Perspectiefnota 2025-2029 (Definitieve versie 200525)

1 Perspectiefnota 2025-2029 Voortgangsinformatie 2025 en financiële kaders voor de Programmabegroting 2026-2029 2 Inleiding Voor u ligt de Perspectiefnota (PPN) 202 5–2029. Hierin informeren we u over de voortgang van de lopende begroting. Naast financiële informatie geven we ook beleidsmatig aan hoe we er voor staan. Daarnaast geven we in deze PPN de financiële kaders voor de meerjarenbegroting 202 6-2029. In de begroting 2025 hebben we de lijn gekozen om ons financiële uitgangspunt te verbeteren en tegelijkertijd te blijven investeren in onze mooie gemeente. Daarvoor was het nodig om een aantal maatregelen te nemen. De maatregelen bestonden uit een combinatie van bezuinigingen, versoberen van voorzieningen en van lastenverzwaringen voor toeristen en voor inwoners. In deze PPN bouwen we voort op deze ingezette lijn: werken aan een financieel gezonde gemeente en tevens blijven investeren in belangrijke projecten. Bij het voorbereiden van het opstellen van deze PPN was er nog veel onduidelijkheid hoe het kabinet om zou gaan met het naderende financiële ravijn. Samen met andere gemeenten hebben we volop aandacht gevraagd voor deze problematiek. Tegelijkertijd hebben we als college ons voorbereid op de situatie als het kabinet niet met extra middelen over de brug zou komen en nagedacht welke pijnlijke maatregelen er getroffen zouden moeten worden.

Maatregelen aanvullend op het pakket waartoe we samen met u vorig jaar al toe hadden besloten. Gelet op de Voorjaarsnota vanuit Den Haag weten we inmiddels dat het kabinet aan de slag is gegaan met deze gemeentelijke signalen. Het ravijnjaar lijkt kleiner te zijn geworden en deels ook in de tijd te worden opgeschoven. De definitieve cijfers ontvange n wie via de meicirculaire, die we betrekken bij de Programmabegroting. Op basis van de Voorjaarsnota hebben we een inschatting gemaakt van de financiële effecten, die we als stelpost hebben meegenomen in deze PPN. Dit omdat de financiële effecten naar ver wachting groot zijn en dus significante invloed hebben op de keuzes die we u voorleggen. Daarbij zijn we ons ervan bewust dat het inschattingen zijn die pas definitief duidelijk worden bij de meicirculaire. Onze investeringen in onze mooie gemeente blijven uiteraard wel overeind staan. We blijven doorbouwen. Aan comfortabele en duurzame schoolgebouwen, bijvoorbeeld in Blokzijl, Vollenhove en Steenwijk. Aan onze woningbouwplannen, zoals in Heetveld, Ossenzijl en Steenwijk-Zuidoost. We blijven investeren in onze economie, door bijvoorbeeld meer aandacht te geven aan innovatieve bedrijven en de kansen te benutten die de Regio Zwolle biedt. We staan voor ons ruimhartige sociaal beleid voor mensen die het minder goed getroffen hebben en de ambities in ons gezondheidsbeleid.

En waar tegelijkertijd de gemeentelijke woonlasten behoren tot de laagste in Nederland. We willen onze gemeente goed achterlaten voor onze opvolgers. Een en ergieke gemeente, waar volop ge ïnvesteerd wordt . Waar gewerkt wordt aan een duurzame en fijne toekomst voor onze inwoners: de brede welvaart. Deze PPN biedt de basis om die lijn door te zetten. 3 Inhoud Inleiding ........................................................................................................................................................... 2 1. Leeswijzer .................................................................................................................................................... 4 2. Voortgang lopende begroting (begrotingsjaar 2025) ............................................................................. 5 2.1. Bestuursprogramma ‘Woningbouw’ ................................................................................................. 6 2.2. Bestuursprogramma ‘Werk en economie’ ........................................................................................ 9 2.3. Bestuursprogramma ‘Samenredzaam’ ............................................................................................ 13 2.4. Bestuursprogramma ‘Vitaal Platteland’.......................................................................................... 20 2.5.

Bestuursprogramma ‘Duurzaam’ .................................................................................................... 24 2.6. Bestuursprogramma ‘Leefbare steden en kernen’ ......................................................................... 30 2.7. Bestuursprogramma ‘Financiën en dienstverlening’ .................................................................... 38 3. Financieel beeld ......................................................................................................................................... 44 3.1. Inleiding .............................................................................................................................................. 44 3.2. Financiële onzekerheden................................................................................................................... 44 3.3. Actuele begrotingspositie ................................................................................................................. 45 3.4. Voorjaarsnota kabinet en stelposten ................................................................................................ 48 3.5 Beleidskeuzes....................................................................................................................................... 49 3.6.

Saldoverbeterende maatregelen ....................................................................................................... 56 3.7. Ontwikkeling reservepositie ............................................................................................................ 57 4. Kaders Programmabegroting .................................................................................................................. 58 4.1. Inleiding .............................................................................................................................................. 58 4.2. Kaders .................................................................................................................................................. 58 4.3. Loonkostenontwikkelingen .............................................................................................................. 58 4.4. Prijsinflatie exploitatiebudgetten en kostenplaatsen .................................................................... 59 4.5. Prijsinflatie Grondexploitatie ........................................................................................................... 59 4.6. Rente .................................................................................................................................................... 59 4.7.

Loon- en prijsinflatie subsidies ........................................................................................................ 59 4.8. Prijsinflatie gemeentelijke belastingen en rechten ......................................................................... 60 4.9. Tarief voor het prestatiecontract ...................................................................................................... 60 4.10. Groei aantal woningen .................................................................................................................... 60 4.11. Groei aantal inwoners ..................................................................................................................... 60 5. Te nemen besluiten en gevraagde adviezen ......................................................................................... 61 6. Bijlage Perspectiefnota 2025-2029 ........................................................................................................... 62 6.1. Budgetafwijkingen voor 2025 ........................................................................................................... 62 4 1. Leeswijzer Hoofdstuk 2 geeft u inzicht in de voortgang van de gestelde doelen en resultaten voor het begrotingsjaar 2025.

Liggen we op koers? Welke ontwikkelingen doen zich voor, zowel beleidsmatig als financieel? In hoofdstuk 3 schetsen we het financieel beeld voor de komende jaren. De belangrijkste tabel in dit hoofdstuk is de tabel met de actuele, meerjarige begrotingspositie van onze gemeente . Ook leggen we in dit hoofdstuk een aantal beleidskeuzes aan u voor en daaraan gerelateerd een pakket aan maatregelen om ons financieel meerjarenbeeld te verbeteren. De kaders voor de komende programmabegroting treft u aan in hoofdstuk 4. U kunt dan denken aan bijvoorbeeld het prijsindexcijfer dat we gaan hanteren om onze budgetten en subsidies bij te stellen, evenals de trendmatige groei van onze lokale lasten. Hoofdstuk 5 somt alle gevraagde besluiten op met daarbij een onderscheid tussen zaken die ter kennisname zijn, bijvoorbeeld de voortgangsinformatie over het huidige begrotingsjaar, en zaken die voorliggen ter instemming. Tot slot kent deze PPN een aantal bijlage n met specifieke informatie over financiële mutaties voor 2025. 5 2. Voortgang lopende begroting (begrotingsjaar 2025) Met deze PPN informeren wij u over de uitvoering van de lopende begroting, zowel beleidsmatig als financieel . De rapportage over de eerste drie maanden dit begrotingsjaar is bedoeld om u te informeren over de voortgang van het realiseren van de ambities uit de Programmabegroting 202 5- 2028.

