Programmabegroting 2024-2027 gemeente Steenwijkerland

Minder leveranciers betekent meer afhankelijkheid van enkele en als zij niet doorontwikkelen staan wij als afnemer(s) stil (gaan we niet mee met de ontwikkelingen). Dit probleem vraagt om verkenning van mogelijke oplossingen. Dit is een actie voor de komende periode. We informeren u indien meer helderheid is over eventuele (financiële) consequenties daarvan. Samenleving tevreden ... over onze dienstverlening, over hoe we integraal samenwerken en over onze gastvrijheid. Dienstverlening Inwoners en ondernemers komen op diverse momenten in contact met ons. Wij vinden het belangrijk dat dit contact dan prettig verloopt. In welke vorm dit contact dan ook plaatsvindt: digitaal, telefonisch, schriftelijk of in levenden lijve. Aan onze inwoners en ondernemers vragen we hoe zij onze dienstverlening ervaren. Bijvoorbeeld via enquêtes in de KlantContactMonitor (KCM). We gebruiken uitkomsten van de enq uêtes om onze dienstverlening te optimaliseren. Zo kunnen inwoners nu ook een afspraak maken indien zij (ver)bouwplannen hebben. Daarnaast gebruiken we de uitkomsten van de enquêtes, de analysetool voor onze website (SiteImprove) en het Testpanel om onze brieven en online informatie te verbeteren. Gebruiksgemak, duidelijke taal en toegankelijkheid staan daarbij centraal. In 2024 zetten we extra in op het vereenvoudigen van teksten door uitvoering van het project Duidelijke Taal.

Verduurzaming bedrijfsvoering Als overheid stimuleren wij duurzaamheid bij onze inwoners en bedrijven. Op het gebied van onze bedrijfsvoering hebben wij natuurlijk een voorbeeldfunctie. In het Klimaat - en duurzaamheidsplan wordt hier daarom ook specifiek aandacht aan besteed. In 2023 b rachten we de CO2 -uitstoot van onze organisatie in kaart met de CO2 - prestatieladder. We verwachten begin 2024 onze certificering daarvoor te behalen. Daarmee is in beeld waar de meeste uitstoot in onze bedrijfsvoering zit. Op basis hiervan gaan we gestruct ureerd maatregelen treffen om de uitstoot te beperken richting klimaatneutraal. De gemeente heeft ook een voorbeeldfunctie op het gebied van Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen (MVOI). Steenwijkerland heeft op 24 november 2022 het manife st MVOI ondertekend. Om hier verder invulling aan te geven stellen we een actieplan MVOI op en borgen dit in het gemeentelijk inkoop - en aanbestedingsbeleid. Medewerkers tevreden … over de positieve werksfeer, een fijne werkomgeving, de ruimte voor ontwikkeling en over een goede werkgever. Huisvesting Het toegezegde plan van aanpak huisvesting leggen wij eind 2023 aan u voor ter besluitvorming.

Het verduurzamen van het gebouw en de veelgehoorde wens van medewerkers – via onder andere het 110 medewerkersonderzoek – om de werkplekinrichting/het gebouw toekomstbestendig te maken zijn de aanleiding. Net als het zijn en blijven van aantrekkelijk werkgever in deze arbeidsmarkt. De gemeente wil het voorbeeld zijn op het gebied van duurzaamheid. Ook als het gaat om het gemeentehuis. In het plan van aanpak krijgt duurzaamheid daarom een belangrijke plek. Het huidige kantoorconcept in het gemeentehuis is niet meer geschikt om werkruimte te bieden die past bij het type werkzaamheden. Door modernisering van de huisvestin g en het realiseren van activiteit gerichte werkplekken werken mensen in een omgeving waar ze blij van worden, die vitaliteitverhogend (arbo) is en die bij de werkzaamheden past. Bij het Atrium en Raadszaal is (wordt) deze slag al gemaakt. Nu de rest van het gebouw nog. Eigenaarschap Medewerkers voelen zich betrokken en verantwoordelijk. Daar zit de kracht van de organisatie. Een thema dat voor alle overheden enorm van belang is, is eigenaarschap. Hoe koppelen we de krachten van onze organisatie aan dat thema. Een koplopersgroep gaat hiermee in 2024 (verder) aan de slag. Daarnaast zetten we het opdrachtgever- en opdrachtnemerschap en bijbehorende overlegstructuren goed neer.

Vitaliteit en de duurzaam inzetbare medewerker In 2024 kunnen medewerkers van star t met activiteiten om hun vitaliteit, werkvermogen en inzetbaarheid te vergroten op basis van een implementatieplan dat eind 2023 wordt vastgesteld. Personele gegevens Vanaf nu voorzien we u via de paragraaf bedrijfsvoering van informatie op het gebied v an onze medewerkers. Formatie/bezetting Het percentage bezetting ligt per 30 -6-2023 op 92%. Dit percentage geeft weer in welke mate de beschikbare formatie is ingevuld met eigen medewerkers We zijn er in de eerste helft van 2023 in geslaagd meer me dewerkers uit de arbeidsmarkt aan te trekken dan er zijn uitgestroomd. De formatiestijging ten opzichte van 2022 (van 407 fte per 31 -12-2022 naar 420 fte per 1 -1-2023) vloeit voort uit de vastgestelde begroting 2023. Dit is voor een deel tijdelijke formatieruimte , b ijvoorbeeld voor projecten of programma's. Deze openstaande formatieruimte wordt deels ingevuld door inhuur van externe medewerkers.

Het Formatie / bezetting Periode 2021 2022 2023 Q2 Peildatum 31-12-2021 31-12-2022 30-6-2023 Aantal medewerkers 419 432 441 Bezetting (aantal mdw in fte) 371,6 378,8 388,3 Formatie (begroting in fte) 391,8 407,5 422,2 Formatieruimte (fte) 20,1 28,7 33,8 Percentage bezetting tov formatie 94,9% 93,0% 92,0% Aantal stagiaires 19 25 12 Aantal medewerkers inhuur 62 78 66 Totaal aantal mededwerkers inclusief inhuur 481 510 507 fte = full time medewerker 111 totaal aantal medewerkers in dienst is in Q2 gestegen ten opzichte van 31-12-2023 (van 432 naar 441) passend binnen de begrote formatie. Inhuur De kosten voor inhuur in het eerste kwartaal van 2023 lagen op 13,1% van de totale loonkosten (2022: 12,3%). Dat percentage ligt op een iets lager niveau dan de gemiddelde inhuur voor vergelijkbar e gemeenten (17,6% in 2022). Met name de inhuur voor projecten en programma's is toegenomen ten opzicht van voorgaande jaren. Arbeidsmarkt In-, door-, uitstroom 2021 2022 2023 jan-jun instroom (aantal nieuwe mdw) 47 54 40 doorstroom (intern andere functie) 6 7 6 uitstroom (aantal mdw uit dienst) 37 40 31 % uitstroom 9% 9% 7% Aantal vacatures* 50 48 lopend 8 ingevuld 29 niet ingevuld 11 *detail gegevens beschikbaar vanaf maart 2022 i.v.m. nieuw systeem De arbeidsmarkt is in beweging, maar de instroom en uitstroom zijn bij ons in evenwicht.

De eerste helft van 2023 zien we zowel meer instroom als meer uitstroom dan de voorgaande jaren. Door de gunstige arbeidsmarkt vertrekken medewerkers, maar lukt ook nog steeds om nieuwe medewerkers te vinden. Het kost wel meer moeite. Er zijn soms meerdere wervingsrondes nodig voor het invullen van een vacature. Vacatures op gebied van o.a. verkeer, ruimtelijke ontwikkeling en juridische functies zijn het moeilijkst te vervullen.

