische toekomstvisie en de Omgevingsvisie (Grensoverschrijdende) samenwerking en de Omgevingsvisie Programma’s en Omgevingsvisie
Het Omgevingsplan en de Omgevingsvisie
27
Deel 2 / Omgevingsvisie
28
Leeswijzer
Gemeente Stein / Ontwerp Omgevingsvisie 2040
3
29
Hoofdstuk 3 Hoofdlijnen van de kwaliteit van de fysieke leefomgeving
31
Hoofdstuk 4 Sociale en vitale wijken en kernen
31
4.1
Wat is onze ambitie?
31
4.2.1
Afstemmen van de woonmilieus op de toekomstige
31
33 35
4.2
4.2.2 4.2.3
Wat is nodig?
(regionale) samenstelling van de bevolking
Samenleven: ontmoeten & verbinden faciliteren en stimuleren Actief eigenaarschap van inwoners en ondernemers verder stimuleren en faciliteren
37
4.2.4
40
Hoofdstuk 5 Een veilige, gezonde en groene leefomgeving
40
5.1
Wat is onze ambitie?
5.2.1
Bevorderen van een veilige leefomgeving
38
40 40 44 47 51 55 58
4.4
5.2
5.2.2 5.2.3 5.2.4 5.2.5 5.3
Trots en bewust van onze eigen(zinnige) identiteit en kwaliteit Uitgangspunten thema sociale en vitale wijken en kernen
Wat is nodig?
Water en een veilige, gezonde en groene leefomgeving Een klimaatbestendig Stein
Bescherming milieu en volksgezondheid
Bevorderen van een (positief) gezonde en groene leefomgeving
Uitgangspunten thema een veilige, gezonde en groene leefomgeving
61
Hoofdstuk 6 Unieke omgevingskwaliteiten
61
6.1
Wat is onze ambitie?
6.2.1
Landelijke verstilling
61 61 65
6.2
6.2.2
Wat is nodig?
Beschermen en versterken van onze cultuurhistorische waarden
Gemeente Stein / Ontwerp Omgevingsvisie 2040
4
66
6.2.3
Versterken en uitbouwen van ons toeristisch profiel
70
6.3
Uitgangspunten thema unieke omgevingskwaliteiten
69
6.2.4
Een toekomstbestendige land- en tuinbouw
73
Hoofdstuk 7 Een bereikbare en bedrijvige gemeente
73
7.1
Wat is onze ambitie?
73
7.2.1
Versterken lokale economie in de regio
73 80 85
7.2
7.2.2 7.3
Wat is nodig?
Optimale (digitale) bereikbaarheid
Uitgangspunten thema een bereikbare en bedrijvige gemeente
87
Hoofdstuk 8 Energietransitie
87
8.1
Wat willen we bereiken?
8.2.1
Sociale en vitale wijken en de energietransitie
87 87 88 88 90 90 94 94
8.2
8.2.2 8.2.3 8.2.4 8.2.5 8.2.6 8.3
Wat gaan we doen?
Een veilige en gezonde leefomgeving en de energietransitie Unieke omgevingskwaliteiten en de energietransitie
Een bereikbare en bedrijvige gemeente en energietransitie Regionale Energiestrategie (RES) Zuid-Limburg Energiebesparing
Uitgangspunten thema Energietransitie
95
Deel 3 / Basisprincipes en uitgangspunten
96
Leeswijzer
97
Hoofdstuk 9 Integraal beleid fysieke leefomgeving
97
9.1
99
9.2
Basisprincipes integraal beleid fysieke leefomgeving
Uitgangspunten integraal beleid fysieke leefomgeving
Gemeente Stein / Ontwerp Omgevingsvisie 2040
5
102
Hoofdstuk 10 Kostenverhaal en financiële bijdragen in de Omgevingswet
102
10.1
105
Samenvatting Omgevingsvisie Gemeente Stein 2040
108
Overzicht bijlagen
110
Inleiding
111
Leeswijzer
112
Bijlage 1
102
10.2
Nadere toelichting
Invulling kostenverhaal en financiële bijdragen
Wat voor gemeente wil Stein zijn in 2040?
Omgevingsvisie gemeente Stein
Beschrijving kwaliteit fysieke ruimte 173
Bijlage 2
Monitoring en evaluatie Omgevingsvisie Gemeente Stein 2040
Gemeente Stein / Ontwerp Omgevingsvisie 2040
6
Inleiding Met deze Omgevingsvisie ligt er voor de gemeente Stein een
strategische visie voor de fysieke leefomgeving voor de komende jaren. De Omgevingsvisie is een uitwerking van de strategische toekomstvisie
2018-2022 en geeft verder richting aan de gemeente die Stein wil zijn op het gebied van de fysieke leefomgeving.
De gemeentelijke Omgevingsvisie (GOVI) is geen optelsom van verschillende beleidsvisies, maar een samenhangende integrale visie op strategisch
niveau waarin een koers wordt bepaald voor de kwaliteit van de fysieke leefomgeving. De fysieke leefomgeving is breder dan alleen ruimtelijke
aspecten. Ook ontwikkelingen op het gebied van o.a. cultureel erfgoed,
economie, veiligheid en gezondheid, duurzaamheid, landschap, landbouw, milieu, natuur, water, verkeer, krijgen een plek in deze visie.
De Omgevingsvisie werkt door in beleid, programma’s, plannen en projecten van de gemeente Stein.
Deze Omgevingsvisie heeft een doorlooptijd tot en met 2040. Deze
doorlooptijd maakt het noodzakelijk om tussentijds op veranderingen in
de omgeving in te spelen door de GOVI als een dynamisch instrument te
zien dat ruimte geeft om tussentijds op (maatschappelijke) veranderingen
in te kunnen spelen. Monitoring en evaluatie zijn dan ook essentieel in het
beleidsproces van de GOVI. Dit proces stopt uiteraard niet na vaststelling van de visie, maar is een continu proces waaruit moet blijken of de strategische beleidsdoelen uit de visie worden behaald of dat bijgestuurd moet worden door bijvoorbeeld programma’s of plannen aan te passen.
7
Leeswijzer De Omgevingsvisie is uit drie delen opgebouwd. Deel 1 geeft een algemene beschrijving van de Omgevingsvisie als verplicht instrument in het kader van de Omgevingswet.
Ook wordt ingegaan op de hoofdlijnen uit de Nationale en
Provinciale Omgevingsvisie (NOVI en POVI). In hoofdstuk 2 is het proces beschreven om te komen tot de Omgevingsvisie, wordt
ingegaan op de monitoring en evaluatie en wordt de context van de GOVI beschreven.
In deel 2 worden de hoofdlijnen van de kwaliteit van de fysieke
leefomgeving in de gemeente Stein beschreven. Verder geeft deel 2 een beschrijving van de ambities en ontwikkelingen met betrekking tot de fysieke leefomgeving aan de hand van vijf thema’s die zijn afgeleid van de strategische toekomstvisie 2018-2022. Het gaat dan om:
• Sociale en vitale wijken en kernen
• Een veilige, gezonde en groene leefomgeving • Unieke omgevingskwaliteiten
• Een bereikbare en bedrijvige gemeente • Energietransitie
In deel 3 worden basisprincipes geformuleerd die leidend zijn bij het voeren van integraal beleid in het kader van de fysieke
leefomgeving. Daarnaast worden de eerder beschreven thematische uitgangspunten vertaald naar specifieke gebieden. Op deze wijze wordt een strategisch afwegingskader geformuleerd dat de basis
vormt voor het maken van ruimtelijke keuzen zoals o.a. vastgelegd in het Omgevingsplan en de verdere uitwerking in programma’s.
8
Deel 1 Algemeen (Foto: Rachel Swelsen)
9
Hoofdstuk 1 De Omgevingsvisie (wettelijk kader) 1.1
De Omgevingswet
De Omgevingswet zal op 1 juli 2022 in
1.2
De Omgevingsvisie als instrument
De Omgevingsvisie bevat de strategische en
werking treden. Deze wet bundelt wetten
integrale langetermijnvisie op alle terreinen
milieu, natuur en water, maar ook voor
de Omgevingswet een verplicht instrument
vormt hiermee de basis voor een
De Omgevingsvisie treedt in werking als
leefomgeving. De fysieke leefomgeving is
en bekend gemaakt. De Omgevingsvisie is
in ieder geval: bouwwerken, infrastructuur,
met een globaal karakter voor de lange
landschappen, natuur, cultureel erfgoed en
fungeert voor de gemeenteraad bij de
en regels voor ruimte, wonen, infrastructuur,
van de fysieke leefomgeving en is binnen
veiligheid en gezondheid. De Omgevingswet
voor Rijk, provincie en gemeenten.
samenhangende benadering van de fysieke
deze door de gemeenteraad is vastgesteld
breed. Onder de fysieke leefomgeving vallen
een politiek-bestuurlijk beleidsdocument
water, watersystemen, bodem, lucht,
termijn. De gemeentelijke Omgevingsvisie
werelderfgoed.
uitoefening van zijn taken en bevoegdheden
Het doel van de Omgevingswet is het
opstellen van het omgevingsplan). De
als richtinggevend kader (o.a. bij het
bereiken van een balans tussen:
Omgevingsvisie is alleen bindend voor
• een veilige en gezonde leefomgeving en
en/of instellingen kunnen geen rechten
• de fysieke leefomgeving doelmatig
Omgevingsvisie ontlenen.
een goede omgevingskwaliteit en
beheren, gebruiken en ontwikkelen om er maatschappelijke behoeften mee te vervullen.
