Programmabegroting 2022-2025 gemeente Steenwijkerland.pdf

Documenten zijn er digitaal, vervolgens in diverse systemen opgeslagen en bestaan daarnaast vaak ook nog op papier. Hierdoor is er een enorme hoeveelheid aan data die ongestructureerd zijn opgeslagen. Alle gemeenten bij elkaar opgeteld, gaat het letterlijk om miljoenen bestanden en documenten. Een aantal jaren geleden werd dit vooral gezien als een vervelende bijkomstigheid van de digitalisering. Met de komst van de AVG en de hogere eisen op het gebied van informatiebeveiliging ligt dit ingewikkelder. In deze grote hoeveelheid data zit uiteraard ook informatie die volgens de AVG al vernietigd had moeten zijn. Tegelijkertijd zitten er ook documenten tussen die volgens de archiefwet voor een bepaalde perio de bewaard moeten blijven. In 2022 starten we daarom een project om op slimme wijze structuur aan te brengen in deze data. Op basis hiervan wordt data overeenkomstig de wet- en regelgeving bewaard of vernietigd. Toetreding Historisch Centrum Overijssel Het college en de gemeenteraad hebben een besluit genomen om deelname van de gemeente Steenwijkerland in de gemeenschappelijke regeling Historisch Centrum Overijssel te onderzoeken. Dit onderzoek is in 2019 tijdelijk stopgezet in verband met onduidelijkheid over de toekomstige positie van het Rijk in de gemeenschappelijke regeling.

Ondertussen is duidelijk geworden dat dit geen belemmering gaat vormen voor de toetreding van onze gemeente. Omdat er vanwege corona andere prioriteiten moesten worden gesteld, he eft het project ook daarom enige tijd stil gelegen. Inmiddels is het project weer gestart. Er is een aantal onderwerpen waar duidelijkheid over moet komen. Daarna leggen we de keuze voor om wel of niet toe te treden. Processen We zijn gestart met het stimuleren van het denken in processen en daarnaast met het verbeteren ervan. We houden daarbij steeds onze inwoners, ondernemers en instellingen in gedachten. Voor hen moet het beter worden. We kiezen niet voor een grootschalige projectmatige aanpak om all e processen te beschrijven waarvan heel veel overigens al beschreven zijn. We kiezen ervoor om met een aantal in procesverbetering ervaren en enthousiaste medewerkers gericht te werken aan het verbeteren van een aantal teamoverstijgende processen. Doel is die processen beter en efficiënter te organiseren. We starten in 2021 en zullen ervaren of en hoe dit werkt. Om van daaruit dit traject te vervolgen de komende jaren. Wat we willen is dat iedere medewerker alert is op onhandige, onlogische zaken en dat meldt waardoor het uiteindelijk beter wordt. Implementatie Visie op control Bij een betrouwbare en professionele organisatie hoort een goede beheersing (control) van taken en verantwoordelijkheden.

Passend bij de nieuwe organisatiestructuur is daarom een vis ie op control opgesteld, die uitgaat van een inrichting volgens het zogenaamde ‘ 3 lines of defence -model’ (drie verdedigingslinies/lijnen). De drie lijnen zijn: 1. maatregelen in de processen zelf, waar de lijnorganisatie verantwoordelijk voor is; 2. adviseurs die objectief/onafhankelijk adviseren; 3. verbijzonderde interne controle (VIC), de meest objectieve toets door medewerkers die geen rol hebben in de processen en dat in een samenwerkingsverband met andere gemeenten doen. De belangen van deze drie lijnen in dit model zijn hetzelfde: control is van iedereen; we werken aan het bereiken van dezelfde doelen maar ieder vanuit zijn of haar eigen verantwoordelijkheid. De implementatie van het model is gestart in 2021 en gaat organisch en stapsgewijs. Rechtmatigheidsverantwoording In de huidige situatie geeft de accountant in de controleverklaring een oordeel over de rechtmatigheid van het handelen van de gemeente. In de toekomstige situatie ligt deze verantwoordelijkheid bij het college, aan de hand van de rechtmatigheidsverantwoor ding in de jaarrekening. Het wetsvoorstel hiertoe heeft vertraging opgelopen. We verwachten dat we voor het verslagjaar 2022 voor de eerste keer een rechtmatigheidsverantwoording op 125 moeten nemen in de jaarrekening.

De voorbereidingen hiervoor pakken we sam en op met de gemeenten Meppel, Zwartewaterland en Westerveld. Inkoop Inkoop is een vakgebied dat continu in ontwikkeling is. Belangrijke externe ontwikkelingen in de jaren 2022 -2025 zijn: - aanpassing aanbestedingswetgeving; - nieuw manifest maatschappelijk verantwoord inkopen. Vanuit de centrale inkoopadviesfunctie wordt continu gemonitord of en zo ja welke gevolgen wijzigingen in wet - en regelgeving hebben voor het gemeentelijk inkoop- en aanbestedingsbeleid. Als de inhoud van het nieuwe manifest maatschap pelijk verantwoord inkopen bekend is, wordt het gelijknamige gemeentelijke actieplan geactualiseerd. Daarnaast hebben we een externe partij gevraagd (start in 2021) ons te adviseren over verbetermogelijkheden in de wijze van organiseren van de inkoopfunctie. Mandaatregeling Een van de uitgangspunten van onze besturingsfilosofie is dat de verantwoordelijkheden daar worden gelegd in de organisatie waar ze horen. Dit uitgangspunt wordt juridisch vormgegeven via het verlenen van mandaten aan de medewerkers. De huidige wijze waarop de mandaatverlening is geregeld, past minder goed bij dit uitgangspunt dan het zogenaamde omgekeerde mandaatstelsel. In deze systematiek worden de te mandateren bevoegdheden niet meer in detail beschreven, maar – tenzij voorbehouden – neergelegd bij de medewerker tot wiens taakveld de bevoegdheden behoren.

Een bijkomend voordeel is dat het tot een overzichtelijke en onderhoudsarme regeling leidt: het is niet meer nodig om bij iedere wetswijziging ook het mandaatregister te wijzigen. Vo orwaarde voor de omgekeerde systematiek is dat sprake is van een uniforme organisatiestructuur. Met een duidelijke beschrijving en afbakening van de taakvelden van de verschillende teams én een eenduidige functiestructuur. Met de invoering van HR21 is hier deels aan voldaan, maar het huidige Organisatiebesluit biedt deze duidelijkheid niet. Een wezenlijke voorwaarde is ook een organisatiecultuur waarin de verantwoordelijkheid daadwerkelijk gelaten wordt aan en gedragen kan worden door de medewerkers. Het om gekeerd mandaatstelsel kan worden gezien als een ‘sluitstuk’ van een gewenste organisatieontwikkeling. Als aan genoemde voorwaarden wordt voldaan, kan in 2022 het omgekeerd mandaatstelsel worden ingevoerd. Samenleving tevreden ... over onze dienstverlening, over hoe we integraal samenwerken en over onze gastvrijheid. Dienstverlening De inwoners en ondernemers van Steenwijkerland komen op diverse momenten in contact met ons als gemeente. Soms omdat het moet, bijvoorbeeld bij het aanvragen van een vergunning, of het melden van een verhuizing. Maar ook regelmatig omdat onze inwoners en ondernemers zelf het contact opzoeken of omdat wij contact met ze leggen.

We vinden het belangrijk dat dit contact dan prettig verloopt. In welke vorm dit contact dan ook plaa tsvindt; digitaal, telefonisch, schriftelijk of in levenden lijve . Daarom hebben we een visie op dienstverlening waarin we hebben vastgelegd op welke manier we onze dienstverlening willen vormgeven: we bieden dienstverlening op maat. We bieden daarin persoonlijke aandacht en we zijn daarin duidelijk, betrouwbaar, verbindend, toegankelijk en uitnodigend. Aan onze inwoners en ondernemers vragen we hoe ze onze dienstverlening ervaren. Bijvoorbeeld via enquêtes en ons inwonerpanel. De uitkomsten van deze metin gen zijn positief; onze dienstverlening wordt goed beoordeeld. Deze informatie gebruiken we om onze dienstverlening verder te verbeteren. Bijvoorbeeld door het vereenvoudigen van teksten van brieven en het nog verder verbeteren van online formulieren. Dit is een cirkel die we continu doorlopen. Ook in 2022 hebben we hier volop aandacht voor en kijken we waar het beter kan. De teksten op onze website nemen we onder de loep en daar waar kan gaan we ze vereenvoudigen. We zetten in op opleiding op het gebied 126 van begrijpelijk schrijven. We ontwikkelen door op het gebied van het digitaal aanbieden van onze diensten en we introduceren bijvoorbeeld WhatsApp als extra communicatiekanaal voor onze inwoners om contact met ons te leggen.