112 In 2024 vervolgen we onze inspanningen op arbeidsmarktcommunicatie om de juiste medewerkers aan te kunnen trekken. Bij omliggende gemeenten en ook landelijk is een vergelijkbaar beeld te zien. De verwachting is dat de arbeidsmarkt in 2024 in beweging zal blijven. Aantrekkelijk werkgeverschap is het sleutelwoord. Dat begint met het zorgen voor een goede start voor onze nieuwe collega’s. Daarnaast is het behoud van medewerkers van belang. Dit doen we bijvoorbeeld door in te zetten op de hele loo pbaan van de medewerker bij Steenwijkerland. Specifiek is er in 2024 aandacht voor jong Steenwijkerland met een eigen platform en daarnaast de start van nieuwe trainees via de Talentenregio waar wij deel van uitmaken. Ontwikkeling ziekteverzuim Het verzuim steeg de afgelopen jaren De oorzaak was een stijging van het langdurig verzuim plus in de coronajaren een hoger kort verzuim. In 2023 zien we het verzuim weer dalen. De doelstelling voor 2024 is het voorzetten van deze dalende lijn. Dit doen we door in te zetten op preventie en actieve begeleiding bij verzuim. Verzuim 2021 2022 2023 t/m Q2 Ziekteverzuim* 6,3% 6,4% 5,5% aantal zieke medewerkers (gem dagelijks) 26 28 24 exclusief zwangerschaps-en bevallingsverlof

113 4.6. Paragraaf Verbonden partijen Inleiding Verbonden partijen zijn privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisaties waarin de gemeente een bestuurlijk en financieel belang heeft. Bestuurlijk belang houdt in dat de gemeente een zetel in het bestuur heeft of stemrecht heeft bij de vergaderingen. Met financieel belang wordt bedoeld dat de gemeente financiële middelen in het bedrijf heeft geïnvesteerd, c.q. gestoken. Als het bedrijf failliet gaat, is de kans groot dat de gemeente de beschikbare financiële middelen kwijt is. Ook bij problemen bij de verbonden partij kan de gemeente aansprakelijk worden gesteld en kunnen kosten verhaald worden op de gemeente. Een partij die ieder jaar een subsidie krijgt, waar geen tegenprestatie tegenover staat is geen verbonden partij. In de ‘Nota Verbonden Partije n’ zijn regels vermeld voor het aangaan van diverse nieuwe samenwerkingen. Het proces van deelnemingen is een dynamisch gebeuren. Daarom treft u net als vorig jaar weer een aantal wijzigingen, c.q. aanvullingen aan die passen binnen de huidige kaders van de ‘Nota Verbonden Partijen’. Visie en beleid ten aanzien van verbonden partijen Wij streven ernaar om het bestuurlijk en financieel belang te houden in die organisaties die een bijdrage leveren aan het openbaar belang en waarvan de activiteiten aansluiten bij het beleid zoals dat door de gemeente wordt gevoerd.

Beleidswijzigingen voor specifieke verbonden partijen worden voor zover nodig of wenselijk afzonderlijk aan de raad voorgelegd. Verbonden partijen waarin de gemeente Steenwijkerland deelneemt De verbonden partijen van de gemeente Steenwijkerland bestaan uit de gemeenschappelijke regelingen, stichtingen en publiekrechtelijke rechtspersonen. Voornemens tot het aangaan van nieuwe bestuurlijke participaties Op dit moment zijn er geen voornemens bekend tot het aangaan van nieuwe bestuurlijke participaties. Voornemens tot het beëindigen van bestaande participaties Verwacht wordt dat de gemeente op korte termijn geen participaties met uitzondering van Publiek Belang Elektriciteitsproductie B.V. en CSV Amsterdam B.V. gaat beëindigen: - Het doel is dat Publiek Belang Elektriciteitsproductie B.V. nog in 2023 wordt opgeheven. De resterende liquide middelen worden dan aan de aandeelhouders uitgekeerd naar rato van hun aandelenbelang. - CSV Amsterdam B.V. zal na afwikkeling van de bezwaar - en eventuele gerechtelijke procedure of eventuele voortijdige beëindiging van deze procedure (bijvoorbeeld door een mogelijk compromis tussen de Belastingdienst en CSV of een besluit van de Aandeelhouderscommissie de procedure n iet verder voort te zetten) zal de vennootschap kunnen worden opgeheven.

De resterende liquide middelen worden dan aan de aandeelhouders uitgekeerd naar rato van hun aandelenvermogen. Wijzigingen bestaande participaties Op dit moment zijn er geen wijzigingen in bestaande participaties bekend. Risico’s Bij het deelnemen in een verbonden partij kan de gemeente risico’s lopen. Te denken valt onder andere aan: - de hoogte van de dividenduitkering; - aansprakelijkstelling bij faillissement; 114 - verplichte hogere bijdragen bij exploitatietekorten bij gemeenschappelijke regelingen. Beheersmaatregelen Om de risico’s te beperken zijn de volgende maatregelen getroffen: - de gemeenschappelijke regelingen moeten jaarlijks vóór 15 april hun ontwerpbegroting en voorlopige jaarrekening naar de gemeenteraden zenden; - bij de rechtspersonen (onder andere nutsbedrijven) heeft de gemeente, via de portefeuillehouder inspraak bij de behandeling tijdens de aandeelhoudersvergaderingen. Bij de verschillende programma’s worden de specif ieke risico’s van de verbonden partijen vermeld. Verder treft u in bijlage 8 het overzicht aan van de verbonden partijen. Resumé Hieronder treft u een beknopt overzicht aan van dividenduitkeringen, rente-inkomsten en verschuldigde bijdragen aan gemeenschappelijke regelingen.

115

116 4.7. Paragraaf Grondbeleid en ontwikkelingsinvesteringen Algemeen In de ‘Paragraaf Grondbeleid en ontwikkelingsinvesteringen’ wordt ingegaan op de vermogenspositie van het grondbedrijf op basis van geactualiseerde exploitatieopzetten van de diverse complexen. Tevens zijn de diverse risico’s, waar het grondbedrijf mee te maken heeft, beschreven. De resultaten van 2022 zijn verwerkt in de jaarrekening en hebben hun weerslag gehad op de grondexploitaties. Op basis van de bijgestelde grondexploitaties is de vermogenspositie van het grondbedrijf in beeld gebracht. Uitgangspunten De begroting 2024 -2027 is gebaseerd op: - Het huidige grondbeleid - De woonagenda 2022-2026 - De prestatieafspraken Steenwijkerland 2023-2027 Nieuwe ontwikkelingen Er zijn een aantal ontwikkelingen die ook de grondexploitatieprojecten raken namelijk: Het project Kornputkwartier - Steenwijk welke met name risico’s kent ten aanzien van bodemverontreiniging (verhoogde PFAS waarden) en mogelijke herprogrammering fase 4 als gevolg van een gewijzigde markt. Daarnaast is Noordermaten (Blokzijl) fase 4 toegevoegd aan de grondexploitatie overzicht. De nieuwe woonwijk vormt een vervolg op fase 1, 2 en 3 van de bestaande woonwijk Noordermaten. Fase 4 is inmiddels in voorbereiding en is er (per 1-1-2023) een grondexploitatie opgesteld die op 4 april 2023 door de raad is vastgesteld.

In fase 4 zullen 80 kavels gerealiseerd worden. Parameters Jaarlijks worden de parameters kosten - en opbrengstenstijging ten behoeve van de Meerjarenbegroting Grondexploitaties (MBG) opnieuw vastgesteld. In de ‘MBG 2023 e.v.’ zijn de parameters voor de komende begrotingsperiode niet gewijzigd ten opzichte van de jaarrekening. Er wordt een opbrengstenstijging van 1,5% gehanteerd, op basis van de ontwikkeling van de Consumentenprijsindex (CPI). Er wordt een kostenstijging van 3,5% in 2023 en 3% in 2024 gehanteerd, op basis van de ontwikkeling van de Grond -, Weg- en Waterbouwindex (GWW-index). Het rentepercentage dat wordt doorberekend aan de grondexploitaties bedraagt 0,75% op basis van de in de BBV verplicht voorgeschreven renteberekening. Stikstof Op 29 mei 2019 heeft de Raad van State uitspraak gedaan over het Programma Aanpak Stikstof (PAS). Bepaald is dat het PAS in strijd is met Europese richtlijnen voor natuurbescherming. Hiermee is het gebruik van het instrument als basis voor toestemming voor bouwprojecten niet meer toegestaan. Inmiddels is er meer duidelijk over de gevolgen van de uitspraak. Bouwprojecten zijn mogelijk als de depositie van stikstof op (bijna) overbelaste delen van Natura 2000-gebieden gelijk blijft of afneemt.

