Perspectiefnota 2025-2029 (Definitieve versie 200525)

Daarbij is de focus om dit te combineren met rapportage op de CO2 -prestatieladder en de rapportage verplichting vanuit het ondertekende manifest ‘Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen en inkopen’ (MVOI). • Er is gestart met de data verwerking over 2024. Dit was tevens het eerste jaar waarin zakelijke dienstreizen specifiek zijn vastgelegd op brandstoftype. Op basis van deze actualisatie zullen, waar nodig, nieuwe maatregelen getroffen worden. • Start volgens planning in 2025. Doel Steenwijkerland in 2050 klimaatbestendig en waterrobuust Beoogd resultaat Versterking klimaatbestendigheid en geen verdere afname biodiversiteit. Acties 2025 (prognose) • Uitvoering Lokale Uitvoeringsagenda klimaatadaptatie 2023 -2027, waaronder voor 2025: actualiseren, stresstesten en ontwikkeling educatieprogramma scholen:  • Opstellen Soortenmanagementplan (SMP) inclusief het treffen van natuurinclusieve maatregelen t.b.v. Natuurvriendelijk isoleren:  • Groenblauwe dooradering binnen de bebouwde kom onderzoeken op basis van Basis Kwaliteit Natuur:  Toelichting • We zetten onze inspanningen voort voor een klimaatbestendige en waterrobuuste toekomst. Belangrijke acties uit de Lokale Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie 2023 -2027 omvatten het actualiseren van de stresstest in de klimaatmonitor en aanvullend onderzoek naar de kwetsba arheden van zowel de klimaatmonitor als vitale objecten.

Daarnaast blijft de stimuleringsregeling voor tuinsubsidie van kracht om inwoners aan te moedigen hun tuinen te vergroenen. Ook wordt het klimaatbewustzijn vergroot via een educatief programma op sch olen en activiteiten zoals het jaarlijkse NK Tegelwippen. De ontwikkeling van het educatieve programma is afgerond in 2024 en wordt in 2025/2026 uitgerold. Klimaatadaptieve maatregelen worden verder geïntegreerd in ruimtelijke projecten om een samenhangende aanpak te bevorderen. Op regionaal niveau wordt een hitteplan ontwikkeld om de impact van extreme hitte op kwetsbare groepen te verminderen. Binnen de werkregio Fluvius w ordt bovendien samengewerkt aan zowel landelijke als regionale programma’s, zoals de bovenregionale stresstesten en de sponsstrategie voor het stroomgebied Stroink, waar Steenwijkerland onderdeel van is. Daarnaast wordt gewerkt aan de uitwerking van de Lan delijke Maatlat Natuurinclusieve en Klimaatadaptieve Gebouwde Omgeving, die op lokaal niveau duidelijke richtlijnen biedt voor natuurinclusief en klimaatadaptief bouwen. 27 • In 2024 is een Europese aanbesteding gehouden voor het opstellen van een Soortmanagementplan (SMP). Zowel de uitvoeringskosten als de kosten voor monitoring en coördinatie vielen hoger uit dan het beschikbare budget. Er kon niet worden overgegaan tot gunning, de aanbesteding is afgebroken.

Gunning had geleid tot een overschrijding van het budget en er zouden structurele lasten zonder dekking worden aangegaan. Daarmee zou voorbij worden gegaan aan het budgetrecht van de gemeenteraad. Bij een nieuwe aanbesteding wordt gezocht naar meer kostenefficiëntie in het onderzoek en monitoring. Het is echter onzeker of dit werkelijk zal leiden tot aanzienlijke kostenreductie van het onderzoek en de monitoring. Meerdere gemeenten lopen tegen deze vraagstukken aan. Daarom wordt er onderzocht of er innovatieve mogelijkheden beschikbaar zijn via een gezamenlijke marktconsultatie. • Er wordt intern gewerkt aan een methodiek voor het meten en beoordelen van de Basis Kwaliteit Natuur binnen de bebouwde kom. Ook de provincie Overijssel is momenteel aan het onderzoeken hoe Basis Kwaliteit Natuur in de kernen toegepast kan worden. Via een klankbordgroep zijn we aangesloten bij dit onderzoek van de provincie. Doel Steenwijkerland in 2050 volledig circulair Beoogd resultaat In 2030 wordt 50% minder primaire abiotische grondstoffen gebruikt (mineralen, metalen en fossiele grondstoffen). Acties 2025 (prognose) • Bij evenementen en sportclubs restafval verminderen, door middel van stimuleringsbudget voor duurzame afvalmaatregelen.

Inzet op betere afvalscheiding en hiermee reductie restafval:  • Maatwerkoplossingen (zoals ondergrondse papiercontainers) bij hoogbouw en andere locaties waar papierinzameling met minicontainers niet kan. Waar mogelijk invoeren gescheiden GFT - inzameling hoogbouw:  • Borgen actieplan MVOI:  Toelichting • Bij een aantal corso ’s worden pilots uitgezet om realistische duurzame afvalmaatregelen te kunnen treffen en uit te zetten naar alle evenementen. • In samenwerking met ROVA worden maatwerkoplossingen besproken en per situatie/locatie geïmplementeerd. Dit in samenspraak met de betreffende eigenaar/VVE. Een eerste oplossing wordt toegepast bij de Vijverhof en er loopt ook een onderzoek specifiek voor de omgeving Jan Steenstraat. • Het actieplan MVOI is in december 2024 vastgesteld door het college. Er is in de organisatie al een aantal mooie voorbeelden van het toepassen van MVOI. Hergebruik , social return on investment (SROI) en duurzaamheid zijn bij verschillende inkooptrajecten al op innovatieve wijze toegepast. Zoals de stenenbank en hergebruik van de houten gording van het Steenwijkerdiep . Van de oude gording zijn twee nieuwe fiets - en voetgangersbruggen 100% circulair gemaakt. Het doel bij het uitvoeren van dit actieplan is dat maatschappelijk verantwoord inkopen steeds meer de standaard wordt in onze organisatie en het geborgd wordt in ons inkoopproces.

Hiervoor is de projectgroep van start gegaan. Er zijn voorbeelden verzameld, en er wordt nu onderzoek gedaan naar geschikte evaluatie en monitoring. 28 Doel Steenwijkerland hoort tot de beste plattelandsgemeenten voor duurzame mobiliteit Beoogd resultaat Meer inwoners en toeristen verplaatsen zich CO2-neutraal. Acties 2025 (prognose) • Realisatie verbetering fietsroute Steenwijk-Giethoorn:  • Opwaardering fietsroute Steenwijkerdiep Zuid:  • Versterken deelmobiliteit:  Toelichting • Samen met aanwonenden van de Beulakerweg en Gieters Belang hebben we een inrichtingsplan uitgewerkt. Er is een afstemming met Enexis over het al dan niet vooruitlopend op het project aanleggen van een zwaardere elektrakabel. Realisatie van dit project is gepland vanaf september 2025. • Half maart vond de eerste informatieavond met aanwonenden plaats. Vervolgens wordt een plan uitgewerkt. Start werkzaamheden is gepland medio september 2025. • Er w ordt gekeken naar de aansluiting van deelmobiliteit in het totale vervoersaanbod , en de bijdrage aan de bereikbaarheid en gebruik van de publieke mobiliteit. Voor de elektrische deelfietsen wordt toe gewerkt naar een uitbreiding naar 140 -150 fietsen, verdeeld over 30 hubs in 7 gemeenten. In Steenwijk worden hubs geplaats op 3 bedrijventerreinen. Daarnaast wordt er ingezet op optimaal gebruik van de bestaande deelauto’s.

Op dit moment zijn er nog te weinig deelnemers voor de bestaande deelauto’s en zijn ze niet rendabel. In 2026 moet dit wel het geval zijn. Het doel voor 2025 is om het aantal gebruikers van de deelauto te laten groeien. Er is een campagne opgezet, waardoor het (financieel) laagdrempelig is om in te stappen. Daarnaast wordt communicatie ingezet om de deelauto beter en meer onder de aandacht te brengen. In januari en februari van dit jaar hebben we informatieavonden in verschillende kernen georganiseerd. Dit heeft geleid tot nieuwe deelnemers. Projecten/ investeringen Stand van zaken Bestedingsplan zoals opgenomen in de Programmabegroting 202 5-2028: Stand van zaken projecten/investeringen Omschrijving project/investering Wordt de planning gehaald? Wordt project/ investering uitgevoerd volgens het laatst vastgestelde projectplan? Worden middelen ingezet overeenkomstig het laatst vastgestelde projectplan? Is de investering/ het project gereed? Bestedingsplan: 1. Zonne-carport (gemeentehuis Vendelweg)  Ja Ja Nee Financiële mutaties Zie bijlage 6.1. 29 Kansen en uitdagingen Kansen:  Verschillende subsidies van het rijk bieden mogelijkheden om het verduurzamen van de woningvoorraad te versnellen.  Netbeheerders en woningcorporaties staan open voor intensievere samenwerking om netverzwaring doeltreffend en effectief te realiseren.