Met andere woorden: liggen we nog op koers om onze doelen te halen? Dit doen we met behulp van het bekende ‘stoplichten-model’ waarbij we rapporteren over de acties die zijn aangekondigd in de begroting:  Op koers. Ingeschat wordt dat het actiepunt dit jaar gerealiseerd wordt (of het actiepunt is al gerealiseerd). ◼ Specifieke aandacht vereist. Realisatie van het actiepunt kent omstandigheden die aandacht vereisen.  Er zijn problemen. Ingeschat wordt dat het actiepunt dit jaar niet gerealiseerd gaat worden. In dit hoofdstuk is tevens per bestuursprogramma aangegeven welke externe ontwikkelingen van invloed zijn op het realiseren van onze ambities. Dat doen we als volgt:  Kansen.  Uitdagingen. Over de hele linie zien we dat we goed op koers liggen. Van de in 2025 voorgenomen acties uit de begroting verwachten wij: - 87% ook daadwerkelijk te realiseren; - dat voor 10% specifieke aandacht nodig is; - in 3% van de gevallen problemen zijn om de acties uit te voeren. Bij dit positieve beeld past wel de gebruikelijke kanttekening dat het slechts een rapportage over de eerste 3 maanden betreft en het veelal gaat om acties die in gang zijn gezet. ‘Groen licht’ wil dus niet altijd zeggen dat de actie is gerealiseerd. Pas bij de Najaarsnota kunnen we u een beter beeld schetsen over de voortgang en de op dat moment behaalde resultaten. 6 2.1.

Bestuursprogramma ‘Woningbouw’ Rapportage op de acties uit de begroting Doel Voldoende woningen voor onze inwoners Beoogd resultaat Voor 2027 is 2/3 van de benodigde 1.735 woningen tot 2031 gerealiseerd. Acties 2025 (prognose) • We realiseren in 2025 voor 230 woningen harde plancapaciteit:  • We zetten gericht actief grondbeleid in op basis van de woonbehoefte en daar waar geen gronden in bezit zijn:  • We doen een woningmarktonderzoek voor de herijking van de Woonagenda en prestatieafspraken met de woningcorporaties:  • We stellen een beleidslijn vast voor vrijkomende agrarische bebouwing, in samenspraak met de provincie:  Toelichting • We verwachten dit jaar het bestemmingsplan voor Steenwijk - Zuidoost vast te laten stellen (240 woningen). Overigens is als gevolg van de uitspraak van de Raad van State het niet langer mogelijk om zonder natuurbeschermingswetvergunning stikstofuitstoot intern te salderen. De provincie Overijssel geeft tot februari 2026 geen natuurbeschermingswetvergunningen af. Dit betekent dat bestemmingsplannen en omgevingspla nnen die dat aangaat, vooralsnog niet kunnen worden vastgesteld. Voor Steenwijk Zuidoost is dit niet van toepassing aangezien er niet intern gesaldeerd wordt. • Actief grondbeleid is altijd maatwerk. Waar mogelijk proberen we grondposities te verwerven.

• Samen met de woningcorporaties hebben we een uitvraag gedaan voor het woningmarktonderzoek. Het onderzoek is reeds gestart en wordt na de zomer opgeleverd. Het onderzoek wordt vervolgens vertaald in een Volkshuisvestingsprogramma (=herijking Woonagenda). B eoogde vaststelling door college eind 2025/begin 2026. Het Volkshuisvestingsprogramma is een programma onder de omgevingsvisie. • De concept-beleidslijn is in 2024 opgesteld. Deze is in december in een werkvergadering met de gemeenteraad besproken. In het voorjaar van 2025 wordt de participatie opgestart. De verwachting is dat de beleidslijn voor de zomer aan de gemeenteraad ter vaststelling wordt aangeboden. Doel Voldoende passende en betaalbare woningen Beoogd resultaat Tenminste 30% van de nieuwbouwwoningen is een sociale huur - of koopwoning. Acties 2025 (prognose) • We voeren samen met de woningcorporaties de jaarschijf 2025 van de ‘Prestatieafspraken Steenwijkerland 2023-2027’ uit: ◼ • We voeren de rijkstaakstelling voor de huisvesting van statushouders uit: ◼ • Op basis van de uitkomsten van het onderzoek naar woonwagen - standplaatsen stellen we woonwagenbeleid op, passend bij de vraag:  7 Toelichting • In 2022 hebben we meerjarige prestatieafspraken met de woningcorporaties gemaakt voor de periode 2023 -2027. De uitvoering van jaarschijf voor 2025 loopt.

Het kabinet heeft echter in de Voorjaarsnota het voornemen uitgesproken om de huren in de sociale huursector in 2025 én 2026 te bevriezen . Dit betekent dat de investeringscapaciteit van de corporaties , zeker op de langere termijn, achteruit gaat. Dit heeft zowel op nieuwbouwproductie als verduurzaming van de bestaande voorraad effect, • Dit jaar volgen we weer de meerjarige afspraak die we maakten met corporaties: maximaal 10% van de vrijkomende woningen gaat naar statushouders. Per 1 maart 2025 moeten we nog 29 statushouders huisvesten om de taakstelling voor de eerste helft te halen. • Het onderzoek naar de behoefte aan woonwagens in Steenwijkerland is afgerond. In het eerste kwartaal van dit jaar zijn we gestart met het maken van beleid. Bij dit beleid zijn de corporaties en woonwagenbewoners betrokken . Parallel hieraan wordt gekeken naar mogelijkheden voor het realiseren van uitbreiding van het aantal standplaatsen/nieuwe woonwagen - locaties. In het Volkshuisvestingsprogramma wordt de opgave voor huisvesting bijzondere doelgroepen, waaronder woonwagen - bewoners meegenomen. Doel Faciliteren van eigen inwoners initiatieven in de kernen Beoogd resultaat Het realiseren van woningbouwinitiatieven van, voor en door eigen inwoners.

Acties 2025 (prognose) • We faciliteren (collectieve) wooninitiatieven van eigen inwoners, zodat onder andere starters en ouderen in hun eigen omgeving kunnen blijven wonen:  • We willen minimaal 2 wooninitiatieven stimuleren en waar nodig financieel ondersteunen:  • We doen een onderzoek naar schaarste op de woningmarkt. Dit onderzoek brengt in beeld hoeveel woningen er worden verkocht aan inwoners uit Steenwijkerland en hoeveel worden verkocht aan mensen uit andere gemeenten. Zo kunnen we aantonen of er al dan niet sprake van schaarste is. Als sprake is van schaarste en dat die schaarste zonder sturing leidt tot onevenwichtige en onrechtvaardige effecten voor bepaalde groepen, kunnen we de huisvestingsverordening inzetten:  Toelichting • De bouw van het inwonersinitiatief in Heetveld is gestart. Dit is een lokaal initiatief voor ouderen en starters. Het CPO -initiatief in Scheerwolde voor vier starterswoningen wordt dit jaar opgeleverd. • We ondersteunen als gemeente Stichting Woonwens Ossenzijl bij het realiseren van 4 starterswoningen. En onderzoeken de samenwerking met een partij voor de realisatie van zorgwoningen. • De uitkomsten van het onderzoek naar schaarste door het Kadaster wordt voor de zomer opgeleverd. Op basis van uitkomsten wordt het vervolg bepaald. De uitkomsten worden ook meegenomen in het Volkshuisvestingsprogramma. Financiële mutaties Zie bijlage 6.1.

8 Kansen en uitdagingen Kansen:  De bestuurlijke focus/aandacht vanuit het Rijk en provincie.  De krapte op de woningmarkt, waardoor extra subsidiestromen en innovatieve oplossingen ontstaan, of flexibiliteit in regelgeving.  Inzet op prefab woningbouwproducten.  (Innovatieve) Initiatieven vanuit inwoners en/of de markt. Uitdagingen:  Capaciteitstekorten (dit betreft zowel mensen als (bouw)materialen en adviseurs).  Financierbaarheid van woningen (stijging bouwkosten en hypotheekrente).  Stikstof (met name de gevolgen van de uitspraak Raad van State 18 -12-2024).  PFAS verontreinigingen.  Huisvesting statushouders (toenemende taakstelling-onvoldoende mutaties).  ‘Bodem- en watersturend’ bij ruimtelijke planvorming beperkt mogelijkheden om te bouwen.  Doorlooptijd van beroepsprocedures bij de Raad van State. 9 2.2. Bestuursprogramma ‘Werk en economie’ Rapportage op de acties uit de begroting Doel Versterken en behoud van de werkgelegenheid door opleiden gekwalificeerd personeel en mismatch arbeidsmarkt tegengaan Beoogd resultaat Economische sectoren die van belang zijn voor onze economie, hebben voldoende arbeidspotentieel beschikbaar. Acties 2025 (prognose) • Faciliteren van de doorontwikkeling van de RPA.