Bij het opstellen van de Omgevingswet
de gemeenteraad. Burgers, bedrijven aan de inhoud van de gemeentelijke
De Omgevingsvisie moet in elk geval de volgende elementen bevatten:
• een beschrijving van de hoofdlijnen van
staan vier verbeteringen centraal:
de kwaliteit van de fysieke leefomgeving
• inzichtelijk omgevingsrecht
daarvan);
• de leefomgeving staat centraal • ruimte voor lokaal maatwerk • snellere besluitvorming
Gemeente Stein / Ontwerp Omgevingsvisie 2040 / Deel 1
(wat is er aanwezig en wat is de kwaliteit • de hoofdlijnen van de voorgenomen
ontwikkeling, het gebruik, het beheer, de bescherming en het behoud van
het grondgebied (wat gebeurt er/gaat
10
er gebeuren aan ontwikkelingen en
instandhouding van het grondgebied) en
1.3
• Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie
• de hoofdzaken van het voor de fysieke
Uitgangspunt is dat Nederland in 2050
(wat zijn de na te streven doelen en op
is. Dit vraagt om maatregelen in de
leefomgeving te voeren integrale beleid
klimaatbestendig en waterrobuust
welke manier worden die bereikt).
leefomgeving, bijvoorbeeld voldoende groen en ruimte voor wateropslag in
De Omgevingsvisie vervangt de Ruimtelijke
de gebouwde omgeving. Hiermee
heeft een bredere reikwijdte dan deze
verbeterd en het biedt kansen voor
door de wetgever geen extra vorm- en
volledige duurzame energie in 2050 te
Structuurvisie van de gemeente Stein en
wordt tevens de leefomgevingskwaliteit
Structuurvisie. Aan de Omgevingsvisie zijn
natuur. Om de doelstellingen voor
inhoudseisen verbonden.
behalen, kiest het Rijk ervoor het grootste
De Nationale Omgevingsvisie (NOVI)
realiseren door middel van windparken
gedeelte van de energieproductie te
Er bestaat geen rangorde tussen de
op de Noordzee. Daarnaast wordt de
Omgevingsvisies (NOVI, POVI en GOVI).
voor duurzame energiebronnen en wordt
nationale, provinciale en de gemeentelijke
energie-infrastructuur geschikt gemaakt
De Omgevingsvisie van de gemeente Stein
daarvoor ruimte gereserveerd.
is alleen bindend voor de gemeenteraad. De Omgevingsvisies van andere
bestuursorganen (Rijk, Provincie Limburg
• Duurzaam economisch groeipotentieel Nederland werkt toe naar een
en de gemeenten Sittard-Geleen, Beek
duurzame, circulaire, kennisintensieve en
context van de door Stein op te stellen
2050. Dit vraagt om goede verbindingen
houdt immers niet op bij de grens. Het is
netwerken. Het Rijk zet tevens in op een
waar nodig en mogelijk op elkaar aansluiten.
met een goede quality of life, een
soms een basis kunnen vormen voor daarop
voorzieningen biedt op het gebied van
wel bindend voor onze gemeente kunnen
en ontspannen.
en Meerssen) maken deel uit van de
internationaal concurrerende economie in
Omgevingsvisie. De fysieke leefomgeving
via weg, spoor, lucht en digitale
belangrijk dat de NOVI, POVI en de GOVI’s
sterk en innovatief vestigingsklimaat
Ook omdat visies van hogere overheden
leefomgeving die de inwoners volop
gebaseerde regels en verordeningen die
wonen, bewegen, recreëren, ontmoeten
zijn. Het uitgangspunt blijft echter dat
de gemeente Stein binnen de hiervoor
• Sterke en gezonde steden en regio’s
ontwikkelt, voor het eigen grondgebied.
afstemming op en investeringen in
In de NOVI heeft het Rijk vier prioriteiten
leefbaarheid en klimaatbestendigheid in
geschetste context een eigen visie
vastgelegd.
Deze prioriteit vraagt om optimale
mobiliteit. Tegelijk wil de Rijksoverheid de steden en dorpen verbeteren. Schonere lucht, voldoende groen en water en
genoeg publieke voorzieningen waar
Gemeente Stein / Ontwerp Omgevingsvisie 2040 / Deel 1
11
Zicht op de Sint-Augustinuskerk, Elsoo (Foto: Wiel Paquay)
12
mensen kunnen bewegen (wandelen,
waarvoor extra aandacht nodig is bij het
en samenkomen. De Rijksoverheid wil
gebiedsgerichte werkwijze.
-veiligheid verder toeneemt. In de NOVI
Eén van die aangewezen gebieden is Zuid-
in gebieden met bevolkingsdaling de
van het Bestuurlijk Kernoverleg (BKO)
doorontwikkelen van een geïntegreerde,
fietsen, sporten en spelen), ontspannen zorgen dat de leefomgevingskwaliteit en is expliciet opgenomen dat het Rijk ook
Limburg. In november 2020 is in opdracht
vitaliteit en leefbaarheid versterkt.
het plan van aanpak NOVI-gebied Zuid-
• Toekomstbestendige ontwikkeling
is een groeidocument en wordt samen
Limburg opgesteld. Dit plan van aanpak
van het landelijk gebied
met Rijk, Provincie Limburg, gemeenten,
In alle gevallen zet de Rijksoverheid in
Waterschap en triple-helix partners verder
van het Nederlandse landschap. Dit
hoofdopgaven centraal die het Rijk en de
cultuurhistorische waarde. Verrommeling
bijzonder aspect steeds het benutten van
op de karakteristieke eigenschappen
uitgewerkt. In het plan van aanpak staan drie
vertegenwoordigt een belangrijke
regio samen gaan oppakken en waarbij als
en versnippering, bijvoorbeeld door
grensoverschrijdende kansen centraal staat:
ongewenst en wordt tegengegaan.
1. Naar een grensoverschrijdende
wildgroei van distributiecentra, is
innovatieve en circulaire economie
In de NOVI zijn tevens enkele
2. Sterke en gezonde steden in
bijdrage moeten leveren aan het maken
3. Versterken uniek Nationaal Landschap als
Zuid-Limburg
afwegingsprincipes geformuleerd die een
groene long voor Zuid-Limburg
van scherpe keuzes en het afwegen van
belangen. Het gaat om de volgende drie afwegingsprincipes:
Deze opgaven worden in een plan van
• Combinaties van functies gaan voor
een samenwerkingsvoorstel en een
aanpak nader uitgewerkt in ambities, uitvoeringsprogramma.
enkelvoudige functies
• Kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal
• Afwentelen wordt voorkomen; de
1.4
Omgevingsvisie Provincie Limburg
In de Omgevingsvisie van de Provincie
leefomgeving voorziet zoveel mogelijk in
Limburg (POVI) staan drie uitdagingen voor
huidige generatie inwoners, zonder dat
1. Een aantrekkelijke, sociale, gezonde en
generatie.
2. Toekomstbestendige, innovatieve en
de mogelijkheden en behoeften van de dit ten koste gaat van de toekomstige
1.3.1 NOVI-gebied Zuid-Limburg
Het Rijk heeft een aantal NOVI-gebieden aangewezen. Het gaat dan om gebieden in Nederland met omvangrijke opgaven
Gemeente Stein / Ontwerp Omgevingsvisie 2040 / Deel 1
de Limburgse fysieke leefomgeving centraal: veilige leefomgeving duurzame economie
3. Klimaatadaptatie en energietransitie Deze uitdagingen worden thematisch
uitgewerkt. Daarnaast maakt de Regiovisie
13
Zuid-Limburg integraal onderdeel uit van de
046 aandacht behoeft waar het gaat om
de volgende uitdagingen en opgaven
Chemelot.
POVI. In de Regiovisie Zuid-Limburg worden geformuleerd:
1. Opgaven landelijk gebied:
• Kwaliteiten buitengebied uitbouwen, versterken van het landschap en de natuur.
• Het landelijk gebied ontwikkelt zich
door groots in kleinschaligheid waarbij ruimte wordt geboden aan inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners.
• Er wordt gekozen voor het verder versterken van het hoogwaardig
goederenvervoer via spoor/Basisnet/ • Verbeteren van internationale verbindingen.
