Perspectiefnota 2024-2028 gemeente Steenwijkerland

Een zorgvuldig participatietraject kost mogelijk meer tijd, waardoor niet zeker is of uitvoering dit jaar gereed komt. • De voorbereidingen zijn in gang. De u itvoering is na de zomervakantie. • Met uitzondering van de Oldemarktseweg in Thij, is uitvoering van het fietsplan, uitgaande van de beschikbare middelen, op koers. Doel Inwoners, ondernemers en toeristen ervaren een sociaal en fysiek veilige leefomgeving Beoogd resultaat Inwoners, ondernemers en toeristen ervaren een sociaal en fysiek veilige omgeving. Acties 2024 (prognose) • We voeren samen met onze veiligheidspartners preventie acties uit om de weerbaarheid van onze organisatie, inwoners en ondernemers tegen ondermijnende criminaliteit te vergroten. Acties zijn onder andere de campagne Meld Misdaad Anoniem en cursussen en bij eenkomsten voor onze toezichthouders en medewerkers:  • We voeren samen met onze veiligheidspartners preventie acties uit om de weerbaarheid van risicogroepen (jeugd, senioren en ondernemers) tegen cybercriminaliteit te vergroten. Het gaat hierbij onder andere om bijeenkomsten voor ondernemers, flyers en berichtgeving via social media:  29 Toelichting • In samenwerking lokale - en regionale partners is gestart met het organiseren van preventieve acties om bedrijven, organisaties en inwoners bewust te maken van de risico’s op de verschillende thema’s binnen veiligheid.

• De gemeenteraad is op 12 april 2024 geïnformeerd over de meerjarenstrategie van het basisteam van politie IJsselland -Noord. De resultaten van het uitvoeringsplan integrale veiligheid 2023 en het uitvoeringsplan integrale veiligheid 2024 zijn gedeeld met de gemeenteraad. Doel Stimulerende omgeving voor sport en bewegen Beoogd resultaat Inwoners zijn tevreden over de mogelijkheden om buiten te bewegen en te sporten (2022: 80% resp. 72%). Acties 2024 (prognose) • Uitvoering beheer en onderhoud gemeentelijke sportvelden (waaronder renovatie MHC en bredere capaciteitsvraag Noveas in Groene Long):  • Onderzoek wensen en behoeften en toekomst beheer en onderhoud binnensportaccommodaties:  Toelichting • We voeren het beheer en onderhoud aan de sportvelden uit volgens het jaarlijkse uitvoeringsplan. Wel zien we dat bij extreme weersomstandigheden (extreme droogte en aaneengesloten natte periodes) de kwaliteit van de sportvelden onder druk komt te staan. Omdat er binnen de Groene Long naast de geplande renovatie van de hockeyvelden ook een capaciteitsvraag lag van korfbalvereniging NOVEAS, is met een bredere blik gekeken naar de diverse velden en hun aanpak binnen het sportpark. Dit heeft na overleg met de betrokken verenigingen (MHC, NOVEAS en Kwispel) geleid tot een scenario voor een toekomstbestendige inrichting van de velden die ruimte biedt voor de diverse verenigingen.

Door werk met werk te maken, koersen we op uitvoering van dit scenario in 2025. • Het onderzoek naar beheer van de binnensportaccommodaties heeft vertraging opgelopen, maar wordt in 2024 weer opgepakt door de nieuwe beleidsambtenaar in samenspraak met de directeur bestuurder van Sportservice Steenwijkerland. Er is in samenspraak met de coördinatoren van het bewegingsonderwijs gekeken naar de inrichting van de gymzalen. Deze was op enkele plekken ontoereikend en wordt in 2024 aangevuld. Doel Voldoende veilig en kwalitatief goed sportaanbod Beoogd resultaat Verenigingen hebben voldoende bestuurskracht en kwalitatief goed (vrijwillig) kader. Acties 2024 (prognose) • We ondersteunen verenigingen met het inzetten van de clubkadercoach op de pilots sociale en veilige sportomgeving en arbitrage:  • We ondersteunen verenigingen met het inzetten van de clubkadercoach voor het vergroten van de kwaliteit van jeugdtrainers: ◼ Toelichting • Met de presentatie van 6 koplopers tijdens de sportverkiezingen heeft de inzet op het thema Sociaal Veilige sport een boost gekregen. Na deze avond is het aantal participerende verenigingen gegroeid 30 naar ruim 20. Het streven is om alle Steenwijkerlands verenigingen mee te krijgen. Ook arbitrage wordt breed onder de aandacht van de clubs gebracht en opgepakt.  • Ook hier is heel veel animo voor bij de verenigingen.

De inzet van 1 buurtsportcoach op dit thema om de pedagogische en didactische vaardigheden te vergroten kan de vraag niet aan. Hier ontstaan wachttijden.  Doel Maatschappelijke organisaties op de been houden Beoogd resultaat Maatschappelijke organisaties hebben hun accommodaties verduurzaamd waardoor zij minder energie verbruiken en daardoor voldoende financiële mogelijkheden hebben wanneer energieprijzen stijgen. Acties 2024 (prognose) • We verstrekken aan tenminste 20 organisaties een subsidie uit het Energiefonds:  • We ondersteunen minimaal 10 verschillende maatschappelijke organisaties bij het verduurzamen van hun accommodatie:  • We vergroten door een campagne de bewustwording van de organisaties dat energiebesparing van belang is voor het voortbestaan van de maatschappelijke organisaties en hun activiteiten:  Toelichting • In 2024 verstrekken we nog 3 subsidies vanuit het Energiefonds - noodfonds, daarnaast zijn medio maart 2024 7 aanvragen duurzaamheidsfonds in behandeling en begeleiden we nu 16 organisaties in de voorbereiding van hun aanvraag. • Medio maart 2024 begeleiden we ruim 20 organisaties in meer of mindere mate bij hun verduurzamingsplannen. • Een campagne is in voorbereiding waarbij we rond de zomer proactief bij maatschappelijke organisaties het verduurzamen van hun objecten onder de aandacht brengen.

Doel Museum Steenwijk Beoogd resultaat Realisatie van een toonaangevend museum voor inwoners en toeristen. Acties 2024 (prognose) Opstellen haalbaarheidsplan voor Markt Zuidzijde, voorzien van bibliotheek, Galerie en werkplekken voor de museum organisatie: ◼ Toelichting We komen in 2024 met een integraal voorstel waarin zowel de realisatie van het nieuwe museum als de herhuisvesting van de bibliotheek ‘Kop van Overijssel’ aan de Markt is meegenomen. We werken toe naar een samenvoeging van drie bestaande musea, te weten Stadsmuseum Steenwijk, Kermis - en Circusmuseum en Hildo Krop Museum, dat naast de stad Steenwijk ook een actieve rol vervult voor de musea en historische verenigingen in onze gemeente. In het coalitieakkoord neemt het museumproject een prominente plek in, met als aandachtspunt: "Een gezonde exploitatie en de mate van cofinanciering bepalen het ambitieniveau van het project". Om deze stappen en het vervolgtraject te kunnen realiseren worden onderstaande acties uitgevoerd: 31 1. Bouwkundige uitwerking museum in de Spijkervetstallen o.l.v. bouwmanagementbureau. 2. Haalbaarheidsonderzoek herhuisvesting Bibliotheek aan de Mark t, inclusief bibliotheek, Galerie en werkplekken voor de museum organisatie.

Doel Ontwikkeling naar een maatschappelijk educatieve bibliotheek Beoogd resultaat Meer inwoners hebben toegang tot de bibliotheken en nemen deel aan programma’s en activiteiten voor betere taalvaardigheid en digitale vaardigheid. Acties 2024 (prognose) • Opstelling en evaluatie van een nieuwe culturele uitvoeringsovereenkomst (hierna Cuo) met de bibliotheek:  • Samen met Stichting Kop van Overijssel voorbereiden van een subsidieaanvraag voor de SPUK -gelden voor bibliotheekvoorzieningen van het rijk:  • In samenwerking met het Taalpunt uitvoeren van programma’s voor basisvaardigheden voor de laaggeletterde doelgroep in relevante programma’s van de bibliotheek: ◼ Toelichting • Proces opstellen Cuo opgestart en wordt in 2024 afgerond nadat consensus is bereikt over de te volgen meerjarenstrategie, bijbehorende activiteiten en benodigde voorzieningen waaronder herhuisvesting van de hoofdlocatie in Steenwijk, inclusief sluitende meerjarenbegroting en dekkingsplan. • Spuk-gelden 2024 zijn aangevraagd, de bibliotheek komt in aanmerking. We horen binnenkort van het rijk of en zo ja hoeveel van de aangevraagde middelen daadwerkelijk beschikbaar gesteld worden. • Taalpunt activiteiten zijn overgeheveld van stichting Sociaal werk de Kop naar de bibliotheek. Aandachtspunt is invulling van personele inzet.