In Q3 2024 heeft de RPA een Regio Deal aanvraag ingediend, met als doel meer bedrijven en studenten aan te trekken en het verbreden qua opleidingen, LLO-trajecten1 en trainingen die aansluiten bij de bij de behoefte van de lid-bedrijven:  • In samenwerking met partners kennissessies organiseren rondom werkgeverschap en arbeidsmarkt:  • Onderzoek naar wat we kunnen met het onbenutte arbeidspotentieel in Steenwijkerland:  Toelichting • De doorontwikkeling ligt nog steeds op koers. In Q2 word en de stukken voor de kassier ingediend. In Q3 wordt het stationsgebouw als locatie van het RPA geopend. • Samen met RPA en BCS is een evenementenkalender gemaakt. • Momenteel wordt het onderzoek ‘Ongekend Talent’ uitgevoerd door de Hanzehogeschool en Windesheim voor de SER Noord Nederland, de SER Overijssel en de SER Brabant. Doel van het adviestraject is o.a. om de verschillende groepen op de arbeidsmarkt, die als on - of onderbenut arbeidspotentieel worden beschouwd, conceptueel en getalsmatig in kaart brengen . Op basis van de uitkomsten en dataset van dit onderzoek willen wij met Windesheim en de SER Overijssel een verdieping maken voor onze gemeente. Doel Verbetering externe en interne dienstverlening aan ondernemers Beoogd resultaat Verhoging tevredenheid dienstverlening aan ondernemers en meer ruimte voor ondernemersinitiatieven.

Acties 2025 (prognose) • Uitvoering geven aan de afspraken die zijn gemaakt in Regio Zwolle verband rondom ondernemersdienstverlening. Dit betekent concreet 250 ondernemers bezoeken, waarvan 30 agrarische bedrijfsbezoeken per jaar, met als doel 125 ondernemersvragen rechtstreeks te verbinden aan een aanbieder die de ondernemer kan helpen bij het vinden van antwoorden en oplossingen en hiermee kan zorgen voor toekomstbestendige ondernemers: ◼ • Kennissessies organiseren met ketenpartners zoals BCS, Kennispoort en andere dienstverleners over onderwerpen als innovatie – digitalisering – duurzaamheid:  • Innovatieve bedrijven in Steenwijkerland in beeld brengen met BCS en brancheorganisaties als ambassadeur benutten richting andere bedrijven:  Toelichting • We liggen op koers met het aantal de bedrijfsbezoeken. Vanuit het speerpunt ondernemersdienstverlening van de Regio Zwolle 1 Leven Lang Ontwikkelen. 10 verbinden we d e ondernemer(svraag) aan partijen/dienstverleners uit dit ecosysteem. Het aantal doorverwijzingen en de monitoring ervan ligt nog niet op koers. M.n. door de latente vraag vanuit het bedrijfsleven. De vragen zitten nog in de verkennings - en informatiefase, die passen niet direct in een traject. Met plenaire informatie- en kennisbijeenkomsten vangen we dit op.

Daarnaast zijn we op het vlak van ondernemersdienstverlening bezig om naar het proces van vergunningsverlening te kijken richting ondernemers. • Samen met RPA en BCS is een evenementenkalender gemaakt. • We hebben een tool (innovatiespotter) om de innovatieve bedrijven in kaart te brengen. In de loop van dit jaar gaan we dit met een informatienota aan de raad presenteren. Daarnaast maken wij in het project ‘Steengoed gemaakt’ (samen met de BCS) innovatieve bedrijven zichtbaar. Doel Voldoende ruimtelijke mogelijkheden voor bedrijven Beoogd resultaat Voldoende mogelijkheden voor bedrijven om uit te breiden en bestaande ruimte te intensiveren. Acties 2025 (prognose) • Rondom bedrijventerreinen gaan we in samenwerking met de KVO2 werkgroepen de knelpunten en behoeften per terrein in beeld brengen, onder andere de courantheid van kavels/terreinen & panden:  • In 2025 zal de uitwerking van de A32 corridor nader vormgegeven worden. Samen met de gemeente Meppel en in afstemming met de Regio Zwolle komen we tot nadere besluiten over het regionale bedrijventerrein langs de A32. Als uitwerking van het afwegingskader wonen/werken wordt in Steenwijk gestart met de planvoorbereiding van het uitbreiden van bedrijventerreinen:  • Om uitbreiding mogelijk te kunnen maken op Schaarkampen (Vollenhove) wordt een verkavelingsplan/beeldkwaliteitsplan opgesteld.

Daarnaast wordt de procedure met betrekking tot het omgevingsplan opgestart. Participatie is een belangrijk thema binnen de procedure:  • In 2025 vindt de verdere planontwikkeling plaats rondom de revitalisering van de Johannes Postkazerne (JPK). Gemeente neemt actief deel aan het omgevingsmanagement:  Toelichting • Het certificaat KVO is opnieuw uitgereikt. Voor de komende drie jaar zijn alle bedrijventerrein in onze gemeente gehercertificeerd . Het proces heeft de knelpunten per bedrijventerrein inzichtelijk gemaakt. Er is een plan van aanpak gemaakt voor de komende jaren om de veiligheid te borgen. Samenwerking tussen de partijen (gemeente, politie, brandweer, Veiligheidsregio, Business Club Steenwijkerland en ondernemers) is de sleutel tot succes. • Gezien de schaarse ruimte en de stikstofproblematiek willen wij ook goed kijken naar de mogelijkheden van inbreiden op bestaande terreinen. D it jaar wordt een toekomstbeeld bedrijventerreinen opgesteld, dat antwoord geeft op een aantal knelpunten op de 2 Keurmerk Veilig Ondernemen. 11 huidige terreinen (hoe om te gaan met leegstand, verpaupering, stimulering van groen, effecten van energietransitie enz.). • Het bedrijventerrein nabij Tuk wordt nader uitgewerkt in de visie Steenwijk.

• In verband met de onzekere situatie rondom stikstof, intern salderen en natuurvergunningen vanuit de provincie (on hold tot februari 2026), staan de activiteiten voor het verkavelingsplan/beeldkwaliteitsplan en de procedure voor het omgevingsplan voor Schaarkampen on hold. • We willen koppelkansen benutten. Hiervoor wordt onder andere een bijeenkomst georganiseerd met inkoopadviseurs om na te gaan hoe onze ondernemers mee kunnen doen in aanbestedingen van defensie. Het georganiseerd bedrijfsleven is goed aangehaakt , in diverse werkgroepen. Doel Duurzame bedrijven Beoogd resultaat Zoveel mogelijk bedrijven hebben een ’groen-verdienmodel.’ Acties 2025 (prognose) • Nulmeting uitvoeren: hoe duurzaam zijn ondernemers in Steenwijkerland?:  • Acties vanuit het actieplan MVOI3 uitvoeren: ◼ • Aanjagen en stimuleren van duurzaamheid en slimmer gebruik van het elektriciteitsnet op bedrijventerreinen door het faciliteren van de pilot toekomstbestending Groot Verlaat en nieuwe projecten op bedrijventerreinen voortkomend uit de Regio Deal aanvraag ‘Vergroening Bedrijventerreinen:’ ◼ Toelichting • Deze actie is nog niet gestart en is voorzien voor Q3 2025. De dataset van Innovatiespotter gaat ons hierin helpen. • Het actieplan MVOI is in december 2024 vastgesteld door het college.