Per medio 2023 verleent de provincie nog steeds geen vergunning voor het opkopen van bestaande stikstofrechten om daarmee nieuwe ontwikkelingen mogelijk te maken. Daarnaast heeft het kabinet nieuw beleid bekendgemaakt, waarin aangegeven wordt dat de stikstofuitstoot fors moet worden teruggedrongen. In opdracht van het Rijk dienen de provincie een plan op te stellen hoe de beperking van de stikstofuitstoot gerealiseerd gaat worden. Medio 2023 heeft de provincie Overij ssel haar plan ingediend. 117 Grondbeleid Het grondbeleid van de gemeente Steenwijkerland is verwoord in de ‘Nota Grondbeleid 2020 -2024’. Deze nota is op 17 december 2019 vastgesteld door de gemeenteraad. Het grondbeleid is voor een periode van 4 jaar vastgesteld. Conform deze nota voert de gemeen te Steenwijkerland de komende jaren een faciliterend grondbeleid, tenzij vanwege volkshuisvestings- en economische redenen actief grondbeleid gewenst is. Voor verdere inhoud van het grondbeleid wordt verwezen naar de ‘Nota Grondbeleid 2020-2024’. Woningbouw De ‘Woonagenda 2022 -2026’ is per 25 januari 2022 vastgesteld door de raad. In de woonagenda staat verwoord waar voor wat betreft wonen, als gemeente op in wordt gezet. Met 33 concrete acties wordt voorzien in de woonbehoefte van de inwoners van Steenwijkerland met een passende woning voor iedereen.

De woonagenda West-Overijssel 2021-2025 en de woonagenda Steenwijkerland 2022 -2026 vormen het kader voor de verwachte woningbehoefte in Steenwijkerland. Hierbij wordt uitgegaan van een lokale woonbehoefte tot 2030 van ca. 1.735 woningen. Het aanbod van won ingen binnen de gemeente Steenwijkerland komt enerzijds tot stand vanuit de gemeentelijke grondexploitaties en anderzijds vanuit projecten waar de grondexploitatie niet actief wordt gevoerd door de gemeente. De gemeente heeft in die projecten enkel een faciliterende rol (bijvoorbeeld Eeserwold, Tuk/Bergstein, Betap Crilux). Ook woningsplitsing en/of transformatie van gebouwen kan leiden tot een toename van het woningaanbod. De verwachting per 1 -1-2023 is dat vanuit de gemeentelijke grondexploitaties de g ronden onder 205 te realiseren woningen worden uitgegeven. Meer dan de helft daarvan bevindt zich in het project Kornputkwartier in Steenwijk. In totaal komt dat neer op een jaarlijks gemiddelde uitgifte van grond onder ruim 20 te realiseren woningen in de periode tot en met 2032. Tegelijkertijd zien we dat de verwachting is dat het merendeel (129 woningen) van de gronduitgifte in de jaren 2023 t/m 2027 plaats zal vinden. De gronden onder de 205 te realiseren woningen zijn als volgt verdeeld naar woningtype: Bedrijven De prognose van de uitbreidingsvraag is gewijzigd o.b.v.

de Programm eringsafspraken Regionale Bedrijventerreinen West Overijssel 2023 -2026 d.d. 1 april 2023. De verwachting was dat in deze behoefte kon worden voorzien vanuit de bestaande b edrijventerreinen; met name door voldoende aanbod op bedrijventerrein Eeserwold. De afgelopen jaren is de uitgifte echter snel gegaan. Het resterende aanbod vanuit de gemeentelijke grondexploitaties (exclusief Eeserwold) bedraagt per 1-1-2023 circa 4,3 hectare. In de raadsvergadering van 19 september 2023 heeft de raad een besluit genomen om het bedrijventerrein Schaarkampen-Zuid uit te breiden en hiervoor een voorbereidingskrediet beschikbaar te stellen. Een exploitatie opzet hiervoor zal nog aan de raad worden aangeboden. Te realiseren woningen Aantal Percentage Sociaal 62 30% Rijwoning 21 10% 2^1-kap 34 17% Vrijstaand 88 43% Totaal 205 100% 118 Resultaten grondexploitaties In onderstaande tabel zijn de geprognosticeerde resultaten weergegeven van de grondexploitaties voor woningbouw en bedrijventerreinen. In de tabel worden zowel de startwaarde als eindwaarde weergegev en. De eindwaarde komt tot stand door alle resultaten die in de toekomst worden behaald bij elkaar op te tellen.

Door alle resultaten die in de toekomst worden behaald, terug te rekenen naar vandaag de dag (netto contante waarde) en al deze netto contante waardes vervolgens bij elkaar op te tellen ontstaat het totale resultaat op startwaarde voor het grondbedrijf. Het verwachte resultaat op startwaarde per 1 januari 2023 van alle grondexploitaties woningbouw en bedrijventerreinen bedraagt circa € 3,7 miljoen voordelig. In onderstaande tabel is de winstverwachting voor de komende begrotingsperiode 2023-2027 weergegeven. In totaal wordt er voor de komende periode circa € 2,8 miljoen aan winst verwacht tot en met 2027. Risico’s Het risicoprofiel van het gemeentelijke grondbedrijf (lees: alle grondexploitaties) wordt jaarlijks bepaald op basis van de RISMAN -methode. Hierin wordt ingegaan op algemene risico’s en projectspecifieke risico’s. Van de projectspecifieke risico’s wordt vervolgens aangegeven of deze kwantitatief of kwalitatief van aard zijn. De beide soorten risico’s worden omgezet in een bedrag voor de hoogte van het risico per project. Uitgangspunt is dat de kans dat alle onderkende risico’s zich op exact hetzelfde moment zullen voordoen 75% is (met een bandbreedte van 105%). Dit percentage is overeenkomend richtlijnen die worden gehanteerd door de Vereniging van Grondbedrijven (70-80%).

Dit leidt vervolgens tot de risicobepaling in de vorm van één risicobedrag, oftewel het risicoprofiel. In de tabel hieronder is een overzicht te zien van de risicobepaling. Het actuele risicoprofiel van het grondbedrijf bedraagt circa € 2,9 miljoen. Resultaten grondexploitaties Boekwaarde 1-jan-2022 Woningbouw onderhanden 5.794 - 2.920 - 2.507 Industrieterreinen onderhanden - 1.364 - 1.283 - 1.216 Totaal 4.430 - 4.203 - 3.723 bedragen x € 1.000 Verwacht saldo (- = positief; + = negatief) Eindwaarde Startwaarde Meerjarige winstprognose Grondexploitatie Begroting 2023 Begroting 2024 MJR 2025 MJR 2026 MJR 2027 Woningbouw 467 394 468 174 180 Bedrijventerreinen 922 127 43 76 - Verwachte prognose grondexploitatie 1.389 520 510 250 180 bedragen x € 1.000 119 Het risicoprofiel van het grondbedrijf wordt tezamen met overige risico’s, afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit in de ‘Algemene Reserve vaste buffer’. Risico's grondexploitatie Risicobepaling Woningbouw 3.468 Industrieterreinen 226 Totaal 3.694 bedragen x € 1.000 120 5. Raadsbesluit Steenwijk, Nummer: 2023/ Onderwerp: Programmabegroting 2024-2027 De raad van de gemeente Steenwijkerland; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van d.d. 10 oktober 2023, nummer 2023/ ; b e s l u i t : Wij stellen u voor de volgende besluiten te nemen: 1. De bestuursprogramma’s vast te stellen zoals opgenomen in hoofdstuk 2.