Dit wordt door de bibliotheek gecoördineerd Doel Borging kwaliteit evenementen (‘evenementen gemeente’) Beoogd resultaat Evenementen in de gemeente sluiten aan op de initiatieven en wensen van inwoners en toeristen en voldoen aan (nieuwe) wetgeving. Acties 2024 (prognose) • Opstellen van een visie op evenementen, waarin opgenomen onderwerpen zoals vergunningverlening, duurzaamheid, afval, subsidies, facilitering met materialen, promotie en marketing:  Toelichting In het najaar van 2023 is de kwartiermaker evenementen gestart. De kwartiermaker heeft als opdracht om een gedegen en breed gedragen evenementenvisie in rapportvorm op te leveren met de volgende onderdelen: 1. Hoe ziet onze evenementensector er nu uit (nulmeting)? 2. Hoe zou de evenementensector eruit moeten zien op basis van de visie, wensen, kaders, kansen en handhaafbaarheid? 3. Wat is er nodig is om tot de gewenste situatie te komen? 1. 2. Het document geeft de visie op evenementen, inclusief scope/doelgroep, de kaders, en aandachtspunten per onderwerp helder weer (van 32 vergunningverlening tot subsidievoorwaarden en van stikstof tot duurzaamheid). Op basis van deze inventarisatie en advies wordt besloten of en zo ja welke vervolgstappen noodzakelijk zijn op het gebied van opstellen van een visie en beleidskader.

Uitgangspunt is dat er een uitvoeringsagenda wordt opgesteld en dat het evenementenbeleid is geïmplementeerd in 2025. Doel Unilocatie Voorgezet onderwijs Beoogd resultaat Realisatie van één school voor Voortgezet Onderwijs (VO) in Steenwijk. Acties 2024 (prognose) • Inrichten projectorganisatie:  • Ontwerpfase opstarten:  • Afweging financiële consequenties bij PPN 2024-2028:  Toelichting • Projectorganisatie: selectie voor projectmanagementbureau is gestart. We verwachten voor de zomer de selectie af te ronden. • Ontwerpfase: ontwerpfase wordt opgestart met selectie van het ontwerpteam onder begeleiding van het projectmanagementbureau. Verwachting dat eind 2024 ontwerpteam geselecteerd is. • In maart is het raadsvoorstel behandeld waarin de financiële consequenties zijn opgenomen. Doel Schoolgebouwen die functioneel, veilig, gezond, comfortabel en duurzaam zijn Beoogd resultaat Realisatie van de plannen in het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs.

Acties 2024 (prognose) • Definitieve locatiekeus Sint Jansklooster en KC Friso te Steenwijk bepalen en opstarten benodigde (bestemmingsplan)procedures:  (Sint Jansklooster) &  (KC Friso te Steenwijk) • Besluit rondom renovatie of herbouw Schutsluis Blokzijl:  • Besluit rondom nieuwbouw St Martinusschool (Vollenhove) eventueel samen met Voorpoort:  Toelichting • De beoogde locatie voor Sint Jansklooster is besproken met de scholen en het dorp. De bedoeling is in de loop van 2024 raadsbesluit voor te leggen. De verwachting is dat de omgevingsprocedure hiervoor eind 24 opgestart wordt. • KC Friso: op de beoogde ontwikkellocatie is PFAS aangetroffen. In overleg met het schoolbestuur wachten we vooralsnog de ontwikkelingen in Steenwijk Zuid-Oost af. Voor 2027 zal hier zeker geen school gerealiseerd kunnen worden. • Schutsluis: Het schoolbestuur heeft voorkeur voor nieuwbouw uitgesproken gezien de huidige bouwkundige staat en het hoge energieverbruik. Vanuit het lange termijnperspectief voor Blokzijl wordt gekeken naar een geschikte locatie voor een nieuw te bouwen school. Verwachting is dat dit jaar locatiekeuze gemaakt wordt en aansluitend de omgevingsprocedure wordt voorbereid. • St. Martinus en Voorpoort : De beide schoolbesturen hebben de intentie tot samenwerking uitgesproken.

In een separaat raadsvoorstel is dit aan u voorgelegd en zijn de financiële 33 consequenties in beeld gebracht. Locatiestudie wordt in 2024 afgerond. Doel Gebiedsgericht werken: leren door te doen Beoogd resultaat Vergroten tevredenheid inwoners over hun buurt, kern of gemeente. Acties 2024 (prognose) • Uitwerken visiedocumenten Blokzijl en Vollenhove:  • We vergroten de zichtbaarheid en bereikbaarheid van het gebiedsteam, onder andere door het verspreiden van flyers, promotie op (social) media en door als gebiedsteam de kernen en wijken in te trekken:  • Ontwikkelen Gebiedsplan Steenwijk Oost:  • Opstellen en uitvoeren uitvoeringsagenda Steenwijk Vestingstad:  Toelichting • De ontwikkeling van de gebiedsvisies voor Blokzijl en Vollenhove zijn in volle gang. Voor de zomer 2024 zijn de concept teksten gedeeld met inwoners, professionals en verantwoordelijke wethouders. Aan de hand van deze consultatieronden wordt een definitief document voorgelegd aan de gemeenteraad. • De gebiedsteams draaien volop. Door de promotie en aankondigingen van de gebiedsteams weten inwoners de gebiedsteams steeds beter te vinden. • Het gebiedsplan voor Steenwijk Oost wordt opgesteld. De eerste verkenningen van het bureau dat het plan maakt zijn aan de omgeving gepresenteerd. De binnengekomen reacties worden betrokken bij de verdere uitwerking. Er zijn veel reacties binnengekomen, m.n.

zorgen over het parkeren, de parkeerdruk en de mogelijke verplaatsing van een supermarkt. • De uitvoeringsagenda is opgesteld. De thema’s en activiteiten zijn daarin beschrijven en tevens wat van de partijen mag worden verwacht. Periodiek is er ambtelijk overleg over de voortgang van deze uitvoering. Doel Benutten denk- en doekracht inwoners Beoogd resultaat Verhoging van het rapportcijfer dat inwoners geven voor de manier waarop de gemeente inwoners betrekt bij het maken van plannen (2021: 6,0 gemiddeld). Acties 2024 (prognose) • We voeren minimaal 3 onderzoeken uit via het inwonerspanel en vertalen de uitkomsten in gemeentelijke plannen of beleid:  • We subsidiëren minimaal 10 inwonersinitiatieven via de regeling ‘Inwonersinitiatieven zijn goud waard’:  • We onderzoeken de mogelijkheden van digitale participatie (met bijvoorbeeld platforms als Hopplr, Citizenlab of Mett):  Toelichting • Voor begin 2024 hebben we 2 onderwerpen voor onderzoek via het Inwonerspanel: openbare ruimte en mantelzorg. • Per 15 maart zijn er 5 inwonersinitiatieven ondersteund met een subsidie en nog 3 in voorbereiding. • De peiling onder de leden van het inwonerspanel over de behoefte aan een digitaal participatieplatform is afgerond en dient als input voor het vervolg van het onderzoek.

34 Projecten/ investeringen Programmabegroting 2024-2027 Stand van zaken Bestedingsplan zoals opgenomen in de Programmabegroting 2024 -2027: Stand van zaken projecten/investeringen Programmabegroting 2024 -2027 Omschrijving project/investering Wordt de planning gehaald? Wordt project/ investering uitgevoerd volgens het laatst vastgestelde projectplan? Worden middelen ingezet overeenkomstig het laatst vastgestelde projectplan? Is de investering/ het project gereed? Bestedingsplan: 1. Integraal Huisvestingsplan (IHP) onderwijs  Ja Ja Nee 2. Fietsplan: A. Herinrichting Oldemarktseweg Thij ◼ Ja Ja Nee B. Ombouwen voetpad Bentepad-Laan van Toutenburg  Ja Ja Nee C. Opstellen fietsmonitor  Ja Ja Nee D. Onderzoek fietsparkeren centrum Steenwijk  Ja Ja Nee E. Fietsstimuleringsacties  Ja Ja Nee 3. Archief en documentaire collectie Kermis- en Circusmuseum  Ja Ja Nee 4. Bestrijden invasieve exoten in het landelijk gebied ◼ Ja Ja Nee 5. Formatie cluster Bouwkunde (team RO en projecten) ◼ Nee Nee Nee 6. Huisvesting huisartsen Giethoorn  Ja Ja Nee 7. Vervangen/aanpassen stroompunten op standplaatsen door de hele gemeente  Ja Ja Nee 8. Mfc Dalzicht, Oldemarkt, groot onderhoud/renovatie/verduurzaming  Ja Ja Nee 9. Mfc De Burght, Vollenhove, groot onderhoud/renovatie/verduurzaming  Ja Ja Nee 10.