 Met het ontwikkelen van de woningtype routekaarten in drie wijken, zijn ruim 100 inwoners betrokken en enthousiast. Uitdagingen:  Voldoen aan het RES-bod, inclusief de verhouding wind/zon.  Provincie Overijssel biedt gemeentes de mogelijkheid om een Soortenmanagementplan (SMP) op te stellen. Hiermee hoeven woningeigenaren geen individueel natuuronderzoek te laten uitvoeren om te kunnen isoleren en worden bedreigde diersoorten beschermd. De Europese aanbesteding die is uitgezet, viel fors hoger uit. Momenteel loopt er een pilot waarbij op een andere manier onderzoek wordt uitgevoerd (met zenders). Met deze methode k an het onderzoek mogelijk efficiënter worden uitgevoerd. Inzicht in de uitkomst van deze pilot en de vraag of de provincie deze onderzoeksmethode accepteert, wordt deze zomer verwacht. Meer efficiëntie in het onderzoek zou mogelijk kunnen leiden tot kosten reductie. Ook zijn de kosten voor monitoring en coördinatie onvoldoende inzichtelijk, deze worden nu nader onderzocht. Samen met andere Overijsselse gemeenten is er een marktconsultatie uitgezet.  Netcongestie. Een overbelast stroomnet bemoeilijkt onder andere de overgang naar elektrische (warmte-) oplossingen.  Een belangrijke taak van een gemeente is het beschermen van een veilige, gezonde en duurzame fysieke leefomgeving. De Omgevingsdienst IJsselland heeft daarbij een belangrijke rol.

Onder andere het Rijk, het IPO en de VNG hebben op basis van verschillende onderzoeken geconcludeerd dat het stelsel van milieuvergunningverlening, milieutoezicht en handhaving (VTH) in Nederland onvoldoende functioneert, met grote milieuschade als gevolg. Daarom is een proces gestart om in heel Nederland te komen tot robuuste omgevingsdiensten. Het Rijk eist dat op 1 april 2026 alle omgevingsdiensten in Nederland robuust zijn. Dit vraagt in 2026 om een noodzakelijke investering om de taakuitvoering op tenminste een wettelijk minimum uitvoeringsniveau te brengen. Daarnaast is in 2027 en 2028 een structurele investering nodig om te kunnen voldoen aan de landelijke robuustheidseisen. De aan raden en staten gezonden kaderbrief 2026, die voorafgaat aan de conceptbegroting 2026 , geeft een omschrijving van de ontwikkelingen. Op 18 maart 2025 is er een werkvergadering met de Omgevingsdienst IJsselland en de raad geweest, waar de te doorlopen route naar robuustheid is besproken en waar de raad vragen heeft kunnen stellen. 30 2.6. Bestuursprogramma ‘Leefbare steden en kernen’ Rapportage op de acties uit de begroting Doel Opwaardering openbare ruimte Beoogd resultaat Het verhogen van de kwaliteit van de openbare ruimte en het vergroten van de tevredenheid van inwoners over de openbare ruimte (bijvoorbeeld openbaar groen, wandelpaden, wegen, fietspaden en parkeerplaatsen).

Acties 2025 (prognose) • Uitvoering van wensen van inwoners/plaatselijk belangverenigingen voor opwaarderingsprojecten in de openbare ruimte:  • Opstellen beheer- en onderhoudsplannen 2025 en 2026:  • Uitvoering plaatsen watertappunten in de openbare ruimte:  Toelichting • Samen met plaatselijke belangen en wijkverenigingen kijken we naar plekken in de openbare ruimte die een kwaliteitsimpuls kunnen gebruiken. Vaak gaat het hier om trottoirs, openbaar groen, speel- en ontmoetingsplaatsen. • In 2025 wordt gepland onderhoud uitgevoerd en worden uitvoeringsplannen voor 2026 opgesteld. • In 2025 worden er in totaal 5 openbare watertappunten geplaatst. Deze watertappunten worden geplaatst in het buitengebied voor onze inwoners en recreanten. De locaties worden gekozen samen met het desbetreffende plaatselijk belang. Voor een drietal watertappunten hebben we de beoogde locatie bepaald. De uitvoering start in Q2 van 2025. Doel Kansen benutten die de regionale verstedelijkingsstrategie biedt Beoogd resultaat Uitwerking van de regionale verstedelijkingsstrategie op het gebied van woningbouw (ambitie van 1.000-1.500 woningen), klimaat, mobiliteit en economie, met bijzondere aandacht voor de integrale ontwikkeling van de Spoorzone Steenwijk.

Acties 2025 (prognose) • Spoorzone Steenwijk betrekken bij Novex 6 Programma Middelgrote kernen: Samenwerking tussen 6 gemeenten met als doel opstellen propositie BO MIRT 7 voor de benodigde investeringen/cofinanciering:  • Uitwerken afwegingskader wonen/werken:  • Uitvoeren Participatietraject visie Steenwijk:  Toelichting • Met 6 gemeenten werken we een gezamenlijke propositie uit tot een maatregelenpakket die financieel wordt door vertaald. Inmiddels is de verbinding met het MIRT gelegd. Dit biedt perspectief voor de verdere uitwerking, zowel in Novex-verband, als ook voor de Spoorzone Steenwijk. • Het afwegingskader wordt momenteel uitgewerkt in de visie Steenwijk. We werken aan een verbreding op andere thema's (bijvoorbeeld, klimaat, mobiliteit, voorzieningen enz.) en een verdieping van de beoogde locaties voor wonen en werken. 6 NOVEX staat voor Nationale OmgevingsVisie E Xecutiekracht. Programma NOVEX is in het leven geroepen om het uitvoeren van al het nationale beleid met een effect op de ruimtelijke inrichting van Nederland te verbeteren. 7 Bestuurlijk Overleg Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport. 31 • Het participatietraject loopt momenteel en zal belangrijke input opleveren voor de visie op Steenwijk. Doel Verbeteren van de bereikbaarheid Beoogd resultaat Verhogen van het fietsgebruik en wandelmogelijkheden.

Acties 2025 (prognose) • Verbeteren fietsverbinding Beulakerweg (Giethoorn):  • Opwaarderen (fiets)verbinding Steenwijkerdiep-Zuid:  • Uitvoeren van fietsstimuleringsacties:  Toelichting • Samen met aanwonenden en Gieters Belang wordt gewerkt aan de uitwerking van het herinrichtingsplan. Start uitvoering staat gepland vanaf 1 september. • De plannen worden besproken met de aanwonenden. Start uitvoering staat gepland vanaf 1 september. • Samen met VVN, Fietsersbond en Stichting Sociaal Werk De Kop is een werkgroep actief die fietsstimuleringsacties uitwerkt. In 2024 is er een driewielfietsontdekdag georganiseerd. Er zijn fietsverlichtingsacties op scholen gedaan. We zijn actief met fietscoaches om mensen te ondersteunen bij het leren fietsen. Doel Inwoners, ondernemers en toeristen ervaren een sociaal en fysiek veilige leefomgeving Beoogd resultaat Inwoners, ondernemers en toeristen ervaren een sociaal en fysiek veilige omgeving. Acties 2025 (prognose) • We blijven investeren in het creëren van bewustzijn bij inwoners, ondernemers, instellingen, ketenpartners en onze eigen organisatie op het gebied van ondermijning. Er wordt een handelings- perspectief geboden hoe signalen te herkennen en waar deze te melden.