2. De tarieven voor gemeentelijke belastingen en rechten vast te stellen overeenkomstig onderstaande voorstellen: a. de onroerende-zaakbelastingen in 2024 te verhogen met 2,4% ten opzichte van 2023; b. de afvalstoffenheffing in 2024 met 1,7% te verhogen ten opzichte van 2023 en het dekkingspercentage voor 2024 te bepalen op 74,7%; c. de rioolheffing in 2024 met 2,4% verhogen ten opzichte van 2023 en het dekkingspercentage voor 2024 te bepalen op 78,6%; d. de lijkbezorgingsrechten in 2024 met 2,4% te verhogen ten opzichte van 2023 en het dekkingspercentage voor 2024 te bepalen op 72,6%. 3. Een krediet van € 32.985.920 beschikbaar te stellen voor het bestedingsplan 2024 -2027 zoals opgenomen in hoofdstuk 3.5. 4. Een krediet van € 1.516.133 beschikbaar te stellen voor het uitvoeringsplan riolering 2 024 zoals opgenomen in paragraaf 4.1.8. 5. Een krediet van € 627.500 beschikbaar te stellen voor de in bijlage 1 vermelde vervangingsinvesteringen in 2024. 6. Op basis van de ‘Meerjaren Begroting Grondexploitaties 2023 e.v.’: a. de grondexploitaties voor woningbouwprojecten en bedrijventerreinen die onderhanden zijn gewijzigd vast te stellen; b.

het college te machtigen, indien de markt- en economische omstandigheden daartoe aanleiding geven, tegen andere grondprijzen te verkopen dan op genomen in de desbetreffende grondexploitaties onder de voorwaarde van een blijvend minimaal sluitende grondexploitatie. 7. Een bedrag van € 1.155.000 te storten in de ‘Algemene reserve vaste buffer’ en dit bedrag ten laste te brengen van het begrotingssaldo 2024. 8. In zowel 2024 als 2025 een bedrag van € 2.000.000 te storten in de ‘Algemene reserve vrij besteedbaar’ en deze bedragen te laste te brengen van de begrotingssaldi voor 2024 en 2025. 9. Het audit-programma (jaarschijf 2024) vast te stellen zoals opgenomen in bijlage 3. 121 Bijlage 1. Vervangingsinvesteringen

122 Bijlage 2. Resultaat programmabegroting per taakveld

123

124

125

126 Bijlage 3. Audit-programma, jaarschijf 2024 In deze bijlage staan de processen die in 202 4 onderzocht gaan worden. Door het vaststellen van deze programmabegroting door de gemeenteraad wordt de onderzoeksopdracht voor 202 4 bekrachtigd. WETTELIJKE VEREISTEN Proces Invalshoek Doelstellingen ENSIA Beheersing In beeld brengen of de informatieveiligheid conform regelgeving wordt uitgevoerd. SISA Financiële Beoordeling van de besteding van de specifieke beheersing uitkeringen van het Rijk. WPG Beheersing In beeld brengen of er wordt voldaan aan de wet politiegegevens FISCALE WET- EN REGELGEVING Proces Invalshoek Doelstellingen BTW Financiële In beeld brengen of de regelgeving rond BTW Beheersing conform wordt uitgevoerd. Vennootschapsbelasting Financiële In beeld brengen of de regelgeving rond vennootschaps- beheersing belasting conform wordt uitgevoerd. Registratieplicht Beheersing In beeld brengen of de regelgeving rond de registratieplicht uitzendbureaus uitzendbureaus conform wordt uitgevoerd. Wet DBA (ZZP-ers) Beheersing In beeld brengen of de regelgeving rond de Wet DBA conform wordt uitgevoerd. SAMENLOOP ACCOUNTANTSCONTROLE Proces Invalshoek Doelstellingen Begrotingsrechtmatigheid Financiële In beeld brengen van de werking van het huidige beheersing planning- en control instrumentarium. Vaststellen dat de uitgaven passen binnen de geautoriseerde begroting.

Inkopen (incl. betalingsverkeer Financiële In beeld brengen van de werking van de en prestatielevering) beheersing geldende beheersingsmaatregelen. Vaststellen dat de uitvoering plaatsvindt conform geldende wet- en regelgeving. Aanbestedingen Financiële In beeld brengen of aanbestedingsprocedures beheersing worden uitgevoerd conform de geldende interne en externe beheersingsmaatregelen. Controleren of (indien vereist) een aanbestedingsprocedure (juist) wordt gevolgd. Investeringen en Financiële Vaststellen dat investeringen en activering plaatsvinden o.b.v. kapitaalgoederen beheersing de van toepassing zijnde verordening. Vaststellen dat de activa passen binnen de geautoriseerde begroting. Personeel en salarisadmini- Financiële In beeld brengen van de werking van de 127 stratie/WKR/WNT beheersing geldende beheersingsmaatregelen. Vaststellen dat de uitvoering plaatsvindt conform geldende wet- en regelgeving. Belastingen en heffingen Financiële In beeld brengen van de werking van de beheersing geldende beheersingsmaatregelen (volledigheid van de opbrengst/jaarlijkse herwaardering). Vaststellen dat de uitvoering plaatsvindt conform geldende wet- en regelgeving. Uitkeringen en inkomens- Financiële In beeld brengen van de werking van de overdrachten (incl. participatie) beheersing geldende beheersingsmaatregelen.

Vaststellen dat de uitvoering plaatsvindt conform geldende wet- en regelgeving. WMO Financiële In beeld brengen van de werking van de beheersing geldende beheersingsmaatregelen. Vaststellen dat voorzieningen worden verleend conform de in de verordening gestelde voorwaarden. Jeugdzorg Financiële In beeld brengen van de werking van de beheersing geldende beheersingsmaatregelen. Vaststellen dat voorzieningen worden verleend conform de in de verordening gestelde voorwaarden. Grondbedrijf Financiële In beeld brengen van de werking van de beheersing geldende beheersingsmaatregelen. Vaststellen dat de uitvoering plaatsvindt conform geldende wet- en regelgeving. Omgevingsvergunning Financiële In beeld brengen van de werking van de beheersing geldende beheersingsmaatregelen. Vaststellen dat de uitvoering plaatsvindt conform geldende wet- en regelgeving. Subsidieverstrekking Financiële In beeld brengen van de werking van de beheersing geldende beheersingsmaatregelen. Vaststellen dat subsidie is verleend conform de in de subsidieverordening gestelde voorwaarden. Subsidiebaten Financiële In beeld brengen van de werking van de beheersing geldende beheersingsmaatregelen. Vaststellen dat de uitvoering plaatsvindt conform geldende wet- en regelgeving. Leges burgerzaken Financiële In beeld brengen van de werking van de beheersing geldende beheersingsmaatregelen.

Vaststellen dat de uitvoering plaatsvindt conform geldende wet- en regelgeving. Opbrengsten huren en pachten Financiële In beeld brengen van de werking van de beheersing geldende beheersingsmaatregelen. Vaststellen dat de uitvoering plaatsvindt conform geldende wet- en regelgeving. Leerlingenvervoer Financiële In beeld brengen van de werking van de 128 beheersing geldende beheersingsmaatregelen. Vaststellen dat de uitvoering plaatsvindt conform geldende wet- en regelgeving. Treasury Financiële In beeld brengen van de werking van de beheersing geldende beheersingsmaatregelen. Vaststellen dat de uitvoering plaatsvindt conform geldende wet- en regelgeving. APV/Leges Financiële In beeld brengen van de werking van de beheersing geldende beheersingsmaatregelen. Vaststellen dat de uitvoering plaatsvindt conform geldende wet- en regelgeving. Afsluitproces inclusief Financiële In beeld brengen van de werking van de memoriaalboekingen beheersing geldende beheersingsmaatregelen. Vaststellen dat de uitvoering plaatsvindt conform geldende wet- en regelgeving. Mutaties en Reserves Financiële In beeld brengen van de werking van de beheersing geldende beheersingsmaatregelen. Vaststellen dat de uitvoering plaatsvindt conform geldende wet- en regelgeving. Begraven Financiële Vaststellen dat de uitvoering plaatsvindt conform beheersing geldende wet- en regelgeving.

Woonschepen Financiële Vaststellen dat de uitvoering plaatsvindt conform beheersing geldende wet- en regelgeving. EIGEN VOORDRACHT Proces Invalshoek Doelstellingen Nader te bepalen Doelmatigheid Toets op doelmatigheid. Proces jaarlijks te proces te selecteren (afhankelijk van actualiteit). Voor 2024 de aanschaf van voertuigen bij de buitendienst. 129 Bijlage 4. Verloop reserves en voorzieningen

130 Bijlage 5. Incidentele baten en lasten per programma

131

132

133

134

135

136 Bijlage 6. Structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves per programma De bedragen die staan vermeld bij het programma Werk aan de winkel hebben betrekking op de geprognotiseerde winstverwachting van de grondexploitaties.