Toekomstbeeld Gieterse Polder en Centrum Leefbaarheid, ecologie en economie  Ja Ja Nee 11. Uitbreiding capaciteit controleurs openbare ruimte  Ja Ja Ja 12. Vervangen bruggen Blokzijl, Noordermaten- & Matenbrug  Ja Ja Nee 13. Ruimtelijke visie ontwikkelingen stad Steenwijk  Ja Ja Nee 14. Aankoop dorpshuis Paasloo i.o.  Ja Ja Ja 35 Toelichting op de afwijking van de prognose: Herinrichting Oldemarktseweg Thij Wat is de aard en de omvang van de afwijking? Het is niet zeker is of uitvoering dit jaar gereed komt. Wat zijn de oorzaken? Een zorgvuldig participatietraject kost mogelijk meer tijd, waardoor een deel van de uitvoering mogelijk door weersomstandigheden (winterperiode) plaatsvindt in 2025. Wat zijn de gevolgen voor de realisatie van het bijbehorend doel? Geen. Wat zijn de gevolgen voor de beschikbare middelen (personeel, financiën en faciliteiten)? Geen. Welke maatregelen stellen we voor ? Geen. Toelichting op de afwijking van de prognose: Bestrijden invasieve exoten in het landelijk gebied Wat is de aard en de omvang van de afwijking? Als gevolg van een zeer sterke toename van invasieve exoten is er meer budget benodigd omdat er met een hogere frequentie en in een uitgebreider gebied de invasieve exoten verwijderd moeten worden. Wat zijn de oorzaken? De invasieve exoten hebben zich de afgelopen jaren zich sterk vermeerderd en verspreid.

Wat zijn de gevolgen voor de realisatie van het bijbehorend doel? Er moet intensiever en frequenter gemaaid worden. Wat zijn de gevolgen voor de beschikbare middelen (personeel, financiën en faciliteiten)? Er is nu een tekort op de beschikbare middelen. Welke maatregelen stellen we voor ? Extra budget beschikbaar te stellen om onze wettelijke taak hierin in een samenwerkingsovereenkomst voor de komende 5 jaar te borgen. Toelichting op de afwijking van de prognose: Formatie cluster Bouwkunde (team RO en projecten) Wat is de aard en de omvang van de afwijking? Er zal aan het einde van het jaar vermoedelijk geld overblijven doordat de functie momenteel nog niet is ingevuld. Wat zijn de oorzaken? In de programmabegroting is geld beschikbaar gesteld om tijdelijk gedurende 3 jaar een extra projectleider bouwkunde aan te trekken. Voorrang is gegeven aan het aantrekken van andere functies binnen het cluster bouwkunde. Binnenkort wordt deze functie wel uitgezet. Wat zijn de gevolgen voor de realisatie van het bijbehorend doel? Niet van toepassing. Wat zijn de gevolgen voor de beschikbare middelen (personeel, financiën en faciliteiten)? Het geld wat in 2024 resteert zal worden doorgezet naar 2025 Welke maatregelen stellen we voor ? Geen.

Kansen en uitdagingen Kansen:  Huisvesting huisartsen Giethoorn Op 5 maart 2024 heeft de raad ingestemd met een herbestemming van het beschikbare budget. In plaats van gedeeltelijke sloop, renovatie en verduurzaming van het bestaande gebouw is gekozen voor nieuwbouw. Met nieuwbouw kan beter worden ingespeeld op de specifieke behoeftevraag (maatwerk) en het gebouw duurzaam en energieneutraal worden gebouwd. Bovendien is de verwachting dat nieuwbouw goedkoper is dan renovatie. 36  Duurzame sportinfrastructuur Een stabiel sportverenigingsleven draagt bij aan het beweeg - en sportaanbod in onze gemeente. Dat vraagt van de gemeente als beheerder een gedegen beheer en onderhoud van de verschillende accommodaties, waarbij we de NOC*NSF normen als richtlijn hanteren. Van de verenigingen vraagt het de inzet van veel vrijwilligers. De afgelopen jaren hebben we vanuit dit gedeelde belang en verantwoordelijkheid de ‘Right to challenge ’ geïntroduceerd. Ook is een regeling voor verduurzaming van de veldverlichting ingevoerd, waarbij er door privatisering ruimte voor de vereniging ontstaat de veldverlichting desgewenst te upgraden naar wedstrijdverlichting, maar bovenal de energielasten te verlagen. De aanvullende impuls vanuit het energiefonds voor maatschappelijke instelling en, maakt de duurzame stap voor verenigingen makkelijker te zetten.

 Samenwerkingsbereidheid in onderwijshuisvesting De samenwerkingsbereidheid in onderwijshuisvesting tussen schoolbesturen is toegenomen in de afgelopen periode. Het amendement van de raad blijkt een goede steun in de rug te zijn. Voor Oldemarkt, Steenwijkerwold en Steenwijk zien wij voor de langere termi jn kansen tot verdere gebouwelijke samenwerking tussen scholen. Uitdagingen:  Ontwikkelingen sport Als het om de fysieke gemeentelijke sportvoorzieningen gaat, zien we dat verschuivingen en/of aanvullingen in met name voetbalcompetities (bv. van zondag naar zaterdag en 7 x 7 voetbal) gevolgen kunnen hebben voor de gebruiksintensiteit van de aanwezige ve lden. Ontwikkelingen en afwegingen die zich binnen bonden en bestuurskamers afspelen, maar effect kunnen hebben op de capaciteit, het beheer en het onderhoud van gemeentelijke accommodaties.  Stijgende bouwkosten onderwijshuisvesting In het IHP is rekening gehouden met de VNG-normbedragen plus een opslag van 20%. Echter het blijft spannend of deze bedragen toereikend zijn in de huidige bouwmarkt.  Planning onderwijshuisvesting In het IHP is een planning opgenomen voor de nieuwbouw en renovatie van meerdere scholen. In de praktijk blijken dergelijke grote projecten moeilijk te plannen.

Omdat alle schoolbesturen steeds meer de samenwerking opzoeken ontstaan mooie kansen echter dit vergt ook meer afstemming tussen partijen om tot een goede gebouwelijke invulling te komen. Voorts zijn er omgevingsfactoren die vertragend kunnen werken in het doorlopen van (omgevings)procedures. Ten slotte kan in de toekomst de netcongestie ons parten spelen 37 2.7. Bestuursprogramma ‘Financiën en dienstverlening’ Rapportage op de acties uit de begroting Financieel Beleid Doel Verantwoord omgaan met financiële middelen Beoogd resultaat Een sluitende begroting voor alle jaren is het uitgangspunt. Dit houdt in dat de structurele uitgaven en inkomsten in evenwicht zijn. Acties 2024 (prognose) Via alle mogelijke (bestuurlijke) kanalen, ook in regioverband, aandacht vragen voor de financiële problemen vanaf 2026: ◼ Toelichting Onder andere via de VNG Overijssel blijven we aandacht vragen voor de financiële problematiek vanaf 2026, ofwel het financieel ‘ravijn’. Op landelijk niveau voert de VNG-gesprekken met het demissionaire kabinet. Deze gesprekken zijn nog niet afgerond. De lopende kabinetsformatie en de demissionaire status van het huidige kabinet maken het lastig om een inschatting te maken op welk moment exact meer duidelijkheid is te verwachten.

Op dit moment is er helaas geen zicht op een structurele financiële oplossing en bereiden we ons, mede op advies van de VNG, voor op een situatie waarbij de kortingen niet worden teruggedraaid of verzacht. In hoofdstuk 3 gaan we daar nader op in. Doel Voldoende weerstandsvermogen Beoogd resultaat Om financiële tegenvallers op te kunnen vangen is voldoende weerstandsvermogen nodig. Bij een waarde van de weerstandsratio (het kengetal hiervoor) van minimaal 1 is daar sprake van (waarde in begroting 2023: 5,3). Acties 2024 (prognose) Bij een weerstandsratio < 1 treffen we indien nodig maatregelen:  Toelichting Om te bepalen of we als gemeente beschikken over voldoende weerstandsvermogen, is het kengetal ‘weerstandsratio’ geïntroduceerd. De weerstandsratio is een hulpmiddel waarbij de beschikbare weerstandscapaciteit wordt afgezet tegen de financiële risico’s die we lopen. In de Programmabegroting 2024-2027 gaan we voor 2024 uit van een waarde van 4,6, ruim boven de minimale waarde van 1. In de Perspectiefnota brengen we de kansen en uitdagingen per bestuursprogramma in beeld, maar maken we geen actueel overzicht van de financiële risico’s. Dat doen we op een later moment. In de Programmabegroting 2025 -2028 zullen we een actueel, integraal beeld aan u schetsen, incl. een nieuwe berekening van de weerstandsratio.