Visie op participatie In de ‘Visie op (inwoners)participatie’ beschrijven we onze kijk op participatie. Ontwikkelingen in de maatschappij en de invoering van de Omgevingswet zorgen ervoor dat we als gemeente vanaf 2022 vaker betrokken zullen zijn bij participatietrajecten. Zowel bij pa rticipatietrajecten waarbij het initiatief bij de gemeente ligt als bij trajecten waarbij inwoners of ondernemers de initiatiefnemer zijn. We moeten samenwerken, betrokken zijn en met respect voor elkaar zorgen voor een duidelijk en transparant participati etraject. Inwoners, ondernemers en partners worden vroegtijdig betrokken en we gaan samen op zoek naar de maximale ruimte voor participatie. We zijn daarbij duidelijk over wie de deelnemers zijn, welke rol eenieder heeft en welke belangen er zijn. Ook make n we duidelijk wat de verwachte doorlooptijd is, welke mijlpalen of beslismomenten er zijn en wie eigenaar is. Het aanwijzen van een (vast) contactpersoon helpt hierbij. De uitkomsten van het participatieproces wegen vervolgens zwaar in de besluitvorming waarbij het college en/of de raad de relatie tot het algemeen belang bewaakt. Maar het participatieproces is niet klaar als het project is afgerond, het beleid is vastgesteld of de vergunning afgegeven is. Het is pas echt klaar als we een evaluatiemoment inbouwen. Wat hebben we geleerd van de aanpak, wat ging goed, wat kan er beter/anders.

De implementatie van de visie begint met het informeren en (helpen) opleiden en trainen van medewerkers. Regionale samenwerking De gemeente Steenwijkerland voert de KCC-taak uit voor de gemeente Zwartewaterland. Dit contract loopt af. In de loop van 2022 nemen we een besluit over de vraag of de samenwerking op dit terrein wordt voortgezet. Bestuur tevreden … over de realisatie van de collegedoelen en over de ondersteuning aan raad en college Een nieuw bestuur Gemeenteraadsverkiezingen betekenen een nieuw bestuur. Voor de organisatie houdt dit in 2022 in: het investeren in een kennismaking, een overdracht en het inwerken. Alles om zowel college als raad goed te laten landen. Vervolg uitkomsten raadstevredenheidsonderzoek Eind 2020 hebben we onder raadsleden een tevredenheidsonderzoek gehouden over de ambtelijke ondersteuning. Aan de hand van een korte enquête is gevraagd naar de kwaliteit van raadsvoorstellen, werkv ergaderingen en de begroting. Maar ook hoe het contact met medewerkers wordt ervaren en de wijze waarop vragen worden beantwoord. Met de raad en griffie is een gezamenlijke ‘verbeterbrigade’ opgericht die aan de slag is gegaan om de aanbevelingen verder vorm en inhoud te geven. Voor de leesbaarheid van de stukken loopt een project om de applicatie waarin ambtenaren de voorstellen schrijven beter in te richten. Het format wordt hierdoor eenvoudiger.

Daarnaast wordt een cursus aangeboden voor het schrijven van duidelijke en bondige voorstellen. Om het contact tussen raadsleden en ambtenaren laagdrempeliger te maken wordt gekeken naar het faciliteren van toegang tot het social intranet van de organisatie. Tot slot wordt nu scherper gekeken naar de vorm en het doel van werkvergaderingen. Doelmatigheidsonderzoek Jaarlijks is er een doelmatigheidsonderzoek. Dit jaar – afgerond in de zomer – ging dat onderzoek over de uitvoering van de hondenbelasting. Het onderzoeksonderwerp voor 2022 is onze telefonische dienstverlening in het algemeen en de onbeantwoorde gesprekken en terugbelverzoeken van inwoners specifiek. Uit onze interne analyses en klantmonitoring blijkt dat we hier nog beter op kunnen scoren. 127 Programmatisch- en projectmatig werken Al voor de coronacri ses spraken we als organisatie uit dat we stappen willen zetten met betrekking tot programmatisch en projectmatig (PPM) werken. Inmiddels is hier in verschillende samenstellingen over gesproken met medewerkers uit alle lagen van de organisatie. Op basis hi ervan willen we voor alle medewerkers die betrokken zijn bij PPM een leer -werkprogramma en een methodiek creëren voor programmatisch en projectmatig werken. We starten met een introductie op de door ons beoogde methodiek.

Op basis daarvan maken we samen keuzes over aandachtspunten die we als organisatie voor onszelf zien. In een op maat gemaakt traject gaan we dieper in op deze aandachtspunten zodat we het komende jaar stappen kunnen zetten in het PPM. Medewerkers tevreden … over de positieve werksfeer, een fijne werkomgeving, de ruimte voor ontwikkeling en over een goede werkgever. Ook in 2021 hebben we te maken met de coronamaatregelen. We werken nog steeds zo veel mogelijk thuis, al ontstaat er ruimte voor versoepeling door de landelijke vaccinatiecampa gne. We houden het welzijn van onze medewerkers goed in de gaten en maken maatwerkafspraken waar nodig. Een flexibele manier van werken – het plaats- en tijdonafhankelijk werken – spreekt ons aan. In coronatijd hebben we deze manier van werken ervaren en dat heeft gezorgd voor een versnelling. De ervaringen gaven input voor hoe we deze manier van werken zien en dat beeld is uitgeschreven. We werken er eerst mee in de vorm van een pilot. In 2022 verwachten we deze manier van werken verder uit te kunnen rol len in de organisatie. Plaats - en tijdonafhankelijk werken komt ten goede aan de duurzame inzetbaarheid van medewerkers. Om maatwerkafspraken te kunnen maken, versterken we in 2022 het dienend leiderschap van onze leidinggevenden.

De maatwerkafspraken tuss en leidinggevende en medewerker kunnen vanaf 2022 gemaakt worden met behulp van de nieuwe gesprekscyclus. Hiernaast wordt het beleid op diversiteit en inclusie in 2022 verder vormgegeven en gaan we aan de slag met onze arbeidsmarktcommunicatie. Naar verwachting wordt begin 2022 een medewerkersonderzoek uitgevoerd. Daarmee inventariseren we per team de stand van zaken van de organisatiedoelen, met name ‘medewerker tevreden’. In de paragraaf bedrijfsvoering in de jaarrekening vermelden we altijd wat cijfers, zoals het aantal fte en medewerkers. Gezien onze toezegging om dit jaar een benchmark uit te oefenen en u daarover voor het einde van het jaar te informeren, nemen we deze cijfermatige informatie in die informatienota mee. Vitaliteit en de duurzaam inzetbare medewerker In 2021 is gestart met het ontwikkelen van het Vitaliteitsbeleid. Dat krijgt in 2022 vorm in de organisatie. Medewerkers krijgen concrete handvatten om hun vitaliteit, werkvermogen en inzetbaarheid te vergroten. Daarmee draagt dit beleid en de uitrol bij aan de doelstelling ‘tevreden medewerkers’. Aansluitend hierop starten we eind 2021 met ee n voedingsconcept: het aanbieden van gezonde producten aan onze medewerkers in ons nieuwe werkcafé.