3. Opgaven regionale centra en grote werklocaties:
• Versterken van de agglomeratiekracht • Transformeren en versterken binnensteden
• Brightlands Campussen als groeimotoren • Combinatie steden, landschap en
toeristische (dag)attracties als unieke en
aantrekkelijke toeristisch-recreatieve regio
• Chemelot speelt een sleutelrol in de
landschappelijk raamwerk en de
circulaire samenleving in Zuid-Limburg en
het landelijk gebied.
Circular Hub.
landbouw als belangrijkste beheerder van • De vrijetijdseconomie in Zuid-Limburg
groeit in kwaliteit en wordt verbonden aan het bewaken en verhogen van
de kwaliteit van het Zuid-Limburgse landschap waarbij duurzaamheid
wil zich ontwikkelen tot European
4. Opgaven stedelijk en suburbaan
gebied: levendige steden en groene suburbane gebieden:
• Wonen en leefomgeving: in de Westelijke
belangrijk is.
Mijnstreek kan door transformatie en
woningen richt de Provincie zich op
gemaakt gericht op het welzijn van de
• Bij de selectieve nieuwbouw van
specifieke doelgroepen en segmenten met evidente behoeften waarin de
verdunning een kwaliteitsslag worden bewoners.
• Stedelijke transformatie in relatie
bestaande woningvoorraad onvoldoende
tot het wegwerken van sociale en
transformatie binnen bestaand bebouwd
• De doorontwikkeling van gebieden
voorziet. De focus is vooral gericht op gebied en vastgoed.
2. Opgaven duurzame mobiliteit:
• Versterken multimodale bereikbaarheid economische centra, selectieve
bereikbaarheid van het buitengebied.
• De belangrijkste opgaven zijn een samenhangend stedelijk netwerk,
goederenvervoer en distributie waarbij vooral de ontwikkeling van knooppunt
Gemeente Stein / Ontwerp Omgevingsvisie 2040 / Deel 1
gezondheidsachterstanden.
waaronder Chemelot, VDL Nedcar en Aviation Valley moet leiden tot
een kwalitatieve versterking van de
ruimtelijke-economische structuur in ZuidLimburg.
• Uitgangspunten voor de ruimtelijk
economische ontwikkeling in ZuidLimburg zijn:
- Het versterken van de hoofdstructuur voor winkels, kantoren en
14
bedrijventerreinen en invulling geven aan
Samenwerking met Provincie Limburg
de leefbaarheid en het vestigingsklimaat
met de gemeenten continueren die vanaf
de transformatieopgaven. Daarmee wordt
De Provincie Limburg wil de samenwerking
van de regio verbeterd.
2015 is gegroeid wat betreft wonen,
overschot verdunnen van de bestaande
Voor Zuid-Limburg zijn bestuursafspraken
winkels, kantoren en bedrijventerreinen.
is dat gemeenten in regionaal verband per
ongewenste planvoorraad buiten de
(inter)gemeentelijke programma’s (voorheen
er op sub-regionaal niveau sprake is van
onderdeel uitmaken van de gemeentelijke
- Het daar waar sprake is van een
ruimtelijke economie en vrijetijdseconomie.
vastgoedvoorraad in de segmenten
vastgelegd. De essentie van deze werkwijze
- Het stap voor stap terugdringen van
thema kaders uit de POVI concretiseren tot
hoofdstructuur in winkels en kantoren tot
structuurvisies of visies) waarvan de essenties
frictieleegstand.
Omgevingsvisie. Ook in de voorliggende
toevoegingen die passen binnen de
wordt op deze manier de verbinding gelegd
Ruimtelijke Economie Zuid-Limburg.
visies (in de toekomst (inter)gemeentelijke
- Het faciliteren van kwalitatieve
uitgangspunten van de Structuurvisie - Het door middel van herbestemming
Omgevingsvisie van de gemeente Stein met de POVI en regionale (structuur)
programma’s onder de Omgevingswet).
bijdragen aan verbetering van het gebruik en de functionaliteit van bestaande locaties.
• Vrijetijdseconomie in het stedelijk gebied is complementair aan de
vrijetijdseconomie in de binnentuin.
• De randen van het stedelijk gebied
zijn in 2050 ontwikkeld tot dynamische stad-landzones en van belang om het
samenspel tussen stad en landelijk gebied in te vullen.
Gemeente Stein / Ontwerp Omgevingsvisie 2040 / Deel 1
15
Hoofdstuk 2 De Omgevingsvisie van de gemeente Stein In dit hoofdstuk wordt het voorbereidings–
met als doel een brede mix van stakeholders
de context van de Omgevingsvisie geschetst.
fase de input van inwoners (raadpleging
proces van de GOVI beschreven. Tevens wordt
2.1 Proces totstandkoming Omgevingsvisie
te betrekken. Daarnaast is tijdens deze
digitaal gemeenschapspanel TIP Stein en straatinterviews) met betrekking tot de
Op 30 oktober 2019 heeft de raad de
(kwaliteit van de) fysieke leefomgeving
Omgevingsvisie voor Stein’ vastgesteld.
Deze bouwsteennotitie vormde uiteindelijk
ook ambities en keuzes vastgelegd, voordat
ongeveer 50 stakeholders in februari
Omgevingsvisie is gestart. In paragraaf 2.1.2
stakeholders kennis gedeeld, zijn onderling
uitgangspuntennotitie ‘Op weg naar een
beschreven in een eerste bouwsteennotitie.
Behalve uitgangspunten, zijn in deze notitie
de basis voor de interactieve sessie met
inhoudelijk met de totstandkoming van de
20201. Tijdens deze sessie is samen met
wordt nader ingegaan op de uitgangspunten en ambities die centraal staan binnen de Omgevingsvisie.
De Omgevingsvisie is geen optelsom van verschillende beleidsvisies, maar zoals al
eerder aangegeven een samenhangende
integrale visie op strategisch niveau voor de
lange termijn. De raad heeft in de afgelopen jaren verschillende sectorale visies en
beleidsplannen vastgesteld die betrekking hebben op de fysieke leefomgeving. Met het opstellen van de Omgevingsvisie
heeft zich de kans voorgedaan om een
actualisatie- en integratieslag te slaan in
de gemeentelijke visievorming. De eerste
fase om te komen tot een Omgevingsvisie
bestond dan ook uit een beleidsanalyse van
gemeentelijk, regionaal en provinciaal beleid en lopende beleidsprocessen. Ook heeft
een stakeholdersanalyse plaatsgevonden,
Gemeente Stein / Ontwerp Omgevingsvisie 2040 / Deel 1
verbindingen gelegd en zijn de contouren
van de Omgevingsvisie verder verkend en ingekleurd.
De input van de stakeholders is verwerkt in bouwsteennotitie II Contouren Omgevingsvisie Stein.
Deze bouwsteennotitie is op 14 mei 2020 door de raad vastgesteld.
In oktober 2020 en januari 2021 hebben,
om tegemoet te komen aan de wens van
de raad om extra betrokken te worden bij
de totstandkoming van de Omgevingsvisie,
raadsbijeenkomsten plaatsgevonden waarbij een open discussie is gevoerd over enkele belangrijke thema`s, uitgangspunten en
keuzes. Ook is de relatie tot de keuzes in
de Omgevingsvisie en de vertaling daarvan in de planregels inzichtelijk gemaakt
aan de hand van concrete voorbeelden,
16
waarbij inhoudelijk de verschillende
Daarnaast zijn door de raad de volgende
aan stakeholders gevraagd om te reageren
• Stein blijft de eigenzinnige, groene
standpunten zijn uitgewisseld. Tot slot is
ambities uitgesproken:
op een voorlopige concept versie van de
woongemeente in de Zuid-Limburgse
van stakeholders zijn meegenomen voordat
wonen in een verstedelijkt gebied met
mei 2021. De raad heeft nog aanvullende
en ruimte voor ondernemerschap en
meegegeven die uiteindelijk in het ontwerp
context Omgevingsvisie);
ontwerp-Omgevingsvisie. De opmerkingen
Maasvallei, waar het mogelijk is dorps te
deze versie aan de raad is voorgelegd in
kwalitatief hoogwaardige voorzieningen
keuzerichtingen en opmerkingen
particulier initiatief (zie ook paragraaf 2.2
van de Omgevingsvisie zijn opgenomen. 2.1.2 Uitgangspunten en ambities Omgevingsvisie
Zoals eerder vermeld heeft de raad op 30
• mogelijkheden van participatie en cocreatie worden zo optimaal mogelijk benut (zie ook paragraaf 2.1.3 participatieproces) en
• ook in de Omgevingsvisie is actief
oktober 2019 de uitgangspuntennotitie
eigenaarschap van inwoners en
Stein’ vastgesteld. In deze notitie zijn een
waarbij ook trots en bewust van onze
• de Ruimtelijke Structuurvisie 2015-
een plek krijgen.