Gezien de uitgangswaarde van 4,6, ruim boven de minimale waarde van 1, is de prognose dat we op koers liggen. 38 Doel Lokale (woon)lasten relatief laag Beoogd resultaat Behoren tot de top 25% gemeenten van Nederland met de laagste lasten. Steenwijkerland staat 9e van de 342 gemeenten (COELO-atlas 2023). Acties 2024 (prognose) Geen bovengemiddelde stijgingen van de tarieven OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing:  Toelichting Onze inwoners en ondernemers betalen in 2024 gemiddeld 2,1% meer aan lokale lasten. Voor de OZB en rioolrechten gaat het om 2,4% en bij de afvalstoffenheffing om 2,4%. We zijn het afgelopen jaar gestegen van plaats 9 naar plaats 7 op de ranglijst van gemeenten van Nederland met de laagste lokale lasten (zie ‘Atlas lokale lasten 2024’ 3). We verwachten in 202 5 ruim binnen de top 25% van de gemeenten met de laagste lokale lasten te blijven , ook als onze tarieven kostendekkend worden. Dienstverlening Doel Gemeentelijke dienstverlening sluit aan bij de behoefte Beoogd resultaat Rapportcijfer voor klanttevredenheid minimaal een 7,5.

Acties 2024 (prognose) • Uitkomsten monitoring contacten (telefonie, balie, online diensten, vergunningverlening/ruimtelijke ordening, terugbelverzoeken) en het websitegebruik worden gebruikt voor betere dienstverlening aan inwoners en ondernemers:  • We onderzoeken de mogelijkheden voor toekomstgerichte software die onze dienstverlening (beter) ondersteunt:  • We brengen minimaal 1 klantreis (de route die iemand aflegt als iemand een product of dienst koopt) voor een bepaald product in kaart om gericht een dienst te verbeteren:  Toelichting • We vragen mensen die contact met ons hebben gehad naar hun ervaringen. We zetten onze analysetool in op gebruik van onze website. De uitkomsten van deze onderzoeken gebruiken we om onze dienstverlening aan te laten sluiten bij de behoefte. • We onderzoeken de mogelijkheden en houden de ontwikkelingen in de gaten voor de inzet van (meer) toekomstgerichte software om onze dienstverlening aan inwoners en ondernemers te ondersteunen. • We nemen in de loop van 2024 minimaal 1 dienst onder de loep. Doel Onze communicatie is actief, omgevingsgericht en in duidelijke taal Beoogd resultaat Steeds meer brieven, formulieren en teksten zijn in eenvoudig Nederlands geschreven (‘B1-niveau’).

Acties 2024 (prognose) • Uitvoering project Duidelijke Taal, waarbij ook tenminste 3 keer per jaar ons Testpanel wordt ingezet:  • Uitvoeren onafhankelijke audit op toegankelijkheid van onze website:  • Uitvoeren social media scans om te weten wat er leeft en speelt bij inwoners en samenleving (omgevingsanalyse):  3 Atlas lokale lasten 2024, COELO, www.coelo.nl. 39 Toelichting • De eerste fysieke bijeenkomst met het Testpanel van dit jaar hebben we in februari gehad. Een tweede bijeenkomst wordt in oktober gepland. Daarnaast vragen we het Testpanel ook nog online mee te kijken met teksten. De medewerker Duidelijke Taal is in febru ari 2024 begonnen. Daarmee is het project Duidelijke Taal van start gegaan. • Een onafhankelijke audit op de toegankelijkheid van de website is in de loop van 2024 voorzien. • Social media scans worden continu uitgevoerd. Projecten/ investeringen Programmabegroting 2024-2027 Stand van zaken Bestedingsplan zoals opgenomen in de Programmabegroting 2024 -2027: Stand van zaken projecten/investeringen Programmabegroting 2024 -2027 Omschrijving project/investering Wordt de planning gehaald? Wordt project/ investering uitgevoerd volgens het laatst vastgestelde projectplan? Worden middelen ingezet overeenkomstig het laatst vastgestelde projectplan? Is de investering/ het project gereed? Bestedingsplan: 1.

Huisvesting gemeentehuis - Raadzaal  Ja Ja Nee 2. Teamleider Economie en recreatie (bedrijfsvoering)  Ja Ja Ja 3. Meer duidelijke taal  Ja Ja Nee 4. Verkiezingen  Ja Ja Nee 5. Hogere marktrente (o.b.v. bestedingsplan, incl. projecten Coalitieakkoord)  Ja Ja Nee Kansen en uitdagingen Kansen:  Verhoging en indexatie toeristenbelasting vanaf 2025 Wij zijn voornemens om de toeristenbelasting met ingang van 1 januari 2025 te verhogen en vanaf dat moment het tarief jaarlijks te indexeren. Bij de verhoging zal een gedifferentieerd tarief worden gehanteerd. In de PPN 2024 -2028 zullen we daartoe een voorstel aan uw raad voorleggen.  OZB-aanslag (verbeterde communicatie WOZ-waarden) De Waarderingskamer heeft een aantal aanbevelingen gedaan ter verbetering van de communicatie over de WOZ -waarden. Een van de aanbevelingen is om voortaan te gaan werken met ‘voormeldingen’. Daarmee bedoelen we alle vormen van individueel contact met belanghebbenden over de juistheid van de bij de WOZ -taxatie gebruikte gegevens en/of de 40 juistheid van de voorlopige taxatiewaarde voordat de WOZ -waarde officieel wordt vastgesteld. Het voordeel van een voormelding is dat feitelijke onjuistheden snel kunnen worden hersteld en belanghebbenden op de hoogte zijn van de gebruikte gegevens. In november hebben wij voormeldingen verstuurd naar alle kernen buiten Steenwijk.

Onze ervaringen hiermee zijn positief en we zijn daarom van plan om volgend jaar voormeldingen te versturen naar de kern Steenwijk om daarmee de WOZ-bestanden verder te verbeteren.  Technologische ontwikkelingen (AI) Een recente ontwikkeling is ‘AI’ (artificial intelligence oftewel kunstmatige intelligentie). Door de opkomst van ChatGPT (open AI) is ‘AI’ voor veel mensen tastbaar en invoelbaar geworden. ‘AI’ zal naar verwachting een enorme impact hebben op de maatschappij en ook op ons als overheid. AI biedt veel kansen, maar kent ook bedreigingen. De ontwikkelingen daarin gaan razendsnel. We zien kansen om AI in te zetten bij het verbeteren van onze dienstverlening. Bijvoorbeeld het inzetten van een ‘AI chatbot’. Onderwerpen waar we onderzoek naar (blijven) doen.  Digitalisering & Toegankelijkheid Inwoners en ondernemers doen veel zaken online. Zij verwachten (ook) van de overheid een hoog digitaal dienstverleningsniveau. We zien dat er onder meer vanuit de VNG veel aandacht is voor de ontwikkelingen op digitaal gebied (met mogelijke inzet van Artificial Intelligence en meer toekomstgerichte leveranciers) en de omnichannel-aanpak (gericht op het samenspel van kanalen in plaats van kanalen afzonderlijk te optimaliseren). Ontwikkelingen waar we bij aanhaken. Naast deze ontwikkelingen zijn er ook wetten (in voorbereiding) die onze digitale dienstverlening raken.

Zo regelt de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer dat inwoners het recht hebben om digitale berichten aan de overheid te sturen. Vooruitlopend op de inwerkingtreding van de wet (1 -1-2025) hebben we een Aanwijzingsbesluit vastgesteld. Daarnaast zijn we aan de slag met het toegankelijk maken van onze digitale dienstverlening. En zorgen we voor een veilige toegang. Dat hoort bij de wet Digitale Overheid.  Persoonlijk contact Ook al doen inwoners steeds meer online, persoonlijk contact blijft nodig. Omdat mensen minder digitaal vaardig zijn, omdat de vraag of het onderwerp zich niet leent voor digitaal (aan)vragen of omdat sommige mensen nu eenmaal liever persoonlijk contact hebben. In onze dienstverlening houden we daar rekening mee. We helpen inwoners met hun (aan)vraag en als het nodig is, weten we naar wie we inwoners kunnen verwijzen (bijvoorbeeld Informatiepunt Digitale Overheid (bibliotheek)) en Sociaal Werk De Kop). Uitdagingen:  Minder inkomsten uit de Algemene uitkering van het gemeentefonds vanaf 2026 Door keuzes van het kabinet zijn de gemeentefinanciën vanaf 2026 onzeker. Het kabinet heeft besloten om vanaf 2026 een fors lager bedrag aan Algemene uitkering gemeentefonds uit te keren.