Dit doen we met behulp van bewustwordingscampagnes, trainingen en informatiebijeenkomsten:  • We bouwen verder aan de samenwerking in de zorg- en veilig- heidsketen, doen voorstellen voor structurele verbeteringen, zoals de Aanpak Voorkomen Escalatie (AVE-aanpak8), evalueren en leren van casuïstiek en borgen het proces:  • We maken (kwetsbare) doelgroepen weerbaar door hen voor te lichten over veiligheidsrisico’s die gepaard gaan met digitalisering. Dit gebeurt onder andere door middel van bewustwordings - campagnes:  Toelichting We bevinden ons nu halverwege de vierjarige termijn van het integraal veiligheidsplan 2023-2026 en hebben het merendeel van de acties uit de uitvoeringsplannen (2023 en 2024) kunnen uitvoeren. Het uitvoeringsplan 2025 zal z.s.m. worden vastgesteld. We monitoren continu de voorgang van deze acties en passen deze waar nodig aan om de veiligheid te verbeteren en in te spelen op nieuwe ontwikkelingen of veranderende omstandigheden. 8 AVE staat voor: Integrale Aanpak ter Voorkoming van Escalatie bij huishoudens met oplopende problematiek. 32 Doel Stimulerende omgeving voor sport en bewegen Beoogd resultaat Inwoners zijn tevreden over de mogelijkheden om buiten te bewegen en te sporten. We streven naar een verbetering van de cijfers uit 2022: 80%, resp. 72%.

Acties 2025 (prognose) • Uitvoering aanpak Groene Long in Steenwijk (renovatie en revitalisatie hockeyvelden MHC, realisatie kunstgrasveld Noveas en aanvullende maatregelen Kwispel):  • Uitbreiden aantal QR beweegroutes in een kern of wijk:  • Stimuleren buitenspelen tijdens de Nationale Buitenspeeldag en Vakantiespelen:  Toelichting • De aanpak van de velden in de Groene Long, loopt op schema. De uitvoering staat in de zomer gepland. • De buurtsportcoaches van Actief Steenwijkerland ontwikkelen nieuwe QR beweegroutes in Steenwijk, Steenwijkerwold en Vollenhove. • Tijdens de vakanties organiseert Actief Steenwijkerland samen met sportaanbieders, vakantieactiviteiten in meerdere kernen. Doel Voldoende veilig en kwalitatief goed sportaanbod Beoogd resultaat Verenigingen hebben voldoende bestuurskracht en kwalitatief goed (vrijwillig) kader. Acties 2025 (prognose) • We ondersteunen verenigingen om een sociaal veilige sportomgeving te bieden voor hun leden en gasten:  • We ondersteunen verenigingen bij het vergroten van de kwaliteit van jeugdtrainers:  Toelichting • Sociaal veilig sportklimaat blijft een belangrijk thema voor sportverenigingen. We begeleiden verenigingen die actief zijn op dit thema en stimuleren andere verenigingen aandacht te hebben voor een veilig sportklimaat. • Vrijwillige trainers bij sportverenigingen wisselen frequent.

Actief Steenwijkerland biedt continu scholing en ondersteuning via begeleiding op de club en doorverwijzing naar opleidings - mogelijkheden van de bonden. Doel Museum Steenwijk inclusief herhuisvesting bibliotheek, Galerie en Historische vereniging Beoogd resultaat Realisatie van een toonaangevend museum voor inwoners en toeristen waarin de herhuisvesting van de bibliotheek ‘Kop van Overijssel’ aan de Markt integraal is meegenomen. Acties 2025 (prognose) • Opstellen voorlopig en definitief ontwerp inclusief bestek en aanbesteding museum:  • Opstellen meerjarenbeleidsplan en bidbook museum:  • Opstellen schetsontwerp plus bouwkundige uitwerking marktcluster (bibliotheek):  Toelichting • Project wordt conform acties in 2025 gecontinueerd op grond van vervolgopdracht en vastgestelde projectorganisatie. • Het bidbook wordt opgesteld met daaropvolgend het meerjarenbeleidsplan na installatie van de nieuwe stichting. • Het Kwartiermaker Museumproject coördineert het schetsontwerp inrichting museum + het afronden governance structuur nieuwe stichting. 33 De Projectleider vastgoed coördineert alle bouwkundige trajecten van zowel museum als bibliotheek. Betrokken partijen (musea, bibliotheek, Galerie, Hist. Vereniging Steenwijk) zijn in locatie gebonden werkgroepen verenigd.

Doel Ontwikkeling naar een maatschappelijk educatieve bibliotheek Beoogd resultaat Meer inwoners hebben toegang tot de bibliotheken en nemen deel aan programma’s en activiteiten voor betere taalvaardigheid en digitale vaardigheid. Acties 2025 (prognose) • Opstellen meerjarenbeleidsprogramma inclusief meerjarenbegroting waarin herhuisvesting hoofdlocatie en koppelkansen mogelijke herhuisvesting bibliotheeklocaties en onderwijs/overige locaties in gemeente zijn meegenomen: ◼ • Uitvoeringsplan inzet SPUK gelden Giethoorn, St Jansklooster en hoofdvestiging Steenwijk:  Toelichting • MJBP wordt opgesteld en vertaald in bijgestelde culturele uitvoeringsovereenkomst tussen de stichting en gemeente Voor 2025 kan de stichting toe met de beschikbaar gestelde subsidie mits de zorgplicht gelden die aan de gemeente zijn verstrekt ook als zodanig voor de stichting worden ingezet. • Uitvoeringsplan loopt, wel heeft het ministerie OCW toestemming gegeven om de deadline waarop de SPUK-middelen ingezet moeten zijn, naar achteren verplaatst naar eind 2026. Dan kan de stichting aanhaken bij andere ontwikkeltrajecten zoals herhuisvestingsstrategie primair onderwijs Steenwijkerland. Doel Borging kwaliteit evenementen (‘evenementen gemeente’) Beoogd resultaat Evenementen in de gemeenten sluiten aan op de initiatieven en wensen van inwoners en toeristen en voldoen aan (nieuwe) wetgeving.

Acties 2025 (prognose) • Opstellen meerjarenuitvoeringsprogramma evenementen waarin alle verbetermaatregelen en acties worden opgenomen: ◼ • In kaart brengen van alle kosten van de gemeentelijke dienstverlening rondom evenementen, van vergunningverlening tot het leveren van dranghekken: ◼ • Opstellen van een beleidskoers inclusief subsidieregeling evenementen:  Toelichting • Het op te leveren document is een beleidsplan; geen uitvoeringprogramma. • Het onderzoek loopt momenteel waarbij alle verschillende disciplines worden betrokken. • Het einddoel van dit project is een geïmplementeerd evenementenbeleid in 2026. Dat beleid geeft de visie op evenementen, inclusief scope/doelgroep, de kaders, en aandachtspunten per onderwerp (van vergunningverlening tot subsidievoorwaarden en van veiligheid tot duurzaamheid) helder weer. Dit alles met oog voor het werkveld en verlichten regeldruk voor deze vrijwilligersorganisaties. Waar mogelijk zullen verbeteringen in processen en deskundigheidsbevordering van het werkveld alvast worden opgepakt. 34 Doel Unilocatie Voorgezet onderwijs Beoogd resultaat Realisatie van één school voor Voortgezet Onderwijs (VO) in Steenwijk.

Acties 2025 (prognose) • Contracteren ontwerpteam:  • Ontwerp Unilocatie maken:  • Omgevingsplan procedure doorlopen: ◼ Toelichting • Met het raadsbesluit van 11 maart 2025 is definitief gekozen voor de realisatie van de Unilocatie en doordecentralisatie naar het schoolbestuur. • De voorselectie van het ontwerpteam is gedaan. In Q2 2025 worden ontwerppartijen gecontracteerd en aansluitend start de ontwerpfase. • De omgevingsprocedure wordt voorbereid en afgestemd op het ontwerp van het plan. Doel Schoolgebouwen die functioneel, veilig, gezond, comfortabel en duurzaam zijn Beoogd resultaat Realisatie van de plannen in het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs. Acties 2025 (prognose) • Wanneperveen: selecteren en contracteren Design-Built partij t.b.v. ontwerp en realisatie KC Lisdodde:  • St. Jansklooster: opstellen programma van eisen en ontwerp gebouw:  • Vollenhove: vaststellen locatie en opstellen programma:  • Frisoschool: grondpositie verwerven: ◼ • Blokzijl: raadsvoorstel voorleggen met verzoek aanvullende middelen en vaststellen locatiekeus:  Toelichting • Aanbesteding KC Lisdodde Wanneperveen Design-Builtpartij loopt volgens planning. • De fase Programma van eisen voor de scholen in Sint Jansklooster is in afrondende fase. De ontwerpfase is gepland in de 2e helft van 2025. • Locatiestudie is afgerond. • Gesprekken met grondeigenaren t.b.v.

locatie Johan Friso lopen. Uitkomst is onzeker • Scholen in Blokzijl hebben besloten te fuseren. Dit versterkt de wens voor vervangende nieuwbouw. Doel Gebiedsgericht werken: leren door te doen Beoogd resultaat Vergroten tevredenheid inwoners over hun buurt, kern of gemeente. Acties 2025 (prognose) • Opleveren visiedocumenten Blokzijl en Vollenhove:  • Stimuleren inzet koppengeld voor leefbaarheidsinitiatieven:  • We continueren de gebiedsteams. Maandelijks zit het gebiedsteam (gebiedscoördinator gemeente, buurtwerker ‘Sociaal Werk De Kop’, wijkbeheerder ‘Wetland Wonen ’ of ‘Woonconcept’ en de wijkboa van de gemeente) in de verschillende kernen. Ze werken vanuit het dorpshuis of wijkgebouw en kunnen inwoners op een laagdrempelige wijze te woord staan. Aan de hand van een dorpsagenda worden gezamenlijke opgaven beschreven en uitgevoerd:  Toelichting • De visietrajecten voor een toekomstvisie Blokzijl en Vollenhove hebben een intensief maar goed en constructief traject gekend. Samen met inwoners en ondernemers is er gekeken naar wat er 35 nodig is om genoemde kernen leefbaar te houden en hebben we oplossingsrichtingen benoemd voor huidige en toekomstige opgaven in het gebied. Beide visies komen voor besluitvorming in 2025 naar de gemeenteraad.