‘Op weg naar een Omgevingsvisie voor
ondernemers een belangrijke kernwaarde
aantal uitgangspunten vastgelegd:
eigen(zinnige) identiteit en kwaliteiten
2025 wordt geactualiseerd en
Omgevingswetproof gemaakt
• de strategische toekomstvisie 2018-
2022 is leidend voor de op te stellen Omgevingsvisie
• als gebiedsindeling wordt dezelfde indeling als in de Ruimtelijke
1 In een aparte sessie op 3 maart 2020 is met de Steinse Jongerenadviesraad (SJAR) de inhoudelijke agenda besproken. De input van de SJAR is ook in deze bouwsteennotitie verwerkt.
Structuurvisie gehanteerd, te weten woonkernen, bedrijventerreinen en buitengebied
• maatschappelijke opgaven staan
centraal; vraagstukken binnen de fysieke leefomgeving worden in samenhang bekeken
• deregulering: alleen daar waar
noodzakelijk wordt gedetailleerde regelgeving vastgesteld
• de Omgevingsvisie heeft een doorlooptijd tot en met 2040
Gemeente Stein / Ontwerp Omgevingsvisie 2040 / Deel 1
17
2.1.3 Participatieproces
beschermen van erfgoed). Inwoners zijn
In de Omgevingsvisie moet zijn vastgelegd
mensen die in Stein wonen en misschien
organisaties en andere overheden zijn
doorgaans wel weten wat zij belangrijk
hoe inwoners, bedrijven, maatschappelijke
wat verder van de GOVI staan, maar
betrokken bij de voorbereiding van de
vinden voor de omgeving waarin zij leven;
Omgevingsvisie. Deze motiveringsplicht is geregeld in afdeling 10.7 van het
• er is naar een maximale mix van
Omgevingsbesluit. De gemeente mag
betrokkenen tijdens het participatieproces
gegeven.
integrale visie op de fysieke leefomgeving
Bij het opstellen van de Omgevingsvisie
het van belang dat de verschillende
gehanteerd in het participatieproces:
vanuit verschillende invalshoeken
In het participatieproces wordt onderscheid
te komen tot een gedeelde visie waarin
gestreefd. Om tot een strategische,
zelf weten hoe daar invulling aan wordt
voor de gemeente Stein te komen is
aspecten van de fysieke leefomgeving
voor Stein zijn de volgende uitgangspunten
kunnen worden belicht. Het doel is om
gemaakt tussen inwoners en stakeholders:
overeenkomsten centraal staan.
belang hebben bij de GOVI, waaronder
Onderstaande tabel geeft een overzicht
bijvoorbeeld aan de DOP’s of een
participatieproces in de voorbereiding van
• stakeholders zijn partijen die direct
actieve groepen van inwoners (denk
van de ingezette middelen in het
stichting die zich bezighoudt met het
de Omgevingsvisie.
Middel
Wie
Wat
Digitaal inwonerspanel
Inwoners (156 personen)
raadplegen
Straatinterviews
Inwoners (70 personen)
raadplegen
Werkconferentie
Stakeholders (50 personen)
informeren, kennis delen,
Overleg
Buurgemeenten (Meerssen,
informeren, kennis delen
Sittard-Geleen, Beek en
raadplegen en adviseren
Maasmechelen2) Formele inspraakprocedure
Iedereen kan zienswijzen inbrengen
Gemeente Stein / Ontwerp Omgevingsvisie 2040 / Deel 1
raadplegen
18
Wat is uit het participatieproces naar voren gekomen?
en is de eerste bouwsteennotitie met de
voorlopige thema’s gezamenlijk uitgediept. De input van de stakeholders is uitgebreid opgenomen in bouwsteennotitie II die op
In totaal zijn aan de hand van de inzet van
14 mei 2020 door de raad is vastgesteld
inwoners en bezoekers van de gemeente Stein
gebruikt om verder richting en inhoud te
omgevingskwaliteiten die inwoners belangrijk
In algemene zin kan worden gesteld dat
is van een representatief onderzoek. Dit neemt
wordt gewaardeerd, waarbij een
aan thema’s die mensen belangrijk vinden ten
basis wordt gezien. Ook zijn de unieke
Daarbij heeft bewust spreiding over alle
landschap, cultuurhistorie, water). Het
leeftijdsgroepen bevraagd.
dorpse karakter, maar ook de unieke
het digitaal panel en de straatinterviews 226
en door de raad als discussiestuk is
bereikt. Gevraagd is naar de aspecten van
geven aan de ontwerp-Omgevingsvisie.
vinden. Het mag duidelijk zijn dat hier niet sprake
de gemeente Stein als woongemeente
niet weg dat de resultaten een richting geven
veilige en gezonde leefomgeving als
aanzien van de kwaliteit van hun leefomgeving.
omgevingskwaliteiten belangrijk (groen,
kernen plaatsgevonden en zijn verschillende
gaat om het verder versterken van het omgevingskwaliteiten meer laten zien
Voor inwoners zijn met name het dorps
aan de buitenwereld waarbij de nadruk
kwalitatief hoogwaardige voorzieningen
Daarnaast dient er een balans te zijn tussen
thema’s die men ook richting toekomst wil
gemeente en energietransitie en de unieke
wonen in een verstedelijkt gebied, de
ligt op kleinschaligheid en kwaliteit.
en de natuur (Maasvallei) belangrijke
enerzijds een bereikbare en bedrijvige
behouden en versterken.
omgevingskwaliteiten anderzijds. Vanuit
Het thema energietransitie komt in de
uit te gaan van tegenstellingen, maar te
urgent thema naar voren. Belangrijke
versterken.
geïnterviewde inwoners zijn (in willekeurige
Participatie van inwoners en stakeholders
onderhoud en inrichting van de openbare
Omgevingsvisie. Dit proces gaat door ook
Naar aanleiding van het participatietraject
van de Omgevingsvisie.
interviews en online raadpleging niet als thema’s vanuit de geraadpleegde en
de stakeholders werd aangegeven om niet kijken welke kenmerken elkaar juist kunnen
volgorde) verkeer (inclusief parkeren),
stopt niet na vaststelling van de
ruimte en openbare orde en veiligheid.
bij de uitvoering, monitoring en evaluatie
tijdens de inventarisatiefase is het
onderwerp afval toegevoegd aan de
(voorlopige) inhoudelijke agenda voor de GOVI.
2 In verband met de Covid-19-maatregelen heeft
Tijdens de werkconferentie zijn de
stakeholders geïnformeerd over het proces om te komen tot een Omgevingsvisie
Gemeente Stein / Ontwerp Omgevingsvisie 2040 / Deel 1
geen overleg met de gemeente Maasmechelen plaats kunnen vinden. Dit zal op een later moment plaatsvinden.
19
2.1.4 Dienstverlening
het Omgevingsplan, dat wel bindend is
Dienstverlening aan inwoners en
voor inwoners en ondernemers. In het
van de Omgevingswet. Doel van de
gekeken of deregulering mogelijk is. Gelet
samenvoegen van regels voor ruimtelijke
en de ligging van onze gemeente nabij
en ondernemers te vereenvoudigen.
invloedszone van Chemelot en Natura2000
aan bij onze ambities uit de Visie op
omdat voldaan moet worden aan reeds
ondernemers is een belangrijk aspect
Omgevingsplan moet dan ook worden
Omgevingswet is immers door het
op de complexe landelijke regelgeving
ontwikkeling het stelsel voor inwoners
snelwegen, de Maas, rijkswegen, de
Wat betreft dienstverlening sluiten wij
gebieden is deregulering een uitdaging
dienstverlening 2021-2024.
geldende wet- en regelgeving. Daarnaast
Het Digitaal Stelsel Omgevingswet
dan alleen wet- en regelgeving. Ook
waar inwoners en medewerkers alle
en dienstverlening, het instellen van
toepassing zijnde wet- en regelgeving
van participatie door de invoering van
raadplegen. Andere aspecten van de
gemeente Stein vroegtijdig initiatiefnemers
die raken aan onze dienstverlening zijn
procedures en om te kunnen handelen in
het kader van het participatiebeleid en
ja, mits - principe.
initiatieven. Ook in het herontwerp van
2.1.6 Monitoring & evaluatie
moet deregulering breder worden opgevat
(DSO) moet zorgen voor een loket
het optimaliseren van werkprocessen
beschikbare informatie over de van
een intaketafel en het stroomlijnen
en de fysieke omgevingskwaliteit kunnen
participatiebeleid is een manier waarop de
implementatie van de Omgevingswet
mee gaat nemen in vaak complexe
o.a. het stappenplan dat is opgesteld in
de geest van de Omgevingswet, met het -
bruikbaar is ter voorbereiding van nieuwe de processen van vergunningverlening
heeft de dienstverlening aan inwoners en ondernemers centraal gestaan. 2.1.5 Deregulering
Deze Omgevingsvisie heeft een
doorlooptijd tot en met 2040. De
Omgevingswet schrijft niet voor binnen
welke termijn de visie geactualiseerd dient te worden. Dit biedt de mogelijkheid om
De raad heeft al eerder deregulering
tussentijds op basis van monitoring en
implementatie van de Omgevingswet
continu up to date te hebben.
gedetailleerde regelgeving noodzakelijk is,
Zoals eerder aangegeven heeft de
als belangrijk uitgangspunt voor de uitgesproken. Alleen daar waar
evaluatie of andere ontwikkelingen de visie
dient deze vastgelegd te worden.
