Volkshuisvestingprogramma_bijlage 4. Ontwerp Volkshuisvestingsprogramma Steenwijkerland

Om de kleur van het kader te veranderen: • Klik met je rechtermuisknop op het grijze vlak • Ga naar Achtergrond opmaken • Kies blauw, geel of grijs WONEN IN STEENWIJKERLAND: SAMEN WONEN, SAMEN LEVEN, SAMEN VERDER BOUWEN VOLKSHUISVESTINGSPROGRAMMA VAN DE GEMEENTE STEENWIJKERLAND 2026-2031 MET EEN DOORKIJK TOT 2036

GRONINGEN | ROTTERDAM | EINDHOVEN WONEN IN STEENWIJKERLAND | VOORJAAR 2026 | ONTWERP | 2 Emiel Heuff | e.heuff@kaw.nl Nathalie Semplonius |n.semplonius@kaw.nl AUTEURS Nieuwbouw in Sint Jansklooster: 12 sociale huurwoningen en 8 koopwoningen van Wetland Wonen Groep. Foto: gemeente Steenwijkerland FOTO OP OMSLAG Alle aanpassingen volgend uit de Nota Wijzigingen zijn met de volgende kleuren gearceerd in het Ontwerp Volkshuisvestingsprogramma

VOORWOORD Een fijn huis is meer dan een dak boven je hoofd. Het is de plek waar je leeft, opgroeit, tot rust komt en waar je je verbonden voelt met je omgeving en onderdeel bent van de samenleving. In Steenwijkerland beseffen we hoe belangrijk dat is. Daarom zetten we ons met volle overtuiging in voor een toekomstbestendige volkshuisvesting. Want wonen raakt ons allemaal. Ruimte voor wooninitiatieven De druk op de woningmarkt is groot. Er is veel vraag naar betaalbare woningen en naar gezins- en seniorenwoningen die doorstroming mogelijk maken. We zien dat mensen langer thuis blijven wonen, terwijl de zorg onder druk staat. Dat vraagt om woningen die passen bij elke levensfase: van starters op de woningmarkt tot senioren. In ons woonprogramma brengen we onze ambities samen. Daarbij geven we ruimte aan wooninitiatieven, zoals CPO waarbij inwoners samen bouwen en kosten delen, (pre)mantelzorgwoningen en woonwagenlocaties. We houden de blik vooruit Onze ambitie is helder: tot 2035 willen we 1.600 tot 2.100 extra woningen in onze gemeente voor de lokale behoefte toevoegen. En daarbovenop nog 1.000 tot 1.500 woningen, vooral in Steenwijk, voor bovenregionale vraag op de langere termijn. Dat is een stevige opgave, zeker in deze tijd.

Denk aan stikstofregels, aanwezigheid van Natura 2000-gebieden en vertraging door netcongestie en bezwaren die er kunnen zijn tegen de bouw van een nieuwe wijk. In onze gemeente houden we de blik vooruit en blijven we bouwen met oog voor onze omgeving én op basis van de uitgangspunten die we hebben vastgelegd in onze Omgevingsvisie. Maatwerk in elke kern Steenwijkerland telt meer dan 40 steden, dorpen en buurtschappen. Stuk voor stuk met een eigen, herkenbare identiteit. Dat vraagt om maatwerk in elke kern. Juist in onze kleinere kernen is de beschikbaarheid van woningen van groot belang. We willen dat jongeren kunnen blijven wonen in het dorp waar ze geboren en getogen zijn. Want dat heeft ook een positieve uitwerking op leefbaarheid, vrijwilligerswerk en het voortbestaan van scholen en verenigingen. Naar elkaar omkijken is belangrijk. En wonen is daar, als schakel in het geheel van een samenleving, een essentieel onderdeel van. Samen werken aan plannen We zijn trots op de samenwerking met onze partners: woningcorporaties, zorgorganisaties, dorpsbelangen, inwoners en natuurlijk ontwikkelaars en bouwers. Dankzij hen liggen er al veel plannen klaar. Dat varieert van plannen waar we al mee aan de slag kunnen tot plannen die nog in ontwikkeling zijn. De volgende stap en uitdaging is bouwen. Dit Volkshuisvestingsprogramma is geen eindpunt, maar een uitnodiging.

Een uitnodiging om samen te blijven werken aan een Steenwijkerland waarin iedereen goed kan wonen, nu en in de toekomst. Daarbij doen we ook een beroep op jou om mee te denken, mee te bewegen en samen met ons ruimte te maken voor de toekomst van Steenwijkerland. Melvin Smit Wethouder Volkshuisvesting WONEN IN STEENWIJKERLAND | VOORJAAR 2026 | ONTWERP | 3VOORWOORD

INHOUDSOPGAVE WONEN IN STEENWIJKERLAND | VOORJAAR 2026 | ONTWERP | 4 1 INLEIDING 5 2 WONEN IN STEENWIJKERLAND: SAMEN WONEN, SAMEN LEVEN, SAMEN VERDER BOUWEN 14 3 AAN DE SLAG! 21 4 UITWERKING PER KERN 46 5 UITVOERING EN SAMENWERKING 58 Nieuwbouw in Vollenhove Foto: gemeente Steenwijkerland 6 BEGRIPPENLIJST BIJLAGE: BEGRIPPENLIJST

1 INLEIDING Lokaal initiatief in Heetveld Foto: gemeente Steenwijkerland WAAROM DIT VOLKSHUISVESTINGSPROGRAMMA? Snel meer woningen bouwen We staan als gemeente voor een grote opgave om de komende tijd nog meer passende en betaalbare huisvesting te realiseren voor iedereen die in onze gemeente wil wonen. De vraag naar huizen nam de laatste jaren flink toe, door meer instroom uit andere gemeenten, door een grotere vraag uit onze eigen gemeente en omdat de kwalitatieve vraag naar wonen is veranderd. Er moeten dus meer én andersoortige woningen gebouwd worden. Dat staat in schril contrast met zo’n tien jaar geleden, toen verwachtingen nog uitgingen van krimp en er slechts in zeer beperkte mate woningbouw aan de gemeente kon worden toegevoegd. Het tekort aan woningen is niet alleen in Steenwijkerland merkbaar. In Nederland zijn meer woningen nodig. Het Rijk sprak daarom in 2020 met provincies af om landelijk 900.000 woningen toe te voegen. Als extra stok achter de deur verplicht het Rijk alle gemeenten om in 2026 een Volkshuisvestingsprogramma te hebben. Daarin moet je als gemeente opschrijven hoeveel woningen je bouwt, voor wie ze zijn, maar ook: waar ze komen en of je al genoeg bouwlocaties hebt. Het programma moet gemeenten helpen om genoeg woningen te laten bouwen voor iedereen, óók voor groepen die nu moeilijk een passende en betaalbare woning kunnen vinden, zoals starters.

Uitwerking opgaven en adviezen uit onderzoek Voordat we dit Volkshuisvestingsprogramma schreven, lieten we samen met de woningcorporaties in onze gemeente een woonbehoefteonderzoek uitvoeren. In dat onderzoek staat wat er per kern nodig is. Hier koppelen we daar acties aan. We leggen in dit Volkshuisvestings- programma uit wat we gaan doen en wie we daarvoor nodig hebben. Marktpartijen en vertegenwoordigers van belangenverenigingen uit onze kernen waren betrokken bij het woonbehoefteonderzoek. Met ons Volkshuisvestings- programma bieden we hen duidelijkheid over onze koers voor de komende tijd en keuzes die we maken, en nodigen we hen uit om actief bij te dragen aan opgaven in onze gemeente. Vervanger van de Woonagenda Het Volkshuisvestingsprogramma 2026-2031 vervangt de Woonagenda Steenwijkerland 2022-2026. In het Volkshuisvestingsprogramma kijken we ook naar thema’s die raken aan wonen, zoals duurzaamheid en leefbaarheid. We gebruiken ons Volkshuisvestingsprogramma straks ook om nieuwe afspraken te maken met de corporaties en hun huurdersverenigingen. Dit document hangt als programma onder de Omgevingsvisie. WONEN IN STEENWIJKERLAND | VOORJAAR 2026 | ONTWERP | 61 INLEIDING  Nieuwbouw in Willemsoord. Foto: gemeente Steenwijkerland.