• We stimuleren de Plaatselijke Belangen en Wijkverenigingen om het beschikbare Koppengeld in te zetten voor de leefbaarheid in de kernen. Afgelopen jaren is er veel subsidiegeld blijven liggen. Dit is zonde. We koesteren dat er geld beschikbaar is voor leefbaarheidsinitiatieven en stimuleren dat deze gelden optimaal worden ingezet. • De gebiedsteams worden door alle deelnemende organisaties omarmd. Veel inwoners weten hun weg te vinden naar deze teams. Uiteraard zijn de deelnemende organisaties ook buiten de maandelijkse bijeenkomsten goed te bereiken maar persoonlijk contact geniet vaak de voorkeur. Het gebiedsteam beschrijft de gezamenlijk opgaven en geeft hier uitvoering aan. Doel Benutten denk- en doekracht inwoners Beoogd resultaat Vergroten van de tevredenheid van inwoners over de manier waarop de gemeente inwoners betrekt bij het maken van plannen. Acties 2025 (prognose) • We professionaliseren de interne organisatie door de implementatie van de participatieaanpak:  • We vullen de website met hulpmiddelen voor zowel initiatiefnemers als deelnemers aan participatietrajecten:  • We ondersteunen minimaal 10 initiatieven per jaar. Dit doen we door subsidie te verstrekken vanuit onze Subsidieregeling Inwonersinitiatieven.

Mooie initiatieven worden door een commissie van inwoners beoordeeld en bij een positief oordeel wordt het toegek ende subsidiebedrag binnen een aantal dagen overgemaakt. Dat is de kracht van deze regeling: laagdrempelig en snel resultaat:  Toelichting • De adviseur participatie maakt een rondgang langs de diverse teams die het meest met inwonersparticipatie te maken hebben om uitleg te geven over de methode. De participatieaanpak heeft bovendien een plek gekregen binnen het projectmatig werken. In de ‘wasstraat’ (de ambtelijke training van het projectmatig werken) is de participatieaanpak 1 van de stations die door deelnemers wordt aangedaan. Achter de schermen wordt de toevoeging van het onderdeel participatie (met daaronder de beleidsstukken, tools, hulpmiddelen en achtergrondinformatie) voorbereid. • In het kader van Omgevingswet is er een handreiking (met infographic) gepubliceerd over participatie voor initiatiefnemers. Daarnaast worden in 2025 de uitgangspunten voor participatie in begrijpelijke taal op de website gepubliceerd. Inwoners die door de gemeente worden betrokken bij participatie kunnen hier lezen wat ze daarbij kunnen verwachten. • De subsidieregeling is populair. Initiatiefnemers komen met mooie initiatieven die vol enthousiasme aan de commissie worden gepresenteerd. Elk jaar wordt het beschikbare budget optimaal benut.

Deze subsidieregeling is een mooie en laagdrempelige regeling die we koesteren. 36 Projecten/ investeringen Stand van zaken Bestedingsplan zoals opgenomen in de Programmabegroting 202 5-2028: Stand van zaken projecten/investeringen Omschrijving project/investering Wordt de planning gehaald? Wordt project/ investering uitgevoerd volgens het laatst vastgestelde projectplan? Worden middelen ingezet overeenkomstig het laatst vastgestelde projectplan? Is de investering/ het project gereed? Bestedingsplan: 1. Unilocatie VO Steenwijkerland (stelpost)  Ja Ja Nee 2. Museum Steenwijk (en subsidie bibliotheek) ◼  Ja Ja Nee Toelichting op de afwijking van de prognose: Wat is de aard en de omvang van de afwijking? Verwachting is dat museum eind 2027/begin 2028 en bibliotheek eind 2028/begin 2029 wordt gerealiseerd. In de begroting was rekening gehouden met realisatie in 2026. Dat blijkt niet realistisch. Wat zijn de oorzaken? De stappen die gezet moeten worden om te komen tot een museum en bibliotheek kosten tijd. Daarnaast is het ook belangrijk dat we het realiseren binnen de begrotingskaders. Er wordt momenteel nog gekeken naar alternatieve subsidies om subsidiestromen die verwacht werden maar niet zullen komen op te kunnen vangen. Wat zijn de gevolgen voor de realisatie van het bijbehorend doel? Het doel zal later worden gerealiseerd.

Wat zijn de gevolgen voor de beschikbare middelen (personeel, financiën en faciliteiten)? Het later realiseren van een project betekent lagere kapitaallasten. Hiermee is al rekening gehouden bij de herijking van de investeringsbudgetten. Welke maatregelen stellen we voor? N.v.t. Financiële mutaties Zie bijlage 6.1. Kansen en uitdagingen Kansen: Uitdagingen:  Voor wat betreft het budget voor de burgerinitiatieven zijn er vorig jaar beschikkingen afgegeven voor het volledige budget. Doordat niet alle projecten zijn gerealiseerd, zullen de kosten ten laste van het budget voor 2025 komen. Dit kan er toe leiden dat het budget voor 2025 onder druk komt te staan. Indien nodig, zal hierover bij de Najaarsnota worden gerapporteerd.  Exploitatie zwembaden.  Vervanging en onderhoud inrichting (gym)zalen t.b.v. het bewegingsonderwijs . 37  Uitvoering projecten We zien dat geplande werkzaamheden in de openbare ruimte soms onder druk komen te staan. De doorlooptijd kan langer zijn door stikstof en/of PFAS gerelateerde zaken, participatietrajecten of door capaciteitstekort.  Indexering De budgetten voor de openbare ruimte worden jaarlijks geïndexeerd conform de gemeente begroting. De ervaring leert dat deze indexering niet marktconform is voor grond, weg - en waterbouw, waarmee het beheer en onderhoud onder druk komt te staan.

 Bibliotheek Voor de bibliotheek is vanaf 2027 gerekend met een subsidiebijdrage die in het normenkader is opgenomen. In dit normenkader is door het Rijk een advies van de hoogte van subsidiebijdrage per inwoner voor het bibliotheekwerk opgenomen. Voor Steenwijkerland betreft dit € 24 per inwoner. Dit bedrag is exclusief huisvestingslasten.  Exploitatie theater de Meenthe en andere cultureel maatschappelijke instellingen We weten nu al dat de exploitatie voor het theater in 2025 niet sluitend zal zijn, veroorzaakt door het uitblijven van de benodigde congresvoorzieningen en door de gestegen kosten op het gebied van huisvesting, loon, inslag en overige kosten. De kostenstij ging kan niet worden gecompenseerd met een gemeentelijke inflatiecorrectie van 1,8%. Dit probleem speelt niet alleen bij theater de Meenthe maar speelt bij alle culturele instellingen die een subsidieafhankelijkheid kennen. Bij de bibliotheek Kop van Overijssel speelt hetzelfde probleem waarbij het probleem aan de ene zijde groter is , omdat de stichting de hoofdlocatie huurt van een externe vastgoedondernemer. De gestegen kosten kunnen we naar verwachting dekken (compenseren) doordat vanaf 2025 extra gelden ten gunste van het bibliotheekwerk wordt gereserveerd i.h.k.v . de zorgplicht. Het gaat in totaal om € 58,7 miljoen dat structureel beschikbaar komt voor bibliotheken.

