Vollenhove, Stadsstrand_Bijlagen bij Regels - Uitvoeringsplan 1.pdf

De Omgevingswijzer is voor de verschillende scenario’s ingevuld op basis van de uitgewisselde argumenten binnen de afstemmingsoverleggen tussen initiatiefnemer, gemeente en Waterschap. De combinatie van het programma en functies, maar met een verschillende situatie rondom het vakantiepark aan de Noordwal, geeft het volgende beeld: De risico’s van de scenario’s A, B en C liggen in de hoek van de ecologische- en sociale duurzaamheid (planet en people). In scenario A is waterveiligheid duidelijk een risico door de 4 visvijvers in de nabijheid van de primaire waterkering. Dit risico is in scenario B ondervangen door de vijvers over een groter gebied te verspreiden wat echter weer ten koste gaat van de functie van de ijsbaan op gemeentelijke grond. In beide scenario’s is overigens te zien dat het aspect ‘investeringen’ (binnen economische duurzaamheid of ‘profit’) hier optimale kansen biedt maar zichtbaar wordt ook dat er daarmee risico’s ontstaan bij de andere aspecten van duurzaamheid en er een ‘onbalans’ is. Scenario C levert de meeste risico’s op en de minste kansen. De problemen ontstaan door situering van de visvijvers nabij de primaire waterkering en op gronden met hoge archeologische waarden. Scenario D laat veel hoge ‘scores’ zien.

Geredeneerd vanuit de stadsrandenvisie beantwoordt dit scenario het beste aan de bouwstenen uit de visie en verbindt het optimaal de aanwezige ruimtelijke kwaliteiten rondom De Voorst tot een samenhangend geheel. Echter vanuit het oogpunt van de initiatiefnemer is er bij het aspect investeringen sprake van een te grote spreiding van het programma en daardoor is het bedrijfsmatig ongunstig. Vanuit het oogpunt van de initiatiefnemer ligt hier duidelijk een risico. Het is de opgave om in het gebundelde programma voldoende ruimte te laten voor aanpassingen op de langere termijn. Dit wordt ook wel de 4e ‘P’ van de duurzaamheidsmatrix genoemd ‘Prophecy’ (= lange termijnvisie).

De volledig ingevulde omgevingswijzer voor de verschillende scenario’s zijn te vinden op internet: Scenario A https://www.omgevingswijzer.org/ vragenlijst/?omgevingswijzer_ project=3875-5155-6299 Scenario B https://www.omgevingswijzer.org/ vragenlijst/?omgevingswijzer_ project=8808-6762-6601 Scenario C https://www.omgevingswijzer.org/ vragenlijst/?omgevingswijzer_ project=6917-6015-7974 Scenario D https://www.omgevingswijzer.org/ vragenlijst/?omgevingswijzer_ project=9789-5593-1557 25 Stadstrand Vollenhove Project: Uitvoeringsplan Strand Vollenhove scenario B (kopie) = optimalisatie Energie en materialen Voor een duurzaam en minder afhankelijk energiesysteem is een sluitend systeem van energieproductie en energievraag nodig. De Trias Energetica geeft aan hoe we onze energievraag en ons energieaanbod hierop kunnen aanpassen. Ten eerste dienen we daarom: 1. Onze energievraag te beperken 2. Zoveel mogelijk duurzaam opgewekte energie te gebruiken en 3. Fossiele energiebronnen zo efficiënt mogelijk te benutten. Daarnaast kan er synergie worden behaald worden door het uitwisselen van energie en CO2 tussen verschillende ontwikkelingen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het hergebruik van restwarmte.

Tot slot is het belangrijk dat bij het ontwerp en de productie van materialen de afwenteling door slechte arbeidsomstandigheden en milieuschade wordt voorkomen en wordt gestreefd naar kringlopen van hergebruik. Dat geldt ook in de bouwfasen van projecten door inzet van energie-arm en uitstootloos materieel. Vermindering energievraag Trias Energetica, stap 1: De grootte van de energievraag voor aanleg, gebruik en sloop wordt beperkt. Denk hierbij ook aan grondstof- en materiaalgebruik (DuboCalc, 2012), het gebruik van passieve energie en het gebruik van buisleidingen. Effect: Positief Geen Negatief A. Gebruik duurzame energie Trias Energetica, stap 2: Er wordt gebruik gemaakt van duurzaam opgewekte energie, rekening houdend met de draagkracht van het natuurlijk systeem. Effect: Positief Geen Negatief B. 1. Geoptimaliseerd door minder en ondiepere vijvers. Volledig eigen terrein (zonder noodzakelijkheid terrein van ijsbaan) T oelichting 1 2 3 4 5 67 8 9 10 11 12 Omgevingswijzer https://www.omgevingswijzer.org/omgevingswijzer_app/wijze...