Ontwikkeling verzuim Het verzuim is de afgelopen 2 jaar gestegen ten opzichte van de jaren daarvoor toen er sprake was van een laag verzuimpercentage. De oorzaak is het langdurig verzuim. Werkdruk, de gemoedstoestand van mensen zelf, privésituaties en (ernstige) ziekten zijn hier debet aan. De doelstelling voor 2022 is om weer de dalende lijn te vinden en onder de 5% uit te komen. We zien gelukkig dat langdurig zieken weer (meer) herstellen, al is er ook sprake van nieuwe situaties van langdurig verzuim. Het is denkbaar dat het (deels) weer op kantoor werken en het daardoor meer fysiek in beeld zijn bij de leidinggevende een positief effect op het verzuim he eft. Om een daling van het langdurig verzuim te bereiken, zetten we enerzijds in op preventie: het voorkomen van verzuim en anderzijds op de aanpak en begeleiding bij verzuim. 128 Gesprekscyclus Naar verwachting wordt eind 2021 het beleid op de gesprekscyclus herzien. De bedoeling is in 2022 te werken met een nieuwe, moderne gesprekscyclus die aansluit bij de doorontwikkeling van de organisatie en recht doet aan het dienend leiderschap. Leidinggevenden en medewerkers worden getraind in het voeren van gesprek ken op deze nieuwe manier. Medewerkersonderzoek Een van de drie organisatiedoelen van de gemeente Steenwijkerland is de medewerker vitaal en tevreden.

Maar hoe weten we of we vitale en tevreden medewerkers hebben? Om een algemene toets te doen voeren we in de eerste helft van 2022 een medewerkersonderzoek uit. Het doel van zo’n onderzoek is meerledig: vaststellen hoe ver we zijn met onze organisatiedoelen, input vinden voor verbeterpunten voor vitale en tevreden medewerkers én een startmeting voor het plaats- en tijdonafhankelijk werken. Uitgangspunt is daarbij de verbinding te leggen met het onderzoek naar de werkbeleving in coronatijd dat in 2020 is uitgevoerd. De coronamaatregelen spelen in 2022 naar verwachting een minder grote rol in de uitvoering en beleving van het werk. Daardoor krijgen we een zuiver beeld van de verbeterpunten en de organisatieontwikkeling. 129 4.7. Paragraaf Verbonden partijen Inleiding Verbonden partijen zijn privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisaties waarin de gemeente een bestuurlijk en financieel belang heeft. Bestuurlijk belang houdt in dat de gemeente een zetel in het bestuur heeft of stemrecht heeft bij de vergaderingen. Met financieel belang wordt bedoeld dat de gemeente financiële middelen in het bedrijf heeft geïnvesteerd, c.q. gestoken. Als het bedrijf failliet gaat, is de kans groot dat de gemeente de beschikbare financiële middelen kwijt is. Ook bij problemen bij de verbonden partij kan de gemeente aansprakelijk worden gesteld en kunnen kosten verhaald worden op de gemeente.

Een partij die ieder jaar een subsidie krijgt, waar geen tegenprestatie tegenover staat is geen verbonden partij. In de ‘Nota Verbonden Partije n’ zijn regels vermeld voor het aangaan van diverse nieuwe samenwerkingen. Het proces van deelnemingen is een dynamisch gebeuren. Daarom treft u net als vorig jaar weer een aantal wijzigingen, c.q. aanvullingen aan die passen binnen de huidige kaders van de ‘Nota Verbonden Partijen’. Visie en beleid ten aanzien van verbonden partijen Wij streven ernaar om het bestuurlijk en financieel belang te houden in die organisaties die een bijdrage leveren aan het openbaar belang en waarvan de activiteiten aansluiten bij het beleid zoals dat door de gemeente wordt gevoerd. Beleidswijzigingen voor specifieke verbonden partijen worden voor zover nodig of wenselijk afzonderlijk aan de raad voorgelegd. Verbonden partijen waarin de gemeente Steenwijkerland deelneemt De verbonden partijen van de gemeente Steenwijkerland bestaan uit de gemeenschappelijke regelingen, stichtingen en publiekrechtelijke rechtspersonen. Voornemens tot het aangaan van nieuwe bestuurlijke participaties Het college en de gemeenteraad hebben een be sluit genomen om deelname van Gemeente Steenwijkerland in de gemeenschappelijke regeling Historisch Centrum Overijssel (HCO) te onderzoeken.

Dit onderzoek is in 2019 tijdelijk stopgezet in verband met onduidelijkheid over de toekomstige positie van het Rij k in de gemeenschappelijke regeling. Ondertussen is duidelijk geworden dat dit geen belemmering gaat vormen voor de toetreding van Gemeente Steenwijkerland. In de periode daarna heeft het project door andere prioriteiten vanwege corona enige tijd stil gele gen. Het project is ondertussen weer opgestart waardoor gekoerst kan worden op besluitvorming over het al dan niet toetreden tot het HCO. Voornemens tot het beëindigen van bestaande participaties Verwacht wordt dat de gemeente op korte termijn de participaties genoemd in de bijlage niet gaat beëindigen. Het doel is dat Publiek Belang Elektriciteitsproductie B.V. in 2022 of zoveel mogelijk eerder wordt opgeheven. De resterende liquide middelen worden dan aan de aandeelhouders uitgekeerd naar rato van hun aa ndelenbelang. CSV Amsterdam B.V. zal na afwikkeling van de bezwaar - en eventuele gerechtelijke procedure of eventuele voortijdige beëindiging van deze procedure (bijvoorbeeld door een mogelijk compromis tussen de Belastingdienst en CSV of een besluit van de Aandeelhouderscommissie de procedure niet verder voort te zetten) zal de vennootschap kunnen worden opgeheven. De resterende liquide middelen worden dan aan de aandeelhouders uitgekeerd naar rato van hun aandelenvermogen.

Wijzigingen bestaande participaties Op dit moment zijn er geen wijzigingen in bestaande participaties bekend. Risico’s Bij het deelnemen in een verbonden partij kan de gemeente risico’s lopen. Te denken valt onder andere aan: - de hoogte van de dividenduitkering; 130 - aansprakelijkstelling bij faillissement; - verplichte hogere bijdragen bij exploitatietekorten bij gemeenschappelijke regelingen. Beheersmaatregelen Om de risico’s te beperken zijn de volgende maatregelen getroffen: - de gemeenschappelijke regelingen moeten jaarlijks vóór 15 april hun ontwerpbegroting en voorlopige jaarrekening naar de gemeenteraden zenden; - bij de rechtspersonen (onder andere nutsbedrijven) heeft de gemeente, via de portefeuillehouder inspraak bij de behandeling tijdens de aandeelhoudersvergaderingen. Bij de verschillende programma’s worden de specifieke risico’s van de verbonden partijen vermeld. Verder treft u in bijlage 8 het overzicht aan van de verbonden partijen. Resumé Hieronder treft u een beknopt overzicht aan van dividenduitkeringen, rente-inkomsten en verschuldigde bijdragen aan gemeenschappelijke regelingen.

131

132 4.8. Paragraaf Grondbeleid en ontwikkelingsinvesteringen Algemeen In de paragraaf Grondbeleid en ontwikkelingsinvesteringen wordt ingegaan op de vermogenspositie van het grondbedrijf op basis van geactualiseerde exploitatieopzetten van de diverse complexen. Tevens zijn de diverse risico’s, waar het grondbedrijf mee te maken heeft, beschreven. De resultaten van 2020 zijn verwerkt in de jaarrekening en hebben hun weerslag gehad op de grondexploitaties. Op basis van de bijgestelde grondexploitaties is de vermogenspositie van het grondbedrijf in beeld gebracht. Nieuwe ontwikkelingen In 2021 is een woningmarktonderzoek uitgevoerd. Op basis van de uitkomsten wordt een woonagenda opgesteld voor de periode 2022 tot en met 2026. De (financiële) effecten kunnen niet worden doorgerekend in de Meerjarenbegroting Grondexploitaties (MBG) voordat de uitkomsten van het marktonderzoek en de woonagenda definitief zijn vastgesteld, besluitvorming heeft plaatsgevonden omtrent het te voeren grondbeleid en het grondbeleid financieel vertaald is in concrete uitvoeringsplannen. Parameters Jaarlijks worden de parameters kosten - en opbrengstenstijging ten behoeve van de Meerjarenbegroting Grondexploitaties (MBG) opnieuw vastgesteld. In de ‘MBG 2021 e.v.’ zijn de parameters voor de komende begrotingsperiode niet gewijzigd ten opzichte van d e jaarrekening.