Omgevingsvisie een dynamisch karakter. Dit
Zoals eerder aangegeven is de
op (maatschappelijke) veranderingen in
raad en dienen de ambities en strategische
dat tussentijds monitoring (wat zien we in
maakt, nader uitgewerkt te worden in
(wat betekent dit voor onze ambities en
geeft ruimte en flexibiliteit om tussentijds
Omgevingsvisie alleen bindend voor de
te kunnen spelen. Het is wel noodzakelijk
keuzen die de raad in de Omgevingsvisie
onze omgeving gebeuren?) en evaluatie
Gemeente Stein / Ontwerp Omgevingsvisie 2040 / Deel 1
20
opgaven?) plaatsvindt. Beide zijn essentiële
immers de input voor de evaluatie van de
Omgevingsvisie. Hieruit moet blijken of de
op elkaar afgestemd moeten blijven.
of dat bijgestuurd moet worden door
Omgevingsvisie zullen we voorlopig3
onderdelen in de beleidscyclus van de
Omgevingsvisie, omdat beide instrumenten
strategische beleidsdoelen worden behaald
De ambities zoals geformuleerd in de
bijvoorbeeld plannen of programma’s aan
monitoren aan de hand van de Global
te passen.
Goals (zie bijlage 2). Hiervoor wordt de
onderlegger van de VNG gebruikt. Jaarlijks
In onderstaande figuur wordt de beleidscyclus
zal de voortgang in een tussenrapportage
weergegeven. De ambities uit de Omgevingsvisie
worden gerapporteerd.
werken door in het Omgevingsplan, programma’s en vergunningverlening. Deze instrumenten
Gelet op de verbinding tussen de
verschaffen belangrijke monitoringsinformatie.
strategische toekomstvisie en de
Omgevingsvisie vormen de uitkomsten van de monitoring en evaluatie van
Figuur 1
de Omgevingsvisie tevens belangrijke
Beleidscyclus Omgevingswet
input die gebruikt wordt om te bepalen
(Aan de slag met de omgevingswet).
of we als gemeente Stein nog op
(bron: www.aandeslagmetdeomgevingswet.nl)
le i
ds
uitdrukkelijke rol bij de monitoring en evaluatie. Het voorbereidingsproces
o
toekomstvisie geweest. We kunnen
hieruit concluderen dat we wat betreft de
Instructieregels Programma’s
strategische toekomstvisie nog goed op koers liggen. De thema’s, kernwaarden
e
Programmatische aanpak
en strategische doelstellingen zijn nog
oo
actueel en vormen de basis voor deze
Ter u
r
w
oe
monitoringsmoment van de strategische
B el
g ri n
van de Omgevingsvisie is al een eerste
g
Omgevingsvisie/ Omgevingswaarden
ids d
Algemene regels
de werkconferentie met de stakeholders)
eli n
Omgevingsvergunning/ projectbesluit
kk
Monitoring en evaluatie Toezicht en handhaving
(beleidsanalyse, raadpleging inwoners en
wi
gk
pe
Be
g lin
Externe ontwikkelingen spelen een
nt
op
de goede strategische koers liggen.
Omgevingsvisie.
er
ki n
g
Ui
tv
2.2 Evaluatie van de gemeentelijke
Context Omgevingsvisie
Deze paragraaf schetst de context van de
Omgevingsvisie vindt om de twee jaar
Omgevingsvisie. Wat is de relatie met de
inwoners en stakeholders worden
we bereiken met de Omgevingsvisie?
mogelijk af met de monitoring en evaluatie
programma’s, omgevingsplan en andere
plaats. Bij de evaluatie zullen uiteraard
strategische toekomstvisie? Wat willen
betrokken. De evaluatie stemmen we zoveel
Wat is de relatie tussen Omgevingsvisie,
van andere beleidsvisies. Deze vormen
beleidsontwikkelingen?
Gemeente Stein / Ontwerp Omgevingsvisie 2040 / Deel 1
21
2.2.1 De relatie tussen de strategische toekomstvisie en de Omgevingsvisie In de strategische toekomstvisie heeft
Thema 1
Sociale en vitale wijken en kernen
de gemeente Stein in 2018 de ambities
Thema 2
al eerder door de raad als uitgangspunt
leefomgeving
toekomstvisie de basis voor deze
Thema 3
gemeente we willen zijn, is in die zin dan
omgevingskwaliteiten
voor de komende jaren vastgelegd. Zoals is vastgesteld, vormt de strategische Omgevingsvisie4. De vraag wat voor ook al beantwoord.
De gemeente Stein is:
‘Een eigenzinnige groene woongemeente in de Zuid-Limburgse Maasvallei, waar het mogelijk is dorps te wonen in een verstedelijkt gebied met kwalitatief hoogwaardige voorzieningen en ruimte voor ondernemerschap en particulier initiatief’.
Een veilige, gezonde en groene
Versterken van de unieke
Thema 4
Een bereikbare en bedrijvige gemeente Thema 5
Energietransitie
In de Omgevingsvisie wordt de
gemeente Stein als ‘eigenzinnige, groene woongemeente in de Zuid-Limburgse Maasvallei’ centraal gesteld. Dit betekent voor de Omgevingsvisie concreet dat het
hart van de visie wordt gevormd door het
thema ‘Sociale en vitale wijken en kernen’. De Omgevingsvisie geeft nadere invulling
Onze sociale en vitale wijken en kernen
2018-2022, waarbij Stein als groene
Stein als groene woongemeente. Om het
nadruk op groene woongemeente heeft
te voorzien is een gezonde, groene en
groen als compensatie voor de aanwezige
randvoorwaarde.
van Chemelot, haven, snelwegen) in onze
De vijf afzonderlijke thema’s geven ieder
aan de strategische toekomstvisie
vormen immers het kloppend hart van
woongemeente centraal staat. De
hart kloppend te houden en van zuurstof
betrekking op het versterken van het
veilige leefomgeving een belangrijke
bedrijvigheid (o.a. de directe nabijheid gemeente.
vanuit een bepaalde invalshoek invulling
De vijf thema’s die de kern vormen van
is een breed begrip en omvat zowel
strategische toekomstvisie. Deze vijf
milieukenmerken, veiligheid en gezondheid.
staan, zijn:
weliswaar de fysieke kenmerken van de
aan het begrip leefkwaliteit. Leefkwaliteit
de Omgevingsvisie zijn afgeleid van de
fysieke, sociale, culturele, economische en
thema’s die in de Omgevingsvisie centraal
Binnen elk van de vijf thema’s komen
Gemeente Stein / Ontwerp Omgevingsvisie 2040 / Deel 1
leefomgeving terug, maar ligt het accent
22
telkens op een of meerdere kenmerken.
is het maken van keuzen noodzakelijk.
om een integrale strategische visie te
Omgevingswet erkent deze spanning5.
de fysieke leefomgeving te versterken.
principes en uitgangspunten waardoor we
In de Omgevingsvisie gaat het er juist
De Memorie van Toelichting van de
schetsen met als doel de kwaliteit van
In bijlage 2 beschrijven wij een aantal
Om deze integraliteit te borgen, wordt
een strategisch afwegingskader bieden om
het begrip ‘leefkwaliteit’ gebruikt als
met deze spanningsvelden om te gaan.
kapstok om de vijf thema’s onderling
met elkaar te verbinden. Dit betekent
wel dat er spanningsvelden tussen de vijf thema’s bloot komen te liggen. Hiervoor
In de volgende figuur wordt het voorgaande schematisch weergegeven.
Veilige, gezonde en groene leefomgeving
Bereikbare Bedrijvige gemeente
Sociale en vitale Wijken en kernen
Unieke omgevingskwaliteiten
Energietransitie Leefkwaliteit:
fysiek, sociaal, cultureel, economisch, milieu, veiligheid en gezondheid. Figuur 2 De vijf centrale thema’s met leefkwaliteit als verbindende factor.
Gemeente Stein / Ontwerp Omgevingsvisie 2040 / Deel 1
23
3 Landelijk is de vormgeving van instrumenten om
5 “De cultuur van «groei dankzij uitputting» brengt
de effecten van de doelen uit Omgevingsvisies
cumulatieve of sluimerende gevolgen met
(Rijk, Provincies en gemeenten) te monitoren
zich mee, ook al zijn de lokale gevolgen soms
nog volop in ontwikkeling. Wij wachten deze
acceptabel. Nationaal en internationaal groeit het
ontwikkelingen af, voordat we een keuze maken
besef dat deze cultuur moet transformeren naar
voor een definitief monitoringsinstrument (zie ook
een cultuur van groei waarbij niet méér waarde
bijlage 2).
wordt onttrokken dan er wordt gecreëerd. De vitaliteit van het natuurlijk kapitaal van onze aarde
4 Zoals hiervoor vermeld, was een van uitgangspunten bij het opstellen van
moet behouden blijven en tegelijkertijd moet onze economie worden bevorderd.”
de Omgevingsvisie dat de strategische toekomstvisie leidend is.