137 Bijlage 7. Verbonden partijen De verbonden partijen in deze bijlage zijn onderverdeeld naar de volgende categorieën: - vennootschappen en coöperaties; - stichtingen en verenigingen; - gemeenschappelijke regelingen. We hebben momenteel geen relaties met verbonden partijen die vallen in de 4 e categorie, de ‘overige verbonden partijen’. Als beleidslijn voor de raming van het dividend wordt het werkelijk ontvangen dividend over het voorgaande jaar gehanteerd, tenzij het bestuur van de verbonden partij andere besluiten over het te voeren dividendbeleid heeft genomen. Verder is geprobeerd vo oruit te kijken tot en met het komende begrotingsjaar. Een aantal verbonden partijen heeft deze gegevens niet verstrekt. De bedragen in de tabellen zijn afkomstig uit de jaarrekeningen van de verschillende verbonden partijen. Vennootschappen en coöperaties Activiteiten De kerntaak van de BNG is om tegen lage tarieven te voorzien in kredietverlening aan decentrale overheden en in kredietverlening onder garantie van overheden. Inhoudelijk belang Het is een publiek belang dat de gemeente op een zo goedkoop mogelijke manier kan lenen om de rentekosten zo laag mogelijk te houden. Ook zijn de financiële zekerheden en stabiliteit van maatschappelijk belang.

Bestuursprogramma Financiën en dienstverlening Deelnemende partijen Nederlandse overheden (50% Rijk en 50% gemeenten, provincies en water- schappen).

138 Ontwikkelingen De concurrentie op de langlopende kredietverlening is toegenomen. Verder wordt opgemerkt dat de kredietbehoefte bij gemeenten lager is dan verwacht door een hoge mate van liquiditeit en vertraging bij de uitvoering van investeringen. Gegeven de afhankelijk heid van marktomstandigheden is een betrouwbare prognose over de financiële transacties niet te geven. Toekomstige marktwaardeveranderingen en de ontwikkeling van de bijzondere waardeverminderingen zijn per definitie onzeker. De bank acht het daarom niet v erantwoord om nu al een uitspraak te doen over de te verwachten nettowinst over 2023. Het uitkeringspercentage van de nettowinst bedraagt de komende jaren weer 50%. Risico’s Het financieel risico is beperkt tot de deelname aandelenkapitaal. Financiers hebben vertrouwen in de bank dat het risico van kredietverlening aan de BNG bank beperkt is, gezien het eigenaarschap van gemeenten, provincies en de staat. Activiteiten Enexis is verantwoordelijk voor: - Distribueren en transporteren van energie; - Het in stand houden, beheren, exploiteren en uitbreiden van distributie - en transportnetten in relatie tot energie; - Het ontplooien van andere operationele en ondersteunende activiteiten mits deze binnen de wettelijke grenzen vallen.

Inhoudelijk belang Om de consument te beschermen tegen een monopolist is wettelijk bepaald dat netbeheerders in publieke handen blijven. Bestuursprogramma Financiën en dienstverlening Deelnemende partijen Provincies Noord-Brabant, Limburg, Overijssel, Drenthe, Groningen, Flevoland, Friesland en diverse gemeenten in deze provincies. Ontwikkelingen In 2022 is door de aandeelhouders een nieuw strategisch plan vastgesteld. In dit plan ligt de focus op kerntaken met drie hoofddoelen, te weten: 1. Sturen op maatschappelijke optimale energiekeuzes; 2. Iedereen heeft altijd toegang tot energie en

139 3. Klanten weten wat ze aan Enexis hebben. De energietransitie leidt tot een grote investeringsopgave en kapitaalbehoefte, die op lange termijn waarschijnlijk niet door de huidige aandeelhouders kan worden ingevuld. Inmiddels is met het Rijk een intentieovereenkomst afgesloten voor eventuele financiering. Verwacht wordt dat dit speelt rond 2030-2035. Om de komende jaren op grote schaal de laagspanningsnetten in dorpen en steden te verzwaren zijn duidelijke keuzes, creatieve oplossingen en vernieuwde werkwijzen nodig. Inmiddels is Enexis gestart met een wijkgerichte aanpak voor de grootschalig e verzwaring van de laagspanningsnetten. Een proactieve investeringsstrategie wordt toegepast waarbij het laagspanningsnet wordt uitgebreid waar knelpunten zijn. De netten worden hierdoor sneller uitgebreid dan ooit. Om de energietransitie te financiere n heeft Enexis in juni 2023 een groene obligatielening uitgegeven van € 500 miljoen. Daarmee kan zij voorlopig blijven investeren in de uitbreiding en verduurzaming van de netwerken. Risico’s Het risico voor de aandeelhouder is gering omdat Enexis in een gereguleerde (energie)markt, onder toezicht van de Energiekamer opereert. Daarnaast is het risico gering in relatie tot de (intrinsieke) waarde van Enexis Holding N.V.. Wettelijk is minimaal 40% eigen vermogen vereist. Enexis heeft op dit moment meer dan 50% eigen vermogen.

Verwacht wordt dat dit een laag risico oplevert voor de aandeelhouders van Enexis Holding N.V.. Een aanvullend risico is het achterblijven van de geraamde dividendinkomsten. Het risico is echter gemitigeerd middels een overeengekomen streefwaarde van € 100 miljoen voor het jaarlijkse dividend. Activiteiten Rendo houdt zich als regionale netbeheerder van elektriciteit - en gasnetten primair bezig met het ontwerp, de bouw en het beheer van energienetwerken.

140 Daarnaast houdt zij zich bezig met activiteiten gericht op onderhoud, verhuur en verkoop van energieverbruikstoestellen en adviseert of participeert onder andere in duurzaamheids- en innovatieprojecten op gebied van energie. Inhoudelijk belang Het is van een publiek belang dat er een betrouwbare, betaalbare en schone energievoorziening is op de korte en lange termijn. De wet verplicht een splitsing van gasbedrijven in een leverings - en productiedeel, waarbij het leveringsdeel in publieke handen blijft. Het publiek belang kan het best behartigd worden in een privaatrechtelijke deelname. Bestuursprogramma Financiën en dienstverlening Deelnemende partijen Gemeenten Hoogeveen, Meppel, Staphorst, Zwartewaterland, Steenwijker - land, Coevorden, Hardenberg, Westerveld en De Wolden. Ontwikkelingen N.V. Rendo opereert in een gereguleerde markt, onder toezicht van de Autoriteit Consument & Markt (ACM). Elke 3 tot 5 jaar stelt de ACM de maximale tarieven vast. In die periode veranderen de gereguleerde tarieven in 3 tot 5 stappen. De tarieven kunnen in een reguleringsperiode zowel omhoog als omlaag gaan als gevolg van een gewijzigde inschatting van het efficiënte kostenniveau aan het einde van een reguleringsperiode ten opzichte van het startpunt.

Ongeacht de richting van de ontwikkeling van de tarieven, bevat de reguleringssystematiek een prikkel voor de Rendo om te komen tot kostenbesparingen om zo de aandeelhouders een redelijk rendement te kunnen bieden. Risico’s De N.V. RENDO Holding bestaat uit RENDO Beheer. RENDO Beheer is weer opgesplitst in Rendo Netwerken, Enavi, N -TRA, RE -NET en RE -NET Hoogeveen Gezien de aard van de activiteiten is Rendo Netwerken een vrij stabiele vennootschap. Bij een eventuele overname in verband met sectorordening vervalt het dividend. De opbrengst is dan naar verwachting (aanzienlijk) lager dan de huidige dividendopbrengst. In verband met de energietransitie moet ook Rendo forse investeringen doen. Gezien de onzekerheden op de energiemarkt (zoals onder andere de hogere kosten/netverliezen), is er op dit moment nog geen enkele uitspraak te doen over het resultaat en de daar aan gekoppelde dividendverwachting en - uitkering). In december 2023 wordt het dividend besproken en hieraan voorafgaand volgt nog twee keer een ambtelijk overleg. 141 Activiteiten Het doel van Vitens is een betrouwbare en onafhankelijke watervoorziening tegen de laagst mogelijke maatschappelijke kosten. Inhoudelijk belang Het is wettelijk vastgelegd dat de aandelen van waterbedrijven alleen in publieke handen mogen zijn, omdat de drinkwatervoorziening een publiek belang is.

Het belang wordt het beste verwezenlijkt door middel van een privaatrechtelijke deelname. Bestuursprogramma Financiën en dienstverlening Deelnemende partijen Provincies Overijssel, Utrecht, Flevoland, Gelderland, Drenthe en Friesland en gemeenten in deze provincies. Ontwikkelingen Voor de komende jaren is de verwachting dat Vitens geen dividend zal uitkeren als gevolg van de lage WACC (Weighted Average Cost of Capital of vermogenskostenvoet) en het hoge investeringsniveau voor de komende jaren. De afgelopen jaren heeft Vitens samen met andere drinkwaterbedrijven en met hulp van de aandeelhouders gelobbyd bij het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en de Tweede Kamer voor een betere invulling van de WACC (zogeheten Weighted Average Cost of Capital). Dit resulteerde erin dat de minister medio 2021 een WACC heeft vastgesteld van 2,95% voor de periode 2022-2024. Op korte termijn biedt deze maatregel ruimte, maar voor de lange termijn is dit percentage niet voldoende. We zien dat door inflatie de prijzen flink stijgen, het invest eringsprogramma een stijgend volume aangeeft en de doorkijk voor de komende jaren aangeeft dat de solvabiliteit en de andere ratio’s verder onder druk staan.