Er wordt een opbrengstenstijging van 1,5% gehanteerd, op basis van de ontwikkeling van de Consumentenprijsindex (CPI). Er wordt een kostenstijging van 2% gehanteerd, op basis van de ontwikkeling van de Grond -, Weg - en Waterbouwindex (GWW -index). Het rentepercentage dat wordt doorberekend aan de grondexploitaties bedraagt 0,75% op basis van de kredietfaciliteit bij de BNG. Impact coronacrisis Vooralsnog lijkt de c oronacrisis op korte termijn geen effect te hebben op de huizenprijzen e n woningverkopen. Dat de coronacrisis uiteindelijk ook de grondexploitaties zal raken, lijkt echter onontkoombaar. Op dit moment is de timing en impact van dit effect lastig in te schatten. Mogelijke financiële effecten zullen bij de eerstvolgende herziening van de grondexploitaties per 1 -1-2022 zichtbaar worden, of eerder als er sprake is van een ‘majeure afwijking’ die een tussentijdse herziening van de grondexploitaties noodzaakt. Grondbeleid Het grondbeleid van de gemeente Steenwijkerland is verwoord in de ‘Nota Grondbeleid 2020 -2024’. Deze nota is op 17 december 2019 vastgesteld door de gemeenteraad. Het grondbeleid is voor een periode van 4 jaar vastgesteld. Conform deze nota voert de gemeente Steenwijkerland de komende jaren een faciliterend grondbelei d, tenzij vanwege volkshuisvestings- en economische redenen actief grondbeleid gewenst is.

Voor verdere inhoud van het grondbeleid wordt verwezen naar de ‘Nota Grondbeleid 2020-2024’. Woningbouw De ‘Woonvisie Steenwijkerland 2017 -2021’ is in het voorjaar 2017 vastgesteld door uw raad. In de woonvisie is de gemeentelijke koers voor de komende jaren weergegeven op het gebied van wonen. Belangrijk uitgangspunt is ‘een passende en betaalbare woning voor iedereen’. Ook transformatie van leegkomend vastgoed bov en nieuwbouw is een speerpunt. De woonagenda West -Overijssel 2021 -2025 en de (nog op te stellen) woonagenda Steenwijkerland 2022 -2026 vormen het kader voor de verwachte woningbehoefte in Steenwijkerland. Hierbij wordt uitgegaan van een lokale woonbehoefte tot 2030 van ca. 1.735 woningen. Het aanbod van woningen binnen de gemeente Steenwijkerland 133 komt enerzijds tot stand vanuit de gemeentelijke grondexploitaties en anderzijds vanuit projecten waar de grondexploitatie niet actief wordt gevoerd door de gemee nte. De gemeente heeft in die projecten enkel een faciliterende rol (bijvoorbeeld Eeserwold, Tuk/Bergstein). Ook woningsplitsing en/of transformatie van gebouwen kan leiden tot een toename van het woningaanbod. De verwachting per 1 -1-2021 is dat vanuit de gemeentelijke grondexploitaties de gronden onder 241 te realiseren woningen worden uitgegeven. Meer dan de helft daarvan bevindt zich in het project Kornputkwartier in Steenwijk.

In totaal komt dat neer op een jaarlijks gemiddelde uitgifte van grond ond er ruim 17 te realiseren woningen in de periode tot en met 2034. Tegelijkertijd zien we dat de verwachting is dat het merendeel (154 woningen) van de gronduitgifte in de jaren 2021 t/m 2023 plaats zal vinden. De gronden onder de 241 te realiseren woningen zijn als volgt verdeeld naar woningtype: Bedrijven Binnen de gemeente Steenwijkerland is er sprake van overaanbod van bedrijventerreinen. Voor de periode 2019 t/m 2029 is de verwachte behoefte circa 23,1 hectare. Het actuele aanbod van bedrijventerreinen bedraagt circa 35,6 hectare. Het aanbod is op dit mo ment circa 12,5 hectare groter dan de vraag. Het aanbod bestaat uit particulier aanbod enerzijds en gemeentelijk aanbod anderzijds. Het particuliere aanbod bestaat onder andere uit het aanbod op bedrijventerrein Eeserwold (circa 28 hectare). Het aanbod van uit de gemeentelijke grondexploitaties bedraagt per 1-1-2020 circa 7,6 hectare. Op basis van het regionale afsprakenkader 2019 -2022 is de verwachte behoefte circa 23 hectare voor de komende tien jaar (2019 t/m 2029). Dat komt neer op een jaarlijkse gemid delde van circa 2,3 hectare per jaar. Deze vraag kan worden ingevuld vanuit zowel het gemeentelijk aanbod als het particuliere aanbod (hoofdzakelijk Eeserwold).

De werkelijke uitgifte is de afgelopen jaren achtergebleven in relatie tot de theoretische opnamecapaciteit. Dat heeft te maken met het feit dat de vraag naar bedrijventerreinen zich hoofdzakelijk manifesteert in de kernen Steenwijk en Vollenhove, terwijl het merendeel van het aanbod in de overige kernen binnen de gemeente Steenwijkerland is gelegen. Daarom wordt ieder jaar kritisch gekeken naar de fasering van de uitgifte bedrijventerreinen. De fasering in de grondexploitatie is per project afgestemd op de potentiële kopers voor de korte termijn en de algemene verwachtingen voor de lange termijn. Het totale programma is niet naar beneden bijgesteld. Voor het gemeentelijk aanbod buiten de kern Steenwijk is gekeken naar alternatieve (tijdelijk) invullingen van (delen) van het uitgeefbaar bedrijventerrein. Zo zijn op een deel van het bedrijventerrei n Boterberg Zuid te Oldemarkt (tijdelijk) zonnepanelen geplaatst. Gedurende deze periode kan het ingevulde deel niet worden verkocht als bedrijventerrein. Hier is in de grondexploitatie rekening mee gehouden. Resultaten grondexploitaties In onderstaande tabel zijn de geprognosticeerde resultaten weergegeven van de grondexploitaties voor woningbouw en bedrijventerreinen.

134 In de tabel worden zowel de startwaarde als eindwaarde weergegeven. De eindwaarde komt tot stand door alle resultaten die in de toekomst worden behaald bij elkaar op te tellen. Door alle resultaten die in de toekomst worden behaald, terug te rekenen naar vandaag de dag (netto contante waarde) en al deze netto contante waardes vervolgens bij elkaar op te tellen ontstaat het totale resultaat op startwaarde voor het grondbedrijf. Het verwachte resultaat op startwaarde per 1 januari 2021 van alle grondexploitaties woningbouw en bedrijventerreinen bedraagt circa € 4,0 miljoen voordelig. In onderstaande tabel is de winstverwachting voor de komende begrotingsperiode 2021-2025 weergegeven. In totaal wordt er voor de komende periode circa € 3,4 miljoen aan winst verwacht tot en met 2025. Risico’s Het risicoprofiel van het gemeentelijke grondbedrijf (lees: alle grondexploitaties) wordt jaa rlijks bepaald op basis van de RISMAN -methode. Hierin wordt ingegaan op algemene risico’s en projectspecifieke risico’s. Van de projectspecifieke risico’s wordt vervolgens aangegeven of deze kwantitatief of kwalitatief van aard zijn. De beide soorten risico’s worden omgezet in een bedrag voor de hoogte van het risico per project. Uitgangspunt is dat de kans dat alle onderkende risico’s zich op exact hetzelfde moment zullen voordoen 75% is.

Dit percentage is overeenkomend richtlijnen die worden gehanteerd do or de Vereniging van Grondbedrijven (70 -80%). Dit leidt vervolgens tot de risicobepaling in de vorm van één risicobedrag, oftewel het risicoprofiel. In de tabel hieronder is een overzicht te zien van de risicobepaling. Het actuele risicoprofiel van het gro ndbedrijf bedraagt circa € 2, 7 miljoen. Het risicoprofiel van het grondbedrijf wordt tezamen met overige risico’s, afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit in de ‘Algemene Reserve vaste buffer’.