Het bedrag per gemeente wordt nog vastgesteld, maar uitgegaan wordt van een bijdrage per inwoner, naar verwachting € 2,95 per inwoner. Voor de overige instellingen, zoals poppodium de Buze of de musea zullen we de financiële situatie blijven monitoren. Ook daar verwachten we dat de exploitatie onder druk zal komen te staan. 38 2.7. Bestuursprogramma ‘Financiën en dienstverlening’ Rapportage op de acties uit de begroting Financieel Beleid Doel Verantwoord omgaan met financiële middelen Beoogd resultaat Een sluitende begroting voor alle jaren is het uitgangspunt. Dit houdt in dat de structurele uitgaven en inkomsten in evenwicht zijn. In voorliggende begroting presenteren we vanaf 2026 financiële tekorten. Tegelijkertijd kondigen we maatregelen aan om bij de PPN 2025 -2029 wel te komen tot een sluitend meerjarenbeeld voor alle jaren. Acties 2025 (prognose) • We blijven net als in 2024 via alle mogelijke (bestuurlijke) kanalen, ook in regioverband, aandacht vragen voor de financiële problemen vanaf 2026:  • In 2025 werken we een aantal maatregelen uit, zodat we een sluitend meerjarenperspectief voor alle jaren kunnen presenteren in de PPN 2025-2029:  Toelichting • De gemeente duidt in gesprekken met verschillende betrokken partijen de mogelijke (financiële) effecten van de lager uitvallende Algemene uitkering gemeentefonds.

• Met deze PPN wordt het verwachte begrotingssaldo voor de komende jaren geschetst. Vanwege een verwacht negatief saldo vanaf 2028 worden er (aanvullende) saldoverbeterende maatregelen voorgesteld. Doel Voldoende weerstandsvermogen Beoogd resultaat Om financiële tegenvallers op te kunnen vangen is voldoende weerstandsvermogen nodig. Bij een waarde van de weerstandsratio (het kengetal hiervoor) van minimaal 1 is daar sprake van (waarde in begroting 2025: 4,5). Acties 2025 (prognose) Bij een weerstandsratio < 1 treffen we indien nodig maatregelen:  Toelichting Om te bepalen of we als gemeente beschikken over voldoende weerstandsvermogen, is het kengetal ‘weerstandsratio’ geïntroduceerd. De beschikbare weerstandscapaciteit wordt afgezet tegen de financiële risico’s die we lopen. In de Programmabegroting 2025 -2028 gaan we voor 2025 uit van een waarde van 4,5 . Dat is ruim boven de minimale waarde van 1. In de Perspectiefnota brengen we de kansen en uitdagingen per bestuursprogramma in beeld, maar maken we geen actueel overzicht van de financiële omvang en impact van deze risico’s. Dat doen we op een later moment. In de Programmabegroting 2026 -2029 wordt e en nieuw actueel beeld en berekening van de ratio opgenomen. Gezien de uitgangswaarde van 4,5 in de begroting is de verwachting dat we op koers liggen voor een waarde van minimaal 1 eind 2025.

39 Doel Lokale (woon)lasten relatief laag Beoogd resultaat Behoren tot de top 25% gemeenten van Nederland met de laagste lasten. Steenwijkerland staat op plaats 7 van de 342 gemeenten (COELO-atlas 20249). Acties 2025 (prognose) • Kostendekkend maken van de tarieven voor de afvalstoffen - en rioolheffing. We verwachten in 2025 ruim binnen de top 25% van de gemeenten met de laagste lokale lasten te blijven, ook als onze tarieven kostendekkend worden:  • Geen bovengemiddelde stijging van de OZB in 2025. Vanaf 2026 zijn we voornemens de OZB extra te verhogen als maatregel om de begrotingssaldi te verbeteren als het Rijk geen of onvoldoende financiële compensatie biedt aan gemeenten. We verwachten in 2025 te zullen dalen op de ranglijst van gemeenten met de laa gste lokale lasten als onze tarieven kostendekkend worden, maar nog wel binnen de top 25% te blijven:  Toelichting In de Atlas 2025 van het COELO staat onze gemeente op rangnummer 10 (voor eigenaar bewoner–meerpersoonshuishouden). In deze PPN stellen we voor om de OZB voor 2026 alleen trendmatig te laten toenemen. Dienstverlening Doel Gemeentelijke dienstverlening sluit aan bij de behoefte Beoogd resultaat Rapportcijfer voor klanttevredenheid minimaal een 7. Acties 2025 (prognose) • We versoberen de dienstverlening. Dat doen we door de openingstijden van balies aan te passen naar dezelfde openingstijden als telefonie.

En door bezoek aan de balies alleen op afspraak mogelijk te maken:  • We monitoren de klantcontacten (telefonie, balie, online diensten, vergunningverlening/ruimtelijke ordening, terugbelverzoeken) en het websitegebruik. Waar mogelijk verwerken we de uitkomsten in onze dienstverlening:  • We onderzoeken de mogelijkheden voor toekomstgerichte software die onze dienstverlening (beter) ondersteunt:  Toelichting • We hebben de openingstijden van de balies burgerzaken per 1 januari 2025 aangepast. En een bezoek aan de balies burgerzaken is per 1 januari 2025 alleen op afspraak mogelijk. • We bevragen inwoners die contact hebben gehad met de gemeente via digitale vragenlijsten (klantcontactmonitor) naar hun ervaring. De resultaten daarvan zijn bijvoorbeeld aanleiding om de parkeermogelijkheden voor bezoekers van het gemeentehuis aan te passen (zoals het instellen van een maximale parkeertijd van 1 uur). De analysetool voor onze website levert waardevolle informatie om de inhoud op onze website gericht en continu aan te kunnen passen. • We zetten de eerste stappen op weg naar de inzet van toekomstgerichte software voor onze dienstverlening. 9 Atlas lokale lasten, COELO, www.coelo.nl. 40 Doel Onze communicatie is actief, omgevingsgericht en in duidelijke taal Beoogd resultaat Steeds meer brieven, formulieren en teksten zijn in eenvoudig Nederlands geschreven (‘B1-niveau’).

Acties 2025 (prognose) • Uitvoering project ‘Duidelijke Taal, ’ waarbij ook tenminste 3 keer per jaar ons Testpanel wordt ingezet:  • Inzet van onze website -analysetool voor het monitoren en verbeteren van de toegankelijkheid van onze website:  • Professionaliseren omgevingsanalyse (o.a. social media scans):  Toelichting • In het voorjaar is de eerste fysieke bijeenkomst van het Testpanel van dit jaar. Het Versimpelteam en het Taalteam zijn van start gegaan. En Slimtaal is de intelligente (AI) -tool die het Versimpelteam en de redactieraad van de website ondersteunen bij het schrijven van duidelijke teksten. • Door onze analysetool voor de website kunnen we gericht en continu de toegankelijkheid van onze website verbeteren. • Er is een koersdocument voor social media vastgesteld waarin we, naast uitgangspunten voor een effectieve inzet van onze sociale media, ook de monitoring van onze online omgeving een vaste en prominente plek geven binnen onze werkzaamheden. Doel daarvan is buiten nog meer naar binnen halen.

Projecten/ investeringen Stand van zaken Bestedingsplan zoals opgenomen in de Programmabegroting 202 5-2028: Stand van zaken projecten/investeringen Omschrijving project/investering Wordt de planning gehaald? Wordt project/ investering uitgevoerd volgens het laatst vastgestelde projectplan? Worden middelen ingezet overeenkomstig het laatst vastgestelde projectplan? Is de investering/ het project gereed? Bestedingsplan: 1. Huisvesting gemeentehuis (excl. Raadzaal) ◼ Nee Ja Nee Toelichting op de afwijking van de prognose: Wat is de aard en de omvang van de afwijking? Het project bestaat uit een aantal onderdelen. Het is nog onzeker of het traject rondom het inrichten van de werkruimten in 2025 kan worden gerealiseerd. De buitenzonwering zal in 2025 wel worden uitgevoerd. De luchtbehandeling zal ook worden uitgevoerd. Het restant van de werkzaamheden zal worden uitgevoerd in 2026 en verder. Wat zijn de oorzaken? Er is kritisch gekeken welke werkzaamheden als eerste dienen te worden opgepakt. Dat wordt nu als eerste opgepakt, waarna de rest volgt. Wat zijn de gevolgen voor de realisatie van het bijbehorend doel? Het doel zal later worden gerealiseerd. 41 Wat zijn de gevolgen voor de beschikbare middelen (personeel, financiën en faciliteiten)? Als een deel van het project wordt doorgeschoven ontstaat er een voordeel op de rentelasten.