Op dit moment is er helaas geen zicht op een structurele financiële oplossing en bereiden we ons, mede op advies van de VNG, voor op een situatie waarbij de kortingen niet worden teruggedraaid of verzacht. 41  Oekraïne (burgerzaken) Nog altijd woedt de oorlog in Oekraïne. Hierdoor komen er nog steeds nieuwe vluchtelingen die opvang nodig hebben en ook ingeschreven moeten worden in de Basisregistratie Personen (BRP). Voor de Oekraïense vluchtelingen die hier al verblijven, wordt hun verblijf langduriger. Om hen beter mee te kunnen laten draaien in de Nederlandse samenleving is aanvulling van gegevens in de BRP noodzakelijk. Door het afnemen van verklaringen onder ede (VOE) zorgen we voor deze aanvullingen. Met zowel de 1e inschrijvingen , als de VOE's is veel inzet van medewerkers van burgerzaken gemoeid. Door het inzetten van extra medewerkers zorgen we ervoor dat dit geen gevolgen heeft voor de dienstverlening aan onze overige inwoners.  Inflatie en loonontwikkelingen De inflatie is weer teruggekeerd tot de lagere niveaus die we voorheen kenden. Voor de lonen geldt dat niet. Het Centraal Planbureau (CPB) verwacht nog steeds hoge loongroei in 2025 4: Vanwege de lagere geraamde inflatie in de ramingsperiode verwachten we dat inflatiecompensatie een minder grote rol zal spelen in de loononderhandelingen voor 2025 en verder.

Hierdoor is de geraamde cao-loongroei volgend jaar een stuk lager dan in 2023 en 2024, maar door de aanhoudende krapte op de arbeidsmarkt is deze nog steeds hoger dan voorheen . Deze relatief hoge loongroei kan leiden tot kostenstijgingen via de bedragen die wij jaarlijks verstrekken aan de gemeenschappelijke regelingen (specifieke indexaties).  Schoonmaak gebouwen Het huidige schoonmaakcontract is verlengd, maar loopt eind 2024 af. Een nieuw contract zal zorgen voor een stijging van de kosten.  Rentestijging De rente is enigszins gestabiliseerd op een niveau van rond de 3%. Of dit zo blijft is ongewis en niet te voorspellen. Dit kan negatieve financiële consequenties hebben voor onze gemeente als we komende jaren gaan investeren in een aantal grote projecten.  Nieuwe CAO gemeentepersoneel (vanaf 2025) De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft met de gezamenlijke bonden een akkoord voor een nieuwe ‘Cao Gemeenten 2024’ afgesloten. Deze is van toepassing voor werknemers in dienst bij gemeenten en aangesloten gemeentelijke organisaties geldt van 1 januari 2024 tot en met 31 maart 2025. De financiële gevolgen van de nieuwe CAO zijn verwerkt in voorliggende PPN. Risico bestaat dat we in 2025 worden geconfronteerd met hoge re loonstijgingen in relatie tot de bedragen die we daarvoor hebben gereserveerd .

 Problematiek No Cure, No Pay bureaus In 2023 kwamen er een recordaantal bezwaren binnen via ‘No Cure No Pay bureaus’. In totaal ging het om 587 be zwaren (totaal aantal bezwaren : 932). Het gevolg was dat er meer aan proceskosten moest worden vergoed in 2023 en sprake was van extra kosten voor het extern laten verwerken van deze bezwaren. Per 1 januari 2024 is nieuwe wetgeving van kracht geworden, waarbij de proces - kostenvergoeding nog slechts 25% bedraagt van de vergoeding over 2023. De verwachting is dat daarmee de financiële prikkel voor de 'No Cure No Pay bureaus’ zal afnemen en daarmee 4 Verantwoordingsdocument Centraal Economisch Plan (CEP) 2024 van het Centraal Planbureau, p. 13. 42 het aantal bezwaren. Bij het samenstellen van deze PPN is het nog te vroeg om uitsluitsel te geven of deze verwachting werkelijkheid wordt. De grote bureaus hebben weer uitgebreid campagne gevoerd via de media.  Privacy Privacy blijft een actueel onderwerp. Als gemeente staan we voor een goede beveiliging van de persoonlijke gegevens van onze inwoners en ondernemers. Dit is ook wettelijk geregeld in de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG). Dat betekent dat we ge gevens niet ‘zomaar’ kunnen delen met andere (semi-) overheidsorganisaties. Daarnaast ligt er ook op ons gebruik van persoonsgegevens een wettelijke bescherming. Die nemen we serieus.

Soms lijkt dit wettelijk kader rondom het delen van informatie op gespan nen voet te staan met onze dienstverlening. Het is onze inzet om te kijken naar de mogelijkheden die er binnen deze privacyregels wél zijn om zo te kunnen blijven werken aan het verbeteren van onze dienstverlening. De mogelijke inzet van Artificiële Intelligentie ( AI) vraagt ook om extra waakzaamheid op het gebied van privacy. Bijvoorbeeld een op Open AI-gebaseerde tool gebruiken om een brief te versimpelen. Daarbij is het belangrijk om te realiseren dat alle data wordt gebruikt om de modellen te verbeteren. Persoonsgegevens horen daar niet in thuis.  Verharding De laatste jaren merken we een toename in minder plezierige contacten met inwoners. Bijvoorbeeld schelden, schreeuwen en soms zelfs bedreigen. We trainen onze medewerkers hoe ze hier het beste mee kunnen omgaan. Vanaf dit jaar werken we met een registratiesysteem waarin we deze gebeurtenissen vastleggen. Daarmee krijgen we beter zicht op de aantallen en de aard hiervan. 43 3. Financieel beeld 3.1. Inleiding In dit hoofdstuk presenteren we het actueel financieel meerjarenbeeld en gaan we nader in op de afzonderlijke posten die dit beeld bepalen. Zoals gebruikelijk informeren we u over zaken waar we als gemeente geen of weinig invloed op hebben. U kunt dan denken aan autonome ontwikkelingen, financiële mutaties en onontkoombare uitgaven.

Met d ie laatste categorie bedoelen we uitgaven voortkomend uit wettelijke opgaven. Daarnaast leggen we een aantal beleidskeuzes aan u voor en zijn we helaas genoodzaakt om maatregelen te treffen om ons financieel meerjarenbeeld te verbeteren. Over de beleidskeuzes en de saldoverbeterende maatregelen gaan we graag met u in gesprek. 3.2. Financiële onzekerheden vanaf 2026 Eind 2021 stelde het kabinet het nieuwe coalitieakkoord Rutte IV vast: ‘Omzien naar elkaar, vooruitkijken naar de toekomst ’. Daarin besloot het kabinet vanaf 2026 een nieuwe financieringssystematiek te ontwikkelen voor gemeenten en provincies . Een uitbreiding van het lokale belastinggebied is hierbij een mogelijkheid. Tegelijkertijd met de aankondiging van de nieuwe financieringssystematiek heeft het kabinet besloten om te korten op de algemene uitkering uit het gemeentefonds door de zogenaamde ‘accressen’ (of jaarlijkse groei) te ‘bevriezen’. Naast de nieuwe financieringssystematiek hebben gemeenten nog steeds last van een ‘erfenis uit het verleden’, de zogenaamde opschalingskorting. In 2012, bij de formatie van het Kabinet Rutte II, werd besloten tot een ‘opschaling’ van gemeenten door middel van verdere herindeling. Het rijk legt de ‘opschalingskorting’ op, omdat gemeenten door gedwongen opschaling kosten zouden besparen.

De verplichte opschaling is afgeschaft, maar de bijbehorende opschalingskorting niet. Het niet afschaffen van de opschalingskorting leidde tot veel kritiek bij gemeenten. In het coalitieakkoord van het kabinet Rutte IV is het oplope nde bedrag van de opschalingskorting voor deze kabinetsperiode geschrapt. Vanaf 2026 staat de opschalingskorting wél weer in de cijfers. Het gaat dan om een structurele korting van € 675 miljoen 5. Het bovenstaande maakt dat gemeenten vanaf 2026 worden geconfronteerd met fors lagere inkomsten. 3.3. Actuele begrotingspositie Actueel financieel beeld In tabel 1 treft u het actueel financieel beeld aan. 5 In de Voorjaarsnota 2024 van het rijk staat vermeld dat het demissionair kabinet heeft besloten om de oploop van de zogenaamde ‘opschalingskorting’ vanaf 2026 te schrappen. Daar is in voorliggende PPN – zoals gebruikelijk is - nog geen rekening mee gehouden. 44 Bij het opstellen van de Programmabegroting 202 5-2028 zullen we de meicirculaire van het gemeentefonds verwerken. Dan zal duidelijk worden hoe we er vanaf 2024 financieel voor staan. Tabel 1: Financieel beeld, bedragen x € 1.000 + = voordeel Bij de berekening van het meerjarig saldo is onderscheid gemaakt tussen incidentele en structurele inkomsten en uitgaven (I/S). Onder 'incidenteel’ vallen de uitgaven en inkomsten met een eenmalig karakter en een looptijd van maximaal drie jaar.