135 5. Raadsbesluit Steenwijk, Nummer: 2021/ Onderwerp: Programmabegroting 2022-2025 De raad van de gemeente Steenwijkerland; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van d.d. 5 oktober 2021, nummer 2021/ ; b e s l u i t : Wij stellen u voor de volgende besluiten te nemen: 1. In te stemmen met de kaders voor de samenstelling van de Programmabegroting 2022-2025 zoals opgenomen in hoofdstuk 3.2. 2. De tarieven voor gemeentelijke belastingen en rechten vast te stellen overeenkomstig onderstaande voorstellen: a. de onroerende-zaakbelastingen in 2022 niet te verhogen ten opzichte van 2021; b. de rioolheffing in 2022 met 4% te verlagen ten opzichte van 2021 en het dekkingspercentage voor 2022 te bepalen op 81,1%; c. de afvalstoffenheffing in 2022 met 4% te verlagen ten opzi chte van 2021 en het dekkingspercentage voor 2022 te bepalen op 75,5%. Daarbij is rekening gehouden met een ongewijzigd tarief per zak van € 1,55 per aanbieding; d. de lijkbezorgingsrechten te verhogen met 1,7% ten opzichte van 2021 en het dekkingspercentage voor 2022 te bepalen op 75,0%; 3. Een krediet van € 344.649 beschikbaar te stellen voor zwembaden zoals opgenomen in hoofdstuk 2.10. 4. Een krediet van € 1.317.500 bes chikbaar te stellen voor het bestedingsplan 2022 -2025 zoals opgenomen in hoofdstuk 3.3. 5.

Een krediet van € 1.626.500 beschikbaar te stellen voor het uitvoeringsplan riolering 2022 zoals opgenomen in hoofdstuk 4.1.8. 6. Een krediet van € 443.500 beschikbaar te stellen voor de in bijlage 1 vermelde aanschaf/vervanging van bedrijfsmiddelen in 2022. 7. Op basis van de ‘Meerjaren Begroting Grondexploitaties 2021 e.v.’: a. de grondexploitaties voor woningbouwprojecten en bedrijventerreinen die onderhanden zijn gewijzigd vast te stellen; b. het college te machtigen, indien de markt - en economische omstandigheden daartoe aanleiding geven, tegen andere grondprijzen te verkopen dan opgenomen in de desbetreffende grondexploitaties onder de voorwaarde van een blijvend minimaal sluitende grondexploitatie. 8. Vanaf 2023 een stelpost aan de inkomstenkant te creëren voor extra middelen van het Rijk voor de jeugdzorg (maximaal 75%). 136 9. Een bedrag van € 1.049.000 te storten in de ‘Algemene reserve vaste buffer’ en dit bedrag ten laste te brengen van het begrotingssaldo 2022. 10. Een bedrag van € 409.187 over te hevelen van de ‘reserve opvangen tekorten Sociaal Domein’ naar de ‘Algemene reserve vrij besteedbaar’ en de titel van de bestemmingsreserve te veranderen in ‘bestemmingsreserve coronagerelateerde uitgaven Sociaal Domein’. 11. De vijf bestuursprogramma’s vast te stellen. 137 Bijlage 1. Vervangingsinvesteringen

138 Bijlage 2. Resultaat programmabegroting per taakveld

139

140

141 Bijlage 3. Meerjarig audit-programma, jaarschijf 2022 In deze bijlage staan de processen die in 2022 onderzocht gaan worden. Door het vaststellen van deze programmabegroting door de gemeenteraad wordt de onderzoeksopdracht voor 2022 bekrachtigd. WETTELIJKE VEREISTEN Proces Invalshoek Doelstellingen ENSIA Beheersing In beeld brengen of de informatieveiligheid conform regelgeving wordt uitgevoerd. SISA Financiële Beoordeling van de besteding van de specifieke rechtmatigheid uitkeringen van het Rijk. WPG Beheersing In beeld brengen of er wordt voldaan aan de wet politiegegevens FISCALE WET- EN REGELGEVING Proces Invalshoek Doelstellingen BTW Beheersing In beeld brengen of de regelgeving rond BTW conform wordt uitgevoerd. Wet DBA (ZZP-ers) Beheersing In beeld brengen of de regelgeving rond de Wet DBA conform wordt uitgevoerd. Registratieplicht Beheersing In beeld brengen of de regelgeving rond de registratieplicht uitzendbureaus uitzendbureaus conform wordt uitgevoerd. Vennootschapsbelasting Beheersing In beeld brengen of de regelgeving rond vennootschaps- belasting conform wordt uitgevoerd. SAMENLOOP ACCOUNTANTSCONTROLE Proces Invalshoek Doelstellingen Begroting en Beheersing In beeld brengen van de werking van het huidige budgetbeheer planning- en control instrumentarium. Inkopen (incl.

betalingsverkeer Beheersing In beeld brengen van de werking van de en prestatielevering) geldende beheersingsmaatregelen. Aanbestedingen Beheersing In beeld brengen of aanbestedingsprocedures worden uitgevoerd conform de geldende interne en externe beheersingsmaatregelen. Controleren of (indien vereist) een aanbestedingsprocedure wordt gevolgd. Financiële Vaststellen dat de aankopen passen binnen rechtmatigheid de geautoriseerde begroting. Investeringen en Beheersing Vaststellen dat investeringen en activering plaatsvindt o.b.v. kapitaalgoederen de van toepassing zijnde verordening Financiële Vaststellen dat de activa passen rechtmatigheid binnen de geautoriseerde begroting. Personeel en salarisadmini- Beheersing In beeld brengen van de werking van de stratie/WKR/WNT geldende beheersingsmaatregelen. Financiële Vaststellen dat de kosten passen rechtmatigheid binnen de geautoriseerde begroting. Belastingen en heffingen Beheersing In beeld brengen van de werking van de geldende beheersingsmaatregelen 142 (volledigheid van de opbrengst/jaarlijkse herwaardering). Financiële Vaststellen dat de opbrengsten passen rechtmatigheid binnen de geautoriseerde begroting. Uitkeringen en inkomens- Beheersing In beeld brengen van de werking van de Overdrachten (incl. participatie) geldende beheersingsmaatregelen.

Financiële Vaststellen dat de opbrengsten en uitgaven rechtmatigheid passen binnen de geautoriseerde begroting. WMO Beheersing In beeld brengen van de werking van de geldende beheersingsmaatregelen. Financiële Vaststellen dat voorzieningen worden verleend rechtmatigheid conform de in de verordening gestelde voorwaarden. Jeugdzorg Beheersing In beeld brengen van de werking van de geldende beheersingsmaatregelen. Financiële Vaststellen dat voorzieningen worden verleend rechtmatigheid conform de in de verordening gestelde voorwaarden. Grondbedrijf Beheersing In beeld brengen van de werking van de geldende beheersingsmaatregelen. Financiële Vaststellen dat de opbrengsten passen rechtmatigheid binnen de geautoriseerde begroting. Omgevingsvergunning Beheersing In beeld brengen van de werking van de geldende beheersingsmaatregelen. Financiële Vaststellen dat de opbrengsten passen rechtmatigheid binnen de geautoriseerde begroting. Subsidieverstrekking Beheersing In beeld brengen van de werking van de geldende beheersingsmaatregelen. Financiële Vaststellen dat subsidie is verleend rechtmatigheid conform de in de subsidieverordening gestelde voorwaarden. Vaststellen dat er een juiste registratie plaatsvindt in de financiële administratie. Subsidiebaten Beheersing In beeld brengen van de werking van de geldende beheersingsmaatregelen.

Financiële Vaststellen dat de opbrengsten passen rechtmatigheid binnen de geautoriseerde begroting. Leges burgerzaken Beheersing In beeld brengen van de werking van de geldende beheersingsmaatregelen. Financiële Vaststellen dat de opbrengsten passen rechtmatigheid binnen de geautoriseerde begroting. Opbrengsten huren en pachten Beheersing In beeld brengen van de werking van de geldende beheersingsmaatregelen. Financiële Vaststellen dat de opbrengsten passen rechtmatigheid binnen de geautoriseerde begroting. Leerlingenvervoer Beheersing In beeld brengen van de werking van de geldende beheersingsmaatregelen. Treasury Beheersing In beeld brengen van de werking van de geldende beheersingsmaatregelen. APV/Leges Beheersing In beeld brengen van de werking van de geldende beheersingsmaatregelen. Financiële Vaststellen dat de opbrengsten passen 143 rechtmatigheid binnen de geautoriseerde begroting. Afsluitproces inclusief Beheersing In beeld brengen van de werking van de memoriaalboekingen geldende beheersingsmaatregelen. Mutaties en Reserves Beheersing In beeld brengen van de werking van de geldende beheersingsmaatregelen. Financiële Vaststellen dat mutaties in de reserves rechtmatigheid plaatsvinden conform de gestelde voorwaarden.