De voordelen als gevolg van het later realiseren van investeringen zal in zijn geheel worden meegenomen. Welke maatregelen stellen we voor? N.v.t. Financiële mutaties Zie bijlage 6.1. Kansen en uitdagingen Kansen:  OZB-aanslag (verbeterde communicatie WOZ-waarden) De Waarderingskamer heeft een aantal aanbevelingen gedaan ter verbetering van de communicatie over de WOZ -waarden. E én van de aanbevelingen is om voortaan te gaan werken met ‘voormeldingen.’ De gemeente Steenwijkerland werkt al sinds 2022 met jaarlijkse voormeldingen. Deze aanbeveling is inmiddels overgenomen door de staatssecretaris en zal worden opgenomen in de Wet -WOZ. In november 2025 zullen wij aan alle eigenaren van woningen binnen de gemeente Steenwijkerland wederom een voormelding sturen met het verzoek om de gegevens van de woning te controleren.  Technologische ontwikkelingen (AI) De ontwikkelingen op het gebied van ‘AI’ (artificial intelligence oftewel kunstmatige intelligentie) gaan razendsnel. We zien kansen om AI in te zetten bij het verbeteren van onze dienstverlening. Bijvoorbeeld het inzetten van een ‘AI-chatbot’ op onze website en AI inzetten voor het versimpelen van onze teksten.  Digitalisering & Toegankelijkheid Inwoners en ondernemers doen veel zaken online. Zij verwachten (ook) van de overheid een hoog digitaal dienstverleningsniveau.

We zien dat er onder meer vanuit de VNG veel aandacht is voor de ontwikkelingen op digitaal gebied en de omnichannel-aanpak (gericht op het samenspel van kanalen in plaats van kanalen afzonderlijk te optimaliseren). Ontwikkelingen waar we bij aanhaken. Daarnaast zien we dat ook het bedrijfsleven verplicht wordt om haar online dienstverlening toegankelijk te maken voor mensen met een beperking. Die verplichting gaat dit jaar in (European Accessibility Act (EAA)).  Persoonlijk contact Ook al doen inwoners steeds meer online, persoonlijk contact blijft nodig. Omdat mensen minder digitaal vaardig zijn, omdat de vraag of het onderwerp zich niet leent voor digitaal (aan)vragen, of omdat sommige mensen nu eenmaal liever persoonlijk contact h ebben. In onze dienstverlening houden we daar rekening mee.  Proactieve dienstverlening Privacy blijft een actueel onderwerp. Soms lijkt het wettelijk kader rondom het delen van informatie op gespannen voet te staan met onze dienstverlening. We zien dat er hiervoor landelijk meer aandacht ontstaat en er onderzocht wordt welke mogelijkheden er zijn voor zogenaamde proactieve dienstverlening oftewel dienstverlening die we als overheid actief aanbieden (bijvoorbeeld een tegemoetkoming in kosten) in plaats van dat we wachten op een aanvraag.

42  Koopkracht en inflatie De koopkracht groeit de komende jaren, omdat de loongroei hoger ligt dan de inflatie. Ook lastenverlichting uit het ‘Hoofdlijnenakkoord’ draagt bij aan de toenemende koopkracht. Hierdoor neemt ook de armoede af, van 3,5% in 2024 naar 2,9% in 2026. De inflatie daalt, maar blijft nog een aantal jaren hoger dan 2%, doordat de lonen blijven stijgen en door effecten van beleid zoals de mogelijke btw-verhoging.10  Algemene uitkering gemeentefonds Per 1 januari 2023 is een nieuw verdeelmodel voor het gemeentefonds ingevoerd. Steenwijkerland was hierbij een zogenaamde ‘voordeelgemeente.’ Het nieuwe model is geen eindstation, maar vergt continu onderhoud. Inmiddels zijn er weer diverse onderzoeken geweest en wordt er een vervolgtraject ingezet, met daarbij een ingroeipad. Gezien de resultaten van de afgeronde onderzoeken hebben de fondsbeheerders besloten per 1 januari 2027 een volgende stap te zetten. De effecten per gemeente van de invoering van het nieuwe model zal beperkt zijn tot een bedrag van maximaal -/+ € 15 per inwoner per jaar. Het is nog niet bekend wat de uitkomst is voor individuele gemeenten. Uitdagingen:  Cybersecurity en uitval van systemen In onze moderne, gedigitaliseerde samenleving is de gemeente sterk afhankelijk van betrouwbare en veilige IT -systemen.

Het uitvallen van deze systemen, door stroomuitval of cyberaanvallen, kan aanzienlijke gevolgen hebben voor de continuïteit van gemeentel ijke diensten en de veiligheid van onze inwoners en ondernemers. Zo kunnen stroomuitval en cyberaanvallen leiden tot tijdelijk niet beschikbaar zijn van essentiële dienstverlening. Door robuuste noodplannen en geavanceerde beveiligingsmaatregelen te implementeren kan de continuïteit van essentiële diensten worden gewaarborgd en de veiligheid van inwoners en ondernemers beter worden beschermd.  Verharding/verruwing We zien het overal om ons heen: de lontjes worden korter en we vragen niet meer maar we eisen. Vaak op niet al te vriendelijke toon. Ook in onze dagelijkse contacten met inwoners hebben we hiermee te maken. Vervelende ervaringen in het contact met inwoners is inherent aan het werk. Tegelijkertijd kan een medewerker hier wel last van hebben en kan het ten koste gaan van het werkplezier. Belangrijk dus dat wij als organisatie zorgdragen voor onze medewerkers. Dat doen we door onder andere alle KCC medewerkers dit jaar te trainen op hoe te handelen in dat soort situaties. En door ervoor te zorgen dat we hun meldingen kunnen vastleggen. Dat doen we met het GIR: het Gemeentelijk Incidenten Register.  Rentestijging De rente is gestabiliseerd op een niveau van rond de 3%. Of dit zo blijft is ongewis en niet te voorspellen.

In de begroting houden we rekening met een rentepercentage van 3%. Een stijging van de rente boven de 3% zal een negatief effect hebben op onze beg rotingspositie. 10 Verantwoordingsdocument Centraal Economisch Plan (CEP) 2025 van het Centraal Planbureau. 43  Problematiek No cure, No pay bureaus Per 1 januari 2025 is nieuwe wetgeving van kracht geworden, waarbij de proceskostenvergoeding nog slechts 25% bedraagt van de vergoeding over 2024. De verwachting is dat daarmee de financiële prikkel voor de 'No Cure No Pay bureaus' zal afnemen en daarmee het aantal bezwaren. Over het jaar 2024 ontvingen wij ca. 50% minder bezwaren dan in 2023. Het aantal bezwaren via 'No Cure No Pay bureaus' is niet afgenomen, maar zelfs toegenomen. Dit is een landel ijke trend. De uiteindelijk uitgekeerde proceskostenvergoeding is beperkt gebleven vanwege het zeer lage aantal gegronde bezwaren. De verwachting is dat over 2025 deze lijn zich zal voortzetten, dat wil zeggen: niet minder bezwaren via de 'No Cure No Pay bureaus', maar gelijkblijvende proceskostenvergoeding vanwege het lage aantal gegrond verklaarde bezwaren.  Arbeidsmarktontwikkelingen De grote maatschappelijke opgaven waar gemeenten voor staan, vragen om medewerkers met specifieke kennis en expertise. Om die medewerkers te vinden in de huidige krappe arbeidsmarkt is lastig.

De toenemende complexiteit van het werk heeft gevolgen voor de opwaartse waardering van functies (HR21 -systematiek). Daarnaast zien we dat we vaker dan voorheen gebruik moeten maken van een persoonlijke toelage om vacatures ingevuld te krijgen. 44 3. Financieel beeld 3.1. Inleiding In dit hoofdstuk presenteren we een actueel financieel meerjarenbeeld en gaan we nader in op de afzonderlijke posten die dit beeld bepalen. U kunt dan denken aan autonome ontwikkelingen en financiële mutaties. Daarnaast leggen we ter kennisgeving een aantal beleidskeuzes aan u voor en zijn we voornemens om maatregelen te treffen die ons financieel meerjarenbeeld verbeteren. Over de beleidskeuzes en de saldoverbeterende maatregelen gaan we graag met u in gesprek. 3.2. Financiële onzekerheden Algemene uitkering Hoe z it het ook al weer? Eind 2021 stelde het kabinet het nieuwe coalitieakkoord Rutte IV vast . Daarin werd besloten vanaf 2026 een nieuwe financieringssystematiek te ontwikkelen voor gemeenten en provincies. Een uitbreiding van het lokale belastinggebied is hierbij een mogelijkheid. Tegelijkertijd met de aankondiging van de nieuwe financieringssystematiek besloot het kabinet om te korten op de Algemene uitkering uit het gemeentefonds door de zogenaamde ‘accressen’ (of jaarlijkse groei) te ‘bevriezen’.