De incidentele uitgaven worden gedekt door een onttrekking aan de Algemene Reserve vrij besteedbaar, met uitzondering van nieuwe incidentele uitgaven in het lopend jaar (2024). Het financieel beeld is grillig en de onzekerheden zijn groot. Vanaf het ‘ravijnjaar’ 2026 duiken we flink de ‘min’ in. Net als alle andere gemeenten worden we gec onfronteerd met fors lagere inkomsten van het rijk vanaf 2026. En dat zien we terug in de cijfers. Financiële compensatie door het rijk In de Programmabegroting 2024-2027 gaven we aan dat we erop vertrouwen dat het rijk op enig moment zal besluiten tot een substantieel bedrag aan structurele compensatie voor het ‘ravijn’ dat vanaf 2026 is ontstaan. Op dat moment was de inzet van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) om niet alleen het ‘ga t’ in 2026 te dichten, maar ook de oploop van de tekorten vanaf 2027. Voor alle gemeenten bedroeg dat tekort circa € 3 miljard in 2026 en circa € 5 miljard in 2027. Dat resulteert in een financieel nadeel van € 7 miljoen in 2026 en € 12 miljoen in 2027 voor onze gemeente. Inmiddels is de Voorjaarsnota van het rijk gepubliceerd en daarin lezen we o.a. dat het rijk heeft besloten om de oploop van de zogenaamde ‘opschalingskorting’ te schrappen. Dat levert vanaf 2026 een voordeel van structureel € 675 miljoen op voor gemeenten.

Tegelijkertijd heeft het rijk besloten om eenmalig eenzelfde bedrag te korten in 2025. Over de precieze gevolgen voor onze gemeente worden we geïnformeerd via de meicirculaire van het gemeentefonds die ten tijde van het opstellen van voorliggen PPN nog n iet was gepubliceerd. De financiële gevolgen van de Voorjaarsnota van het rijk zijn daarom niet verwerkt in deze PPN. Duidelijk is wel dat het demissionair kabinet de financiële problemen voor gemeenten waarschijnlijk slechts deels zal oplossen. Meerjarenbeeld 2024 2025 2026 2027 2028 Saldo door de raad vastgestelde Programmabegroting 2024-2027 761 755 - 6.544 - 7.923 - Saldo begroting 2028 (toevoegen extra jaarschijf) - 8.365 Diverse informatienota's gemeentefonds 2.694 3.109 2.800 4.284 4.984 Raadsbesluiten tot en met de vergadering van 23 april 2024 - 669 - 44 - 29 - 9 20 Autonome ontwikkelingen - 672 - 1.303 - 1.552 - 1.535 - 1.669 Financiële mutaties - 2.468 - 970 - 1.743 - 1.431 - 1.139 Onontkoombare uitgaven - - 1.354 - 634 - 472 - 471 Beleidskeuzes (incl. projecten) 2.024 - 3.401 - 1.185 - 1.020 - 3.133 Subtotaal 909 - 3.963 - 2.344 - 183 - 1.408 Waarvan structureel 1.777 - 472 - 1.617 - 407 - 1.918 Waarvan incidenteel - 2.893 - 3.491 - 727 224 510 Saldo PPN 2024, excl.

saldoverbeterende maatregelen - 354 283 - 8.161 - 8.330 - 10.283 Saldoverbeterende maatregelen - 4.500 5.000 5.300 5.400 Waarvan structureel - 4.500 5.000 5.300 5.400 Waarvan incidenteel - - - - - Saldo PPN 2024-2028, incl. saldoverbeterende maatregelen - 354 4.783 - 3.161 - 3.030 - 4.883 45 De VNG heeft ons inmiddels wel laten weten dat we als gemeenten ons erop moeten voorbereiden dat de korting van het gemeentefonds van € 3 miljard vanaf 2026 niet of slechts deels wordt teruggedraaid of verzacht. Bovendien zien we in de uitingen van de VNG, bijvoorbeeld in ledenbrieven, alleen het bedrag van € 3 miljard terug. Over de oploop van de tekorten vanaf 2027 wordt niet langer gesproken. Bovenstaande ontwikkelingen hebben ertoe geleid dat we anders naar het financieel meerjarenbeeld kijken dan ten tijde van het opstellen van de begroting. We vinden het niet langer verantwoord om nog uit te gaan van de hoge bedragen aan compensatie door het rijk. We kiezen er daarom voor om andere, voorzichtiger, aannames te plegen en alvast maatregelen te treffen om ons meerjarig saldo te verbeteren.

Voor de compensatie door het rijk hanteren we nu de volgende aannames: Financieel ravijn 2026 Vanaf 2027 Alle gemeenten (inzet VNG) € - 3 miljard (was € - 3 miljard) € - 3 miljard (was € - 5 miljard) Gemeente Steenwijkerland € - 7 miljoen (was € - 7 miljoen) € - 7 miljoen (was - € 12 miljoen) Minimaal % aan compensatie door het rijk 50% (was 75%) 50% (was 75%) Verwachte compensatie door het rijk € + 3,5 miljoen (was € + 5,3 miljoen) € + 3,5 miljoen (was € 9 miljoen) Ter illustratie zijn hieronder de nieuwe aannames geprojecteerd op het meerjarig saldo van deze PPN, zoals gepresenteerd in tabel 1. Dat resulteert in het volgende fictief meerjarenbeeld: Bedragen x € 1.000 Meerjarenbeeld 2025 2026 2027 2028 Saldo PPN 2024-2028, incl. saldoverbeterende maatregelen 4.783 - 3.161 -3.030 - 4.883 Aanname: compensatie rijk voor ‘financieel ravijn’ (50%) + 3.500 + 3.500 + 3.500 Fictief saldo PPN 2024-2028 4.783 339 470 - 1.383 + = voordeel Indien het rijk ons compenseert met een structureel bedrag van € 3,5 miljoen dan kunnen we behalve voor 2028 een sluitend meerjarenperspectief aan u presenteren. Over de precieze financiële gevolgen van de Voorjaarsnota van het rijk worden de gemeenten geïnformeerd via de meicirculaire 2024 van het gemeentefonds. Hiervoor zullen we een informatienota opstellen.

Daarbij zullen we rekening moeten houden met het feit dat er mogelijk aanvullende maatregelen nodig zijn om de gemeentelijke financiën op orde te krijgen. Diverse informatienota’s: Na het vaststellen van de Programmabegroting 202 4-2027 heeft u diverse informatienota’s ontvangen die in voorliggende PPN zijn verwerkt. De informatienota voor de septembercirculaire van het gemeentefonds heeft uw raad al voor de begrotingsbehandeling ontvangen, maar deze is zoals gebruikelijk niet verwerkt in de begroting. 46 Tabel 2: Diverse informatienota’s, bedragen x € 1.000 + = voordeel Raadsbesluiten tot en met de vergadering van 23 april 2024 De financiële gevolgen van de besluiten tot en met de raadsvergadering van 23 april 2024 zijn verwerkt in deze nota: Tabel 3: Raadsbesluiten, bedragen x € 1.000 + = voordeel Autonome ontwikkelingen Met autonome ontwikkelingen bedoelen we ontwikkelingen die onontkoombaar zijn en waar we geen invloed op hebben. De autonome ontwikkelingen zijn in onderstaande tabel gespecificeerd, onderverdeeld naar mee- en tegenvallers. Tabel 4a: Autonome ontwikkelingen (meevallers), bedragen x € 1.000 + = voordeel Een aantal posten lichten we hieronder toe. Prijscompensatie inkomsten (2,0%) Zie paragraaf 4.4.