EIGEN VOORDRACHT Proces Invalshoek Doelstellingen Woonschepen Beheersing In beeld brengen van de werking van de geldende beheersingsmaatregelen Nader te bepalen Doelmatigheid Toets op doelmatigheid. Proces jaarlijks te proces selecteren (afhankelijk van actualiteit). Voor 2022 terugbelverzoeken 144 Bijlage 4. Verloop reserves en voorzieningen

145 Bijlage 5. Incidentele baten en lasten per programma

146

147

148

149

150

151 Bijlage 6. Structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves per programma De bedragen die staan vermeld bij het programma Werk aan de winkel hebben betrekking op de geprognotiseerde winstverwachting van de grondexploitaties.

152 Bijlage 7. Verbonden partijen De verbonden partijen in deze bijlage zijn onderverdeeld naar de volgende categorieën: - vennootschappen en coöperaties; - stichtingen en verenigingen; - gemeenschappelijke regelingen. We hebben momenteel geen relaties met verbonden partijen die vallen in de 4 e categorie, de ‘overige verbonden partijen’. Als beleidslijn voor de raming van het dividend wordt het werkelijk ontvangen dividend over het voorgaande jaar gehanteerd, tenzij het bestuur van de verbonden partij andere besluiten over het te voeren dividendbeleid heeft genomen. Verder is geprobeerd vooruit te kijken tot en met het komende begrotingsjaar. Een aantal verbonden partijen heeft deze gegevens niet verstrekt. De bedragen in de tabellen bij de jaren 2018 tot en met 2020 zijn afkomstig uit de jaarrekeningen van de verschillende verbonden partijen. Vennootschappen en coöperaties Verbonden partij BNG Bank N.V. Activiteiten De kerntaak van de BNG is om tegen lage tarieven te voorzien in kredietverlening aan decentrale overheden en in kredietverlening onder garantie van overheden. Inhoudelijk belang Het is een publiek belang dat de gemeente op een zo goedkoop mogelijke manier kan lenen om de rentekosten zo laag mogelijk te houden. Ook zijn de financiële zekerheden en stabiliteit van maatschappelijk belang.

Bestuursprogramma Financiën en overhead Deelnemende partijen Nederlandse overheden (50% Rijk en 50% gemeenten, provincies en waterschappen).

153 Ontwikkelingen - BNG Bank ligt op schema om de jaardoelstellingen van € 10,5 miljard aan nieuwe solvabiliteitsvrije leningen te verstrekken. - Het fundingbeleid blijft dit jaar onveranderd gericht op permanente toegang tot de geld- en kapitaalmarkt voor de gewenste looptijd en en volumes tegen zo laag mogelijke kosten. - Het renteresultaat van de bank zal in 2021 naar verwachting binnen een bandbreedte uitkomen van € 440 miljoen tot € 470 miljoen. - Toekomstige marktwaardeveranderingen zijn per definitie onzeker. Daarom acht de bank het niet verantwoord een uitspraak te doen over de verwachte nettowinst 2021. Risico’s Het financieel risico is b eperkt tot de deelname aandelenkapitaal. Financiers hebben vertrouwen in de bank dat het risico van kredietverlening aan de BNG bank beperkt is, gezien het eigenaarschap van gemeenten, provincies en de staat. Verbonden partij Enexis Holding N.V. Activiteiten Enexis is verantwoordelijk voor: - Distribueren en transporteren van energie; - Het in stand houden, beheren, exploiteren en uitbreiden van distributie en transportnetten in relatie tot energie; - Het ontplooien van andere operationele en ondersteunende activiteiten mits deze binnen de wettelijke grenzen vallen. Inhoudelijk belang Om de consument te beschermen tegen een monopolis t is wettelijk bepaald dat netbeheerders in publieke handen blijven.

Bestuursprogramma Financiën en overhead Deelnemende partijen Provincies Noord-Brabant, Limburg, Overijssel, Drenthe, Groningen, Flevoland, Friesland en diverse gemeenten in deze provincies. Ontwikkelingen Onderweg naar het energiesysteem van de toekomst moet focus worden aangebracht in de realisatie en zijn gebalanceerde keuzes nodig. Enexis Groep stimuleert systeemefficiëntie om de capaciteit van het bestaande energienetwerk te benutten en onnodige (extra) investeringen te voorkomen. Dit kan bijvoorbeeld door grootschalige opwekkers van duurzame energie te positioneren in de buurt van grootschalige afnemers van elektriciteit. Hierover is Enexis in gesprek met

154 onder andere de provincies en gemeenten. Zij is transparant over lokale kansen en uitdagingen en leggen uit welke keuzes gemaakt moeten worden om de energietransitie haalbaar en betaalbaar uit te voeren. In april 2021 gaf Enexis met succes een groene obligatielening van € 500 miljoen uit. Toch blijft zij bezorgd dat netbeheerders de toenemende investeringen moeten voorfinancieren. De wijze waarop de kosten in de tarieven van de komende jaren worden verwerkt, is te traag. Want de uitgaven aan de netten blijven hoog. De slimme keuzes die we nu maken om het netwerk beter te benutten, dragen straks bij aan maatschappelijke betaalbaarheid. Risico’s Het risico voor de aandeelhouder is gering omdat Enexis in een gereguleerde (energie)markt, onder toezicht van de Energiekamer opereert. Daarnaast is het risico g ering in relatie tot de (intrinsieke) waarde van Enexis Holding N.V.. Wettelijk is minimaal 40% eigen vermogen vereist. Enexis heeft op dit moment meer dan 50% eigen vermogen. Verwacht wordt dat dit een laag risico oplevert voor de aandeelhouders van Enexi s Holding N.V.. Een aanvullend risico is het achterblijven van de geraamde dividendinkomsten. Het risico is echter gemitigeerd middels een overeengekomen streefwaarde van € 100 miljoen voor het jaarlijkse dividend. Verbonden partij N.V.

Rendo Holding Activiteiten Rendo houdt zich als regionale netbeheerder van elektriciteit - en gasnetten primair bezig met het ontwerp, de bouw en het beheer van energienetwerken. Daarnaast houdt zij zich bezig met activiteiten gericht op onderhoud, verhuur en verkoop van energieverbruikstoestellen en adviseert of participeert o nder andere in duurzaamheids- en innovatieprojecten op gebied van energie. Inhoudelijk belang Het is van een publiek belang dat er een betrouwbare, betaalbare en schone energievoorziening is op de korte en lange termijn. De wet verplicht een splitsing van gasbedrijven in een leverings - en productiedeel, waarbij het leveringsdeel in publieke handen blijft. Het publiek belang kan het best behartigd worden in een privaatrechtelijke deelname. Bestuursprogramma Financiën en overhead Deelnemende partijen Gemeenten Hoogeveen, Meppel, Staphorst, Zwartewaterland, Steenwijkerland, Coevorden, Hardenberg, Westerveld en De Wolden.

155 Ontwikkelingen N.V. Rendo opereert in een gereguleerde markt, onder toezicht van de Autoriteit Consumenten & Markt (ACM). Elke 3 tot 5 jaar stelt de ACM de maximale tarieven vast. In die periode veranderen de gereguleerde tarieven in 3 tot 5 stappen. De tarieven kunnen in een reguleringsperiode zowel omhoog als omlaag gaan als gevolg van een gewijzigde inschatting van het efficiënte kostenniveau aan het einde van een reguleringsperiode ten opzichte van het startpunt. Ongeacht de richting van de ontwikkeling van de tarieven, bevat de reguleringssystematiek een prikkel voor d e Rendo om te komen tot kostenbesparingen om zo de aandeelhouders een redelijk rendement te kunnen bieden. Rendo verwacht in de periode 2022 tot en 2024 een jaarlijkse dividenduitkering van € 5 miljoen tot € 7 miljoen (bandbreedte) aan haar aandeelhouders te zullen uitkeren. Verder vooruitkijken acht zij niet verantwoord. Risico’s De N.V. RENDO Holding bestaat uit RENDO Beheer. RENDO Beheer is weer opgesplitst in Rendo Netwerken, Enavi, N -TRA, RE -NET en RE -NET Hoogeveen Gezien de aard van de activiteiten is Rendo Netwerken een vrij stabiele vennootschap. Bij een eventuele overname in verband met sectorordening vervalt het dividend. De opbrengst is dan naar verwachting (aanzienlijk) lager dan de huidige dividendopbrengst. In verband met de energietransitie moet ook Rendo forse investeringen doen.