Dit en de toekomstige financieringsstrategie, waarin mogelijk een beroep op de aandeelhouders en kapitaalmarkt zal worden gedaan, maakt dat het uitkeren van dividend helaas een logisch besluit is. Risico’s De deelneming brengt voor de gemeente een gering risico met zich mee. Vitens opereert maar zeer beperkt in een concurrerende omgeving, de marktrisi co’s zijn daarom beperkt. De operationele risico’s zijn niet klein omdat het product moet voldoen aan hoge kwaliteitseisen.

142 Activiteiten Het op financieel, milieutechnisch en maatschappelijk verantwoorde wijze exploreren en exploiteren van afvalzorgplicht van gemeenten. Inhoudelijk belang Het is van een publiek belang dat de gemeente de afvalverwerking tegen de zo laag mogelijke maatschappelijke kosten uitvoert. Het publiek belang kan behartigd worden door middel van een publieksrechtelijk deelname op basis van de Wet gemeenschappelijke regelingen (WGR). Bestuursprogramma Duurzaam Deelnemende partijen Rova werkt voor 23 gemeenten. Dit is een werkgebied van ongeveer 850.000 inwoners en verdeeld in 3 regio’s: IJssel-Vecht, Achterhoek en Eemland. Ontwikkelingen Rova werkt als maatschappelijke onderneming samen met gemeenten en hun inwoners aan een mooie en schone leefomgeving, nu en in de toekomst. In opdracht van de deelnemende gemeenten werken ze aan het terugdringen van afval en het bevorderen van hergebruik van grondstoffen en werken ze aan het schoon, heel en veilig houden van de openbare ruimte. Rova zet zich in om nuttige grondstoffen uit het restafval te halen om deze zoveel mogelijk opnieuw te kunnen g ebruiken. Rova heeft de ambitie om verder te gaan dan de VANG0-doelstellingen, samen met gemeenten werken ze aan het volledig sluiten van kringlopen.

Risico’s Beperkt tot deelname aandelenkapitaal en een renterisico bij herziening van het percentage van de achtergestelde lening die door gemeente Steenwijkerland in 2001 is verstrekt. Deze lening is in 2021 met uitzondering van een bedrag van € 2,7 miljoen verlengd met 5 jaar, met een optie tot verlenging met telkens nog 5 jaar. Gedurende de looptijd is de lening vrij van aflossing. Deze lening met de A -aandeelhouders die zijn opgenomen bij de financiële herstructurering in 2001, zijn achtergesteld ten opzichte van bancaire financiers.

143 Activiteiten Het deelnemen in en het directie voeren over andere ondernemingen die bij voorkeur werkzaam zijn in de provincie Overijssel, waaronder bedrijven die werkzaam zijn op het gebied van kunststoffen en milieutechnieken en het bevorderen van de werkgelegenheid in de provincie, één en a nder in de ruimste zin van het woord. Inhoudelijk belang Wadinko heeft tot doel het creëren van werkgelegenheid door middel van het stimuleren van bedrijvigheid. Dit is van maatschappelijk belang, maar strikt genomen geen publiek belang omdat het een norm ale economische activiteit betreft. Er zijn concurrerende particuliere initiatieven die met vergelijkbare participaties hetzelfde doel bereiken. Bestuursprogramma Financiën en dienstverlening Deelnemende partijen Provincie Overijssel en 20 gemeenten in Overijssel plus gemeenten Meppel, Noordoostpolder, Urk en Westerveld. Ontwikkelingen Wadinko zal met name verder investeren in een platform waarin smart industry, HR, finance, duurzaamheid en projectbeheersing voor maakbedrijven in het mkb vertegenwoordigd zijn. De resultaten staan waarschijnlijk enigszins onder druk vanwege verwachte matige economische ontwikkelingen en minder verkopen van participaties uit de portefeuille. In de aandeelhoudersvergadering van juni 2021 is besloten om de komende 5 jaar een bedrag van € 1,5 miljoen als dividenduitkering per jaar uit te keren.

Risico’s De participatiemaatschappij zorgt dat zij invloed uitoefent op de ondernemingen waarin zij participeert via een Raad van Commissarissen of een aandeelhoudersovereenkomst. Het is echter niet te zeggen welke risico’s Wadinko precies loopt met betrekking tot de aangegane participaties. Wel is zij van mening dat het risico van fraude met de governancestructuur rondom (des)investeringen, betalingsorganisatie en h et beperkte contant geldverkeer voldoende is gemitigeerd. Van nature is het businessmodel hoog risicovol. Het desinvesteren van de belangen kan met relatief grote winsten of verliezen gepaard gaan.

144 Activiteiten Noordwestgroep is een sociaal werkontwikkelingsbedrijf. Het doel is om alle werkzoekenden, met passende hulp en ondersteuning, naar zinvol werk te leiden. Inhoudelijk belang Het publiek belang, mensen met een lichamelijke, verstandelijke of psychische beperking aan het arbeidsproces laten deelnemen, is wettelijk gezien een taak van de gemeente en wordt verwezenlijkt via de Noordwestgroep N.V. Bestuursprogramma Samenredzaam Deelnemende partijen Gemeente Steenwijkerland Ontwikkelingen De raad heeft vorig jaar de rol en positie van NoordWestGroep in de uitvoering van de Participatiewet voor de komende 6 jaar vastgesteld. Hierbij fungeert NWG als sociale onderneming en als arbeids -ontwikkelbedrijf. Naast het zelf aanbieden van werk in een beschutte werkomgeving worden ook inwoners met een bijstandsuitkering arbeidsfit gemaakt om toe geleid te worden naar de reguliere arbeidsmarkt. Hier dient naar de toekomst toe ook meer de focus op komen te liggen. In de ‘oude’ Sociale werkvoorzieningsre geling is vanaf 2015 geen nieuwe instroom meer mogelijk. Dit betekent dat deze doelgroep jaarlijks, grotendeels door natuurlijk verloop, met circa 5% afneemt. Risico’s Jaarlijkse verlaging van de rijksbijdrage Sociale werkvoorziening betekent een financieel risico voor de gemeente als Noordwestgroep hier geen nieuwe inkomsten tegenover zet.

Bijkomend risico is dat het huidig bestand niet genoeg krimpt. Voor het jaar 2023 wordt de aanvullende gemeentelijke bijdrage geraamd op € 960.400. Via de Algem ene uitkering van het gemeentefonds wordt een bedrag ontvangen van € 6.132.000. Dit bedrag wordt doorbetaald aan de Noordwestgroep.

145 Vennootschappen na verkoop Essent In 2009 werd het productie - en leveringsdeel van Essent verkocht aan RWE. Bij de verkoop is een aantal tijdelijke B.V.’s opgericht om de belangen van de aandeelhouders te behartigen. In verband met contractuele verplichtingen moeten de volgende vennootschappen: CSV Amsterdam B.V. en Publiek Belang Elektriciteitsproductie B.V. nog in stand worden gehouden. Het risico en daarmee de aansprakelijkheid voor de aandeelhouders is relatief gering en beperkt zich tot de hoogte van het nominale aandelenkapitaal van d eze vennootschappen. Activiteiten en inhoudelijk belang Essent heeft eind 2007 een herstructurering doorgevoerd waarbij de economische eigendom van de gas- en elektriciteitsnetten binnen de Essent-groep zijn verkocht en overgedragen aan Enexis. Enexis beschikte over onvoldoende contante middelen om de koopprijs te kunnen betalen. Dit bedrag is omgezet in een lening van de aandeelhouders van Essent. De B.V. is in het leven geroepen om de Aandeelhouderslening aan Enexis doelmatig en efficiënt te kunnen beheren. Bestuursprogramma Financiën en dienstverlening Deelnemende partijen Provincies Noord-Brabant, Limburg, Overijssel, Drenthe, Groningen, Flevoland, Friesland en diverse gemeenten in deze provincies. Aandeel en zeggenschap De gemeente bezit 3.888 aandelen, zijnde een aandeel in het totaal aandelenvermogen van 0,1944%.