2.2.2 (Grensoverschrijdende) samenwerking en de Omgevingsvisie
Limburg (zie ook 1.3.1).
Voor de Omgevingsvisie betekent
De ambities en opgaven die in deze
de samenwerking concreet dat we
te komen tot het versterken van de
maatschappelijke organisaties,
kunnen we deze niet alleen oppakken
Hierbij denken en handelen we niet in
stakeholders is dan ook noodzakelijk. In
zijn eigen betrokkenheid, kennis en ervaring
wij al opgenomen dat wij de komende
onze gemeente.
grensoverschrijdend) in de regio verder
Afhankelijk van de opgave werken we
op diverse beleidsvelden samenwerking
Dit kan op kern- of wijkniveau,
van de Westelijke Mijnstreek. Ook zijn
of grensoverschrijdend zijn. Met name
het versterken van de samenwerking in
op meer (structurele) samenwerking
samenwerking in het Middengebied. Ook
grensoverschrijdende kansen te kunnen
Omgevingsvisie zijn opgenomen om
samenwerken met inwoners, ondernemers,
leefkwaliteit zijn complex. Als gemeente
medeoverheden en andere betrokkenen.
en samenwerking met overheden en
tegenstellingen, maar ieder draagt vanuit
de strategische toekomstvisie hebben
bij aan het versterken van de leefkwaliteit in
jaren de samenwerking (inclusief
willen versterken. Van oudsher vindt er
samen op een passend schaalniveau.
plaats met buurgemeenten op het niveau
gemeentelijk, (sub)regionaal, provinciaal
wij als gemeente actief betrokken bij
willen wij de komende jaren inzetten
Zuid-Limburg. Denk hierbij o.a. aan de
over de grens om zo meer en beter de
willen wij als gemeente een actieve rol
benutten.
spelen binnen het NOVI-gebied Zuid-
Gemeente Stein / Ontwerp Omgevingsvisie 2040 / Deel 1
24
2.2.3 Programma’s en Omgevingsvisie
de orde komen voordat er een programma
De Omgevingswet maakt het mogelijk een
wordt opgesteld. Een programma wordt
kwaliteit van de fysieke leefomgeving
en is zelfbindend. Dit betekent niet dat
gemeente beleidsmaatregelen formuleren
uit monitoring blijkt dat de nagestreefde
Een programma kan dus een nadere
aanvullende maatregelen worden getroffen.
zoals geformuleerd in de Omgevingsvisie.
programma alleen kan worden opgesteld
een programma als het gaat om:
invloedssfeer van de gemeente Stein
programma op te stellen om de gewenste
vastgesteld door het College van B&W
te bereiken. In het programma kan de
een programma vrijblijvend is. Wanneer
die leiden tot deze gewenste kwaliteit.
doelen niet worden gehaald, moeten er
uitwerking zijn van de beleidskeuzen
Van belang is om aan te geven dat een
Volgens de Omgevingswet is er sprake van
over onderwerpen die ook binnen de
• een uitwerking van het uit te voeren
liggen. Het reguleren van geluid langs
het beheer, de bescherming, of het
omdat rijkswegen geen gemeentelijke
beleid voor de ontwikkeling, het gebruik,
de snelweg valt daar bijvoorbeeld buiten
behoud van de fysieke leefomgeving;
bevoegdheid zijn.
• maatregelen om aan een of meer
omgevingswaarden te voldoen of een
of meer andere doelstellingen voor de fysieke leefomgeving te bereiken.
2.2.4 Het Omgevingsplan en de Omgevingsvisie
Het omgevingsplan bevat alle regels over
de fysieke leefomgeving die de gemeente
De gemeente Stein heeft er bijvoorbeeld
stelt binnen haar grondgebied. Alle
programma Mobiliteit en een programma
die betrekking hebben op de fysieke
In de toekomst kunnen hier programma’s
omgevingsplan. Er is één omgevingsplan.
om de strategische beleidskeuzen uit de
Stein bestaat uit drie onderdelen:
De komende periode wordt bekeken
buitengebied. Het omgevingsplan geeft
zijn. Hierbij betrekken we tevens (inter)
beleidsdoelen uit de Omgevingsvisie en
thema’s die in regionaal verband worden
doelen op de lange termijn naar regels.
voor gekozen om in ieder geval een
bestemmingsplannen en verordeningen
Water en Klimaatadaptatie op te stellen.
leefomgeving worden geïntegreerd in het
aan toegevoegd worden die nodig zijn
Het omgevingsplan voor de gemeente
Omgevingsvisie in beleid uit te werken.
woonkernen, bedrijventerreinen en
welke programma’s nog nodig en wenselijk
een nadere invulling aan de strategische
gemeentelijke programma’s voor bepaalde
maakt de vertaling van de strategische
opgesteld.
Overigens is er geen verplichte juridische koppeling tussen de Omgevingsvisie en
Met inwerkingtreding van de gemeentelijke Omgevingsvisie komt de Ruimtelijke structuurvisie (2015) te vervallen.
een programma. Dit wil zeggen dat de
Omgevingsvisie niet aangepast hoeft te
worden als een programma wijzigt. Ook kan een onderwerp in de Omgevingsvisie aan
Gemeente Stein / Ontwerp Omgevingsvisie 2040 / Deel 1
25
Onderstaande figuur geeft de
context van de Omgevingsvisie weer.
Omgevingsplan
Strategische toekomstvisie
Wat voor gemeente
Omgevingsvisie
Hoe?
willen we zijn?
Programma’s
Wat?
Figuur 3 Context Omgevingsvisie gemeente Stein
Gemeente Stein / Ontwerp Omgevingsvisie 2040 / Deel 1
26
Deel 2 Omgevingsvisie Voet- en fietsveer Haol Euver, Berg (Foto: Marie-Josée Aarts)
27
Leeswijzer deel 2 Omgevingsvisie In deel 2 van de Omgevingsvisie staan de eerder benoemde
vijf thema’s centraal. Deel II start met een samenvatting van de
beschrijving van de huidige kwaliteit van de fysieke leefomgeving in onze gemeente. Een uitgebreide beschrijving met kaartmateriaal is opgenomen in bijlage 1.
In de hoofdstukken 4 tot en met 8 wordt per thema aangegeven: • Wat onze ambitie is (afgeleid van onze strategische toekomstvisie)
• Wat nodig is om deze ambitie te bereiken (opgaven)
• Per opgave wordt aangegeven wat er al gebeurt en wat de ontwikkelingen zijn.
• Uitgangspunten
Voor de eenduidigheid is gekozen om eerst de focus te leggen
op de vijf afzonderlijke thema’s. Zoals reeds eerder aangegeven
kunnen de thema’s niet los van elkaar worden gezien. De kern van de Omgevingsvisie bestaat uit het integraal te voeren beleid met betrekking tot de fysieke leefomgeving. Hiervoor gebruiken we zoals eerder aangegeven het begrip leefkwaliteit als kapstok.
In hoofdstuk 9 volgt een integrale benadering van de vijf thema’s
waarbij algemene basisprincipes worden beschreven en de eerder
geformuleerde uitgangspunten per thema gebiedsgericht worden vertaald. Op deze manier kan een (gebiedsgerichte) ruimtelijke
afweging plaatsvinden waarbij de verschillende aspecten van de leefkwaliteit in onderlinge samenhang worden bekeken.
Tot slot wordt in hoofdstuk 10 ingegaan op kostenverhaal en financiële bijdragen onder de Omgevingswet.
28
Hoofdstuk 3 Hoofdlijnen van de kwaliteit van de fysieke leefomgeving In dit hoofdstuk wordt een samenvatting
brengt het verkeersnetwerk risico’s met zich
van de fysieke leefomgeving. Een uitgebreide
stoffen.
gegeven van de hoofdlijnen van de kwaliteit beschrijving is opgenomen in bijlage 1 en wordt ondersteund door kaartmateriaal. Ondergrondlaag
Kenmerkend voor Stein zijn de hoge
mee vanwege het vervoer van gevaarlijke Het groene netwerk van natuurgebieden biedt de basis voor functies als wonen,
recreatie en toerisme. Kansen zitten in het buitengebied dat als onderdeel van het
Rivierpark Maasvallei de komende jaren
archeologische waarden in de ondergrond,
verder wordt ontwikkeld.
en de ligging aan de rivier de Maas. De
Occupatielaag
landschappelijke kenmerken opgeleverd
het waard om te behouden en verder te
als inspiratie kunnen dienen voor nieuwe
ontwikkelingen verdient de transformatie
rondom Stein als inspiratie voor de groene
grote aandacht.
groene omgeving een balans creëren
De bedrijventerreinen van Stein liggen
heeft groen steeds meer een belangrijke
(behalve Schutterstraat). De economische
het landschap met hoogteverschillen
loop van de geschiedenis van Stein heeft
De historische woonkernen van Stein zijn
die het waard zijn om te behouden en die
ontwikkelen. Gelet op de demografische
ontwikkelingen (bijvoorbeeld de wallen
van de woningvoorraad de komende jaren
gordel rondom Stein). Daarnaast kan de
tussen dorps wonen en bedrijvigheid. Ook
over het algemeen gunstig qua ontsluiting
functie in het klimaatbestendig maken van
potentie van de gemeente zit in het gebied
de leefomgeving.
rond de A2-zone.