Verbonden partij Vitens N.V. Activiteiten Het doel van Vitens is een betrouwbare en onafhankelijke watervoorziening tegen de laagst mogelijke maatschappelijke kosten. Inhoudelijk belang Het is wettelijk vastgelegd dat de aandelen van waterbedrijven alleen in publieke handen mogen zijn, omdat de drinkwatervoorziening een publiek belang is. Het belang wordt het beste verwezenlijkt door middel van een privaatrechtelijke deelname. Bestuursprogramma Financiën en overhead Deelnemende partijen Provincies Overijssel, Utrecht, Flevoland, Gelderland, Drenthe en Friesland en gemeenten in deze provincies.

156 Ontwikkelingen We verwachten dat Vitens de komende jaren geen dividend zal uitkeren. Dit komt onder andere door de verdere daling van de WACC (vermogenskostenvoet) van 3,4% naar 2,75%, maar ook door de forse investeringen die zij moet doen in de infrastructuur. Om de investeringen te kunnen doorzetten is het volgens Vitens nodig dat een aanpassing van de tariefregulieringsmethode die de overheid hanteert, de zogeheten WACC. Zonder aanpassing van de WACC staat de financierbaarheid van investeringen in de toekomst onder druk. Een meerde rheid van de Tweede Kamer heeft inmiddels de minister gevraagd in overleg te gaan met de drinkwaterbedrijven en de aandeelhouders om te komen tot een aanpassing van de WACC. Tot op heden heeft het demissionaire kabinet hierover nog geen besluit genomen. Risico’s De deelneming brengt voor de gemeente een gering risico met zich mee. Vitens opereert maar zeer beperkt in een concurrerende omgeving, de marktrisico’s zijn daarom beperkt. De operationele risico’s zijn niet klein omdat het product moet voldoen aan hoge kwaliteitseisen. Verbonden partij N.V. Rova Holding Activiteiten Het op financieel, milieutechnisch en maatschappelijk verantwoorde wijze exploreren en exploiteren van afvalzorgplicht van gemeenten.

Inhoudelijk belang Het is van een publiek belang dat de gemeente de afvalverwerking tegen de zo laag mogelijke maatschappelijke kosten uitvoert. Het publiek belang kan behartigd worden door middel van een publieksrechtelijk deelname op basis van de Wet gemeenschappelijke regelingen (WGR). Bestuursprogramma Financiën en overhead Deelnemende partijen Rova werkt voor 23 gemeenten. Dit is een werkgebied van ongeveer 850.000 inwoners en verdeeld in 3 regio’s: IJssel-Vecht, Achterhoek en Eemland. Ontwikkelingen Rova werkt als maatschappelijke onderneming samen met gemeenten en hun inwoners aan een mooie en schone leefomgeving, nu en in de toekomst. In opdracht van de deelnemende gemeenten werken ze aan het terugdringen van afval en het bevorderen van hergebruik van grondstoffen en werken ze aan het schoon, heel en veilig houden van de openbare ruimte. Rova zet zich in om

157 nuttige grondstoffen uit het restafval te halen om deze zoveel mogelijk opnieuw te kunnen gebruiken. Rova heeft de ambitie om verder te gaan dan de VANG0 - doelstellingen, samen m et gemeenten werken ze aan het volledig sluiten van kringlopen. Risico’s Beperkt tot deelname aandelenkapitaal en een renterisico bij herziening van het percentage van de achtergestelde lening die door gemeente Steenwijkerland in 2001 is verstrekt. Deze lening is in 2021 met uitzondering van een bedrag van € 2,7 miljoen verlengd met 5 jaar, met een optie tot verlenging met telkens nog 5 jaar. Gedurende de looptijd is de lening vrij van aflossing. Deze lening met de A-aandeelhouders die zijn opgenomen bij de financiële herstructurering in 2001, zijn achtergesteld ten opzichte van bancaire financiers. Verbonden partij Wadinko N.V. Activiteiten Het deelnemen in en het directie voeren over andere ondernemingen die bij voorkeur werkzaam zijn in de provincie Overijssel, waaronder bedrijven die werkzaam zijn op het gebied van kunststoffen en milieutechnieken en het bevorderen van de werkgelegenheid in de provincie, één en ander in de ruimste zin van het woord. Inhoudelijk belang Wadinko heeft tot doe l het creëren van werkgelegenheid door middel van het stimuleren van bedrijvigheid.

Dit is van maatschappelijk belang, maar strikt genomen geen publiek belang omdat het een normale economische activiteit betreft. Er zijn concurrerende particuliere initiati even die met vergelijkbare participaties hetzelfde doel bereiken. Bestuursprogramma Financiën en overhead Deelnemende partijen Provincie Overijssel en 20 gemeenten in Overijssel plus gemeenten Meppel, Noordoostpolder, Urk en Westerveld. Ontwikkelingen Wadinko zet bestaand beleid voort met enige accentverschuivingen, waarbij thema’s duurzaamheid en digitalisering meer aandacht krijgen. Ook zullen (post)corona-effecten in de regionale economie een rol spelen bij het investeringsbeleid.

158 In de aandeelhoudersvergadering van juni 2021 is besloten om de komende 5 jaar een bedrag van € 1,5 miljoen als dividenduitkering per jaar uit te keren. Voorwaarde hiervoor is wel dat de NOW -uitkeringen in bedrijven waarin Wadinko participeert daarin niet een belemmering vormen. Risico’s De participatiemaatschappij zorgt dat zij invloed uitoef ent op de ondernemingen waarin zij participeert via een Raad van Commissarissen of een aandeelhoudersovereenkomst. Het is echter niet te zeggen welke risico’s Wadinko precies loopt met betrekking tot de aangegane participaties. Wel is zij van mening dat he t risico van fraude met de governancestructuur rondom (des)investeringen, betalingsorganisatie en het beperkte contant geldverkeer voldoende is gemitigeerd. Met uitzondering van 2020 heeft Wadinko de laatste jaren positieve financiële resultaten behaald. Dit wil echter niet zeggen dat het bedrijf financieel gezond blijft, vanwege de afhankelijkheid van de financiële posities van de participerende partijen. Vooralsnog is het eigen vermogen (liquide middelen) hoog genoeg om risico’s op te vangen. Verbonden partij Noordwestgroep N.V. Activiteiten Noordwestgroep is een sociaal werkontwikkelingsbedrijf. Het doel is om alle werkzoekenden, met passende hulp en ondersteuning, naar zinvol werk te leiden.

Inhoudelijk belang Het publiek belang, mensen met een lichamelijke, verstandelijke of psychische beperking aan het arbeidsproces laten deelnemen, is wettelijk gezien een taak van de gemeente en wordt verwezenlijkt via de Noordwestgroep N.V. Bestuursprogramma Samenredzaam Deelnemende partijen Gemeente Steenwijkerland Ontwikkelingen Voor de komende jaren wordt geen rekening gehouden met een dividenduitkering. Op lange termijn zal de sociale werkvoorziening worden teruggebracht tot 30% van het huidige bestand. Voor personen die zijn aangewezen op beschut werken zal dan nog een vergoeding worden ontvangen. In verband met bovenstaande ontwikkelingen zal nader bepaald worden wat de

159 toekomstige rol en positie van de Noordwestgroep in de uitvoering van de Participatiewet zal worden. Risico’s Jaarlijkse verlaging van de rijksbijdrage beteken t een financieel risico voor de gemeente als Noordwestgroep hier geen nieuwe inkomsten tegenover zet. Bijkomend risico is dat het huidig bestand niet genoeg krimpt. Voor 2022 wordt de aanvullende gemeentelijke bijdrage geraamd op € 1.050.000. Vennootschappen na verkoop Essent In 2009 werd het productie - en leveringsdeel van Essent verkocht aan RWE. Bij de verkoop is een aantal tijdelijke B.V.’s opgericht om de belangen van de aandeelhouders te behartigen. In verband met contractuele verplichtingen moeten de volgende vennootschappen: CSV Amsterdam B.V. en Publiek Belang Elektriciteitsproductie B.V. nog in stand worden gehouden. Het risico en daarmee de aansprakelijkheid voor de aandeelhouders is relatief gering en beperkt zich tot de hoogte van het nominale aandelenkapitaal van deze vennootschappen. Verbonden partij CSV Amsterdam B.V. Activiteiten en inhoudelijk belang Essent heeft eind 2007 een herstructurering doorgevoerd waarbij de economische eigendom van de gas - en elektriciteitsnetten binnen de Essent - groep zijn verkocht en overgedragen aan Enexis. Enexis beschikte over onvoldoende contante middelen om de koopprijs te kunnen betalen. Dit bedrag is omgezet in een lening van de aandeelhouders van Essent.