Vertegenwoordiger Wethouder Scheringa Ontwikkelingen De vennootschap zal voorlopig nog voortbestaan om op eigen kosten en risico namens Deponie Zuid B.V. (vennootschap onder Attero Holding B.V.), in overleg met de aandeelhouderscommissie, bezwaar en/of beroep te voeren tegen de Belastingdienst ten aanzien van een naheffingsaanslag afvalstoffenbelasting. Na afwikkeling van deze bezwa ar- en/of beroepsprocedure of eventuele voortijdige beëindiging van deze procedure zal de vennootschap kunnen worden opgeheven en de resterende liquide middelen kunnen worden uitgekeerd aan de aandeelhouders naar rato van het aandelenbelang. Risico’s Als aandeelhouder loopt de gemeente zeer beheerst geachte risico’s. Het risico en daarmee de aansprakelijkheid voor de aandeelhouders is relatief gering en beperkt tot de hoogte van het nominale aandelenkapitaal van deze vennootschap (ongeveer € 20.000).

146 Activiteiten en inhoudelijk belang Essent heeft eind 2007 een herstructurering doorgevoerd waarbij het economisch eigendom van de gas - en elektriciteitsnetten binnen de Essent -groep is verkocht en overgedragen aan Enexis. Enexis beschikte over onvoldoende contante middelen om de koopprijs te kunnen betalen. Dit bedrag is omgezet in een lening van de aandeelhouders van Essent. De B.V. is in het leven geroepen om de Aandeelhouderslening aan Enexis doelmatig en efficiënt te kunnen beheren. Bestuursprogramma Financiën en dienstverlening Deelnemende partijen Provincies Noord-Brabant, Limburg, Overijssel, Drenthe, Groningen, Flevoland, Friesland en diverse gemeenten in deze provincies. Aandeel en zeggenschap De gemeente bezit 3.888 aandelen, zijnde een aandeel in het totaal aandelenvermogen van 0,1944%. Vertegenwoordiger Wethouder Scheringa Ontwikkelingen Het doel is dat de vennootschap in 2023 wordt opgeheven en de resterende middelen worden uitgekeerd aan de aandeelhouders naar rato van het aandelenvermogen. Risico’s Als aandeelhouder loopt de gemeente zeer beheerst geachte risico’s. Het risico en daarmee de aansprakelijkheid voor de aandeelhouders is relatief gering en beperkt tot de hoogte van het nominale aandelenkapitaal van deze vennootschap (ongeveer € 20.000).

147 Stichtingen en verenigingen Activiteiten In de stichtingsakte is het doel van de stichting als volgt omschreven “Het bewerkstelligen van aantoonbare maatschappelijke (economische en ecologische) meerwaarde voor het gebied Weerribben -wieden (Steenwijkerland) met als hart het Nationaal Park, alsmede het verbinden van beide entiteiten”. De activiteiten zijn daarop gericht. Hier is in de loop van de tijd het behouden van de leefbaarheid aan toegevoegd. Er is een aanpassing van de statuten in voorbereiding waaraan dit wordt toegevoegd. Inhoudelijk belang De Stichting Weerribben-Wieden ziet voor zichzelf een aantal rollen. Deze rollen liggen op het initiatie-, participatie- en communicatieproces als Gebiedsfacilitator, het aanjagen en verbinden van initiatieven uit het gebied als Gebiedsprojecten- ontwikkelaar, het profileren van het gebied als Gebiedspromotor en het geven van gevraagd en ongevraagd advies als Gebiedsboard. Hiermee wordt het individueel belang van de afzonderlijke gebiedspartijen (waaronder de gemeente) in samenwerking opgepakt. Bestuursprogramma Vitaal platteland Deelnemende partijen Stichting Weerribben-Wieden is een organisatie van, voor en uit het gebied. In het bestuur van de Stichting hebben de volgende partijen zitting: - Koninklijke Horeca Nederland, afd. Steenwijkerland; - KOPTOP; - LTO Noord, Afd.

Steenwijkerland; - Natuurmonumenten, gebiedseenheid De Wieden; - Staatsbosbeheer, regiodirectie Oost; - Ondernemersplatform Steenwijkerland; - Contactpersonen voor inwoners en Plaatselijke Belangen Gemeente Steenwijkerland. Vertegenwoordiger Wethouder Smit Ontwikkelingen De minister heeft enkele maanden geleden aangegeven extra geld beschikbaar te willen stellen voor de 22 Nationale Parken. Hoeveel geld vanuit het Rijk naar Weerribben-Wieden kom en wat daar eventueel voor nodig is, is op dit moment nog niet bekend. Met de val van het kabinet was het onduidelijk of dit wel door zou gaan. Onlangs is duidelijk geworden dat dit door kan gaan. Verder wordt er weer een nieuwe dienstverleningsovereenkomst afgesloten waarbij uitgegaan wordt dat de gemeentelijke bijdr age circa € 300.000, -- bedraagt. Gezien de

148 financiële onduidelijkheid over het wel of niet ontvangen van een rijksbijdrage was het nog niet mogelijk geweest om een begroting 2024 op te stellen. Risico’s De Stichting Weerribben -Wieden is een stichting zonder winstoogmerk. Het financieel risico is laag en beperkt zich tot het leveren van een jaarlijkse financiële bijdrage. 149 Gemeenschappelijke regelingen Activiteiten De GGD IJsselland bewaakt, beschermt en bevordert de gezondheid van de ruim 500.000 inwoners van 11 gemeenten in de regio IJsselland. Inhoudelijk belang De gemeente heeft de wettelijke taak om de gezondheid van de burgers te bevorderen en te beschermen tegen ziekten en cal amiteiten. Daarnaast is de gemeente verplicht een gemeenschappelijke gezondheidsdienst te hebben. Het publiek belang kan het best gediend worden door middel van een publiekrechtelijke deelname op basis van de WGR. Bestuursprogramma Samenredzaam Deelnemende partijen De gemeenten Dalfsen, Deventer, Hardenberg, Kampen, Ommen. Olst-Wijhe, Raalte, Staphorst, Steenwijkerland, Zwartewaterland en Zwolle. Aandeel en zeggenschap De gemeente heeft een zetel in het bestuur. Het bestuur bestaat uit de vertegenwoordigers van de colleges. Iedere gemeente heeft 1 stem. Vertegenwoordiger Wethouder Jongman Ontwikkelingen Op 4 april 2023 bent u over de Kadernota 2024 van de GGD IJsselland geïnformeerd middels een informatienota.

Hieronder een aantal belangrijke ontwikkelingen: - Landelijke beleidsagenda versterking infectieziektebestrijding en pandemische paraatheid GGD's: hierdoor komt er een regionale taak bij de GGD IJsselland om de infe ctieziektebestrijding toekomstbestendig te maken en pandemische paraatheid van Nederland te verbeteren. - Forensische geneeskunde: diverse ontwikkelingen waaronder verregaand samenwerken in regionaal verband. - Verandering in wetgeving, beleid en financiering vanuit de Rijksoverheid: een deel van hoe de GGD wordt gefinancierd voor het maken van beleid en interventies voor publieke gezondheid verandert hiermee. Risico’s In de programmabegroting 2024 van de GGD wordt met name als risico gemeld dat er een krappe arbeidsmarkt is van zorgprofessionals en sommige andere disciplines. Een ander risico dat de GGD meldt is het wegvallen van een toeleverancier met als gevolg onvoorziene kosten als aanbesteding - en implementatiekosten.

150 GGD IJsselland voert een acti ef financieel risicobeleid. De weerstandscapaciteit wordt geëvalueerd op basis van een financiële risico -inventarisatie. Op basis van de meerjarenraming is het risico voor de gemeente Steenwijkerland klein. Activiteiten Veiligheidsregio IJsselland werkt met gemeenten en andere partners samen in het voorkomen, bestrijden en beperken van de gevolgen van branden, ongevallen, rampen en crisis in de regio IJsselland. Inhoudelijk belang De brandweerzorg, rampenbestrijding en crisisbeheersing en het bieden van geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen zijn alle publieke belangen. Deze belangen kunnen het beste behartigd worden door middel van een gemeenschappelijke regeling op basis van de WGR. Bestuursprogramma Leefbare steden en kernen Deelnemende partijen De gemeenten Dalfsen, Deventer, Hardenberg, Kampen, Ommen, Olst-Wijhe, Raalte, Staphorst, Steenwijkerland, Zwartewaterland en Zwolle. Aandeel en zeggenschap Gemeenten hebben zitting in het algemeen bestuur. Iedere gemeente heeft 1 stem. Vertegenwoordiger Algemeen bestuur: burgemeester Bats Ontwikkelingen De komende jaren wordt gezorgd voor aansluiting bij de 'drie grote werken' die de komende jaren door de Raad van Commandanten en Directeuren Veiligheidsregio (RCDV) voorrang hebben gekregen. Dit zijn: 1.