LEESWIJZER Van visie naar uitvoering Rechts zie je hoe dit document is opgebouwd: 1. Na deze leeswijzer vertellen we kort iets over het proces en over andere beleidsstukken waar dit programma mee samenhangt. 2. In hoofdstuk 2 lees je onze visie op onderwerpen binnen het thema wonen. 3. In hoofdstuk 3 gaan we ermee aan de slag. Per thema lees je kort iets over de achtergrond, onze ambities en wat we gaan doen. 4. In hoofdstuk 4 vertalen we dat naar kernen en clusters. Wat gaan we waar doen? En voor wie? 5. In hoofdstuk 5 leggen we kort uit hoe we uitvoering en samenwerking met andere partijen voor ons zien. We kunnen de opgave namelijk niet alleen uitvoeren. Informatie in hoofdstuk 3 en 4 gaat over de stand van zaken zoals beschreven in het woonbehoefteonderzoek uit 2025. De kleuren onder punt 4 in het schema rechts verwijzen naar de kernenindeling uit datzelfde onderzoek. WONEN IN STEENWIJKERLAND | VOORJAAR 2026 | ONTWERP | 71 INLEIDING WONEN IN STEENWIJKERLAND: SAMEN WONEN, SAMEN LEVEN, SAMEN VERDER BOUWEN 1. Een passende woning voor iedereen 2. Sterke kernen en een vitaal buitengebied 3. Een aantrekkelijk en gezond woon- en leefklimaat 4. Toekomstbestendig en duurzaam 1. INLEIDING 2. VISIE 3. UITVOERING 4. UITWERKINGEN PER KERN SJ ZNOSW NWS GHVHOM BZ 5. UITVOERING EN SAMENWERKING AAN DE SLAG! 1. Woonbehoefte invullen 2. Snelheid maken 3. Bouwen voor alle doelgroepen 4.

Betaalbaar en beschikbaar 5. Een duurzame voorraad met kwaliteit 6. Een leefbare woonomgeving PROCES In stappen naar een Volkshuisvestingsprogramma Al onze samenwerkingspartners konden meedenken over onderwerpen die in ons Volkshuisvestingsprogramma (VHP) een plek moeten krijgen. Meestal konden ze ook meteen inbreng meegeven voor het woonbehoefteonderzoek. Hieronder staat wie we wanneer spraken. Een paar stappen uit het proces lichten we rechts preciezer toe. In de online vragenlijst over woon- en verhuiswensen konden inwoners aangeven welke thema’s wat hen betreft de komende tijd aandacht moeten krijgen. Op verschillende momenten gingen we in gesprek met marktpartijen, corporaties, huurdersverenigingen, wijk- en dorpsvertegenwoordigers en de raad, steeds aan de hand van uitkomsten uit het onderzoek. We maakten een ronde langs zo’n 40 collega’s die werken aan thema’s die raakvlakken hebben met wonen. Zij dachten mee op inhoud. De opzet van het Volkshuisvestingsprogramma presenteerden we in oktober aan de raad, om te horen of ze zich erin herkenden.

WONEN IN STEENWIJKERLAND | VOORJAAR 2026 | ONTWERP | 81 INLEIDING Woonbehoefteonderzoek Volkshuisvestingsprogramma maart 2025 medio 2026juli septembermei Opstart Afronding Gespreks- carrousel intern Online meedenken inwoners In gesprek met de raad In gesprek met wijken en dorpen Concept- VHP Vaststelling door college Presentatie aan de raad In gesprek met markt, corporaties en huurdersver.= alleen voor VHP = voor onderzoek én VHP Ter inzage Concept- VHP

CONTEXT SAMENHANGEND BELEID Met welk beleid moeten we rekening houden? Volkshuisvesting gaat over meer dan alleen wonen. We moeten rekening houden met bestaand beleid op andere schaalniveaus en andere thema’s. De belangrijkste noemen we hierna. NATIONALE WOON- EN BOUWAGENDA Het Rijk heeft de Nationale Woon- en Bouwagenda vastgesteld om meer grip te krijgen op de bouwopgave in Nederland. Tot 2030 zijn er 900.000 woningen nodig. Het doel is om tot die tijd elk jaar 100.000 woningen te bouwen, waarvan twee derde betaalbaar. Het bouwtempo moet van het Rijk omhoog. Er zijn vooral meer woningen nodig voor aandachtsgroepen, zoals ouderen, statushouders en spoedzoekers, maar ook voor middeninkomens. Betaalbaarheid en kwaliteit zijn ook belangrijke thema’s. Nieuwbouw moet zo veel mogelijk duurzaam, klimaatadaptief en flexibel zijn. Het Rijk zet ook in op doorstroming en tijdelijke woonvormen om snel in te spelen op de woonvraag. WET REGIE OP DE VOLKSHUISVESTING (WRV) Deze wet geeft Rijk, provincies en gemeenten meer regie en instrumenten, om zo grip te krijgen op de woningmarkt. Procedures voor woningbouw worden korter, zodat de bouw sneller kan starten. Er is ook meer aandacht voor aandachtsgroepen, met een evenwichtige verdeling over gemeenten. Prestatieafspraken met corporaties en huurdersorganisaties worden bindend.

Ook bij deze wet is het doel: het tekort aan woningen sneller terugdringen met meer aanbod en de betaalbaarheid van wonen verbeteren. De wet is nog niet van kracht; het streven is dat dat in 2026 gebeurt. NATIONALE OMGEVINGSVISIE (NOVI) Deze visie stuurt erop dat ruimte zorgvuldig gebruikt wordt, dat nieuwbouw klimaatbestendig is en dat de balans tussen bouwen en behoud van het landschap bewaard wordt. Woningen moeten zo veel mogelijk binnen of tegen bestaande kernen aan gebouwd worden en er moet áltijd gekeken worden naar duurzaamheid en inpassing in het landschap. OVERIJSSEL VOOR EN MET ELKAAR! De provincie wil dat er tot 2030 ongeveer 47.500 woningen worden gebouwd. De ambitie ligt nog iets hoger, op 60.000 woningen. Dat staat in de provinciale Omgevingsvisie uit 2026. Er moet speciale aandacht zijn voor starters, ouderen, spoedzoekers en statushouders en er moeten meer levensloopgeschikte en geclusterde woonvormen bij komen. Daar is vraag naar door ouderen die zorg nodig hebben of zich alvast voorbereiden op de toekomst. Nieuwbouw moet duurzaam en klimaatadaptief zijn, volgens de ‘Maatlat groene klimaatadaptieve gebouwde omgeving’. Buiten het bestaand stedelijk gebied moet gebouwd worden volgens de ‘Kwaliteitsimpuls Groene Omgeving’ (KGO). In Omgevingsvisie en -verordening van de provincie staat een aantal uitgangspunten en nieuwe instructieregels.

Met de nieuwe instructieregel ‘energiesysteem’ stelt de provincie een motiveringsverplichting in voor gemeenten bij nieuwe ontwikkelingen. Voor het ontwikkelen van woningbouwplannen zijn belangrijke uitgangspunten dat: WONEN IN STEENWIJKERLAND | VOORJAAR 2026 | ONTWERP | 91 INLEIDING

CONTEXT SAMENHANGEND BELEID Vanuit de provinciale Omgevingsvisie en -verordening zijn belangrijke uitgangspunten bij de ontwikkeling van woningbouwplannen dat: • zowel in openbaar vervoer/publieke mobiliteit als voor ontsluiting via de weg voorzien is; • het plan voldoet aan het beleidsuitgangspunt water- en bodem-sturend; • er voldoende drinkwater en netcapaciteit beschikbaar is; • er niet onevenredig beslag gelegd wordt op voor landbouw geschikte gronden. ACTUALISATIE WOONDEAL WEST-OVERIJSSEL 2025-2030 In gemeenten in West-Overijssel, waaronder dus Steenwijkerland, moeten in de jaren 2022-2030 minimaal 28.200 woningen worden gebouwd. Twee zogenaamde ‘sleutelprojecten’ (projecten waar veel woningen komen) liggen in Steenwijkerland, goed voor opgeteld 480 extra woningen. Voor de jaren 2031-2035 staat er nog een sleutelproject met 350 extra woningen op de planning. De verdeling 30-40-30 is hier het uitgangspunt. Er is extra aandacht voor huisvesting van ouderen, transformatie van gebouwen en toekomstbestendig bouwen. REGIONALE EN LOKALE WOONZORGVISIE WEST- OVERIJSSEL Gemeenten in West-Overijssel hebben samen met de provincie en zorgorganisaties afspraken gemaakt om de woningbouwopgave te verbinden aan de groeiende vraag naar zorg. Tot 2030 moeten er in de regio 6.590 ouderenwoningen gerealiseerd worden.

Het gaat om 3.560 nultredenwoningen, 1.855 geclusterde woningen en 1.175 zorggeschikte woningen. Specifiek voor Steenwijkerland gaat het om 240 nultredenwoningen, 170 geclusterde woningen en 60 zorggeschikte woningen. Deze aantallen zijn onderdeel van de totale toevoegopgave. Toevoegen kan zowel in nieuwbouw als in bestaande bouw plaatsvinden. Er is ook afgesproken dat regionaal afspraken gemaakt worden over een urgentieregeling voor kwetsbare groepen. De visie gaat ook in op doorstroming en zorgzame gemeenschappen. Voor Steenwijkerland betekent dit dat een deel van de nieuwbouw gericht moet zijn op levensloopgeschikt wonen, vergrijzing en ontmoeten. WONEN IN STEENWIJKERLAND | VOORJAAR 2026 | ONTWERP | 101 INLEIDING Soorten ouderenwoningen uit de Woonzorgvisie • Nultredenwoning: woning en voorzieningen zoals keuken, badkamer, toilet en minimaal één slaapkamer zijn zonder traplopen te bereiken. • Geclusterde woning: Minimaal 12 nultredenwoningen die deel uitmaken van een groep en waar een ontmoetingsruimte is op loopafstand. • Zorggeschikte woning: Zelfstandige geclusterde woningen die zo zijn ingericht dat hier goed verpleegzorg geleverd kan worden. CONTEXT LOKALE VISIES, KADERS EN AFSPRAKEN OMGEVINGSVISIE STEENWIJKERLAND In onze eigen Omgevingsvisie vertellen we waar we naartoe willen met de leefomgeving in de gemeente.