Netwerklaag
Industriële bedrijven, maar ook het verkeer
autowegen, spoorwegen en water is goed.
de uitstoot van geur, geluid, stoffen en
goede netwerk ook optimaal te gebruiken
gezondheidsrisico’s met zich meebrengen.
Het verkeersnetwerk is tegelijkertijd ook
belangrijk aspect gelet op de ligging nabij
voor de leefkwaliteit, met name vanwege
spoor- en waterwegen. Dit heeft tevens als
De ontsluiting van de gemeente door
kunnen de leefkwaliteit belemmeren door
De opgave voor de toekomst is om dit
hierdoor overlast, veiligheidsrisico’s en
voor die functies die daarom vragen.
Voor onze gemeente een is dat een
een beperking door de gevolgen ervan
Chemelot, luchthaven en diverse weg-
geluidsoverlast en luchtkwaliteit. Daarnaast
consequentie dat een aantal milieuaspecten
Gemeente Stein / Ontwerp Omgevingsvisie 2040 / Deel 2
29
(bv. verkeerslawaai van snelwegen,
Wat betreft sociale veiligheidsaspecten
liggen en wij daarop onze ambitie in de
provinciaal gemiddelde. Een aandachtspunt
luchtkwaliteit) buiten onze invloedsfeer
scoort de gemeente Stein onder het
Omgevingsvisie zullen afstemmen.
is echter de druggerelateerde delicten.
De verandering van het klimaat heeft grote
onveiligheidsperceptie van inwoners van de
kan gezondheidsproblemen veroorzaken.
onveiligheid in de buurt in vergelijking met
het vaker en heviger gaat regenen, dat
van de gemeente Stein vaker bezorgd om
Een ander aandachtspunt is de
impact op de fysieke leefomgeving en
gemeente Stein. Deze ligt boven de ervaren
Klimaatverandering zorgt ervoor dat
de provincie Limburg. Ook zijn inwoners
piekafvoeren van de rivieren veranderen,
gezondheidsrisico’s in hun woonomgeving.
perioden droog is en dat het warmer
Wat betreft gezondheid zijn er een aantal
ook een belangrijk onderdeel van de
negatiever scoort ten opzichte van de regio
dat het langere aaneengesloten
wordt. Klimaatbestendigheid is dan
leefstijlaspecten waarbij de gemeente Stein
Omgevingsvisie.
Zuid-Limburg. Het betreft overgewicht bij
volwassenen en ouderen en binge drinken bij jongeren.
Gemeente Stein / Ontwerp Omgevingsvisie 2040 / Deel 2
30
Hoofdstuk 4 Sociale en vitale wijken en kernen 4.1
4.2
Wat is onze ambitie?
verschillende woonmilieus behouden en
wijken en kernen met elk hun eigen
aanpak. Het gaat om processen die lange
voor deze wijken en kernen is de dorpse
woonbeleid op de lange termijn
willen deze eigenheid behouden en verder
nieuwbouw van de woningvoorraad wordt
een groene woongemeente waar het dorps
vier pijlers van een woonmilieu centraal
hoogwaardige voorzieningen met ruimte
Het gaat dan om:
initiatief.
• uniek natuurlijk landschap
Wat is nodig?
• kwetsbare woningvoorraad
De gemeente Stein bestaat uit een aantal
verbeteren door een op maat gerichte
identiteit en kwaliteiten. Kenmerkend
tijd zullen duren waardoor een consistent
saamhorigheid en gemeenschapszin. We
noodzakelijk is. Sloop, transformatie en
versterken. Stein blijft ook in de toekomst
in samenhang aangepakt waarbij telkens
wonen is in een verstedelijkt gebied met
staan.
voor ondernemerschap en particulier
• de rijke cultuur-historische identiteit
4.2.1 Afstemmen van de woonmilieus op de toekomstige (regionale) samenstelling van de bevolking
• voorzieningenstructuur onder druk
Het behouden van basisvoorzieningen zal de komende jaren een grote uitdaging
worden waardoor het maken van duidelijke
Bevolkingsdaling en een veranderende
keuzen noodzakelijk is. We bekijken hoe
en de daarmee samenhangende
versterken van ons toeristisch profiel
de woningvoorraad en de leefkwaliteit.
versterking van de leefbaarheid (zie ook
samenstelling van onze bevolking
onze ambitie met betrekking tot het
woonbehoeften stellen hoge eisen aan
een positief effect kan hebben op een
Vergrijzing, huishoudensverdunning en
hoofdstuk 7).
tussen woonbehoefte en aanwezige
Het afstemmen van de woonmilieus op de
enorme uitdaging. Ook de bevolkingsdaling
de bevolking verbinden we met de opgaven
de woningmarkt.
(zie hoofdstuk 8). Hierbij zetten wij in op
We willen de leefkwaliteit binnen de
met oog voor de unieke kenmerken van
de daarmee samenhangende mismatch woningtypologieën zorgen voor een
toekomstige (regionale) samenstelling van
zorgt voor een kwantitatieve uitdaging op
die voortvloeien uit de energietransitie
Gemeente Stein / Ontwerp Omgevingsvisie 2040 / Deel 2
duurzame en levensloopbestendige wijken,
31
een wijk of kern en het versterken van vitale stedelijke en landelijke centrumkernen.
Hierbij verliezen we de woonkwaliteit in
enerzijds bedrijvigheid en anderzijds een
veilige, gezonde en groene leefomgeving.
de landelijke kernen (dorpslinten) niet uit
Wat gebeurt er al en wat zijn de
(intramurale) zorg wordt in beginsel zo
ontwikkelingen met betrekking tot
het oog. (Extra) aanbod van zwaardere
veel mogelijk geconcentreerd in de directe nabijheid van bestaande woon-zorg zones. In de toekomst willen we onze wijken en kernen zo inrichten om de gevolgen van
hitte, droogte en wateroverlast goed op te kunnen vangen (zie ook hoofdstuk 5). Een van de middelen is het vergroenen van
onze wijken en kernen. Dit draagt tevens bij aan de leefkwaliteit door de aanwezigheid van groen in straten en pleinen (zie ook hoofdstuk 6). Daarnaast willen wij in de
toekomst tevens inzetten op natuurinclusief en circulair bouwen.
Bedrijvigheid kan enerzijds zorgen voor een beter vestigingsklimaat in een wijk of kern, maar kan ook een prettige en gezonde
woonomgeving belemmeren. Bedrijven kunnen overlast, veiligheidsrisico’s en
gezondheidsrisico’s met zich meebrengen.
In hoofdstuk 5 beschrijven wij onze ambities met betrekking tot een veilige, gezonde en groene leefomgeving. Dat betekent niet dat bedrijvigheid en wonen niet
samen kunnen gaan. Een goede menging van functies kan gedurende de hele dag
voor een prettige woonomgeving zorgen. Dienstverlenende en MKB-bedrijven zoals
bijvoorbeeld detailhandel en horeca kunnen de levendigheid en leefbaarheid van
een buurt juist vergroten en zorgen voor
werkgelegenheid. Dit geldt ook voor aan
huis gebonden bedrijvigheid wat wij willen blijven faciliteren. Hierbij is het wel van
belang dat er een goede balans is tussen
Gemeente Stein / Ontwerp Omgevingsvisie 2040 / Deel 2
afstemmen van de woonmilieus op de toekomstige (regionale) samenstelling van de bevolking? Er vindt een kwalitatieve en kwantitatieve transformatie van de woningvoorraad
plaats. Hierbij werken wij samen met de gemeenten Beek en Sittard-Geleen. De
basis hiervoor ligt in de Transformatievisie Wonen Westelijke Mijnstreek. Deze
Transformatievisie is een ruimtelijke visie
en een programma waarbij oog is voor de specificiteit van elke plek. Hierbij liggen de uitdagingen op het niveau van de
individuele woning, woningtype, woonkern
en ruimere netwerk waarmee een woonkern is verbonden.