Meerjarenbeeld 2024 2025 2026 2027 2028 Diverse informatienota's gemeentefonds: Informatienota 17 oktober 2023 (septembercirculaire GF 2023 en BUIG budget) 2.491 2.421 2.267 3.813 4.570 Informatienota 6 februari 2024 (decembercirculaire GF 2023) 203 688 533 471 414 Totaal informatienota's 2.694 3.109 2.800 4.284 4.984 Waarvan structureel 2.694 3.109 2.800 4.284 4.984 Waarvan incidenteel - - - - - Meerjarenbeeld I/S 2024 2025 2026 2027 2028 Raadsbesluiten tot en met de vergadering van 23 april 2024: 10/10/23: kapitaallasten verplaatsen paardenbak in Blankenham S - 6 - 6 - 6 - 6 - 6 28/11/23: Congresvoorziening De Meenthe: Voorbereidingskosten I - 35 - - - - Investeringskrediet I - 590 - - - - Hogere huurinkomsten S - - 15 35 64 19/12/23: Belastingverordeningen 2024 S 14 14 14 14 14 19/12/23: Hogere opbrengst bruggelden S 5 5 5 5 5 19/12/23: Rente woningbouwlocatie Tuk S - 58 - 58 - 58 - 58 - 58 Totaal raadsbesluiten - 669 - 44 - 29 - 9 20 Waarvan structureel - 44 - 44 - 29 - 9 20 Waarvan incidenteel - 625 - - - - Meerjarenbeeld I/S Investering 2024 2025 2026 2027 2028 Meevallers: AU gemeentefonds: compensatie lonen en prijzen (stelpost) S - - 3.845 3.725 3.725 3.719 Prijscompensatie inkomsten (2,0%) S - - 272 273 274 274 Extra inkomsten OZB a.g.v.

areaaluitbreiding S - - 45 45 45 45 Totaal meevallers - - 4.162 4.043 4.044 4.039 Waarvan structureel S - 4.162 4.043 4.044 4.039 Waarvan incidenteel I - - - - - 47 AU gemeentefonds: compensatie lonen en prijzen (stelpost) Op basis van de septembercirculaire 2023 van het gemeentefonds wordt voor 2025 en volgende jaren een hogere algemene uitkering uit het gemeentefonds voor loon - en prijsontwikkelingen verwacht. Bij het opstellen van de Programmabegroting 202 5-2028 worden de werkelijke bedragen op basis van de meicirculaire 2024 van het gemeentefonds berekend en toegevoegd. Tabel 4b: Autonome ontwikkelingen (tegenvallers), bedragen x € 1.000 + = voordeel Een aantal posten is hieronder toegelicht. Nieuwe CAO gemeentepersoneel 2023 en sociale lasten en premies (i.r.t. beschikbare bedragen op een stelpost) De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft met de gezamenlijke bonden een akkoord voor een nieuwe ‘ Cao Gemeenten 202 4’ afgesloten. Deze is van toepassing voor werknemers in dienst bij gemeenten en aangesloten gemeentelijke organisaties en geldt van 1 januari 2024 tot en met 31 maart 2025. De financiële gevolgen van de nieuwe CAO zijn verwerkt in voorliggende PPN. Voor 2024 zijn we in de Programmabegroting 202 4-2027 uitgegaan van een looncompensatie van 4,7%.

Dit percentage is bepaald op basis van de raming van het CPB uit het voorjaar van 2023, conform de systematiek die is vastgelegd in onze ‘Kadernota financieel beleid gemeente Steenwijkerland 2018’. De nieuwe cao kent onder andere een salarisverhoging van 6 % die in twee delen wordt toegekend. De grootste stijging van 4,75% is per 1 januari 2024 doorgevoerd. In oktober 2024 volgt een tweede verhoging van 1,25 %. De gemiddelde loonstijging op basis van de nieuwe cao ligt daarmee boven het percentage van 4,7% waarmee we vorig jaar hebben gerekend. Tegelijkertijd doet zich een meevaller voor bij de pensioenpremies (werkgeversdeel) . Gevolg is dat de gereserveerde bedragen in de begroting nagenoeg toereikend zijn om de nieuwe cao te kunnen bekostigen. NB Op 24 april 2024 is de nieuwe ‘CAO Rijk 2024-2025’ vastgesteld. Onderdeel van de gemaakte afspraken is een gemiddelde loonsverhoging van 9,7%.

De looptijd van de nieuwe CAO is van 1 juli 2024 tot en met 31 Meerjarenbeeld I/S Investering 2024 2025 2026 2027 2028 Tegenvallers: CAO gemeentepersoneel: verhoging salarissen S - - 1.768 - 2.097 - 2.097 - 2.097 - 2.097 Lagere pensioenpremies ABP (werkgeversdeel) S - 420 420 420 420 420 Verrekening met stelpost 'indexatie lonen en sociale lasten 2024 (4,7%) S - 1.581 1.568 1.552 1.535 1.535 Storting in de voorziening maatschappelijk vastgoed S - - 470 - 470 - 470 - 470 - 470 Storting in de voorziening speelvoorzieningen S - - - - 200 - 200 - 200 Prijscompensatie uitgaven (2,0%) S - - - 657 - 619 - 614 - 628 Stelpost: indexatie lonen en sociale lasten (4,4%) S - - - 1.645 - 1.630 - 1.602 - 1.602 Stijging van het aantal uitkeringsgerechtigden (+20) S - - 320 - 320 - 320 - 320 - 320 Indexering Jeugdzorg (4%) S - - - 720 - 720 - 720 - 720 Indexering WMO (4%) S - - - 540 - 540 - 540 - 540 Indexering Sociaal Werk (4%) S - - - 95 - 95 - 95 - 95 Indexering Participatiewet (3%) S - - - 330 - 330 - 330 - 330 Stelpost: begroting Veiligheidsregio IJsselland S - - - 293 - 293 - 293 - 293 Stelpost: begroting GGD IJsselland S - - - 89 - 89 - 89 - 89 Stelpost: begroting Omgevingsdienst IJsselland S - - 115 - 114 - 80 - 80 - 80 Areaaluitbreiding extra uitgaven (openbare verlichting, plantsoenen en wegen) S - - - 84 - 84 - 84 - 84 Aanpassen jaarschijf 2028 (verkiezingen) S - - - - - 140

Aanpassen jaarschijf 2028 (bermen) S - 637 - - - - - 51 Aanpassen jaarschijf 2028 (levensduurverlengende maatregelen) S - 261 - - - - - 21 Aanpassen jaarschijf 2028 (routekaart energieneutraal maatschappelijk vastgoed 2050) S - 400 - - - - - 30 Aanpassen jaarschijf 2028 (bruggen) S - 341 - - - - - 22 Aanpassen jaarschijf 2028 (oeverconstructies) S - 166 - - - - - 11 Aanpassen jaarschijf 2028 (jachthavens) S - 95 - - - - - 6 Aanpassen jaarschijf 2028: IHP, de Ruiterschool, Kuinre S - 1.340 - - - - - 115 Totaal tegenvallers - 3.240 - 672 - 5.465 - 5.595 - 5.579 - 5.708 Waarvan structureel S - 672 - 5.465 - 5.595 - 5.579 - 5.708 Waarvan incidenteel I - - - - - 48 december 2025. De salaris- en vergoedingsbedragen voor politieke ambtsdragers (raad en college van B&W), die voortkomen uit de nieuwe CAO Rijk, worden na het zomerreces bekendgemaakt . De financiële gevolgen zullen we verwerken in de Najaarsnota 2024 (voor het begrotingsjaar 2024) en de Programmabegroting 2025- 2028 (structurele doorwerking). Stelpost: indexatie lonen en sociale lasten 2025 (4,4%) Zie paragraaf 4.3. Prijscompensatie 2,0% uitgaven en inkomsten Zie paragraaf 4.4. Indexering Jeugdzorg, WMO, Sociaal Werk (4,0%) De gemeente heeft lopende contracten met verschillende zorgaanbieders (onder andere voor de WMO en Jeugdvoorzieningen).

Deze contracten houden zich veelal aan de NZA (Nederlandse Zorg Autoriteit) index. Er wordt uitgegaan van een gemiddelde index van 4,0% in plaats van de prijsindex van 2,0% die wij zelf als gemeente hanteren voor 2025 (zie paragraaf 4.4). Stelpost: Veiligheidsregio IJsselland, GGD IJsselland, Omgevingsdienst IJsselland Van onderstaande gemeenschappelijke regelingen hebben we de begrotingen voor 2025 ontvangen: - Veiligheidsregio IJsselland; - GGD IJsselland; - Omgevingsdienst IJsselland. Deze begrotingen zullen nog voor de raadsbehandeling van de PPN aan u worden aangeboden. Uit de drie begrotingen blijkt dat de bijdrage voor de deelnemende gemeenten vanaf het jaar 2025 omhooggaat. Dat geldt dus ook voor onze gemeente. In totaal gaat het o m een extra structurele bijdrage van € 462.000. Hiervoor nemen we alvast een ‘stelpost’ op, waardoor we in financiële zin al rekening houden met deze financiële tegenvallers. Financiële mutaties In bijlage 6.1 zijn de structurele en incidentele financiële mutaties of ook wel ‘ budgetafwijkingen’ voor het begrotingsjaar 2024 vermeld en van een nadere toelichting voorzien. We vragen u om in te stemmen met deze financiële mutaties. Onontkoombare uitgaven Vanwege de financiële tekorten vanaf 2026 hebben we als college de organisatie gevraagd om maximaal terughoudend te zijn met het indienen van nieuwe plannen.