Ook wij willen dat er zo veel mogelijk in of tegen bestaande kernen aan wordt gebouwd. De kwaliteit van ons landschap moet namelijk behouden blijven. Steenwijk is aangewezen als stedelijk centrum waar de meeste groei mag plaatsvinden. In andere kernen mag ook gebouwd worden op een schaal die past bij die kern en bijdraagt aan leefbaarheid en behoud van voorzieningen. In de kleinste dorpen gaat het om kleinschalige nieuwbouw, afgestemd op vraag uit het dorp zelf. In de visie staat ook dat het belangrijk is om leegstaand vastgoed om te bouwen, bijvoorbeeld voor wonen, en dat landschappelijke en cultuurhistorische waarden zo veel mogelijk behouden moeten blijven. COALITIEAKKOORD STEENWIJKERLAND Het coalitieakkoord ‘Duurzaam doorbouwen' voor de periode 2022-2026 zet in op versnellen van woningbouw en bouwen van genoeg betaalbare woningen. Er is extra aandacht voor starters en ouderen en voor het vitaal houden van dorpen met passende nieuwbouw. Het akkoord legt ook nadruk op duurzaamheid en klimaatadaptief bouwen, zodat de woningvoorraad toekomstbestendig wordt. In maart 2026 zijn er gemeenteraadsverkiezingen. De kans is groot dat het nieuwe college deze punten meeneemt als basis voor het nieuwe coalitieakkoord. GEZONDHEIDSBELEID STEENWIJKERLAND In ons eigen gezondheidsbeleid stimuleren we een goede sociale basis en gezondheid alle inwoners.

Een fijn, gezond en sociaal Steenwijkerland voor iedereen creëren we door een aangename en comfortabele omgeving te maken die uitnodigt tot bewegen, spelen en sporten, elkaar ontmoeten en ontspannen. Veiligheid, schone lucht, water en bodem zijn daarin belangrijk, maar ook onderwijs, sociale activiteiten en voorzieningen in de buurt. Bouwen aan een vitale gemeenschap met oog voor de wensen en behoeften van onze inwoners, van jong tot oud. WONEN IN STEENWIJKERLAND | VOORJAAR 2026 | ONTWERP | 111 INLEIDING

CONTEXT LOKALE VISIES, KADERS EN AFSPRAKEN PRESTATIEAFSPRAKEN STEENWIJKERLAND 2023-2027 Gemeente, corporaties en huurdersverenigingen hebben afgesproken om meer sociale huur te bouwen en woningen betaalbaar te houden. Tot 2027 komen er zo’n 160 sociale huurwoningen bij, met nadruk op wonen voor senioren en aandachtsgroepen. Corporaties verduurzamen honderden bestaande woningen en werken toe naar een volledig energiezuinige voorraad. Er zijn ook afspraken gemaakt over leefbaarheid in wijken en dorpen, met gemengde buurten en gebiedsteams die samen optrekken. Voor de komende jaren worden er nieuwe afspraken gemaakt op basis van dit Volkshuisvestingsprogramma. TRANSITIEVISIE WARMTE STEENWIJKERLAND In onze gemeente staan ongeveer 20.000 woningen en 3.500 andere gebouwen die uiterlijk in 2045 aardgasvrij moeten zijn (klimaat- en duurzaamheidsambities 2024). De herijkte uitgangspunten voor de warmtetransitie zijn opgenomen in de nieuwe Omgevingsvisie. Het Warmteprogramma werkt de vijf gemeentelijke uitgangspunten verder uit: (1) focus op besparen, (2) de juiste energiedrager op de juiste plek, (3) iedereen kan meedoen, (4) duidelijk handelingsperspectief voor inwoners en (5) gefaseerde warmtewissel. De gemeente kiest hierbij voor een gemeentebrede aanpak met een logische volgorde die past bij woningtypen, isolatiestatus, geplande werkzaamheden en beschikbare netcapaciteit.

Zo werken we stapsgewijs toe naar een aardgasvrij Steenwijkerland in 2045. REGIONALE VERSTEDELIJKINGSSTRATEGIE Als onderdeel van de regio Zwolle werkt de stad Steenwijk mee aan de Verstedelijkingsstrategie ‘Warme Harten in een Klimaatadaptieve Delta’ uit 2023. Steenwijk heeft als middelgrote kern met intercitystation bijzondere kansen om bij te dragen aan regionale ambities. Bij het station liggen kansen voor verdichting en functiemenging, een mobiliteitsknooppunt voor stad en regio en een stationsgebied waar je prettig kunt verblijven. En in de rest van Steenwijk liggen kansen voor nieuwbouw met aandacht voor lokale identiteit, vitaliteit en klimaatopgaven. De ambitie van Steenwijk is om tot 2040 – bovenop de lokale vraag – 1.000 tot 1.500 woningen toe te voegen. Dat is onderdeel van deze regionale strategie. Langs zeven ontwikkelprincipes uit de Verstedelijkingsstrategie wordt invulling gegeven aan het stimuleren van ontwikkelingen (wonen en werken, groen, klimaatadaptatie en ruimtelijke kwaliteit), versterken van de concurrentiekracht (economisch profiel en kwaliteit van het vestigingsklimaat), bereikbaar houden van stad en regio (o.a. nieuwe vormen van mobiliteit) en benutten en versterken van kwaliteiten van nieuwe gebieden (leefbaarheid, natuurinclusiviteit, landschap en energietransitie).

WONEN IN STEENWIJKERLAND | VOORJAAR 2026 | ONTWERP | 121 INLEIDING CONTEXT STADS- EN DORPSVISIES STADS- EN DORPSVISIES Stads- en dorpsvisies vormen samen de richting voor de ontwikkeling van onze kernen richting 2050. In alle plaatsen staat versterken van leefbaarheid, identiteit en duurzaamheid centraal. De nadruk ligt op het toevoegen van woningen binnen of direct aansluitend aan bestaande kernen, waarbij zorgvuldig wordt omgegaan met beschikbare ruimte. Voor Steenwijk betekent dit een compacte stadsontwikkeling binnen vijftien minuten fietsen van de binnenstad en het station, ook bestemd voor mensen van buiten Steenwijkerland en direct omliggende gemeenten. Voorzieningen groeien mee met de ontwikkeling van de stad. Woningbouw en voorzieningen gaan hand in hand. Bij nieuwe woningen horen goede scholen, eerstelijnszorg en sport. In Blokzijl, Vollenhove en Giethoorn wordt ingezet op inbreiding, transformatie en kleinschalige uitbreidingen die passen bij de schaal en het karakter van de kern. De visies benadrukken dat er behoefte is aan betaalbare en diverse woonvormen voor starters, gezinnen en senioren. Levensloopgeschikte woningen en bijzondere woonconcepten krijgen nadrukkelijk aandacht, zodat inwoners in hun eigen omgeving kunnen blijven wonen.

Tegelijkertijd wordt in alle kernen gewerkt aan behoud en versterking van de eigen identiteit: Steenwijk als stedelijk hart en vestingstad, Blokzijl en Vollenhove als historische steden en Giethoorn als uniek waterdorp waar de balans tussen toerisme, leefbaarheid en natuur leidend is. Duurzaamheid is een rode draad in alle visies. Energieneutraal, klimaatadaptief en natuurinclusief bouwen wordt de norm, met ruimte voor groen en water als structurerende elementen. In Giethoorn speelt water een extra bepalende rol in zowel klimaatadaptatie als ruimtelijke kwaliteit. Ook mobiliteit krijgt aandacht: Steenwijk ontwikkelt zich richting een 15-minutenstad, Blokzijl werkt aan een nieuwe ontsluitingsweg om het centrum leefbaarder te maken en Giethoorn zet in op duurzame mobiliteit die past bij het dorpse karakter. De gezamenlijke ambitie is om vitale, toekomstbestendige kernen te realiseren waar wonen, voorzieningen, recreatie en natuur in balans zijn.

WONEN IN STEENWIJKERLAND | VOORJAAR 2026 | ONTWERP | 131 INLEIDING 2 WONEN IN STEENWIJKERLAND: SAMEN WONEN, SAMEN LEVEN, SAMEN VERDER BOUWEN Nieuwbouw in Sint Jansklooster Foto: gemeente Steenwijkerland SAMEN WONEN, SAMEN LEVEN, SAMEN VERDER BOUWEN Onze visie Je leest in dit hoofdstuk waar we als gemeente voor staan en wat we de komende tijd willen bereiken op het gebied van wonen, met als motto: Wonen in Steenwijkerland: Samen wonen, samen leven, samen verder bouwen. We beschrijven onze visie op wonen, met veel aandacht voor sterke kernen, een vitaal buitengebied en een woningvoorraad die past bij wensen van onze inwoners. Waar zien wij ruimte voor groei? Hoe zorgen we ervoor dat dat niet ten koste gaat van (ruimtelijke) kwaliteit in onze kernen? En hoe zorgen we voor een gezonde balans tussen wonen, werken, leefbaarheid en duurzaamheid? Onze visie bestaat uit vier pijlers: • Een passende woning voor iedereen • Sterke kernen en een vitaal buitengebied • Een aantrekkelijk en gezond woon- en leefklimaat • Toekomstbestendig en duurzaam WONEN IN STEENWIJKERLAND | VOORJAAR 2026 | ONTWERP | 152 WONEN IN STEENWIJKERLAND: SAMEN WONEN, SAMEN LEVEN, SAMEN VERDER BOUWEN 1 2 3 4  Steenwijk, De Meenthehof. Foto: gemeente Steenwijkerland.