Toekomstbestendige brandweerzorg Met Europese reg elgeving als directe aanleiding en goed werkgeverschap als drijvend motief, houdt de Veiligheidsregio de organisatievormen, waarbij brandweervrijwilligers gekazerneerd of geconsigneerd zijn tegen het licht. Tevens maken ze nieuwe keuzes over de organisatie vorm en/of de aanstelling van vrijwilligers. Met het nieuwe dekkingsplan als uitgangspunt wordt ook de gehele regionale uitrukorganisatie beoordeeld en worden er nieuwe scenario's uitgewerkt. Dit met als doel om de huidige uitrukorganisatie te verbeteren. 2. Herziening van het brandweeronderwijs Op landelijk niveau wordt de komende jaren gewerkt aan de herziening van het brandweeronderwijsstelsel om het brandweer -onderwijs te verbeteren en te vereenvoudigen. Vanuit IJsselland wordt hierin meegedacht en wordt bekeken welke invloed dit heeft op de organisatie. 3. Bovenregionale crisisbeheersing en daaraan gekoppelde informatie-voorziening

151 In 2024 zal het risicogericht werken een steeds vastere basis krijgen. We moeten ons niet organiseren op de crisis die we hebben gehad, maar zorgen voor slagkracht en flexibiliteit om in te spelen op de behoefte van morgen. Dit doe t de Veiligheidsregio binnen de verwachting dat het crisislandschap de komende jaren nog complexer wordt voordat het mogelijk weer vereenvoudigt. Programma Opvang Vluchtelingen IJsselland Het Programma Opvang Vluchtelingen IJsselland wordt gecontinueerd, inclusief de organisatorische aansturing vanuit de Veiligheids-regio. De kosten voor de deelnemende gemeenten worden vanaf 2023 voor 50% verdeeld op basis van de historische kosten en voor 50% op basis van een meer geobjectiveerde methodiek vanuit het Gemeentefonds. In de begroting 202 4 is voor de Veiligheidsregio IJsselland een bijdrage opgenomen van € 3. 516.453. Risico’s Veiligheidsregio IJsselland voert een actief financieel risicobeleid. De weerstandscapaciteit wordt geëvalueerd op basis van een financiële risico - inventarisatie. Op basis van de meerjarenraming is het risico voor de gemeente Steenwijkerland klein. Activiteiten De Omgevingsdienst is een gemeenschappelijke regeling op het gebied van de milieuwetgeving, -regelgeving en -handhaving.

Inhoudelijk belang Het is een publiek belang dat de gemeente de wettelijke milieutaken uitvoert op een regionale schaal om zo minder kwetsbaar en meer efficiënt te zijn. Bestuursprogramma Duurzaam Deelnemende partijen Provincie Overijsel en de gemeenten Dalfsen, Deventer, Hardenberg, Kampen, Olst-Wijhe, Ommen, Raalte, Staphorst, Steenwijkerland, Zwartewaterland en Zwolle. Aandeel en zeggenschap De gemeente heeft een zetel in het bestuur. Het bestuur bestaat uit de vertegenwoordigers van de colleges en gedeputeerde staten. Vertegenwoordiger Wethouder Smit Ontwikkelingen In maart 2021 is een plan van aanpak gemaakt waarbij in 5 sporen wordt gewerkt aan een efficiënt ingerichte organisatie die financieel in control is en gefocust is op een rendementsverbetering van de beschikbare capaciteit. Verder worden de

152 komende periode voorstellen voor herijking van de financieringsgrondslagen ontwikkeld met ingang van 2023. Naast het reguliere werk en de doorontwikkeling vraagt ook de implementatie van de Omgevingswet de komende jaren veel aandacht. De oorspronkelijke ingangsdatum was 1 januari 2021, maar is uitgesteld naar 1 januari 202 4. Deze ontwikkeling vraagt forse investeringen waarvan de omvang op dit moment nog niet volledig ingeschat kan worden. Inmiddels zijn de voorbereidingen in volle gang. Risico’s De Omgevingsdienst IJsselland is in 2018 gestart. Doordat er weinig historische gegevens zijn, brengt dit onzekerheden in de begroting met zich mee. Zo moeten uitvoering en ontwikkeling tegelijkertijd plaatsvinden, terwijl de overgedragen capaciteit zich vooral bezig houdt met uitvoering. Vermeldenswaardig is dat wij taken hebben ingebracht en voor de daarbij behorende capaciteit betalen. Aanvullende, niet standaard ingebrachte, taken kan de Omgevingsdienst wel voor ons uitvoeren, deze worden dan aanvullend in rekening gebracht. Hierbij gaat het in ieder geval om specialistische advisering t.a.v. gaswinning en geluidsmetingen bij evenementen, maar daarnaast bijvoorbeeld ook mogelijke aanvullende metingen (geluid, gevaarlijke stoffen) bij handhavingstrajecten. Activiteiten De uitvoeringsorganisatie fungeert als aankoopcentrale voor gemeenten.

Verder beheert de uitvoeringsorganisatie namens de gemeenten de in het kader van de inkoop gesloten overeenkomsten. Inhoudelijk belang Het is een publiek belang dat de gemeente de wettelijke jeugdzorgtaken uitvoert en daarbij regionaal samenwerkt om zo efficiënt mogelijk te zijn. Gekozen is voor een lichte vorm van samenwerking via een bedrijfsvoeringsorganisatie, ofwel de uitvoerende taken en niet de beleidsvormende taken. Bestuursprogramma Samenredzaam Deelnemende partijen De gemeenten Dalfsen, Deventer, Hardenberg, Kampen, Ommen, Olst-Wijhe, Raalte, Staphorst, Steenwijkerland, Zwartewaterland en Zwolle. Aandeel en zeggenschap Gemeenten hebben zitting in het algemeen bestuur. Iedere gemeente heeft 1 stem. Vertegenwoordiger Wethouder Jongman Ontwikkelingen In 2024 heeft het RSJ de ambitie om de voorbereiding richting besluitvorming zo te verbeteren dat het bestuur meer ruimte krijgt om daadwerkelijk te sturen: techniek en beleid bij ambtenaren, koers en besluiten op bestuurlijke tafel. Het RSJ ervaart knelpunten in de uitvoering van de opdracht. Dit relateert onder andere

153 meer aan het feit dat een complexe opdracht ingepast moet worden in de structuur van een BVO. In 2024 wil het RSJ inzetten op het verbeteren van samenwerking, afstemming en samenhang. Het nieuwe inkoopmodel wordt geëvalueerd en meer focus binnen het contractmanagement op risico’s en het nakomen van afspraken in het nieuwe inkoopmodel, de doelen van de transformatie en de effecten van de geleverde zorg- en dienstverlening. De gemeenten van regio IJsselland hebben aan het RSJ IJsselland de opdracht gegeven om uitvoering te geven aan de regioagenda. De focus is de inzet op een passend, dekkend zorglandschap met daarbij de onderwerpen ‘transformatieconvenant’ en ‘wachttijden - in-door- uitstroom binnen de gehele keten verbeteren’. Risico’s De RSJ IJsselland geeft aan dat in de dynamiek van het jeugdstelstel het een uitdaging is om een stabiele bedrijfsvoering te organiseren. Daarom heeft zij geen risicomanagement maar er wordt wel jaarlijks een inschatting gemaakt van de risico’s en de mitigerende maatregelen. Gezien de risico’s, de mitigerende maatregelen en de huidige bijdrageregeling is het niet nodig om een eigen weerstandsvermogen op te bouwen binnen het RSJ. In de huidige begroting is een post voor onvoorziene uitgaven opgenomen (circa € 102.000) om de nodige budgetflexibiliteit in te bouwen. 154 Bijlage 8.