De B.V. is in het leven geroepen om de Aandeelhouderslening aan Enexis doelmatig en efficiënt te kunnen beheren. Bestuursprogramma Financiën en overhead Deelnemende partijen Provincies Noord-Brabant, Limburg, Overijssel, Drenthe, Groningen, Flevoland, Friesland en diverse gemeenten in deze provincies. Aandeel en zeggenschap De gemeente bezit 3.888 aandelen, zijnde een aandeel in het totaal aandelenvermogen van 0,1944%. Vertegenwoordiger Wethouder Scheringa Ontwikkelingen De vennootschap zal voorlopig nog voortbestaan om op eigen kosten en risico namens Deponie Zuid B.V. (vennootschap onder Attero Holding B.V.), in overleg met de aandeelhouderscommissie, bezwaar en/of beroep te voeren tegen de Belastingdienst ten aanzien van een naheffingsaanslag afvalstoffenbelasting.

160 Na afwikkeling van deze bezwaar - en/of beroepsprocedure of eventuele voortijdige beëindiging van deze procedure zal de vennootschap kunnen worden opgeheven en de resterende liquide middelen kunnen worden uitgekeerd aan de aandeelhouders naar rato van het aandelenbelang. Risico’s Als aandeelhouder loopt de gemeente zeer beheerst geachte risico’s. Het risico en daarmee de aansprakelijkheid voor de aandeelhouders is relatief gering en beperkt tot de hoogte van het nominale aandelenkapitaal van deze vennootschap (ongeveer € 20.000). Verbonden partij Publiek Belang Elektriciteitsproductie B.V. Activiteiten en inhoudelijk belang Essent heeft eind 2007 een herstructurering doorgevoerd waarbij de economische eigendom van de gas - en elektriciteitsnetten binnen de Essent - groep zijn verkocht en overgedragen aan Enexis. Enexis beschikte over onvoldoende contante middelen om de koopprijs te kunnen betalen. Dit bedrag is omgezet in een lening van de aandeelhouders v an Essent. De B.V. is in het leven geroepen om de Aandeelhouderslening aan Enexis doelmatig en efficiënt te kunnen beheren. Bestuursprogramma Financiën en overhead Deelnemende partijen Provincies Noord-Brabant, Limburg, Overijssel, Drenthe, Groningen, Flevoland, Friesland en diverse gemeenten in deze provincies.

Aandeel en zeggenschap De gemeente bezit 3.888 aandelen, zijnde een aandeel in het totaal aandelenvermogen van 0,1944%. Vertegenwoordiger Wethouder Scheringa Ontwikkelingen Het doel is dat de vennootschap in 2022 of eerder indien mogelijk zal kunnen worden opgeheven en de resterende middelen kunnen worden uitgekeerd aan de aandeelhouders naar rato van het aandelenvermogen. Risico’s Als aandeelhouder loopt de gemeente zeer beheerst geachte risico’s. Het risico en daarmee de aansprakelijkheid voor de aandeelhouders is relatief gering en beperkt tot de hoogte van het nominale aandelenkapitaal van deze vennootschap (ongeveer € 20.000).

161 Stichtingen en verenigingen Verbonden partij Stichting Weerribben- Wieden Activiteiten In de stichtingsakte is het doel van de stichting als volgt omschreven “Het bewerkstelligen van aantoonbare maatschappelijke (economische en ecologische) meerwaarde voor het gebied Weerribben-wieden (Steenwijkerland) met als hart het Nationaal Park, alsmede het verbinden van beide entiteiten”. De activiteiten zijn daarop gericht. Inhoudelijk belang De Stichting Weerribben-Wieden ziet voor zichzelf een aantal rollen. Deze rollen liggen op het initiatie -, participatie - en communicatieproces als Gebiedsfacilitator, het aanjagen en verbinden van initiatieven uit het gebied als Gebiedsprojecten-ontwikkelaar, het profileren van het gebied als Gebiedspromotor en het geven van gevraagd en ongevraagd advies als Gebiedsboard. Hiermee wordt het individueel belang van de afzonderlijke gebiedspartijen (waaronder de gemeente) in samenwerking opgepakt. Bestuursprogramma Werk aan de winkel Deelnemende partijen Stichting Weerribben-Wieden is een organisatie van, voor en uit het gebied. In het bestuur van de Stichting hebben de volgende partijen zitting: - Koninklijke Horeca Nederland, afd. Steenwijkerland; - KOPTOP; - LTO Noord, Afd.

Steenwijkerland; - Natuurmonumenten, gebiedseenheid De Wieden; - Staatsbosbeheer, regiodirectie Oost; - Ondernemersplatform Steenwijkerland; - Plaatselijke Belangen in de Weerribben; - Plaatselijke Belangen in De Wieden; - Gemeente Steenwijkerland. Vertegenwoordiger De gemeente is vertegenwoordigd in het stichtingsbestuur op basis van het raadsbesluit van 20 juni 2017. Dit is vastgelegd in de stichtingsakte. Het aantal bestuursleden bedraagt ten minste 3 waaronder een lid van het college, te weten wethouder Harmsma. Ontwikkelingen In 2020 is afgesproken dat de gemeente geen budget overmaakt naar de Stichting maar dat voor de bekostiging een beroep kan worden gedaan op bij de gemeente aanwezig (en door de gemeente voor dat doel beschikbaar gesteld) budget. De financiële administratie ligt bij de gemeente Steenwijkerland.

162 Risico’s De Stichting Weerribben -Wieden is een stichting zonder winstoogmerk. Het financieel risico is laag en beperkt zich tot het leveren van een jaarlijkse financiële bijdrage. Gemeenschappelijke regelingen Verbonden partij Gemeenschappelijke gezondheidsdienst (GGD) IJsselland Activiteiten De GGD IJsselland bewaakt, beschermt en bevordert de gezondheid van de ruim 500.000 inwoners van 11 gemeenten in de regio IJsselland. Inhoudelijk belang De gemeente heeft de wettelijke taak om de gezondheid van de burgers te bevorderen en te beschermen tegen ziekten en calamiteiten. Daarnaast is de gemeente verplicht een gemeenschappelijke gezondheidsdienst te hebben. Het publiek belang kan het best gediend worden door middel van een publiekrechtelijke deelname op basis van de WGR. Bestuursprogramma Samenredzaam Deelnemende partijen De gemeenten Dalfsen, Deventer, Hardenberg, Kampen, Ommen. Olst -Wijhe, Raalte, Staphorst, Steenwijkerland, Zwartewaterland en Zwolle. Aandeel en zeggenschap Gemeenten hebben zitting in het algemeen bestuur. Iedere gemeente heeft 1 stem. De (basis)bijdrage per gemeente wordt berekend aan de hand van het aantal inwoners. Vertegenwoordiger Algemeen bestuur: wethouder Jongman Ontwikkelingen “Gezond centraal: van crisis naar kans” was de titel van de Ontwikkelingenbrief 2022, basis voor de Programmabegroting 2022.

Mede door de coronacrisis zien we dat er onomkeerbare ontwikkelingen in gang zijn gewet en veranderingen plaatsvinden in kijken, denken en doen over gezondheid. De bespreking van de Ontwikkelingenbrief heeft tot mooie gesprekken geleid tussen professionals, met zorgpartners, met bestuurders en ook met raadsleden. Uit alle gesprekke n blijkt het belang om vanuit een brede blik op gezondheid te willen bijdragen aan een weerbare samenleving waarin mensen veerkrachtig zijn en om kunnen gaan met verandering van omstandigheden. Aan het eind van 2021 weet de GGD welke nazorg is voor groepe n in de samenleving die extra kwetsbaar zijn als gevolg van de coron acrisis en welke impact corona als “nieuwe infectieziekte” structureel meebrengt voor het rijksvaccinatieprogramma. Ook zal dit jaar blijken op welke manier (positieve)