Er zijn in de organisatie al een aantal mooie voorbeelden van het toepassen van MVOI zoals ook benoemd onder het bestuursprogramma Duurzaamheid. In 2025 is de projectgroep i.s.m. BCS van start gegaan. Het plan behelst een breed scala aan acties, waarbij nog niet duidelijk is of alles dit jaar gehaald gaat worden. • De lessen van de pilot Groot Verlaat worden dit jaar gedeeld met ondernemers van andere bedrijventerreinen. Er is een inventarisatie op Dolderkanaal en Schaarkampen. De Regio Deal aanvraag van VNO-NCW ‘Vergroening Bedrijventerreinen ’ heeft fors minder middelen toegekend gekregen door de adviescommissie Regio Deal. Hierdoor is de aanvraag nog niet ingediend bij de kassier en zijn er gesprekken gaande tussen alle projectpartners. De consequenties voor de projecten van BCS zijn nog niet in beeld. We zijn hierover met elkaar in overleg. Doel Samenwerken aan brede welvaart in Regio Zwolle Beoogd resultaat Meer zichtbaarheid in de Regio Zwolle en meer samenwerking en projecten in regionaal verband. Acties 2025 (prognose) • Uitvoering geven aan gehonoreerde Regio Deal projecten: ◼ • Zichtbaar maken wat de samenwerking in Regio Zwolle oplevert :  3 Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen.

12 • Via actieve lobby de belangen behartigen van Steenwijkerland:  Toelichting • Het traject toekenning middelen via de kassier loopt nog (project Vergroening Bedrijventerreinen en RPA). De tweede tranche van de Regio Deal is nog steeds niet opengesteld. Verwachting is dat deze in april opengaat. • In Q2 komen we met een infographic over de Regio Zwolle en wat het oplevert voor economie naar de raad. • We zijn de afgelopen periode bezig geweest met de volgende lobbydossiers: spoorzone, flessenhals Zwolle -Meppel en bestaand spoor richting het noorden, randweg Ossenzijl, lokale inkoop defensie. Daarnaast zetten we samen met de regioambassadeur MKB in, op meer zichtbaarheid van onze bedrijven in Regio Zwolle. Dit heeft merkbaar effect gezien de regionale bijeenkomsten die wij hosten in onze gemeente zoals: de Regio Zwolle dag op 6 maart, het seminar Circulaire Kunststoffen in de Bouw & Infra van het Polymer Science Park (PSP) op 20 maart en de CLOCK (kennisnetwerk regionale economie) regiobijeenkomst op 8 april. Financiële mutaties Zie bijlage 6.1. Kansen en uitdagingen Kansen:  Door de vele bedrijfsbezoeken staan wij dichterbij de ondernemer, weten wij wat er speelt.  De Meerjarige Agenda van Regio Zwolle en de binnengehaalde regiodeal voor Regio Zwolle biedt kansen om een aantal activiteiten en projecten te versnellen en op te schalen.  Meer aandacht voor brede welvaart.

 Effecten AI: het werk verandert, dit biedt zowel kansen als bedreigingen.  Bedrijfsovernames van familiebedrijven. De jongere generatie neemt het stokje over. Uitdagingen:  Structurele tekorten op de arbeidsmarkt in alle sectoren.  Digitalisering en innovatie nog onvoldoende ontwikkeld t.o.v. de Regio.  Projecten in de uitvoering bij bedrijven stagneren, wegens stikstof, effecten zichtbaar in hele keten.  Er zijn meerdere uitdagingen rondom netcongestie. Wij volgen dit nauwgezet en houden de ondernemers op de hoogte.  Effecten AI: zowel positief als negatief. 13 2.3. Bestuursprogramma ‘Samenredzaam’ Rapportage op de acties uit de begroting Doel Iedereen financieel redzaam Beoogd resultaat Minimaal 55% van de doelgroep voor het minimabeleid maakt gebruik van de minimavoorzieningen (2023: 39%). Acties 2025 (prognose) • Voortzetting Voorzieningenwijzer:  • Vol inzetten op communicatie, advertenties:  • Het implementeren van de ‘Basisdienstverlening SHV’. Het kabinet heeft een nieuw plan ontwikkeld, de ‘Basisdienstverlening SHV,’ om de schuldhulpverlening in Nederland te verbeteren en zo het aantal huishoudens met problematische schulden te halveren:  Toelichting • De Voorzieningenwijzer wordt voortgezet tot ten minste 2028.

We verwijzen op iedere pagina over regelingen en toeslagen op onze website, actief naar de ‘Voorzieningenwijzer’ en ‘Datgeldtvoormij.nl’ zodat inwoners kunnen checken waar ze (nog meer) recht op hebben. • Ook dit jaar spannen we ons in, om zoveel mogelijk inwoners te bereiken door middel van communicatie. In het tweede kwartaal ontvangen alle inwoners die de energietoeslag hebben ontvangen, een folder met een begeleidende brief. Ook maken we gebruik van ons netwerk om communicatiemateriaal te verspreiden. Uiteraard blijven we ook de traditionele communicatiemogelijkheden zoals de huis aan huis bladen en social media gebruiken. • In 2024 zijn we gestart met het implementeren van de reeds bekende elementen uit het landelijke plan ‘Basisdienstverlening Schuldhulpverlening’. Zodra de landelijk uitwerking van het plan compleet is, wordt de implementatie hiervan in de tweede helft van 2025 opgenomen in een beleidsplan schuldhulpverlening, dat het huidige actieplan schuldhulpverlening vervangt. Doel Alle jeugdigen kunnen veilig thuis opgroeien (0 uithuisplaatsingen als moreel doel) Beoogd resultaat Het aantal uithuisplaatsingen terugbrengen van 1,6% naar het landelijk gemiddelde van 1,1% (periode 2022 -2026). Minder jeugdigen maken gebruik van specialistische GGZ -Jeugdzorg. We geven uitvoering aan de Hervormingsagenda Jeugd.

Acties 2025 (prognose) • We verbinden (lokale) ketenpartners, werken interprofessioneel samen en ontwikkelen met elkaar initiatieven zoals het organiseren van netwerkbijeenkomsten met (maatschappelijke) lokale partners, waarbij een klimaat wordt gecreëerd waarin ouders om hulp durven te vragen als sprake is van huiselijk geweld (Beweging van Nul):  • We verstevigen en breiden bestaande aanpakken uit, zoals jeugdconsulenten bij huisartsenpraktijken. We breiden de aanpak versterken van de pedagogische basis in het primair onderwijs verder uit naar de scholen in 2025, door stevige samenwerking met schoolmaatschappelijk werk en de jeugdconsulent in de aanwezige zorgstructuur:  • We verstevigen de rol van de gemeentelijke toegang in de regierol over de gespecialiseerde Jeugdzorg die via hen wordt ingezet. Dit 14 doen we door te investeren in het werken met de ‘Verklarende Analyse’ (VA). De VA is een methode om complexe problematiek te ontrafelen naar persoons- en contextkenmerken en de interacties daartussen. Deze analyse vormt de basis voor een sluitend gezamenlijk hulpverleningsplan:  • De VA heeft raakvlakken met de Hervormingsagenda Jeugd, Toekomstscenario Kind - en Gezinsbescherming en de (regionale) transformatie. De VA wordt vanaf 2028 als voorwaarde gesteld in het werken met gezinnen , waar sprake is van onveiligheid en/of ontwikkelingsbedreiging.

In 2025 starten we met een pilot, samen met twee andere Overijsselse gemeenten en (Jeugdzorg)aanbieders.  Toelichting • De beweging van ‘Nul bange ouders in de gemeente Steenwijkerland’ is een sociale beweging. Inspanningen van verschillende (groepen) mensen en organisaties leiden samen tot sociale verandering gericht op transformatie. Door het streven naar dezelfde verandering ontstaat solidariteit, verspreiding en zichtbaarheid. Deze beweging is eind 2022 gestart en groeit door in 2025. Er worden maandelijkse bijeenkomsten georganiseerd met een kerngroep met ketenpartners, de kerngroep sluit aan bij ouderavonden op scholen en bespreekt casuïstiek met keten - partners. • We blijven inzetten op een goede samenwerking tussen huisartsen en jeugdconsulenten. Daarnaast breiden we het schoolmaat- schappelijk werk uit naar 4 nieuwe scholen in het eerste half jaar. • Door deelname aan de pilot dragen we zorg voor implementatie en borging van de ‘Verklarende Analyse’ bij de gemeentelijke toegang. De consulenten en gedragswetenschapper worden geschoold in de ‘Verklarende Analyse ’ waarna deze ingezet wordt bij complexe vraagstukken. Doel Voorkomen van overbelasting van mantelzorgers Beoogd resultaat Vermindering van het aandeel mantelzorgers dat zich zwaar belast voelt.