1 van 10 02-10-15 13:17 Werf: 25 x 15 m 25 x 15 m 15 x 15 m Visvijver: 28 x 28 m Visvijver: 28 x 28 m Visvijver: 22 x 22 m Zwemwater: 25 x 75 m Strand: 10 m diepte Paviljoen: 15 x 18 m Ligplekken boten: 10 x 75 m (60 b) Spelen: 10 x10 Hertenkamp: 70 x 100 m Parkeren: 16 x 50 m (40 pp) 40 fpp Veld: 10 x20 m Veld: 10 x20 m Veld:40 x 30 m Scenario B optimaal 26 4.3 Optimaal scenario en hoofdthema’s Duurzaamheidsmatrix Overijssel De doelstelling van het Uitvoeringsplan is aan te tonen dat er sprake is van een integrale ontwikkeling en programmering. Door middel van de Omgevingswijzer zijn de kansen en risico’s van de verschillende scenario’s in beeld gebracht. Duidelijk is dat het programma van met name de visvijvers risico’s geeft voor waterveiligheid, landschap maar ook de economische haalbaarheid. Bijstelling van dit programma door minder en ondiepere vijvers en situering op grotere afstand van de kering levert het gewenste evenwicht. Dit Scenario ‘B optimaal’ is hiernaast afgebeeld en op internet is de volledig ingevulde omgevingswijzer te vinden. https://www.omgevingswijzer.org/vragenlijst /?omgevingswijzer_project=8964-6903-4860 Scenario ‘B optimaal’ is duurzaam. De uitwerking is gekoppeld aan drie thema’s uit de Duurzaamheidsmatrix Overijssel.

In willekeurige volgorde zijn dit 1: de identiteit, diversiteit, kernkwaliteit van dorp en landschap (People), 2: economische ontwikkeling en -vitaliteit en de ontwikkeling en kwaliteit van toerisme en vrijetijdsbesteding (Profit) en 3: een optimale kwaliteit en kwantiteit van het watersysteem voor wonen, natuur en landschap met oog voor de gevolgen van klimaatverandering (Planet). Dit drietal thema’s staat natuurlijk niet op zichzelf maar heeft allerlei relaties, soms sterker en soms minder sterk, met de overige thema’s uit de duurzaamheidsmatrix. De thema’s maken tegelijk impliciet onderdeel uit van de 12 opgaven en ambities genoemd in paragraaf 1.2. Hieronder is beschreven hoe de thema’s verwerkt zijn in het initiatief. Stad en landschap – versterken identiteit en diversiteit van landschappen en dorpen (People) Het stedenbouwkundig- en landschapspatroon van Vollenhove is uniek en is gebaseerd op de bijzondere bodemgesteldheid. De stad is lineair opgebouwd op een rug van keileem en nog steeds goed herkenbaar. De randen van zijn echter aan erosie onderhevig en de verrommeling heeft toegeslagen. De ontwikkeling zoals nu voorgesteld levert een bijdrage aan het weer versterken van de landschappelijke identiteit door vergroting van het contrast tussen hoog en laag.

Het initiatief biedt tevens de kans om de cultuur en geschiedenis van stad en landschap opnieuw zichtbaar en beleefbaar te maken. De markante ligging van historisch Vollenhove aan zee leverde een cultuur die nu terug komt in de inpassing van een historische scheepswerf maar ook elementen uit de oude badcultuur door herplaatsing van het oude strandpaviljoen. Watersysteem – optimale kwaliteit van water voor wonen, natuur en landschap met oog voor klimaatverandering (Planet) In de stadsrandenvisie bleek dat er een grote behoefte is om het water en de oevers meer toegankelijk te maken. De oevers zijn rommelig met wat bebouwing, rietkragen, wilgenbosjes en weilandjes. De weinig publiek toegankelijke oevers hebben als bijkomend effect dat de zichtbaarheid van Vollenhove vanaf het water zeer beperkt is. Het initiatief biedt de kans om het open zicht naar het waterfront van Vollenhove te versterken en tevens wat meer (publieke) reuring langs de oevers te krijgen. Een openbare zwemgelegenheid, wandelpaden, botenverhuur en mogelijk een historische scheepswerf brengen campinggasten, bewoners, bezoekers en passanten letterlijk bij het water. Deze functies brengen met zich mee dat de kwaliteit van het water beter gemonitord wordt wat een positief effect heeft op de ‘vertrouwdheid met het water’ en tot meer en spontaner gebruik kan leiden.