Het bovenstaande maakt dat gemeenten vanaf 2026 geconfronteerd zouden gaan worden met fors lagere inkomsten. In de begroting 2025 en meerjarenraming zijn die verwachte tekorten ook gepresenteerd. Dat heeft er toe ge leid om diverse saldoverbeterende maatregelen te treffen. Het huidige kabinet zal in de Voorjaarsnota 2025 enkele besluiten aan de Tweede Kamer voorleggen die er voor zorgen dat er extra financiële middelen voor de gemeenten beschikbaar komen. Op basis van de uitkomsten van de onderhandelingen hebben we een inschatting gemaakt van het effect voor onze gemeente. Deze bedragen zijn als stelposten opgenomen in de PPN. Via de meicirculaire zullen we pas de definitieve bevestiging van de bijgestelde inkomsten (Algemene uitkering gemeentefonds) krijgen. Deze circulaire wordt zoals gebruikelijk meegenomen in de Programmabegroting. De verwachte extra middelen leiden ertoe dat er pas vanaf 2028 een begrotingstekort ontstaat. De saldoverbeterende maatregelen die we in deze PPN voorstellen, moeten dat tekort ombuigen naar een positief begrotingsresultaat in 2029 e.v. Het verwachte eenmalige tekort in 2028 zal opgevangen moeten worden door middel van een onttrekking uit de Algemene reserve. CAO gemeentepersoneel Op dit moment ligt er een voorstel op tafel voor een nieuwe CAO voor het gemeentepersoneel.

In dit voorstel worden diverse loonmutaties voorgesteld voor de periode 2025-2027. Op basis van een eerste doorrekening verwachten we voor 2025 voldoende dekking geraamd te hebben in de begroting. Voor 2026 en verder kunnen we naar verwachting de loonstijging opvangen binnen het in deze PPN opgenomen kader. Omdat de eventuele mutaties in de sociale en pensioen premies nog niet bekend zijn, lopen we hier enig risico. Bij de Programmabegroting komen we hier nader op terug. 45 3.3. Actuele begrotingspositie Actueel financieel beeld In tabel 1 treft u het actueel financieel beeld aan. Bij het opstellen van de Programmabegroting 202 6-2029 zullen we de meicirculaire van het gemeentefonds verwerken. Dan zal duidelijk worden hoe we er vanaf 2025 financieel voor staan. Tabel 1: Financieel beeld + = voordeel Bij de berekening van het meerjarig saldo is onderscheid gemaakt tussen incidentele en structurele inkomsten en uitgaven (I/S). Onder 'incidenteel’ vallen de uitgaven en inkomsten met een eenmalig karakter en een looptijd van maximaal drie jaar. De incidentele uitgaven worden gedekt door een onttrekking aan de Algemene reserve - vrij besteedbaar. Dat geldt niet voor de nieuwe incidentele uitgaven in het lopend e jaar (202 5). Deze moeten nl. opgevangen worden binnen het begrotings - /jaarrekeningresultaat.

Diverse circulaires Na het vaststellen van de Programmabegroting 202 5-2028 heeft u diverse informatienota’s over de circulaires ontvangen die in voorliggende PPN zijn verwerkt. De uitkomsten van de septembercirculaire van het gemeentefonds heeft uw raad al voor de begrotingsbehandeling ontvangen, maar deze is zoals gebruikelijk niet verwerkt in de begroting. Tabel 2: Diverse circulaires + = voordeel Meerjarenbeeld (bedragen x € 1.000) 2025 2026 2027 2028 2029 Saldo door de raad vastgestelde Programmabegroting 2025-2028 3.634 - 2.589 - 3.193 - 4.847 Saldo begroting 2029 (toevoegen extra jaarschijf) - 4.692 Diverse circulaires gemeentefonds en BUIG 2.449 2.982 2.897 3.142 3.973 Raadsbesluiten tot en met de vergadering van 13 mei 2025 - 71 - 41 - 41 - 41 - 41 Autonome ontwikkelingen 96 - 396 - 423 - 656 - 869 Financiële mutaties - 3.791 - 1.570 - 2.668 - 2.059 - 1.826 Beleidskeuzes - - 829 - 242 - 585 - 869 Voorjaarsnota 2025 (prognose -stelposten) 2.062 4.836 4.830 3.425 3.572 Subtotaal 744 4.981 4.353 3.226 3.940 Waarvan structureel 397 4.617 4.627 3.226 4.040 Waarvan incidenteel 347 364 - 274 - - 100 Saldo PPN 2025, excl. saldoverbeterende maatregelen 4.378 2.028 1.434 - 1.621 - 652 Saldoverbeterende maatregelen - 685 735 785 835 Waarvan structureel - 685 735 785 835 Waarvan incidenteel - - - - - Saldo PPN 2025-2029, incl.

saldoverbeterende maatregelen 4.378 2.713 2.169 - 836 183 Meerjarenbeeld (bedragen x € 1.000) 2025 2026 2027 2028 2029 Diverse circulaires: Septembercirculaire 2024 incl. Buig 2.085 2.632 2.539 2.650 3.345 Septembercirculaire 2024 134 134 - - - Decembercirculaire 2024 230 216 358 492 628 Totaal informatienota's 2.449 2.982 2.897 3.142 3.973 Waarvan structureel 2.449 2.982 2.897 3.142 3.973 Waarvan incidenteel - - - - - 46 Raadsbesluiten tot en met de vergadering van 13 mei 2025 De financiële gevolgen van de besluiten tot en met de raadsvergadering van 13 mei 2025 zijn verwerkt in deze nota: Tabel 3: Raadsbesluiten + = voordeel Autonome ontwikkelingen Met autonome ontwikkelingen bedoelen we ontwikkelingen die onontkoombaar zijn en waar we geen invloed op hebben. De autonome ontwikkelingen zijn in onderstaande tabel gespecificeerd, onderverdeeld naar mee- en tegenvallers. Tabel 4a: Autonome ontwikkelingen (meevallers) + = voordeel AU gemeentefonds: compensatie lonen en prijzen (stelpost) Op basis van de septembercirculaire 2024 van het gemeentefonds wordt voor 2026 en volgende jaren een hogere Algemene uitkering uit het gemeentefonds voor loon- en prijsontwikkelingen verwacht. Bij het opstellen van de Programmabegroting 202 6-2029 worden de werkelijke bedragen op basis van de meicirculaire 2025 van het gemeentefonds berekend en toegevoegd.

Meerjarenbeeld (bedragen x € 1.000) I/S 2025 2026 2027 2028 2029 Raadsbesluiten tot en met de vergadering van 13 mei 2025: 18/12/24: Belastingverordeningen 2025 (nr. 10) S - 41 - 41 - 41 - 41 - 41 11/3/25: Procedure aanstelling nieuwe burgemeester I - 30 - - - - Totaal raadsbesluiten - 71 - 41 - 41 - 41 - 41 Waarvan structureel - 41 - 41 - 41 - 41 - 41 Waarvan incidenteel - 30 - - - - Meerjarenbeeld (bedragen x € 1.000) I/S 2025 2026 2027 2028 2029 Meevallers: AU gemeentefonds: compensatie lonen en prijzen (stelpost) S - 3.000 3.000 3.000 3.000 Prijscompensatie inkomsten (2,7%) S - 454 456 454 454 Extra inkomsten OZB a.g.v. areaaluitbreiding S - 88 88 88 88 Bijstelling prijscompensatie S 33 33 32 32 32 Inburgering S - 30 30 30 30 Wet verplichte GGZ S 50 50 50 50 50 Schuldhulpverlening S 50 50 50 50 50 Totaal meevallers 133 3.705 3.706 3.704 3.704 Waarvan structureel S 133 3.705 3.706 3.704 3.704 Waarvan incidenteel I - - - - - 47 Tabel 4b: Autonome ontwikkelingen (tegenvallers) + = voordeel Toelichting bij een aantal posten Stelpost indexatie lonen en sociale lasten Voor 2025 zijn we in de Programmabegroting 202 5-2028 uitgegaan van een looncompensatie van 4,4%. De CAO liep tot 1 april jl. Op dit moment ligt er een voorstel voor een nieuwe CAO (looptijd 1/4/2025 – 1/4/2027). De verwerkte looncompensatie voor 2026 bedraagt 1,8%.