Acties 2025 (prognose) In 2024 is een onderzoek uitgevoerd naar de ondersteuningsbehoefte onder mantelzorgers en wordt er in het najaar van 2025 een actieplan opgesteld dat opvolging geeft aan de resultaten van dit onderzoek. • Uitwerking en uitvoering actieplan ondersteuning mantelzorger voor de diverse doelgroepen:  • Beleid opstellen met betrekking tot respijtzorg:  • Beleid opstellen ondersteuningsaanbod mantelzorger voor specifieke doelgroepen (zoals de reeds bestaande dementie casemanager):  Toelichting • De uitslagen van het mantelzorgonderzoek vroegen met name om het beter toegankelijk en inzichtelijk maken van het bestaande aanbod. In 2025 richten wij ons met name op het verstevigen en verankeren van het bestaande aanbod. • Er is al een uitgebreid bestaand aanbod voor diverse specifieke doelgroepen. Om de bekendheid en de toegang hiernaar te verbeteren zijn diverse ontwikkelingen in gang gezet. Nieuwe initiatieven zoals een mantelzorginfomatiepunt en de inzet een 15 laagdrempelige app voor de doelgroep 40 -60 jaar zijn hier voorbeelden van. • Structureel beleid met betrekking tot respijtzorg wordt in verband met capaciteitsgebrek in 2026 verder doorontwikkeld. In 2025 wordt het huidige beleid voortgezet. • Het reeds bestaande beleid rondom mantelzorg wordt op dit moment doorontwikkeld met Sociaal werk De Kop.

Doel Mensen met een psychische kwetsbaarheid kunnen zelfstandig wonen Beoogd resultaat Via de opbouw van beschermd -thuis formules verminderen van het gebruik van beschermd-wonen met 30% (periode 2022-2026). Acties 2025 (prognose) • Evaluatie van de pilot beschermd -thuis met zorgaanbieders en woningcorporaties (24 -uurs beschikbaarheid van begeleiding thuis):  • De uitkomsten van de evaluatie worden meegenomen in de vervolgstappen van de borging van de pilot beschermd thuis. Het streven is om beschermd -thuis na de looptijd van de pilot in de lokale inkoop te borgen. Daarbij onderzoeken we hoe dit past in het huidige inkoopbeleid rond de lokale Wmo -producten en het gemeentelijke aanbestedingsbeleid:  • Monitoren afspraken met woningcorporaties en zorgaanbieders over de huisvesting van mensen met een (intensieve) begeleidings - vraag en stimuleren van extra aanbod aan passende woningen of begeleiding waar nodig:  Toelichting • De pilot beschermd -thuis wordt gemonitord in kwartaal - overleggen. De pilot is medio 2023 gestart en komt voorzichtig op gang: eind 2024 wonen er twee inwoners beschermd thuis. In 2025 wordt ingezet op het verbeteren van de samenwerking tussen zorgaanbieders, woningcorporaties en gemeente. Met o.a. een samenwerkingsovereenkomst en een procesbeschrijving om de samenwerking tussen de betrokken organisaties rond de uitstroom goed te organiseren.

De verwachting is dat dit een impuls geeft aan de pilot. • De pilot beschermd-thuis wordt daarom vanaf medio 2025 verlengd met maximaal 1,5 jaar met als doelstelling jaarlijks 6 tot 10 inwoners een beschermd thuis te bieden (ca. 30% van beschermd wonen doelgroep). • Het streven is om in 2026 beschermd-thuis op te nemen in de nieuwe gemeentelijke aanbesteding voor begeleiding. • In de samenwerkingsovereenkomst worden afspraken gemaakt met woningcorporaties en zorgaanbieders over de huisvesting van mensen met een (intensieve) begeleidingsvraag. De overeenkomst wordt in het tweede kwartaal ondertekend en de afspraken worden gemonitord in kwartaaloverleggen. Doel Vitaal ouder worden Beoogd resultaat Toename van het percentage ouderen dat een goede gezondheid ervaart. Acties 2025 (prognose) • Opstellen van een plan van aanpak om te komen tot een ‘Actieprogramma Vitaal Ouder Worden’ (uitvoering geven aan het 16 amendement ‘Vitaal Ouder Worden, ’ aangenomen op 1 november 2022):  • Uitvoering geven aan de plannen van het ‘Sport- en Beweegakkoord,’ waaronder het organiseren van Fittesten voor ouderen en activiteiten in het kader van de Nationale Beweegweek voor ouderen.

Het beweegaanbod voor ouderen wordt bekend gemaakt via Maxvitaal.nl:  • Uitvoering geven aan de Ketenaanpak ‘Valpreventie’ (Gala4/IZA5):  Toelichting • Op dit moment wordt er een projectleider geworven voor twee jaar om een ‘Actieprogramma Vitaal Ouder Worden’ te realiseren. In april 2025 zal deze van start gaan. In 2024 is de raad geïnformeerd over de vertraging die dit project heeft opgelopen ten gevolge van capaciteitsproblemen. • Het team van Actief Steenwijkerland (de buurtsportcoaches) organiseren Fittesten voor ouderen die inzicht geven in de fitheid van ouderen en deelnemers informeren en doorverwijzen naar het beweegaanbod op Actiefsteenwijkerland.nl (en maxvitaal.nl). Steenwijkerland organiseert eind mei ook de Beweegweek voor ouderen. (Zie ook ‘Een gezond leven makkelijker maken.’) Doel Een gezond leven makkelijker maken voor alle inwoners van de gemeente Steenwijkerland Beoogd resultaat Inwoners ervaren een betere mentale gezondheid, gebruiken minder middelen en bewegen meer. Acties 2025 (prognose) • Uitvoering geven aan het lokale uitvoeringsplan gezondheid:  • Het door ontwikkelen van de vijf ketenaanpakken met lokale en regionale afspraken:  • Lokale uitwerking van de regionale afspraken uit het regioplan IZA:  Toelichting • Het uitvoeringsplan is opgesteld en wordt begin 2025 aan het college voorgelegd.

Er zijn vooralsnog inhoudelijke drie lijnen opgenomen in het uitvoeringsplan: - Campagne(s) over mentale gezondheid en middelengebruik; - Laagdrempelige gezondheidsinformatiepunt(en); - Beweeg- en moestuinen voor ontmoeting. Deze komen voort uit de ambities van het gezondheidsbeleid, input van maatschappelijke organisaties en inwoners. Het uitvoeren van deze drie lijnen wordt momenteel voorbereid. • De uitvoering van de ketenaanpakken is veelal lokaal georganiseerd en regionale samenwerking vindt vooral plaats op het gebied van kennisuitwisseling, scholing en regionale campag - nes. De ketenaanpak gezonde leefstijlinterventie (GLI) is ingericht en wordt zodanig voortgezet. Ook de ketenaanpak ‘Kansrijke start’ is ingericht met een lokale coalitie en met het doorlopende programma ‘Nu Niet Zwanger .' De ketenaanpak ‘Welzijn op 4 Gezond en Actief Leven Akkoord. 5 Integraal Zorgakkoord. 17 Recept’ is als een pilot gestart bij drie huisartspraktijken en dit loopt door in 2025. In 2025 worden de volgende ketenaanpakken versterkt: o ‘Kind naar gezonder gewicht’; is in het najaar van 2024 gestart. Er worden dit jaar maximaal 20 gezinnen/kinderen individueel begeleid. Daarnaast organiseert de projec t- leider, werkzaam bij Actief Steenwijkerland, preventieve activiteiten op dit gebied. o Valpreventie; dit jaar worden zes groepen begeleid in Steenwijk en twee groepen in Vollenhove.