Daarnaast heeft de waardevolle natte natuur in de omgeving behoefte aan goede waterkwaliteit; de locatie kan daardoor mogelijk bijdragen aan de verbinding tussen waardevolle natuurgebieden ten zuiden en noorden van Vollenhove. In Vollenhove speelt tevens een opgave om met het oog op toekomstige wateropgaves voldoende mogelijkheden te houden voor wateropvang op maaiveld. De buitendijkse gebieden kunnen overstromen en de kans dat dit meerdere malen in een mensenleven voorkomt is nu al groot (ongeveer eens per tien jaar). Initiatieven in deze gebieden moeten dus rekening houden met hoogwater. Economie – ontwikkeling en verbetering van toerisme en vrije tijdsbesteding (Profit) Ondernemers, maatschappelijke organisaties, de gemeente en de provincie geven samen een impuls aan de vrijetijdseconomie in Steenwijkerland. Het initiatief draagt hier aan bij door zich als gastvrije accommodatie verder te ontwikkelen met een breed (publiek) recreatief programma. Ze is daarmee onderscheidend in het aanbod van recreatieve accommodaties, verrijkt deze en vergroot daarmee impliciet het totale aanbod. De ligging in de stadsrand van Vollenhove is interessant omdat ruimtelijke kwaliteit, sociale kwaliteit en duurzame kwaliteit bijeenkomen. Een verdere versterking van de vrijetijdseconomie is mogelijk wanneer de entourage, ofwel het aangezicht van het landschap van Vollenhove, verbeterd wordt.

Een zorgvuldige inpassing is belangrijk. Daarnaast moet het recreatief programma ook letterlijk beter worden ontsloten waardoor ze beter functioneert en aantrekkelijker wordt voor een bredere groep bezoekers, toevallige passanten en bewoners. 27 Stadstrand Vollenhove vooroeverzone zone tussen de dijken de Voorstzone ontwikkelingszone wandelpad oeverzone route langzaamverkeer ontsluiting verbindingszone zichtrelatie versterken bebouwing ontwikkelingszone Plankaart Stadstrand Vollenhove 50250 100 m 28 4.4 Planopzet en schetsontwerp De voorgaande paragrafen tonen aan dat het initiatief integraal en duurzaam is. Op basis hiervan is een plankaart samengesteld die het kader vormt voor de verdere uitwerking van ‘initiatief’ naar ‘project’ zoals omschreven in het Uitvoeringsprogramma behorende bij ‘Stadsrandzones met kwaliteit, Vollenhove en Blokzijl’. Aan de hand van de 12 opgaven en ambities uit paragraaf 1.2 worden de verschillende opgaven voor de verdere projectuitwerking benoemd. Bij indiening van definitieve plannen zal hieraan getoetst worden. Ter verbeelding van de mogelijkheden die de plankaart biedt zijn aan deze paragraaf twee schetsen toegevoegd. 1. Voortbouwen op de landschappelijke en stedenbouwkundige onderleggers. Het lineaire karakter van het gebied met de oeverlijn, de voorzone van de dijk en de dijk moet behouden blijven.

Het markante reliëf moet versterkt worden door de vergroting van het contrast tussen hoog en laag. Zie hiervoor de profielen. 2. Vergroten zichtbaarheid, toegankelijkheid en bruikbaarheid van water en oevers. Het open zicht naar het waterfront van Vollenhove moet worden versterkt en openbaar worden gemaakt. Campinggasten, bewoners, bezoekers en passanten moeten via een ‘publiek’ programma betrokken worden bij het water. Toegankelijkheid moet tevens gerealiseerd worden door wandelroutes naar en langs het water. 3. Verzorgde stadsranden en aanpak rommelige randen. De vormgeving en inrichting van het terrein moet kwaliteit en zorgvuldigheid uitstralen, een aangename plek om te verblijven. Hekken om het terrein zijn ongewenst. 4. Versterken recreatieve netwerken op land en water. Wandel (en fiets)paden tussen de Noordwal, De Voorst en het water sluiten aan op het bestaande recreatieve netwerk van en naar de buurten en oude haven van Vollenhove. 5. Bijdragen aan aantrekkelijke en multifunctionele entrees. Vakantiepark ’t Akkertien draagt als gastvrije accommodatie bij aan het breed recreatieve programma van Vollenhove. Met de aanleg van ‘Strand Vollenhove’ met paviljoen, vijvers en historische werf op een strategisch knooppunt van routes wordt een nieuwe entree gevormd en ontstaat er een publieke verantwoordelijkheid. 6. Meer doen met het verleden.