SAMEN WONEN, SAMEN LEVEN, SAMEN VERDER BOUWEN Een passende woning voor iedereen Na jaren van voorzichtigheid en voorspellingen van huishoudensdaling sloeg de woningmarkt rond 2018-2019 volledig om. Er was voor het eerst in lange tijd sprake van schaarste, eerst vooral op de koopmarkt, maar inmiddels merken de corporaties in onze gemeente de krapte ook. Die ontwikkeling vroeg om een andere houding van ons als gemeente. We moesten actief op zoek naar nieuwe locaties voor woningbouw en we wilden ook nauwer samenwerken met partners op het gebied van wonen. Die andere houding zag je al terug in onze Woonagenda 2022-2026. Ondanks dat er vanaf 1 januari 2020 tot en met september 2025 bijna 1.000 woningen zijn opgeleverd, raakt de schaarste inmiddels veel groepen in onze gemeente. We willen ons de komende jaren meer richten op groepen die een stap op de woningmarkt willen zetten, maar dat niet kunnen, omdat er niet genoeg passende (en vooral: betaalbare) woningen zijn. Denk aan starters, doorstromers van huur naar koop en ouderen die kleiner willen wonen. Maar we willen ook kansen vergroten voor kleinere groepen in onze gemeente, zoals ‘spoedzoekers’ (mensen die snel een woning zoeken) of woonwagenbewoners. Ons doel is dat iedereen die in onze gemeente wil wonen een passende woning kan vinden die past bij zijn of haar situatie.

Zo werken we aan een inclusieve woningmarkt, samen met onze partners. Gelet op de lokale en regionale vraag willen we dat er de komende tien jaar 1.600 tot 2.100 huizen gebouwd worden. Die zijn voor woningzoekenden uit onze gemeente zelf (lokale vraag), maar ook voor huishoudens uit omliggende gemeenten (regionale vraag). De afgelopen jaren zagen we dat huishoudens uit andere delen van het land steeds vaker naar onze gemeente toe verhuisden. Dat is positief, want dat betekent dat Steenwijkerland voor veel mensen een fijne gemeente is om te wonen. We zien tegelijk dat huizen daardoor duurder worden. Meer vraag zorgt namelijk voor hogere prijzen. Juist door meer huizen te bouwen, moeten prijsstijgingen beperkt blijven. Nieuwbouw moet ook helpen kernen leefbaar te houden. Bouwen voor bovenregionale vraag in Steenwijk Onze ambitie is om niet alleen te bouwen voor de lokale en regionale vraag, maar ook huizen toe te voegen voor bovenregionale vraag. We willen daarmee huishoudens aantrekken die in bijvoorbeeld Zwolle een huis zoeken, maar er daar niet tussen komen. Onze gemeente is voor hen een aantrekkelijk alternatief. Huizen zijn hier namelijk relatief betaalbaar, je woont dicht bij groen en natuur en de bereikbaarheid is uitstekend. In de Stadsvisie Steenwijk staat dat we 1.000 tot 1.500 extra huizen voor deze groep willen laten bouwen tot 2040.

Tot 2035 zijn dat 500 tot 750 huizen. Die moeten allemaal in het cluster Steenwijk komen. Voorzieningen moeten meegroeien, zodat de positie van Steenwijk in de regio sterker wordt. WONEN IN STEENWIJKERLAND | VOORJAAR 2026 | ONTWERP | 162 WONEN IN STEENWIJKERLAND: SAMEN WONEN, SAMEN LEVEN, SAMEN VERDER BOUWEN LOKAAL EN REGIONAAL TOT 2035 830 tot 1.090 woningen erbij BOVENREGIONAAL TOT 2035 nog 500 tot 750 extra BEHOEFTE EN AMBITIE IN HET CLUSTER STEENWIJK 1

SAMEN WONEN, SAMEN LEVEN, SAMEN VERDER BOUWEN Sterke kernen en een vitaal buitengebied Het is prettig wonen in alle kernen en buurtschappen die onze gemeente rijk is. Inwoners zijn trots op hun woonplaats, het landschap en de manier waarop mensen met elkaar omgaan. Die kwaliteiten willen we behouden en versterken. We zien woningbouw als hulpmiddel daarbij. Nieuwbouw moet passen bij wensen van (nieuwe) inwoners, het karakter van een plek en ruimtelijke mogelijkheden die er zijn. We zien de meeste vraag naar extra woningen in onze grotere kernen met voorzieningen: Steenwijk (inclusief Tuk en Zuidveen), Oldemarkt en Vollenhove. Daar zijn voorzieningen voor dagelijks gebruik, zoals een supermarkt, basisschool of huisarts, maar ook bijvoorbeeld detailhandel of culturele voorzieningen. Andere kernen in de buurt maken daar ook gebruik van. We vinden het belangrijk dat die voorzieningen behouden blijven, omdat ze belangrijk zijn voor het woonplezier in onze gemeente. Woningbouw helpt daar dus bij. Dat kan op allerlei manieren: via grootschalige nieuwbouwprojecten, kleinere ontwikkellocaties, maar ook bijvoorbeeld met hoogbouw en door leegstaande panden naar wonen om te bouwen of door bestaande woningen te splitsen. We proberen dat zo veel mogelijk binnen bestaande kernen te doen, maar we vinden het ook belangrijk dat er genoeg ruimte blijft voor groen in kernen.

Uitbreiden aan de rand is daarom soms noodzakelijk. We zien ook veel vraag naar extra huizen in de ‘basiskernen’ in onze gemeente: Blokzijl, Giethoorn, Sint Jansklooster en Steenwijkerwold. Die kernen hebben wel een supermarkt en basisschool, maar zijn voor andere zaken aangewezen op grotere kernen in de buurt. We zien hier ook kansen voor nieuwbouw, maar die moet wel passen bij de schaal van de kern. We kijken eerst of kleinschalig inbreiden op lege plekken binnen de bebouwde kom mogelijk is, zoals op voormalige schoollocaties. We letten hier extra goed op hoe we nieuwbouw inpassen in de structuur van een kern, ook in relatie tot het landschap eromheen. In een aantal basiskernen is echter veel vraag naar woningbouw, maar zijn mogelijkheden voor inbreiden beperkt. Om de toekomstige woningbouwopgave daar te realiseren en leefbaarheid van kernen te garanderen, zijn er ook uitleglocaties nodig. Ruimte voor nieuwbouw vinden we in basiskernen extra belangrijk, omdat voorzieningen soms dreigen te verdwijnen. Met extra inwoners kan bijvoorbeeld de supermarkt mogelijk openblijven. In de andere woonkernen, buurtschappen en het buitengebied is nieuwbouw bijna altijd maatwerk. We wegen belangen daar zorgvuldig af. We bieden ruimte om te bouwen voor de lokale vraag, en kijken tegelijk hoe we nieuwbouw goed kunnen inpassen binnen bestaande structuren.

Soms is nieuwbouw een hulpmiddel om structuren in ere te herstellen, zoals open plekken in een lint. Zulke oplossingen juichen we toe. We doen dat altijd wel met respect voor cultuurhistorie. We staan ook open voor initiatieven in vrijkomende agrarische bebouwing. Zulke initiatieven helpen om snel (en vaak ook betaalbaar) extra woningen toe te voegen. Ons nieuwe beleid ‘Randvoorwaarden toekomst bij vrijkomende agrarische bebouwing (VAB) helpt daarbij en geeft duidelijke randvoorwaarden. WONEN IN STEENWIJKERLAND | VOORJAAR 2026 | ONTWERP | 172 WONEN IN STEENWIJKERLAND: SAMEN WONEN, SAMEN LEVEN, SAMEN VERDER BOUWEN 2

SAMEN WONEN, SAMEN LEVEN, SAMEN VERDER BOUWEN Onze kernen en het buitengebied Op de kaart zie je hoe we onze kernen ingedeeld hebben: • Voorzieningenkernen hebben een ruim aanbod aan dagelijkse en niet-dagelijkse voorzieningen waar ook kleinere kernen in de buurt gebruik van maken (diverse supermarkten, onderwijs, detailhandel, vermaak). Steenwijk heeft als voorzieningenkern met streekfunctie voor de Kop van Overijssel, het zuiden van Drenthe en Fryslân en voor de Noordoostpolder een aparte positie. • Basiskernen hebben een supermarkt, basisschool en minimaal 500 huishoudens. Voor niet-dagelijkse voorzieningen zijn ze aangewezen op grotere kernen in de buurt. • Woonkernen hebben bijna allemaal minder dan 500 huishoudens. Er is een beperkt aantal voorzieningen, zoals een school of dorpshuis. Voor dagelijkse en niet- dagelijkse boodschappen zijn inwoners aangewezen op grotere kernen in de buurt. WONEN IN STEENWIJKERLAND | VOORJAAR 2026 | ONTWERP | 182 WONEN IN STEENWIJKERLAND: SAMEN WONEN, SAMEN LEVEN, SAMEN VERDER BOUWEN CLUSTER NOORDOOST CLUSTER NOORDWEST CLUSTER ZUID SAMEN WONEN, SAMEN LEVEN, SAMEN VERDER BOUWEN Een aantrekkelijk en gezond woon- en leefklimaat Het historische karakter van onze kernen en de ligging van de Weerribben-Wieden midden in onze gemeente maakt Steenwijkerland een aantrekkelijke gemeente om te wonen.