• Meer dan 80 regionale partijen hebben vanuit hun verschillende disciplines en perspectieven in 2024 veel geïnvesteerd in een effectieve samenwerking. De concrete resultaten hiervan zullen in 2025 vorm gaan krijgen. Voorbeelden hiervan zijn het inrichten van een samenwerkingsverband tussen huisartsen, GGZ en sociaal domein (mentale gezondheidsnetwerk), de implementatie van de nieuwe werkwijze preventieve GGZ zorg (Verkennend gesprek), het uitvoeren van gezamenlijke trainingen en publiekscampagnes. Opvang ontheemden uit Oekraïne Op dit moment vangen we 585 Oekraïense ontheemden op in gemeentelijke opvanglocaties. Daarnaast bieden inwoners van onze gemeente aan ongeveer 90 Oekraïners een opvangplek. We werken vanuit de visie dat we van opvang in hotels overgaan naar opvang in locaties die mogelijkheden bieden voor meer zelfstandigheid voor de ontheemden. In die lijn hebben we de opvang in een aantal hotels beëindigd. Verder betalen Oekraïners die inkomen hebben uit werk, inmiddels de landelijk verplichte eigen bijdrage. Hoewel het verloop van de oorlog op dit moment onzeker is, gaan we ervan uit dat wij nog geruime tijd Oekraïense ontheemden moeten opvangen.

Projecten/ investeringen Stand van zaken Bestedingsplan zoals opgenomen in de Programmabegroting 202 5-2028: Stand van zaken projecten/investeringen Omschrijving project/investering Wordt de planning gehaald? Wordt project / investering uitgevoerd volgens het laatst vastgestelde projectplan? Worden middelen ingezet overeenkomstig het laatst vastgestelde projectplan? Is de investering / het project gereed? Bestedingsplan: 1. Onderwijsachterstanden  Ja Ja Nee Financiële mutaties Zie bijlage 6.1. Kansen en uitdagingen Kansen/ Uitdagingen:  Het Rijk heeft het voornemen om vanaf 2026 op specifieke uitkeringen (SPUK’s) een generieke korting van 10% toe te passen. Dit raakt verschillende thema’s binnen het sociaal domein, waaronder inburgering, volwasseneducatie (WEB), onderwijsachterstanden -beleid 18 (OAB) en het Gezond Leven Makkelijk Maken Akkoord (GALA). We weten nog niet wat de consequenties hiervan zullen zijn voor inburgeraars, laaggeletterden, ‘Samen voor Ryan,’ het gezondheidsbeleid of de gemeentefinanciën. De afwegingskaders per SPUK moeten door de ministeries nog bekendgemaakt worden en vervolgens moet definitieve besluitvorming plaatsvinden.  Met de verdeelbesluiten die de minister eind 2024 nam, is bekend hoe de opgave van opvangplekken binnen de Spreidingswet verdeeld moet worden over de gemeenten.

Steenwijkerland moet in de periode tot 1 juli 2025 220 asielzoekers opvangen. Wanneer de nieuwkomers deelnemen aan de voorschool, onderwijs aan anderstaligen, formele zorg, kan dat gevolgen hebben voor het sociaal domein. Zodra bekend is wat de gevolgen zijn, wordt dit meegenomen in de P&C stukken.  De gemeenteraad heeft in 2024 de verbonden partijen gevraagd om de teruglopende Algemene uitkering gemeentefonds vanaf 2026 ook hun begroting aan te passen. Gezien de ontwikkeling van de loonkosten (gemiddeld 6% in 2024) is de verwachting dat de GGD hier niet aan kan voldoen.  Vergrijzing, stijgende zorgvraag, krapte op de arbeidsmarkt en de druk op de medische - en sociale zorg (zoals Jeugdwet en Wmo) maakt het noodzakelijk zorg, welzijn en wonen anders te organiseren. Niet alleen een goede sociale basis met goede algemeen toega nkelijke voorzieningen is van belang, maar ook het faciliteren en stimuleren van zorgzame gemeenschappen. Jeugd  De deskundigencommissie Hervormingsagenda Jeugd heeft op 30 januari 2025 haar zwaarwegend advies uitgebracht. Hierin stelt zij dat de door het Rijk geplande bezuinigingen op de Jeugdzorg (vanaf 2026) ongedaan moeten worden gemaakt, dat er een adequate indexatie voor gemeenten moet worden gehanteerd en dat het volume van het budget voor de Jeugdzorg moet meegroeien met het landelijke zorgbudget.

Tegelijkertijd oordeelt de commissie dat gemeenten 50% van de tekorten in 2023 en 2024 zelf moet dragen. Dit werkt door in de komende jaren. Bij de besluitvorming in de Voorjaarsnota 2025 wordt duidelijk of het Rijk dit advies zal overnemen. Vervolgens zal bij de meicirculaire een verdeling worden bepaald.  We zien een daling van het aantal jeugdigen dat gebruik maakt van gespecialiseerde Jeugdzorg. De indexatie en transformatie van de gesloten Jeugdzorg naar kleinschalig wonen leidt echter tot hogere Jeugdzorgkosten.  Het bestuur van het RSJ IJsselland heeft in 2024 het richtingsbesluit geformuleerd om een fusie tussen het RSJ IJsselland en de GGD IJsselland nader te verkennen. Dit zou moeten leiden tot vermindering van de kwetsbaarheid van het RSJ IJsselland. De bedoeling van de fusie is dat het RSJ IJsselland zich door gaat ontwikkelen naar een robuuste en wendbare organisatie die ook in de toekomst adequaat kan acteren bij veranderende behoeften.  De nieuwe wet ‘Van school naar duurzaam werk’ (beoogde ingangsdatum 1 januari 2026) heeft als doel de kansengelijkheid onder jongeren te vergroten door betere begeleiding mogelijk te maken bij de overgang van school naar werk. Met dit wetsvoorstel krijgen scholen, Doorstroompunten en gemeenten meer mogelijkheden om jongeren te ondersteunen.

In de huidige onderwijswetgeving is er aandacht voor jongeren tot 23 jaar zonder startkwalificatie, met de nieuwe wet wordt deze doelgroep vergroot naar 27 jaar. 19 Welke (financiële) en personele gevolgen dit heeft op gemeentelijk niveau is nog niet duidelijk, dat wordt gedurende het jaar 2025 inzichtelijk.  Het onderwijs in Steenwijkerland werkt hard aan het realiseren van inclusief onderwijs. Zij doen in toenemende mate een beroep op de gemeente om mee te denken over de aansluiting tussen onderwijs en Jeugdzorg.  Het RSJ IJsselland heeft op verzoek van de gemeenteraad haar begroting aangepast in verband met de teruglopende Algemene uitkering gemeentefonds vanaf 2026. Financieel Redzaam  In 2024 zagen we een stijging van het aantal aanmeldingen voor schuldhulp -verlening (5%) en het +/- aantal inwoners in een traject voor schuldhulpverlening (6%). Het aantal ontvangen vroegsignalen is in 2024 met 56% gestegen ten opzichte van 2023. De verwachting is dat het aantal inwoners met een hulpvraag ook in 2025 blijft toenemen. Door vroegsignalering komen schulden wel vaker eerder aan het licht waardoor inwoners eerder geholpen worden.  Het stijgende aantal inwoners (+5 % in 2024) dat met loonkostensubsidie aan het werk is heeft gevolgen voor het Participatiebudget, omdat er een verplichting is de eerste drie jaren van de loonkostensubsidie jobcoaching in te zetten.

 De verhoogde taakstelling statushouders heeft gevolgen voor het Participatiebudget, omdat hieruit rondom het inburgeringstraject onderdelen worden betaald zoals reiskosten en de ‘MAP’ (module arbeidsmarkt en participatie). Deze worden niet volledig gedekt door het budget Inburgering. Dit is dubbel zorgelijk vanwege de voorgenomen korting van 10% op de Specifieke Uitkeringen.  De komst van niet-inburgeringsplichtige nieuwkomers zoals arbeidsmigranten en Oekraïense ontheemden in Steenwijkerland leidt tot een grotere vraag naar verschillende voorzieningen, waaronder ondersteuning bij het versterken van basisvaardigheden, zoals voornamelijk de Nederlandse taal. Deze trend zet zich in de komende jaren door.  De beheersing van basisvaardigheden (lezen, schrijven en rekenen) onder jongeren neemt af. Dit heeft negatieve gevolgen voor hun toekomst en voor de maatschappij als geheel. De vraag om ondersteuning vanuit de gemeente om partijen te verbinden in de onders teuning van jongeren bij versterken basisvaardigheden wordt groter. Daarnaast wordt onze wereld steeds meer digitaal, maar zijn niet al onze inwoners digitaal vaardig genoeg om hier goed hun weg in te vinden. Ook voor de gemeente is het steeds belangrijker digitale dienstverlening hierop aan te passen. Gezond Leven Makkelijk Maken  We zien dat de huisartsenzorg onder druk staat, met name in Steenwijk.