Met de bouw van een strandpaviljoen wordt er een relatie gelegd met het paviljoen Zwemlust dat hier ooit stond. Het is de opgave om in de geest van het verleden de plek vorm te geven met aandacht voor maat, schaal en stijl. De botterwerf is op deze plek een nieuwe toevoeging en zal een vanzelfsprekend onderdeel moeten zijn van het totale ensemble. 7. Respecteren, herstellen en versterken van de zichtrelaties. Vanaf de dijk is er steeds oogcontact met het water en vice versa en dit betekent de noodzaak van een zorgvuldige inrichting van het terrein. De blik op ooghoogte moet vrij blijven. Eventuele dijkjes , maximaal 1,40m NAP +, lijnvormige beplanting met bomen zonder ondergroei of groepsgewijze aanplant van bomen en struiken. 8. Versterken recreatieve (verblijfs)kwaliteit van Vollenhove. Het recreatief programma moet bereikbaar zijn voor een brede groep bezoekers, passanten en bewoners. Er is sprake van voorzieningen met een openbaar karakter. 9. Aandacht voor beeldkwaliteit Nieuwe bouwwerken zijn bij voorkeur ‘familie’ van elkaar en in de geest van het verleden vormgegeven, zorgvuldig gedetailleerd en gematerialiseerd met een terughoudend kleurgebruik. 10. Ruimte bieden voor economische ont- wikkeling en sociaaleconomische vitaliteit Het programma moet ruimte laten voor aanpassingen op de langere termijn.

Dit is de zogenaamde 4e ‘P’ uit de duurzaamheidsmatrix van ‘Prophecy’ = lange termijn visie). 11. Ruimte bieden aan (nieuwe) initiatieven van onderop Vollenhove heeft de ambitie om de eigen capaciteit te ontwikkelen en de zelfredzaamheid te versterken. Dit vraagt helderheid over ambitie en visie, en maakt goede afspraken nodig tussen initiatiefnemers, bewoners, overheden én Belangenvereniging Vollenhove Stad. 12. Consequent duurzaam handelen gericht op de verduurzaming van de randen met een meer collectieve aanpak. Bij duurzaam handelen ligt de focus op energie en water en wordt ingezet op energiebesparing en productie van hernieuwbare of ‘Nieuwe Energie’. Vanuit de wateropgave moet in het buitendijks gebied rekening gehouden worden met hoogwater en mogen geen belemmeringen ingebouwd worden. 29 Stadstrand Vollenhove Voorbeeldschets 1 van de ontwikkeling van Stadstrand Vollenhove Als voorbeeld voor een mogelijke inrichting zijn twee schetsen gemaakt. In beide schetsen is er één hoofdontsluiting vanuit ’t Akkertien richting de werf en het strandpaviljoen met terzijde een parkeerzone en het al aanwezige speelveldje. Het paviljoen krijgt de meest prominente plek, vooraan bij het water. De werf ligt wat terug en wordt door een haventje van het strandleven gescheiden. Vanuit het paviljoen is er zicht naar de haven, naar het strand en naar de vaargeul en het bos erachter.

De wandelpaden vormen een logische ontsluiting van het strand en koppelen dit gebied aan het recreatieve netwerk van Vollenhove. Bovendien is er een aanzet voor het zo gewenste wandelpad langs het water vanuit de haven. Het lineaire karakter van het gebied is het hoofdmotief van beide schetsen. De schets op deze pagina gaat ervan uit dat er dijkjes rond de visvijvers nodig zullen zijn. Door de visvijvers in elkaars verlengde te leggen wordt het lineaire karakter van het gebied benadrukt. De vijvers vormen als het ware één grote vijver. 30 Voorbeeldschets 2 van de ontwikkeling van Stadstrand Vollenhove Een bomenlaantje tussen het strand en de visvijvers ondersteunt dat. Het laantje kan bestaan uit (knot) wilgen, elzen of populieren zónder onderbegroeiing. Het laantje fungeert ook als ontsluiting van het gebied, het sluit in het noorden aan op een mogelijk pad langs het water en een pad naar de dijk. In de noordhoek is een afgescheiden strandje voor honden getekend. Een laag hek moet ervoor zorgen dat de honden niet op het zwemstrand komen. De schets op deze pagina laat zien hoe het gebied ingericht zou kunnen worden als er geen dijkjes nodig zijn. De vijvers krijgen een meer natuurlijke uitstraling met lage oeverbeplanting. Ook hier zijn de vijvers zo neergelegd dat ze als het ware één grote vijver vormen.

Van de twee watervlakken kunnen eventueel afzonderlijke vis-compartimenten worden gemaakt door er hekken/netten in te zetten. Ook hier scheidt een laantje de visvijvers van het strand en de ligweide en is een aanzet gemaakt voor een pad langs het water en naar de dijk met een logisch af te scheiden hondenstrandje. 31 Stadstrand Vollenhove