Maar wie een aantrekkelijke woongemeente wil blijven, moet naast nieuw bouwen ook investeren in kwaliteit van de bestaande woningvoorraad. In al onze kernen horen we de wens om te vernieuwen, te verbeteren of te verduurzamen. Soms op kleine schaal, zoals een straat of woonblok, maar soms ook grootschaliger, zoals een hele buurt. Samen met de corporaties in onze gemeente hebben we al grote stappen gezet, bijvoorbeeld met de wijkvernieuwing in Steenwijk-West. Zulke investeringen blijven de komende jaren nodig om ons aantrekkelijke woonklimaat ook in de toekomst te behouden. Soms moet je sloop-nieuwbouw of verkoop van huurwoningen aangrijpen om de balans in buurten te herstellen, zoals een betere mix van huur en koop of van doelgroepen. We nemen dat altijd mee in onze plannen. We realiseren ons dat we altijd breder moeten kijken dan alleen naar wonen. Een aantrekkelijk woonklimaat heeft ook te maken met het omkijken naar elkaar, gezondheid en recreëren, mobiliteit, voorzieningen, stedenbouw, veiligheid, leefbaarheid en nieuwere thema’s als klimaat, energie en natuurinclusiviteit. Bij alle ingrepen die we in wijken, buurten, dorpen en straten doen, kijken we op een integrale manier naar hoe we de woonomgeving beter kunnen maken, voor inwoners van nu, maar ook van straks.

WONEN IN STEENWIJKERLAND | VOORJAAR 2026 | ONTWERP | 192 WONEN IN STEENWIJKERLAND: SAMEN WONEN, SAMEN LEVEN, SAMEN VERDER BOUWEN 3  Nieuwbouw Rietveld in Belt-Schutsloot. Foto: gemeente Steenwijkerland. SAMEN WONEN, SAMEN LEVEN, SAMEN VERDER BOUWEN Toekomstbestendig en duurzaam Met onze woningbouwopgave willen we een bijdrage leveren aan energietransitie, klimaatadaptatie en een ‘circulaire economie’, waarbij je materialen die er al zijn hergebruikt. Dat betekent dat nieuwe woningen energiezuinig en zo veel mogelijk duurzaam gebouwd worden. In nieuwe buurten koppelen we duurzaamheid meteen aan andere maatschappelijke thema’s. Naast klimaatadaptatie kijken we bijvoorbeeld ook hoe de inrichting kan bijdragen aan gezondheid en sociale interactie. We kijken ook hoe we maatregelen kunnen treffen om negatieve effecten op het energiesysteem te voorkomen of te beperken. Er ligt ook een (veel grotere) opgave in bestaande buurten. Bij bestaande woningen zetten we in op verduurzaming. We werken al nauw samen met Wetland Wonen en Woonconcept om sociale huurwoningen aan te pakken. Zij komen voor 2028 heel ver met het verbeteren van woningen met energielabels E, F en G. Veel woningen krijgen zonnepanelen en betere isolatie. Eén corporatie gaat het niet redden om voor 2028 alle woningen aangepakt te hebben. Een deel van hun bezit wordt in 2028 aangepakt en een klein deel daarna.

Huurders moeten straks minder geld kwijt zijn hun woonlasten. Zo verbeteren corporaties ook meteen de betaalbaarheid van wonen. Op basis van dit Volkshuisvestingsprogramma en het bod dat de corporaties daarop doen, maken we nieuwe ‘prestatieafspraken’ met de corporaties en hun huurdersverenigingen. Daarin willen we ook afspraken maken over duurzaamheid in relatie tot nieuwbouw en materiaalgebruik. Particulieren moeten ook verduurzamen. Er staan nog veel huizen in onze gemeente die te veel gas verbruiken. We helpen inwoners hierbij, bijvoorbeeld met subsidies voor isolatie, met het ‘fixteam’ en we ontwikkelen routekaarten (een stappenplan voor inwoners om aardgasvrij te worden). In ons Warmteprogramma komt te staan hoe we hiermee doorgaan en verder uitvoering aan geven. We willen de bestaande woonomgeving ook duurzamer inrichten, zodat die toekomstbestendig is. In 2050 moet onze gemeente klimaatbestendig en ‘waterrobuust’ ingericht zijn. Hoe we dat precies gaan doen, staat in onze ‘Lokale Adaptatiestrategie en Uitvoeringsagenda’. WONEN IN STEENWIJKERLAND | VOORJAAR 2026 | ONTWERP | 202 WONEN IN STEENWIJKERLAND: SAMEN WONEN, SAMEN LEVEN, SAMEN VERDER BOUWEN 4

3 AAN DE SLAG! Nieuwbouw in Oldemarkt van Wetland Wonen Groep Foto: gemeente Steenwijkerland AAN DE SLAG! Onze ambities en acties Je leest in dit hoofdstuk hoe we onze visie vertalen naar ambities en acties. Met andere woorden: wat gaan we de komende tijd concreet doen? We werken de ambities en acties uit langs zes sporen: • Woonbehoefte invullen • Snelheid maken • Bouwen voor alle doelgroepen • Betaalbaar en beschikbaar • Een duurzame voorraad met kwaliteit • Een leefbare woonomgeving Per thema noemen we de belangrijkste inzichten uit het woonbehoefteonderzoek en onze ambities. Hier volgen acties uit: wat gaan we doen, met wie en wanneer? We verwijzen steeds naar relevante paragrafen of hoofdstukken uit het woonbehoefteonderzoek voor meer achtergrondinformatie. WONEN IN STEENWIJKERLAND | VOORJAAR 2026 | ONTWERP | 223 AAN DE SLAG!  Blokzijl, Noordermaten IV. Foto: gemeente Steenwijkerland. 1 2 3 4 6 5 1. WOONBEHOEFTE INVULLEN In het kort: wat zegt het woonbehoefteonderzoek? De vraag naar extra woningen blijft de komende tijd onverminderd hoog. De schatting is dat we tot 2035 nog 1.600 tot 2.100 woningen moeten bouwen om aan de lokale* en regionale vraag** te voldoen. We zijn al goed op weg: op 1 januari 2025 hadden we al voor meer dan 1.450 nieuwe huizen plannen klaarliggen. Onze ambitie is om ook woningen te laten bouwen voor de bovenregionale vraag.

Er komen tot 2035 nog 500 tot 750 woningen bij in en direct om Steenwijk. In de periode erna gaat het om nog eens 500 tot 750 extra woningen. Rechts zie je hoeveel woningen er per kern nodig zijn. Hoe de vraag zich na 2035 ontwikkelt, weten we nu nog niet precies. We denken dat Steenwijk en in mindere mate Oldemarkt en Vollenhove dan nog licht groeien door lokale of regionale vraag. In andere kernen zal de groei beperkter zijn. Ontwikkelingen volgen we (zie hoofdstuk 5). Bekijk paragraaf 3.5 van het woonbehoefteonderzoek voor meer informatie over de woonbehoefte. WONEN IN STEENWIJKERLAND | VOORJAAR 2026 | ONTWERP | 233 AAN DE SLAG! STEENWIJK KERN/CLUSTER LOKAAL EN REGIONAAL LAAG 830 1.090 1.600 HOOG LAAG HOOG 1.090 + 500 = 1.590 1.090 + 750 = 1.840 BOVENREGIONAAL NETTO-BEHOEFTE TOT 2035 +++ ACCENT NA 2035 OLDEMARKT 120 160 + VOLLENHOVE 160 210 + BLOKZIJL 50 65 GIETHOORN 105 140 SINT JANSKLOOSTER 65 90 STEENWIJKERWOLD 80 105 KLEINE KERNEN NOORDOOST 85 115 KLEINE KERNEN NOORDWEST 45 60 KLEINE KERNEN ZUID 55 70 2.100 2.100 + 500 2.100 + 750 0 / + 0 / + 0 / + 0 / + + 0 / + 0 / +  Hoeveel woningen zijn er de komende jaren extra nodig per kern? Bekijk pagina 41 (en de rest van paragraaf 3.5) van het woonbehoefteonderzoek voor meer uitleg. * = vraag van woningzoekenden uit onze eigen gemeente ** = vraag van woningzoekenden die nu net buiten de gemeentegrenzen wonen 1.