Dat vraagt onze aandacht. Samen met Dokter Drenthe onderzoeken we of het haalbaar is om van de Oerthe een nieuwe huisartsenpraktijklocatie te maken. Dit biedt perspectief aan potentiële huisartsen, waardoor zij zich blijvend aan Steenwijk willen verbinden. Ook de benodigde uitbreiding van huisartsenformatie is vanuit die locatie te realiseren is. Zolang de huisartsenformatie binnen Steenwijkerland niet op orde is, kan het betekenen dat b epaalde ambities en transformaties waarin de huisarts een rol speelt op de korte termijn niet realiseerbaar zijn. 20 2.4. Bestuursprogramma ‘Vitaal Platteland’ Rapportage op de acties uit de begroting Doel Balans tussen economie, ecologie en leefbaarheid in het landelijk gebied Beoogd resultaat Het buitengebied van Steenwijkerland neerzetten als dé proeftuin van Nederland. We willen een voorbeeld zijn voor andere gebieden in Nederland die met vergelijkbare opgaven te maken hebben.

Acties 2025 (prognose) • Aanjagen, ondersteunen en samenwerken in initiatieven die qua schaal en thema bijdragen aan de proeftuin, zoals versterken lokale keten, ontwikkeling commercieel riet, energieopwekking, inzetten ecosysteemdiensten (zoals weidevogelbeheer):  • De deelgebiedscommissie Wieden-Weerribben positioneren als een vliegwiel voor de aanpak van de meervoudige opgaven door een gezamenlijke projectagenda op te stellen en uit te voeren:  • Ondersteunen en samenwerken in de drie gebiedsprocessen (Baarlingerpolder, Boeren van Blokzijl en Polder Giethoorn) en deze met gemeentelijk beleid, bijvoorbeeld voor Vrijkomende Agrarische Bebouwing, dichter bij realisatie te brengen:  Toelichting • We ondersteunen goede initiatieven met onze subsidieregeling Vitaal Platteland. • In de regionale samenwerking binnen Toekomst voor ons Platteland werken we aan een gezamenlijke uitvoeringsagenda. We beraden ons nog op de rol van de deelgebiedscommissie hierin. • De boeren van de Baarlingerpolder hebben in januari een verkenning opgeleverd. De volgende fase is de planuitwerking en realisatie. Doel Vergroten van de leefbaarheid in Ossenzijl Beoogd resultaat Opening in 2026 van het nieuwe door Staatsbosbeheer gebouwde bezoekerscentrum. Start aanleg Ecologische verbindingszone door de provincie in 2027.

Verbeteren van de leefbaarheid van Ossenzijl door diverse ontwikkelingen en woningbouw. De realisatie van een randweg van Ossenzijl dichterbij brengen. Acties 2025 (prognose) • Met actieve lobby proberen we aanvullend krediet te verwerven , zodat helderheid ontstaat over cofinanciering randweg. Het bestaand (gemeentelijk) krediet blijft staan:  • Realisatie European Wetland Center (EWC):  Toelichting • Met gerichte lobbyactiviteiten op regionaal en nationaal niveau vergroten we het draagvlak voor de noodzaak van een randweg. • De sloop van het huidige bezoekerscentrum vindt plaats in maart 2025, waarna de bouw van het European Wetland Center kan beginnen. Doel Vergroten van de leefbaarheid in Blokzijl Beoogd resultaat Aanleg van een ontsluitingsweg Blokzijl. Acties 2025 (prognose) • Na vaststelling van de begroting waarin de financiering voor het projectplan ‘Ontsluitingsweg Blokzijl’ is opgenomen, starten we met de voorbereidingsfase van het project:  21 • Eind 2024 wordt de Stadsvisie Blokzijl opgeleverd: ◼ • In 2025 zullen dan projectopdrachten die hieruit voortvloeien in meerdere fasen worden geconcretiseerd:  Toelichting • De Stadsvisie wordt na de zomer aangeboden aan de raad. Iets later dan de aanvankelijke prognose. • Inmiddels is het projectplan klaar en zijn voorbereidende acties gestart.

• Onderzoeken zijn gestart om het project planologisch en civieltechnisch uit te kunnen werken. Medio oktober 2025 wordt het voorlopig-ontwerp opgeleverd. • Communicatieplan wordt opgesteld in Q1 2025. • Na vaststelling van het definitief ontwerp en een positieve planologische procedure wordt aanleg van de ontsluitingsweg verwacht in 2027. Doel Toerisme als economische drager van het gebied Beoogd resultaat Verhoging van het aandeel van toerisme in de werkgelegenheid (nu 13%, streven is dit percentage terug te krijgen op circa 14). Acties 2025 (prognose) • Het imago van toerisme naar inwoners verbeteren. Hiervoor starten we met een onderzoek over toerisme onder inwoners i.s.m. MarketingOost en Nationaal Park Weerribben -Wieden. Ook ervaringen van de toeristen worden in kaart gebracht:  • Het verkennen van kansen rondom duurzaamheid in de toeristische sector en komen tot twee concrete projecten:  • Uitvoering geven toeristische activiteiten economische agenda, waaronder: - Doorontwikkeling Nationaal Park Weerribben-Wieden. - Versterken netwerk mobiliteitshubs. - Verbeteren en herinrichten gemeentelijke haven Balkengat in Steenwijk:  Toelichting • In samenwerking met genoemde partijen wordt onderzoek verricht onder inwoners en toeristen.

Daarnaast wordt, om het imago van toerisme onder inwoners te verbeteren, in samenwerking met de Werkgroep Horeca & Recreatie van de Business Club Steenwijkerland en ondernemers uit de sectoren Horeca en Recreatie het evenement ‘Genieten om de Hoek’ georganiseerd. Inwoners kunnen tijdens dit evenement kennismaken met bedrijven uit deze sectoren. • Een verkenning van de kansen rondom duurzaamheid in de toeristische sector en twee concrete projecten die daarmee samenhangen worden in 2025 opgestart. • Uitvoering wordt gegeven aan de toeristische onderdelen uit de economische agenda. De verbetering en herinrichting van de haven Balkengat wordt voorjaar 2025 afgerond. Doel Vereenvoudiging regels voor ruimtelijke projecten Beoogd resultaat Medewerkers werken conform de Omgevingswet die met ingang van 1 januari 2024 in werking is getreden. Een van de onderdelen van de 22 inwerkingtrededing van de Omgevingswet is de verplichting voor gemeenten om voor 1 januari 2027 een Omgevingsvisie op te stellen. Acties 2025 (prognose) • Vaststelling van de Omgevingsvisie in de gemeenteraad voor 1 januari 2026. Hiervoor is reeds een uitgangspuntennotitie en participatieplan vastgesteld. In 2025 wordt in samenwerking met een adviesbureau aan de Omgevingsvisie gewerkt, en wordt conform het participatieplan geparticipeerd:  • Organiseren van trainingen over de Omgevingswet.