Dit percentage is bepaald op basis van de raming van het CPB uit het voorjaar van 202 5, conform de systematiek die is vastgelegd in onze ‘Kadernota financieel beleid gemeente Steenwijkerland.’ In de Programmabegroting 2026 zullen we een nadere doorrekening maken van de verwachte loonontwikkeling (salarissen, sociale premies en pensioenen). Indexering Jeugdzorg, WMO, Sociaal Werk (4,0%) De gemeente heeft lopende contracten met verschillende zorgaanbieders (onder andere voor de WMO en Jeugdvoorzieningen). Deze contracten houden zich veelal aan de NZA (Nederlandse Zorg Autoriteit) index. Er wordt uitgegaan van een gemiddelde index van 4,0% in plaats van de prijsindex van 2,7% die wij zelf als gemeente hanteren voor 2026 (zie paragraaf 4.4). Veiligheidsregio IJsselland, GGD IJsselland, Omgevingsdienst IJsselland Van onderstaande gemeenschappelijke regelingen hebben we de begrotingen voor 2026 ontvangen: - RSJ; - Veiligheidsregio IJsselland; - GGD IJsselland; - Omgevingsdienst IJsselland. Deze begrotingen zullen nog voor de raadsbehandeling van de PPN aan u worden aangeboden. Uit deze begrotingen blijkt dat de bijdrage voor de deelnemende gemeenten vanaf het jaar 2026 omhoog gaat. Dat geldt dus ook voor onze gemeente. In totaal gaat het om een extra structurele bijdrage van € 511.000.

Hiervoor nemen we alvast een ‘stelpost’ op, waardoor we al rekening houden met deze financiële tegenvallers. Meerjarenbeeld (bedragen x € 1.000) I/S Investering 2025 2026 2027 2028 2029 Tegenvallers: Prijscompensatie uitgaven (2,7%) S - - - 978 - 955 - 999 - 1.000 Stelpost: indexatie lonen en sociale lasten (1,8%) S - - - 728 - 707 - 704 - 704 Compensatie raadsleden verzekering arbeidsongeschiktheid/ouderdom/overlijden S - - 37 - 40 - 40 - 40 - 40 Indexering jeugdzorg (4%) S - - - 800 - 800 - 800 - 800 Indexering WMO (4%) S - - - 600 - 600 - 600 - 600 Indexering sociaal werk (4%) S - - - 140 - 140 - 140 - 140 WMO (vergrijzing) S - - - 250 - 250 - 250 - 250 Begroting RSJ S - - 9 9 9 9 Begroting Veiligheidsregio IJsselland S - - - 170 - 170 - 170 - 170 Begroting Omgevingsdienst S - - - 197 - 270 - 316 - 316 Begroting GGD S - - - 64 - 64 - 64 - 64 Extra uitgaven a.g.v.

areaaluitbreiding (verlichting, plantsoenen en wegen) S - - - 142 - 142 - 142 - 142 Aanpassen jaarschijf 2028 & 2029 (verkiezingen) S - - - - - 144 - 144 Aanpassen jaarschijf 2029 (bermen) S - 650 - - - - - 52 Aanpassen jaarschijf 2029 (levensduurverlengende maatregelen) - - - - - - - Aanpassen jaarschijf 2029 (routekaart energieneutraal maatschappelijk vastgoed 2050) S - 420 - - - - - 32 Aanpassen jaarschijf 2029 (bruggen) S - 350 - - - - - 22 Aanpassen jaarschijf 2029 (oeverconstructies) S - 170 - - - - - 11 Aanpassen jaarschijf 2029 (jachthavens) S - 100 - - - - - 6 Aanpassen jaarschijf 2029 (IHP) - - - - - - - Aanpassen jaarschijf 2029 (speelvoorzieningen) S - 681 - - - - - 89 Totaal tegenvallers - 2.371 - 37 - 4.101 - 4.129 - 4.361 - 4.573 Waarvan structureel S - 37 - 4.101 - 4.129 - 4.361 - 4.573 Waarvan incidenteel I - - - - - 48 Financiële mutaties In bijlage 6.1 zijn de structurele en incidentele financiële mutaties of ook wel ‘ budgetafwijkingen’ voor het begrotingsjaar 2025 vermeld en van een nadere toelichting voorzien. Tabel 4c: Financiële mutaties + = voordeel Beleidskeuzes Vanwege de financiële tekorten vanaf 2026 hebben we als college de organisatie gevraagd om maximaal terughoudend te zijn met het indienen van nieuwe plannen. Er is geen ruimte voor nieuwe ambities die geld gaan kosten. De nadruk ligt op de uitvoering van bestaande planne n en ambities.

Om een reëel financieel meerjarenperspectief te kunnen schetsen, hebben we uiteraard wel gevraagd om de zogenaamde ‘claims’ in beeld te brengen (nieuw beleid). Zie hiervoor hoofdstuk 3.5. 3.4. Voorjaarsnota kabinet en stelposten In deze tijd van onzekerheid kiest het kabinet voor veiligheid en stabiliteit. Het kabinet houdt vast aan een begrotingsdiscipline en trendmatig begrotingsbeleid. In goede economische tijden worden er buffers opgebouwd. In slechte tijden worden de uitgaven op peil gehouden. Zo zorgt het kabinet ervoor dat bij economische neergang voldoende buffers zijn om tegenslagen op te vangen. De financiële zorgen bij de gemeenten zijn niet onopgemerkt gebleven. Daarnaast had de commissie Van Ark een advies uitgebracht over de financiering van de Jeugdzorg. De gemeenten hebben gedreigd met een rechtszaak als extra financiering voor de oplopende kosten achterwege zou blijven. Aan de hand van de Voorjaarsnota 2025 hebben we een inschatting gemaakt van de extra middelen die we als gemeente vanaf 2025 waarschijnlijk gaan ontvangen (algemeen, Jeugdzorg en verrekening btw-compensatiefonds). Deze middelen worden pas na behandeling in de Tweede Kamer en via de meicirculaire definitief aan ons bevestigd. Normaliter verwerken we die niet in de PPN.

Maar omdat de uitkomst van de Voorjaarsnota een dusdanig positief effect heeft op onze eerdere ramingen en te maken keuzes , hebben we ervoor gekozen o m deze door middel van stelposten op te nemen in het gepresenteerde kader. In tegenstelling tot de extra middelen in de eerste begrotingsjaren heeft het kabinet i n de Voorjaarsnota een verlaging van de Algemene uitkering gemeentefonds opgenomen vanaf 2028 voor het onderdeel Jeugd. Door het in rekening laten brengen van een eigen bijdrage, door verkorting van de trajectduur en de uitkomsten van de Uitvoeringsagenda verwacht het kabinet dat de gemeenten een even grootte besparing kunnen realiseren (totaal € 2,3 miljoen) . Deze mutaties hebben we vooralsnog budgettair neutraal geraamd . Dit vormt wel een onzekerheid, want we zijn afhankelijk van nog te nemen kabinetsbesluiten.

Totaaloverzicht Financiële mutaties (bedragen x € 1.000) 2025 2026 2027 2028 2029 Financiële mutaties: Woningbouw - 37 - 31 - 17 - 14 - 12 Werk en economie 43 43 43 43 43 Samenredzaam - 2.380 - 1.669 - 2.664 - 2.149 - 1.984 Vitaal Platteland - - - - - Duurzaam - - - - - Leefbare steden en kernen - 2.346 - 1.802 - 1.850 - 1.818 - 1.852 Financiën en dienstverlening 929 1.888 1.820 1.879 1.979 Totaal financiële mutaties - 3.791 - 1.570 - 2.668 - 2.059 - 1.826 Waarvan structureel - 4.168 - 2.953 - 2.668 - 2.059 - 1.826 Waarvan incidenteel 377 1.382 - - - 49 Tabel 5: Stelposten o.b.v. de Voorjaarsnota 2025 3.5 Beleidskeuzes Vanwege de verwachte financiële tekorten vanaf 2026 hebben we als college de organisatie in eerste instantie gevraagd om maximaal terughoudend te zijn met het indienen van nieuwe plannen. De nadruk ligt op de uitvoering van bestaande plannen en ambities. Om een reëel financieel meerjarenperspectief te kunnen schetsen, hebben we uiteraard wel gevraagd om de zogena amde ‘claims’ in beeld te brengen (nieuw beleid). Bij de door ons gemaakte keuzes in de door de organisatie aangedragen ‘claims’ hebben we het volgende als kader gesteld: - geen structurele uitbereiding van de formatie (die afweging willen we overlaten aan de volgende coalitie) en - vanaf 2029 een structureel sluitende begroting.