WOONBEHOEFTE INVULLEN Wat is onze ambitie? We vinden het belangrijk dat iedereen die in onze gemeente wil wonen een passende woning kan vinden. Met een stevig maar realistisch woningbouwprogramma willen we inspelen op lokale en regionale vraag die terechtkomt in al onze kernen. We werken toe naar een programma met in totaal plannen voor 2.100 tot 2.700 woningen. Dat is inclusief 30% extra plannen om eventuele planuitval en vertraging op te kunnen vangen. Zo weten we zeker dat er genoeg plannen zijn om tot 2035 de bouwopgave van 1.600 tot 2.100 extra woningen te halen, zoals in het woonbehoefteonderzoek staat. Ons streven is dat elk jaar gemiddeld 160 tot 210 woningen worden toegevoegd. Er lagen op 1 januari 2025 al plannen voor 1.455 nieuwe woningen klaar. We hebben ook al locaties in en om Steenwijk aangewezen om eventuele bovenregionale vraag op te vangen. Met de restopgave van plannen voor ongeveer 650 tot 1.250 extra woningen zijn we al volop aan de slag. We kiezen voor verschillende oplossingen om extra woningen toe te voegen. Inbreiding heeft onze voorkeur, maar uitbreiden grenzend aan een kern is ook een optie. Binnen bestaande kernen gaan we op zoek naar plekken waar woningbouw passend is. Er zit wel een grens aan. In kernen waar al erg compact is gebouwd, houden we open plekken het liefst voor bijvoorbeeld openbaar groen.

We kijken ook of inbreiden stedenbouwkundig past. Het moet bijvoorbeeld niet zo zijn dat doorkijkjes in dorpen hierdoor verloren gaan. We zien ook kansen om leegstaande gebouwen om te vormen tot woonruimte. We staan open voor zulke initiatieven. Daarmee kun je vaak snel meerdere woningen toevoegen, terwijl de opzet van een plek niet verandert. Het biedt ook kansen voor verbetering van de leefbaarheid en het straatbeeld. We pakken die kansen aan om ook meteen andere problemen op te lossen, zoals verpaupering. Daar waar binnen de bestaande kern niet genoeg ruimte is om woningen te bouwen, zoeken we naar locaties aan randen van kernen. We zoeken daarbij steeds naar de balans tussen gezonde groei met ook ruimte voor nieuwe inwoners en behoud van identiteit van een plek. We hebben als gemeente zelf een beperkt aantal locaties in bezit. We zijn dus afhankelijk van partners op het gebied van wonen of er genoeg woningen gebouwd gaan worden. Dat vraagt om een actieve regierol van onszelf. We zorgen ervoor dat voor partners, zoals corporaties, projectontwikkelaars en particuliere bouwers, duidelijk is hoeveel huizen er gebouwd moeten worden, in welke kernen en voor welke doelgroep (en dus ook: hoe duur). Het woonbehoefteonderzoek is daarin leidend. WONEN IN STEENWIJKERLAND | VOORJAAR 2026 | ONTWERP | 243 AAN DE SLAG!

1. WOONBEHOEFTE INVULLEN Initiatieven van onderop zijn belangrijk. We moedigen (groepen van) inwoners aan om zelf na te denken over hoe je extra woningen kunt toevoegen, bijvoorbeeld via CPO- constructies. Zulke initiatieven kunnen rekenen op ondersteuning vanuit de gemeente, zoals in Scheerwolde gebeurde. De voortgang van de woningbouw blijven we voortdurend monitoren via onze periodieke rapportages. We zien namelijk dat de vraag soms snel verandert, bijvoorbeeld als gevolg van spanningen in de wereld. Zo kunnen we op tijd bijsturen als dat nodig is. WONEN IN STEENWIJKERLAND | VOORJAAR 2026 | ONTWERP | 253 AAN DE SLAG!  Nieuwbouw van Wetland Wonen in Blokzijl. Foto: gemeente Steenwijkerland.

2. SNELHEID MAKEN In het kort: wat zegt het woonbehoefteonderzoek? Een groot deel van de lokale en regionale woonvraag kunnen we invullen met de plannen die we al klaar hebben liggen. We weten dat in de praktijk niet alle plannen (op tijd) doorgaan. Daarom is de ideale situatie om tot 2035 plannen voor 2.100 tot 2.700 woningen te hebben. Op 1 januari 2025 (de startdatum van het woonbehoefteonderzoek) hadden we plannen voor 1.455 nieuwe woningen. De meeste plannen die we al hebben, zijn voor de periode tot 2030. Per kern zijn er ook verschillen. Rechts zie je per kern hoeveel plannen er zijn en wat het advies is vanuit het woonbehoefteonderzoek (peildatum 1 januari 2025). Belemmeringen bij het maken van plannen zijn o.a. stikstof, netcongestie, tekorten aan materiaal en personeel en vertraging door participatie en bezwaar- en beroepsprocedures. Dat speelt ook in onze gemeente. Bekijk hoofdstuk 8 van het woonbehoefteonderzoek voor meer informatie over woningbouwplannen.

WONEN IN STEENWIJKERLAND | VOORJAAR 2026 | ONTWERP | 263 AAN DE SLAG! STEENWIJK-TUK KERN/CLUSTER BENODIGD (= BEHOEFTE + 30%) 1.080 - 1.415 770 ± 2.100 - ± 2.700 NIEUWBOUW SLOOP NETTO 25 745 BESTAANDE PLANNEN VOOR WONINGBOUW OLDEMARKT 155 - 210 35 VOLLENHOVE 210 - 275 290 BLOKZIJL 65 - 85 100 GIETHOORN 135 - 180 35 SINT JANSKLOOSTER 85 - 115 20 STEENWIJKERWOLD 105 - 135 40 KLEINE KERNEN NOORDOOST 110 - 150 55 KLEINE KERNEN NOORDWEST 60 - 80 40 KLEINE KERNEN ZUID 70 - 90 90 1.480 25 1.455 0 35 0 290 0 100 0 35 0 20 0 40 0 55 0 40 0 90 MATCH? eerst genoeg, maar meer nodig na 2030 meer plannen maken voldoende plannen aantal plannen is ruim, maar in fases meer plannen maken meer plannen maken meer plannen maken meer plannen maken iets meer plannen maken voldoende plannen  Hoeveel plannen voor woningen zijn er al per kern? We kijken naar nieuwbouw, sloop en de netto-ontwikkeling. Helemaal vooraan staat hoeveel plannen er eigenlijk nodig zijn, als je rekening houdt met 30% ‘overprogrammering’ om planuitval en planvertraging op te vangen. Bekijk pagina 110 (en de rest van hoofdstuk 8) van het woonbehoefteonderzoek voor meer uitleg.

2. SNELHEID MAKEN Wat is onze ambitie? We vinden het belangrijk dat er snel meer woningen gebouwd worden in onze gemeente. Onze ambitie is dat er elk jaar gemiddeld 160 tot 210 woningen voor lokale en regionale vraag worden toegevoegd. Dat doen we door efficiënter te werken, langs de volgende vijf punten: We steken de meeste energie in plannen die al goed uitgewerkt zijn. Die geven we een extra duw, zodat daar snel gebouwd kan worden. We kijken op dezelfde manier naar toekomstige locaties voor woningbouw. We merken dat botsende belangen vanuit verschillende vakgebieden soms voor vertraging in projecten zorgen. En soms werken we aan plannen die niet uitvoerbaar blijken op die plek, bijvoorbeeld door stikstofregels of netcongestie. Dat zorgt onnodig voor vertraging. Daarom willen we nog vóórdat we een plan uitwerken een starttafel inrichten om met partners en de netbeheerder het gesprek aan te gaan over voorwaarden die nodig zijn om dat plan uit te werken en om kennis uit te wisselen. Welke beperkingen zijn er? Hoe kunnen we daar een middenweg in vinden, zodat we wél extra woningen kunnen toevoegen? Daarbij kijken we ook naar mogelijke maatregelen om negatieve effecten op het energiesysteem te voorkomen of te beperken. Als dat vroeg genoeg bekend is, kan er sneller naar een sluitende businesscase toegewerkt worden.