Een aantal nieuwe medewerkers heeft nog geen training gehad. Er wordt een training Basis -Omgevingswet, Awb onder Omgevingswet, en Regels Bruidsschat georganiseerd voor medewerkers in het fysieke domein:  Toelichting • Het opstellen van de omgevingsvisie is een lopend traject. In februari 2025 is het participatietraject gestart met een bijeenkomst met de generatie van de toekomst. • In februari 2025 hebben de betreffende medewerkers een training gevolgd. Hiermee is deze actie afgerond. Projecten/ investeringen Stand van zaken Bestedingsplan zoals opgenomen in de Programmabegroting 202 5-2028: Stand van zaken projecten/investeringen Omschrijving project/investering Wordt de planning gehaald? Wordt project/ investering uitgevoerd volgens het laatst vastgestelde projectplan? Worden middelen ingezet overeenkomstig het laatst vastgestelde projectplan? Is de investering/ het project gereed? Bestedingsplan: 1. Ontsluitingsweg Blokzijl  Ja Ja Nee Financiële mutaties Zie bijlage 6.1. Kansen en uitdagingen Kansen:  De goede samenwerking met de provincie geeft kansen voor besteding van de gelden van maatregelenpakketten voor Vitaal Platteland die toegekend zijn vanuit het Rijk (€ 234 miljoen voor de uitvoering van projecten in het landelijk gebied).  De mobiliteitshubs vervullen meer en meer de functie van publiek vervoer voor inwoners van ons gebied.

 Er wordt voor de doorontwikkeling van de mobiliteitshubs een aanvraag ingediend voor de Regio Deal in 2025. 23 Uitdagingen:  De Raad van State heeft met recente uitspraken de verlening van natuurvergunningen onmogelijk gemaakt. Ook het intern salderen kan enkel nog wanneer er een vergunning wordt verstrekt. Dit bemoeilijkt de transformatie van boerenbedrijven naar andere functies. Het Rijk beraadt zich met een ministeriële commissie op een plan van aanpak.  Voor het aanjagen, faciliteren en samenwerken in initiatieven is tot en met 2025 budget beschikbaar. Dit budget moet nog worden gecontinueerd voor de duur van het programma.  De Stichting NP Weerribben -Wieden is voor een groot deel afhankelijk van bijdragen van overheden. Er bestaat momenteel nog onduidelijkheid over de bijdrage vanuit de provincie en het Rijk. 24 2.5. Bestuursprogramma ‘Duurzaam’ Rapportage op de acties uit de begroting Doel Steenwijkerland draagt bij aan een klimaatneutraal Nederland in 2050 Beoogd resultaat 55% CO2-reductie in 2030 (ten opzichte van 1990). Acties 2025 (prognose) • Samen met netbeheerders en (boven)lokale partners ontwikkelingen in het energiesysteem inzichtelijk maken. Tegelijk verkennen of benodigde netversterking kan worden versneld en slimme oplossingen kunnen bijdragen aan het balanceren van het elektriciteitsnet.

Met de Pilot Buurtaanpak komen we tot werkafspraken om de uitvoering van netverzwaring door de netbeheerders in de wijken te ondersteunen:  • Invulling geven aan het door de raad vastgestelde windbeleid door vaststelling van het gebied, waarin de windturbines gerealiseerd dienen te worden. In samenwerking met de lokale energiecorporaties. Ter invulling van het RES bod (50% wind / 50% zon): ◼ • Bedrijven kunnen bijdragen door lokaal opgewekte elektriciteit ter plaatse te gebruiken, op te slaan voor later gebruik of om te zetten in andere vormen van energie. Wij onderzoeken samen met netbeheerders en ondernemers deze mogelijkheden bij energiehub Eeserwold en bedrijventerreinen Groot Verlaat. Voor de ontwikkeling van energiehub Eeserwold start de omgevings - vergunning bouwdeel, financiering en aanbesteding:  Toelichting • We hebben de impact van netcongestie in onze gemeente in beeld gebracht en gekeken hoe we proactief kunnen werken of ondersteuning bieden bij netversterking, beter benutten van het netwerk en slim programmeren. In een informatienota aan de raad is dit benoemd. We werken deze 3 actielijnen verder uit. • Na verder onderzoek blijken de mogelijkheden voor windenergie in Steenwijkerland beperkt te zijn. Bij alle zoeklocaties spelen verschillende factoren.

Bij het gebied waar het voorkeursrecht is gevestigd in Oldemarkt spelen meerdere belemmeringen die op moment van schrijven verder worden onderzocht. Ook buiten de eerder aangegeven potentiegebieden wordt verder gekeken naar mogelijkheden. Het defensieterrein is inmiddels definitief afgevallen omdat windenergie niet kan worden gecombineerd met het doel van het terrein. Verder is de gemeente Meppel nog bezig met zoeklocaties waar het grensgebied met onze gemeente er één van is. • Het onderzoek op Groot Verlaat heeft laten zien dat het aantrekkelijk kan zijn om een energiehub te vormen, onder andere door met alle grootverbruikers een groepscontract te sluiten. Deze aanpak wordt momenteel verder uitgewerkt. Ook de ontwikkeling van energiehub Eeserwold, met daarin onder andere de productie van waterstof, loopt volgens schema. 25 Doel Steenwijkerland aardgasvrij in 2045 Beoogd resultaat Elk jaar is er een afname van 3% van het aardgasverbruik. Acties 2025 (prognose) • Opstellen Warmteprogramma (Warmtevisie 2.0) met nadere uitwerking van de aanpak, inclusief fasering, voor het aardgasvrij maken van kernen en wijken:  • Samen met maatschappelijke partners ontwikkelen van routekaarten per woningtype. Een routekaart is een stappenplan van duurzame maatregelen om uiteindelijk van het aardgas af te kunnen.

Daarbij hoort een doelgroepgerichte communicatie aanpak voor het activ eren van inwoners om (stapsgewijs) te komen tot aardgasvrije kernen en wijken:  • Uitvoeren van programma ‘geWOON’ besparen. Hiermee bewoners inhoudelijk en financieel ondersteunen bij het verduurzamen van hun woning en energie besparen. Denk hierbij aan het online energieloket, inzet energiecoaches, de isolatiesubsidie en witgoedwissel, fix-team en inkoopacties:  Toelichting • Begin 2025 zijn we volgens planning begonnen met de eerste participatiesessies met de stakeholders (netbeheerders en woningcorporaties). De eerste stap is het ophalen van de uitgangspunten. Deze vertellen onze visie en rol als gemeente in de warmtetransitie. Over dit proces is in december 2024 een informatienota verstuurd. • In de Woldmeenthe, Oostermeenthe en Nieuwe Gagels worden de eerste 8 woningtyperoutekaarten ontwikkeld samen met bewoners uit de wijk. Vanuit maatwerkadviezen van 50 referentiewoningen uit de wijk zijn stappenplannen gemaakt hoe een woning aardgasvrij kan worden. Deze stappenplannen worden door de energiecoaches van de Stichting Duurzaam Steenwijkerland gecontroleerd bij andere woningen in de wijken. Voor deze controlegroep hebben zich ruim 100 huiseigenaren aangemeld. We verwachten de eerste 8 routekaarten eind 2025 gereed te hebben plus een plan van aanpak voor verdere uitrol in de rest van de gemeente.

• Het uitvoeren van programma ‘geWOON’ besparen gaat goed. Op dit moment hebben ruim 580 inwoners een aanvraag ingediend voor de isolatiesubsidie. Er zijn 200 aanvragen voor de witgoedwissel ingediend. Dit jaar organiseren wij 10 keer een straatactie in een verschillende kernen/wijken om inwoners samen met de energiecoaches, woningcorporaties, Sociaal Werk De Kop en het fixteam te helpen met energiebesparing. Er hebben tot nu toe 300 inwoners gebruik gemaakt van het ‘geWOON’ besparen fixteam. Doel De gemeente is een inspirerend voorbeeld in duurzaamheid Beoogd resultaat Verlagen van de eigen CO2-voetafdruk. Acties 2025 (prognose) • Onderzoek naar CRSD als overkoepelend monitoringsinstrument. De CRSD is een Europese richtlijn voor duurzaamheidsrapportage:  • Actualiseren en uitvoeren van maatregelenlijst CO2 - prestatieladder. Onder andere verder verminderen fossiel 26 brandstofgebruik (scope 1), en slim omgaan met energie (scope 2):  • Start voorbereiding (planvorming, vergunningverlening, participatie en aanbesteding) tweede zonnecarport ‘gemeentehuis Vendelweg’, uitvoering 2026:  Toelichting • Vanuit de VNG is de ‘handreiking duurzaamheidsrapportage decentrale overheden ’ uitgebracht. Op dit moment wordt onderzocht hoe dit op een passende manier in de gemeente opgezet kan worden.