Binnen onze gemeente worden de
volgende woonmilieus met elk hun unieke kwaliteiten onderscheiden6:
• Dorpslinten met historische en
landschappelijke kwaliteit: Berg aan de
Maas, Catsop, Kleine Meers, Veldschuur, Maasband, Meers
• Landelijke kern met aanwezigheid
voornaamste dagelijkse voorzieningen: Urmond
• Stedelijke kern met historische centra
met commerciële en maatschappelijke voorzieningen: Elsloo en Stein
Elk woonmilieu kent verschillende
strategieën om op basis van de vier pijlers de leefkwaliteit te verbeteren. Deze
32
strategieën zijn in de Transformatievisie
gevraagde kwaliteit en behoefte en door de
woonmilieu ingezet waarbij wordt
sluiten bij de toekomstige vraag.
de betreffende woonkern. Hierbij wordt ook
De gemeente Stein heeft een hoge ambitie
samenstelling en leefstijlen van de bevolking
de grote uitdagingen in de energietransitie
wijk of buurt. Een belangrijk aspect hierbij
Daarnaast geldt vanuit de visie op
toegankelijkheid van passende zorg voor
dat mensen langer thuis blijven wonen. Dit
beschreven en worden gericht per
aangesloten bij identiteit en kwaliteiten van
omvang van het woningaanbod aan te laten
gericht gekeken naar de demografische
met betrekking tot duurzaamheid. Eén van
en de daadwerkelijke woonbehoefte in een
is het verduurzamen van koopwoningen.
is de zorgcontinuïteit, beschikbaarheid en
levensloopbestendig wonen de noodzaak
verschillende doelgroepen.
betekent dat er aanpassingen aan en in de woning uitgevoerd moeten worden met als doel enerzijds het energieverbruik te
minimaliseren en de energiebehoefte voor zover mogelijk duurzaam op te wekken en 6 Het betreft hier een eerste onderverdeling. Op lokaal niveau worden de woongebieden nog
anderzijds langer thuis te kunnen blijven wonen.
verder uitgewerkt met elk hun eigen kwaliteiten, bijzonderheden en toekomstige uitdagingen.
Naar aanleiding van deze ambities is het project Dubbel Duurzaam ontstaan. Dit
project bestaat uit diverse deelprojecten, zoals het aanbieden van (al dan niet Wij staan open voor alternatieve
gratis) energie- en zorgscans, pilot Dubbel
woonvormen, Collectief Particulier
én het Huis van de Toekomst, die tezamen
die een bijdrage leveren aan het behouden
Alle deelprojecten hebben als doel
staat maatwerk en de vraag van (nieuwe)
informeren en enthousiasmeren aangaande
de opgaven ‘Van Beschermd Wonen naar
verduurzamen van woningen.
woonvormen, waaronder flexibele
Duurzaam in Urmond-Oost en Nieuwdorp
Opdrachtgeverschap (CPO) en woonvormen
het project Dubbel Duurzaam vormen.
en verbeteren van de leefkwaliteit. Hierbij
om inwoners uit de gemeente Stein te
inwoners voorop. Hieronder vallen ook
levensloopbestendig wonen en het
Beschermd Thuis’ die wij met ingang van 2022 hebben,
waarbij wij voor bijzondere doelgroepen woonruimte moeten creëren.
4.2.2 Samenleven: ontmoeten & verbinden faciliteren en stimuleren
Elkaar ontmoeten is essentieel voor het
Randvoorwaarde blijft echter dat
leggen van verbindingen tussen diverse
een evenwichtige ontwikkeling van de
en vrijwilligers. En zorgt voor het verder
zoveel mogelijk woningen te realiseren en/
een gemeenschap die in de toekomst qua
deze ontwikkelingen bijdragen aan
(groepen van) inwoners, verenigingen
woningmarkt. Dit maken we mogelijk door
versterken van de gemeenschapszin in
of aan te passen aan de in de toekomst
diversiteit meer zal veranderen. Vanuit
Gemeente Stein / Ontwerp Omgevingsvisie 2040 / Deel 2
33
ontmoetingsplekken ontstaan activiteiten,
wat betreft de diversiteit aan
buurt. Ontmoetingsplekken zijn afgestemd
en een kader en structurele middelen te
bevolking.
2019). Hoewel er een behoefte is aan
Waar mensen hun tijd doorbrengen heeft
zijn er ook nog accommodaties die niet
leven. Aantrekkelijke plekken bieden
we onderzoeken vanuit het uitgangspunt:
bewegen en gezond te genieten. Wat
Tevens sluiten de ontmoetingsplekken aan
gebruikers en de verdere omgeving
samenhangen met de flexibele, 24-uurs
voldoende dichtbij en voor iedereen,
hebben we bijzondere aandacht voor de
toegankelijk te maken, kunnen zij goed
toekomst en vervullen een belangrijke rol
ingerichte plekken dragen bij aan het
Voldoende en kwalitatieve mogelijkheden
en stress gerelateerde klachten en aan de
werken en ontspannen zijn belangrijke
vriendschappen en betrokkenheid bij de
ontmoetingsplekken nader uit te werken
op de veranderende samenstelling van de
bieden (zie ook Accommodatiebeleid,
meer ontmoetingsplekken op wijkniveau,
een belangrijk effect op de kwaliteit van
optimaal worden gebruikt. Ook dit gaan
gelegenheid te ontmoeten, ontspannen,
kwaliteit gaat hierbij boven kwantiteit.
aantrekkelijk is, is afhankelijk van de
op de veranderende behoeften die direct
en vereist maatwerk. Door de plekken
maatschappij waarin we leven. Daarbij
ook kwetsbare mensen, gemakkelijk
jonge generatie. Zij zijn belangrijk voor de
gebruikt worden. Aantrekkelijk (groen)
om te zorgen voor sociale en vitale kernen.
verminderen van de kans op eenzaamheid
op het gebied van leven, wonen,
fysieke fitheid, sociale cohesie en kwaliteit
randvoorwaarden.
van leven.
Wij stimuleren het ontmoeten in de
We dragen hier aan bij door
buitenruimte. Hierbij leggen we tevens
binnen de kernen te faciliteren, zowel
en zetten in op een beweegvriendelijke
met lokale ondernemers en vrijwilligers.
stimuleert, zoals ook opgenomen in
ontmoetingsruimte op wijkniveau. Er is
het behouden en versterken van de
die worden beheerd door commerciële
wij mede als een middel om ontmoeten
die door inwoners zelf worden beheerd
stimuleren.
aanpak. Tussen die twee is sprake
(Buurtgerichte) verbindingen vormen de
beheer. Wij sturen erop om deze zo goed
voor elkaar en geven Stein zo nog meer
(complementair). Naar de toekomst toe is
doen en waarbij wij samen werken aan een
multifunctionele ontmoetingsplaatsen
een verbinding met een gezonde leefstijl
voor jong als oud en in samenwerking
openbare ruimte die gezond gedrag
Naast de MFC’s zien we een behoefte aan
het Sport- en Beweegakkoord. Ook
een duidelijk onderscheid tussen MFC’s
groenstructuren in wijken en kernen zien
exploitanten en buurtcentra of huiskamers
en bewegen in de openbare ruimte te
en ontstaan zijn vanuit de DOPsgewijze van onderscheid in functies, bereik en
basis voor gemeenschapszin, het zorgen
mogelijk samen te laten functioneren
glans. Een Stein waar iedereen mee kan
het noodzakelijk het accommodatiebeleid
inclusieve samenleving.
Gemeente Stein / Ontwerp Omgevingsvisie 2040 / Deel 2
34
Wat gebeurt er al en wat zijn de ontwikkelingen met betrekking tot samenleven?
mee moet kunnen doen. Deze agenda zit vol
ambities op de gebieden onderwijs, thuis, werk
& inkomen, vrije tijd, vervoer, welzijn, gezondheid & ondersteuning en digitale toegankelijkheid. In Stein hebben we een Sociale Inclusie Panel
In diverse wijken zijn afgelopen jaren buurtcentra
dat diverse doelgroepen vertegenwoordigt en
behoefte en actief eigenaarschap dat we vanuit
ervaringsdeskundigen zijn.
Hierin komen zowel inwoners als professionals bij
Het Sociale Inclusie Panel heeft al wat successen
in buurtcentra. Vakinhoudelijk hebben we in
toegankelijk gemaakt en worden zij ook
met inwoners is opgesteld, vastgesteld. In deze
Toegankelijkheid wordt ook meegenomen in de
die in de toekomst een bijdrage leveren aan
een plek krijgen in het Toerismebeleid. Projecten
duurzaam en toekomstbestendig aanbod van
de CROW richtlijnen7 gevolgd. Ook worden
en huiskamers ontstaan vanuit een lokale
de DOPaanpak stimuleren en ondersteunen.
hier maken ook mensen deel van uit die zelf
elkaar bijv. tijdens de inloop van welzijnspartijen
bereikt. Zo is het knuppelpad ’t Brook deels
2019 de nota Accommodatiebeleid, die samen
betrokken bij gebiedsgerichte aanpakken.
nota staan de functies en activiteiten centraal
opgave voor levensbestendig wonen en gaat ook
sociale en vitale wijken en kernen. Hierop is een
binnen de openbare ruimte worden altijd volgens
accommodaties afgestemd. Accommodaties zijn