In het verlengde daarvan: we blijven afstemmen met andere wonen-partners welke plannen zij al hebben en sluiten daar zo veel mogelijk op aan. Denk aan portefeuillestrategieën van corporaties. Zo varen we één koers en bundelen we onze krachten. Participatie met omwonenden zetten we zorgvuldig in. We willen inwoners zo vroeg mogelijk in het proces betrekken, maar wel pas als voor onszelf duidelijk is wat er op een plek kan. We willen geen valse beloftes doen. Zo helpen we draagvlak bij inwoners en andere betrokkenen te creëren en voorkomen we (deels) bezwaren en procedures. We zijn flexibel in oplossingsrichtingen die bijdragen aan meer woningen. Dat betekent dat we ook openstaan voor bijvoorbeeld woningsplitsing of verhuur volgens Friends- contracten vanuit corporaties. Uiteraard willen we wel dat kwaliteit van wonen voorop blijft staan. WONEN IN STEENWIJKERLAND | VOORJAAR 2026 | ONTWERP | 273 AAN DE SLAG! A B C D E Wijziging t.a.v. zienswijze: impact netcongestie op projecten Wijziging n.a.v. zienswijze: impact netcongestie op projecten

3. BOUWEN VOOR ALLE DOELGROEPEN In het kort: wat zegt het woonbehoefteonderzoek? De vraag naar wonen in onze gemeente is heel divers. We zien allerlei groepen met elk hun eigen kenmerken, wensen en knelpunten waar ze tegenaan lopen. Sommige lukt het goed om een passende woning te vinden, bij andere gaat het lastiger. HUUR EN KOOP: HOEVEEL WONINGEN? De schatting is dat we tot 2035 nog 1.600 tot 2.100 huizen moeten bouwen om aan de lokale en regionale vraag te voldoen. Die vraag is verdeeld over: • Sociale huur: 475 tot 625 woningen erbij (= 30%) • Vrije huur: 155 tot 200 woningen erbij (= 10%) • Koop: 970 tot 1.275 woningen erbij (= 60%) Eventuele bovenregionale vraag richt zich naar verwachting vooral op de koopsector. De bovenregionale vraag bestaat voor een groter deel uit hogere inkomens, waardoor huishoudens eerder zullen kopen dan huren. Om balans op de woningmarkt te houden, ook in relatie tot omliggende gemeenten, monitoren we de woningmarkt continu en sturen we waar nodig bij. Binnen de sociale huur zien we vooral vraag naar grondgebonden woningen die inzetbaar zijn voor allerlei soorten kleine huishoudens. Denk aan ouderen, al dan niet met een zorgvraag, starters, alleenstaanden of kwetsbare groepen. In Steenwijk gaat het vaak om compacte bouw (ca. 80 m²), in andere kernen mogen huizen iets ruimer zijn. Twee slaapkamers is het minimum.

In sommige kernen zijn appartementen ook mogelijk. In de sociale huur zien we ook vraag naar meer huizen voor spoedzoekers, arbeidsmigranten en statushouders. In de vrije huur is vooral vraag naar appartementen voor ouderen. Die moeten modern, ruim en comfortabel zijn, met lift, op gewilde plekken bij voorzieningen. Het grootste deel moet middenhuur zijn (tot € 1.184), maar we zien ook vraag naar dure huur. We zien kansen om daarmee nieuwe groepen aan te trekken. Het moet ook mogelijk zijn om vrije huur toe te voegen door bestaande panden om te bouwen, zoals in het centrum van Steenwijk. Daar is vraag naar, o.a. door groepen die snel onderdak nodig hebben. In de koopsector is vraag naar allerlei soorten huizen, maar vooral in het betaalbare segment. Zeker voor koop- starters, jonge doorstromers en ouderen is er vraag naar zulke woningen. Bij ouderen moet je denken aan kleine kavels (tot ca. 200 m²) en vormen van samen wonen zoals een hofje. We zien ook kansen in vrijkomende agrarische bebouwing. Voor gezinnen zijn er ook nog steeds tweekappers of vrijstaande huizen op kavels nodig. Het woonbehoefteonderzoek laat ook zien dat er vraag is naar wonen door woonwagenbewoners, arbeidsmigranten en urgente aandachtsgroepen die ook een kleine woning met een lage huur tot de kwaliteitskortingsgrens vragen.

Op de volgende pagina zie je per kern op welke doelgroepen we ons vooral moeten richten. Op de pagina’s daarna lees je meer over de vraag van aandachtsgroepen. Bekijk hoofdstuk 7 van het woonbehoefteonderzoek en de pagina’s hierna voor meer informatie over woonbehoefte. WONEN IN STEENWIJKERLAND | VOORJAAR 2026 | ONTWERP | 283 AAN DE SLAG!

OPGAVE PER DOELGROEP Wat is er per doelgroep nodig? Hieronder zie je per kern wat er voor welke doelgroep nodig is. Binnen één nieuwbouwplan hoef je niet voor elke doelgroep te bouwen. Het verschilt namelijk per plek voor welke doelgroep die passend is. Opgeteld moet er binnen een cluster het liefst wel voor alle doelgroepen gebouwd worden. Hoe meer plusjes er staan, hoe meer de nadruk op die doelgroep mag liggen. De afkortingen betekenen: SH = sociale huur, VH = vrije huur, K = koop. De plusjes zijn ten opzichte van de huidige woningvoorraad. WONEN IN STEENWIJKERLAND | VOORJAAR 2026 | ONTWERP | 293 AAN DE SLAG! STEENWIJK ++ 0 / + OLDEMARKT VOLLENHOVE ++ + 0 / + ++ 0 + + 0 ++ 0 ++ + 0 / + SH < € 900 VH > € 900 K < € 275K K < € 405K K > € 405K JONGEREN EN JONGE 1- EN 2-PERSOONSHUISHOUDENS 0 0 / + + ++ ++ 0 0 0 / + + + 0 0 + ++ + SH < € 900 VH > € 900 K < € 405K K < € 610K K > € 610K GEZINNEN ++ + / ++ + ++ 0 / + ++ 0 / + + ++ 0 ++ + ++ + 0 SH < € 900 VH > € 900 K < € 405K K < € 610K K > € 610K OUDEREN EN OUDERE 1- EN 2-PERSOONSHUISHOUDENS BLOKZIJL + 0 GIETHOORN SINT JANSKLOOSTER + 0 / + 0 + 0 0 / + + 0 / + ++ 0 ++ ++ 0 / + 0 0 0 / + + + 0 0 0 / + + ++ 0 0 + ++ + + 0 + + 0 + 0 / + 0 / + + + 0 / + 0 0 / + + 0 / + STEENWIJKER- WOLD 0 / + 0 KLEINE KERNEN NOORDOOST KLEINE KERNEN NOORDWEST + + 0 0 / + 0 + + / ++ 0 / + 0 / + 0 + + 0 0 0 0 / + + + 0 0 + ++ + 0 0 0 / + ++ + + 0 + + 0 0

/ + 0 + + 0 / + 0 / + 0 0 / + + 0 / + KLEINE KERNEN ZUID 0 / + 0 + + / ++ 0 / + 0 0 + ++ + 0 / + 0 + + 0 / + KERN/CLUSTER OUDEREN EN (URGENTE) AANDACHTSGROEPEN Ouderen Ongeveer 55% van de woningen is geschikt (te maken) voor mensen met een zorgvraag. Maar in deze woningen wonen ook mensen die geen zorgvraag hebben. De komende jaren zijn er meer geschikte woningen voor ouderen nodig: We stelden eind 2025 onze Visie Wonen, Welzijn en Zorg Steenwijkerland vast. Daarin staat onder andere wat er rond wonen en zorg moet gebeuren. Statushouders De huidige wet- en regelgeving (maart 2026) schrijft voor dat vergunninghouders volgens de taakstelling gehuisvest moeten worden en stelt dat gemeenten moeten aangeven hoe zij invulling geven aan die taakstelling. De taakstelling voor statushouders verschilt per moment. Woonwagenbewoners We hebben onderzoek gedaan naar de vraag naar woonwagens en standplaatsen en in 2025 is het woonwagenbeleid vastgesteld. De conclusie was dat er niet genoeg ruimte is op bestaande woonwagenlocaties voor de vraag die we zien. Dat betekent dat er komende jaren nieuwe locaties voor woonwagens nodig zijn. Per locatie gaat het om zes tot acht woonwagens. De vraag komt van woonwagenbewoners die nu op de locaties wonen, maar ook van oud-woonwagenbewoners uit Steenwijkerland die weer terug willen keren (zogenaamde ‘spijtoptanten’).

Het advies uit het onderzoek is om 50-70% koop-woonwagens en 30-50% huur-woonwagens toe te voegen. Zo vergroten we het percentage huur-woonwagens iets, want daar is vraag naar. Nu is zo’n 20% een huur-woonwagen. In het onderzoek staan nog twee adviezen voor ons: 1. Houd een vinger aan de pols, zodat je op tijd weet wanneer er meer of minder vraag naar woonwagenstandplaatsen is. 2. Overleg regelmatig met woonwagenbewoners. Zo pik je op tijd signalen op. WONEN IN STEENWIJKERLAND | VOORJAAR 2026 | ONTWERP | 303 AAN DE SLAG! 1 VRAAG VAN OUDEREN 2023-2030 2030-2040 nultredenwoningen +240 +685 - waarvan sociale huur +75 +205 geclusterd wonen +170 +360 - waarvan sociale huur +85 +180 zorggeschikte woningen +60 +170 - waarvan sociale huur +30 +85 2 3  Schatting van de woonvraag van ouderen. Bron: Visie Wonen, Welzijn en Zorg Steenwijkerland (2025).

OUDEREN EN (URGENTE) AANDACHTSGROEPEN Urgente aandachtsgroepen Steeds meer mensen moeten met urgentie gehuisvest worden. We verwachten dat het mensen zijn met een laag inkomen, omdat het vaak om jongeren gaat. We verwachten geen grote groei of krimp van urgente aandachtsgroepen: mensen met een lichamelijke of zintuiglijke beperking, mensen die psychisch kwetsbaar zijn en dak- en thuislozen. Alleen de groep met een licht verstandelijke beperking groeit iets. De taakstelling voor statushouders verschilt per moment. Hiernaast zie je welke urgente groepen er onder andere nog meer zijn. Deze groepen zoeken vaak een sociale huurwoning. We verwachten dat de aantallen hoger uitvallen dan in deze tabel staat. WONEN IN STEENWIJKERLAND | VOORJAAR 2026 | ONTWERP | 313 AAN DE SLAG! 4 VRAAG VAN URGENTE AANDACHTSGROEPEN SCHATTING PER JAAR uitstromers Beschermd Wonen 8 tot 10* uitstromers jeugdzorg 8 tot 10 uitstromers maatschappelijke opvang 2 tot 4** uitstromers (jeugd)detentie 1 tot 2 medisch urgenten 0 tot 2 mantelzorgers en mantelzorgontvangers 0 tot 1 uitstappende sekswerkers 0 tot 1 TOTAAL 16 TOT 30  Schatting van de woonvraag van urgente aandachtsgroepen. Bron: Visie Wonen, Welzijn en Zorg Steenwijkerland (2025). * De verwachting is dat deze aantallen na 2026 oplopen, mede door afbouw van begeleid wonen in de regio IJssel-Vecht.

** De aantallen te huisvesten mensen vanuit de maatschappelijke opvang kunnen de komende jaren voor Steenwijkerland hoger uitvallen, als uitstroom in gemeente van herkomst het criterium wordt.

OUDEREN EN (URGENTE) AANDACHTSGROEPEN Arbeidsmigranten In 2025 is in arbeidsmarktregio Zwolle onderzoek gedaan naar arbeidsmigranten en hun huisvesting. Onze gemeente is onderdeel van deze regio. Het is niet precies bekend hoeveel arbeidsmigranten er in Steenwijkerland wonen, maar naar schatting waren het in 2023 tussen 200 en 500. In Steenwijkerland, Staphorst, Meppel en Westerveld samen stonden in 2023 905 arbeidsmigranten ingeschreven op een woonadres. Sinds 2010 groeide dat aantal jaarlijks met 7% per jaar. In onze gemeente was de absolute groei het grootst. We weten overigens ook dat veel arbeidsmigranten niet ingeschreven staan. Het werkelijke aantal ligt dus hoger. Als voorbeeld: in Steenwijkerland, Staphorst, Meppel en Westerveld samen is van 1.930 arbeidsmigranten de woonplaats onbekend. Een derde van de arbeidsmigranten in de gehele arbeidsmarktregio blijft maximaal een jaar, vaak gekoppeld aan seizoensarbeid. Van 40% weten we dat zij langer dan vijf jaar of zelfs voor altijd in de regio blijven wonen. Voor arbeidsmigranten die hier maar kort verblijven, hebben we huisvesting nodig in de vorm van bijvoorbeeld groepsgebouwen of woningen in omgebouwde leegstaande panden. Voor de long-stay-groep zijn er juist reguliere woningen nodig. Oekraïners In onze gemeente vangen we zo’n 700 Oekraïners op, van wie meer dan 100 bij particulieren.

De piek van instroom lag in 2022 en 2023. De komende jaren is de instroom waarschijnlijk beperkt(er). We vangen zowel jonge als oudere gezinnen op. Oekraïners hebben tot 4 maart 2027 tijdelijke bescherming en dus recht op opvang in Nederland. De verwachting is dat een deel van de Oekraïners in Nederland wil blijven als deze status verdwijnt. Wat dat precies voor de woonvraag in onze gemeente betekent, is nog onzeker, maar het zorgt wel voor toenemende druk op de huizenmarkt. Naar verwachting heeft dit zowel op de sociale huur als koopmarkt effect. Nieuw Rijksbeleid is van invloed op hoe we met deze groep omgaan. WONEN IN STEENWIJKERLAND | VOORJAAR 2026 | ONTWERP | 323 AAN DE SLAG! 5  Groei van het aantal arbeidsmigranten dat staat ingeschreven bij de gemeente, tussen 2010 en 2023. Bekijk pagina 106 van het woonbehoefteonderzoek voor meer uitleg. 6

3. BOUWEN VOOR ALLE DOELGROEPEN Wat is onze ambitie? We vinden het belangrijk dat iedereen die in onze gemeente wil wonen een even grote kans heeft om hier een passende woning te vinden. We sturen erop dat er voor alle doelgroepen gebouwd wordt, maar we richten ons extra op groepen die op dit moment in de knel zitten. We zorgen daarmee voor meer aanbod voor hen én voor een betere balans op de woningmarkt in onze gemeente. We willen het aanbod voor jongeren en starters op de woningmarkt vergroten. Binnen nieuwbouwprojecten gaan we sturen op een groter aandeel goedkope koop met een vraagprijs tot € 275.000 (prijspeil 2025). Ontwikkelaars staan daarvoor open mits plannen rendabel zijn. We willen daar met hen afspraken over maken. We willen er ook voor zorgen dat die woningen in de toekomst betaalbaar blijven. Er moet ook meer sociale huur voor starters (waaronder jongeren) gebouwd worden. Een deel van hen zal de voorkeur hebben voor goedkope koop en een deel voor sociale huur. We zien jongeren en starters als belangrijke groep om te zorgen voor gemixte buurten. We zetten voor deze doelgroepen in op een mix van (kleine) grondgebonden woningen en appartementen. We zien graag dat ouderen vaker de stap zetten van een relatief grote naar een kleinere woning. Denk aan wonen in een hofje of op een compacte kavel.

Zo zorgen we voor doorstroming en spelen we (vaak betaalbare) bestaande woningen voor bijvoorbeeld koop-starters vrij. We moeten daarvoor wel locaties vinden die passen bij wat ouderen zoeken, in dorpskernen of dicht bij voorzieningen. Het lastige is dat de ruimte vaak beperkt is, helemaal als je gelijkvloerse woningen met een tuintje wilt bouwen. Zo’n woning wordt dan ook meteen duurder. Toch denken we dat er meer mogelijk is dan nu gebeurt. Als nieuwbouw voor ouderen lastig blijkt, voegen we wel meer starterswoningen toe, zodat we het gebrek aan doorstroming compenseren met nieuwbouw. Bouwen voor gezinnen doen we vooral aan de rand van kernen of op uitbreidingslocaties. Daar is vaker de ruimte voorhanden die zij zoeken. We vinden het belangrijk om voor gezinnen te blijven bouwen, omdat zij onze kernen vitaal houden en van allerlei voorzieningen gebruikmaken. Er moet genoeg aanbod aan kavels voor gezinnen blijven. We willen ook slaagkansen van aandachtsgroepen en ouderen met een (toekomstige) zorgvraag vergroten. We blijven daarover afspraken maken met de corporaties, bijvoorbeeld over hoeveel woningen beschikbaar zijn voor groepen met urgentie of over het bouwen van geclusterde woonvormen voor ouderen die afhankelijker worden van zorg. We willen dat zij ook betaalbaar kunnen wonen.

Daarnaast hebben we in 2025 beleid gemaakt voor het plaatsen van premantelzorg-woningen, met het oog op de vergrijzing. Hoe de vraag er per groep uitziet, verschilt per kern. In hoofdstuk 4 lees je wat we doen om de vraag te bedienen. WONEN IN STEENWIJKERLAND | VOORJAAR 2026 | ONTWERP | 333 AAN DE SLAG! Gemeentelijk WMO-beleid

4. BETAALBAAR EN BESCHIKBAAR In het kort: wat zegt het woonbehoefteonderzoek? De betaalbaarheid van wonen staat ook in onze gemeente onder druk. Er is veel vraag en te weinig aanbod. Die vraag is deels meetbaar, zoals van huishoudens die ingeschreven staan bij de corporaties of van starters en doorstromers die actief op zoek zijn, bijvoorbeeld bij makelaars. Maar het gaat ook om een verborgen vraag door thuiswonende jongeren die uit huis willen, maar niks kunnen vinden. Het Rijk wil dat 30% van alle nieuwbouw in gemeenten in de sociale huur terechtkomt. Daarnaast moet twee derde van alle nieuwbouw betaalbaar zijn. Dat betekent: sociale huur, middenhuur en betaalbare koop tot € 405.000 (landelijke grens, prijspeil 2025). Rechts zie je dat opgeteld 73% van ons nieuwbouwprogramma betaalbaar is (donkerblauwe percentages). We merken dat lang niet iedereen in Steenwijkerland een koophuis van € 405.000 als ‘betaalbaar’ ervaart. Daarom moet er ook goedkope koop toegevoegd worden, met een prijs tot € 275.000 (prijspeil 2025). Zo kunnen starters of jonge stellen ook een nieuwbouwwoning kopen. Door de stijgende vraag zijn er ook minder huizen beschikbaar om te kopen of te huren. Zo zoeken meer mensen een huurwoning van een corporatie. Op de koopmarkt is ook nog steeds sprake van krapte. Vooral betaalbare woningen worden snel en boven de vraagprijs verkocht.