Er is geen ruimte voor nieuwe ambities die geld gaan kosten. De nadruk ligt op de uitvoering van bestaande planne n en ambities. Om een reëel financieel meerjarenperspectief te kunnen schetsen, hebben we uiteraard wel gevraagd om de zogenaamde ‘onontkoombare uitgaven’ in beeld te brengen. Dit zijn uitgaven als gevolg van verander(en)de wet- en regelgeving. In bijlage 6.1 zijn deze ‘onontkoombare uitgaven’ gepresenteerd en toegelicht. We leggen deze uitgaven ter kennisname aan u voor en zullen deze verwerken in de komende begroting. 49 3.4. Beleidskeuzes (incl. projecten) Naast de onontkoombare uitgaven vanwege wettelijke taken, ligt ook een aantal beleidskeuzes voor met financiële consequenties. Deze claims zijn onderdeel van bestaand beleid. De beleidskeuzes zijn in onderstaande tabel opgenomen en daaronder toegelicht. Tabel 5: Beleidskeuzes (incl. projecten), bedragen x € 1.000 Beleidskeuzes, incl.

projecten I/S Investering 2025 2026 2027 2028 Woningbouw: B 1.1 Startersleningen I - - 550 - - - Onttrekking aan de Reserve Volkshuisvesting I - 550 - - - Totaal beleidskeuzes 'Woningbouw' - - - - - Werk en economie: B 2.1 Personele uitbreiding Juridisch Advies Grondzaken S - - 95 - 95 - 95 - 95 Beschikbaar budget (0,17fte) S - 16 16 16 16 B 2.2 Projectleider arbeidsmarktprojecten I - - 95 - - - Beschikbaar budget voor arbeidsmarktbeleid I - 50 - - - B 2.3 Economische koers: Personele uitbreiding (50% voor toerisme en 50% voor duurzaamheid) I - - 95 - 95 - - Beschikbaar budget (0,09 fte) I - 11 11 - - Activiteiten benoemd in de Economische agenda I - - 165 - 165 - - Totaal beleidskeuzes 'Werk en economie' - - 374 - 329 - 79 - 79 Samenredzaam: B 3.4 Onderwijsachterstanden I - - 80 - - - Totaal beleidskeuzes 'Samenredzaam' - - 80 - - - Vitaal Platteland: B 4.1 Gebiedsontwikkeling en ontsluiting Ossenzijl: Kapitaallasten (gemeentelijk aandeel) S - - - - 317 Jaarlijkse onderhoudskosten S - - - - 40 B.

4.2 Ontsluiting Blokzijl: Actualisatie kapitaallasten (gemeentelijk aandeel) S - - - 272 - 268 In begroting opgenomen S - - 195 195 Jaarlijkse onderhoudskosten S - - - 30 - 30 Totaal beleidskeuzes 'Vitaal Platteland' - - - - 107 - 460 Leefbare steden en kernen: B 6.1 Unilocatie Voortgezet Onderwijs (VO) Steenwijkerland: Extra investering in aanvulling op het IHP (2-locatiemodel) S - 25.592 - - - - 1.765 B 6.2 Museum Steenwijk: Investering (na fondsenwerving) S - 1.590 - - 101 - 101 - 101 Jaarlijkse beheerkosten S - - 30 - 30 - 30 Exploitatie en energie S - - 88 - 88 - 88 Eenmalige lasten I - 3.537 - - - Eenmalige lasten, in begroting opgenomen I 277 - - - Beschikbaar budget binnenstad I 1.340 - - - B 6.3 OHV Vollenhove, extra investering t.o.v.

IHP: Voor huisvesting 'De Voorpoort' (onder 1 dak) S - 1.294 - 4 - 57 - 71 - 70 Voor compensatie VENO door aanleg van een kunstgrasveld S - 540 - 45 0 - 43 - 42 B 6.4 Essentaksterfte S - - 40 - 40 - 40 - 40 B 6.5 Uitbreiding formatie (1fte), projectleider civiele projecten S - - 95 - 95 - 95 - 95 Beschikbaar budget voor woningbouw S - 30 30 30 30 B 6.6 Faunapassage Veneweg Wanneperveen I - - 45 - - - Jaarlijkse beheerkosten (onderhoud) S - 0,0 -0,2 -0,2 -0,2 B 6.7 Fietspad Steenwijkerdiep S - 375 - 24 - 23 - 23 - 23 B 6.8 Verbeteren fietsverbinding Steenwijk-Giethoorn (Beulakerweg) S - 1.495 - 20 - 42 - 41 - 41 Subsidie rijk: Investeringsimpuls Verkeersveiligheid 2e tranche I 166 - - - - Subsidie provincie (nog niet beschikbaar): Doeluitkering Verkeer en Vervoer I 665 - - - - B 6.9 Levensduur verlengende maatregel Dwarsgracht S - 221 - 18 - 17 - 17 - 17 Beschikbaar budget (voorziening wegen) S - 30 - - - B 6.10 Openbare watertappunten, onderhoudskosten S - - 7 - 7 - 7 - 7 B 6.11 Opwaardering begraafplaatsen S - - 50 - 50 - 50 - 50 Dekking via lijkbezorgingsrechten S - 50 50 50 50 B 6.12 Sportvelden Groene Long (hockey, korfbal en hondenschool) S - 985 - 88 - 87 - 85 - 83 Beschikbaar budget S 685 50 51 50 50 Eenmalige kosten I - - 78 - - - 50 + = voordeel De beleidskeuzes zijn hieronder toegelicht.

B 1.1 Startersleningen Er is een bedrag van € 550.000 nodig om in 2025 meerder e startersleningen aan te kunnen bieden. Vorig jaar is extra krediet beschikbaar gesteld voor startersleningen. Begin dit jaar liep dit storm (eerste kwartaal al 11 aanvragen) en de verwachting is dat de aanvragen zullen blijven komen, omdat bijvoorbeeld Sint Jansklooster en Blokzijl nog in de verkoop gaan. Dit bedrag wordt onttrokken aan de reserve Volkshuisvesting. Het bedrag wordt gestort in het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlands gemeenten (SVn) voor de starterslening van de gemeente Steenwijkerland. Het is een revolverend fonds. De middelen komen weer terug in het fonds. Mocht de gemeente stoppen met de starterslening, dan komen de middelen, afhankelijk van de looptijd van de dan nog lopende leningen, terug in het fonds. B 2.1 Personele uitbreiding Juridisch Advies Grondzaken “Duurzaam Doorbouwen”, dat is de titel van het coalitieakkoord, waar ons college sinds 2022 aan werkt. Dit motto zien we (onder andere) vertaald in een ambitieus ruimtelijk programma voor zowel ruimtelijke ontwikkeling, civiele projecten als investeringen in ons maatschappelijk vastgoed. Om deze ambities waar te kunnen maken zijn niet alleen projectleiders nodig. Projectleiders maken in hun projectteams ook gebruik van de inzet van andere medewerkers vanuit de organisatie, waaronder juridisch advies grondzaken.

Met de huidige capaciteit aan juridisch advies binnen het cluster grondzaken is het op dit moment niet m ogelijk om de gewenste en gevraagde inzet te kunnen leveren. We zien niet alleen een toename van de hoeveelheid projecten, ook de complexiteit van projecten neemt toe en de projecten vragen om actiever grondbeleid van de gemeente. Daarnaast hebben we te ma ken met wijzigende wetgeving zoals omgaan met het Didamarrest en de introductie van de Omgevingswet. Steeds vaker huren we tijdelijk extern advies in. Naast hogere kosten dan vaste inhuur, mis je hiermee continuïteit en kunnen we de dossierkennis niet goed verankeren. Door uitbreiding van de capaciteit juridisch advies grondzaken zijn we beter in staat om de gevraagde ambities waar te kunnen maken, adequater en sneller in te kunnen spelen op gewenste maatschappelijk vastgoed- en woningbouw ontwikkelingen. Beleidskeuzes, incl.

projecten (vervolg) I/S Investering 2024 2025 2026 2027 2028 B 6.13 Cultuurhistorische waardenkaart Steenwijkerland I - - - 150 - - - B 6.14 Restauratie monumentaal orgel Grote Kerk Steenwijk, gemeentelijke bijdrage I - - - 50 - - - B 6.15 Reclame uitingen Giethoorn I - - - 67 - 34 - - B 6.16 Groot onderhoud Kulturhus "De Eendracht Giethoorn" I - - - 144 - - - Beschikbare subsidie vanuit het Duurzaamheidsfonds Steenwijkerland I - - 84 - - - B 6.17 Renovatie tennisbanen Tennisclub Vollenhove, gemeentelijke bijdrage I - - - 31 - - - Totaal beleidskeuzes 'Leefbare steden en kernen' - 30.577 2.024 - 2.631 - 540 - 561 - 2.321 Financiën en dienstverlening: B 7.1 Noodzakelijke aanpassingen (achterstallig onderhoud) gemeentehuis S - - - 250 - 250 - 250 - 250 B 7.2 Toezicht toeristenbelasting S - - - 25 - 25 - 25 - 25 Hogere opbrengst toeristenbelasting (incl. forensenbelasting) S - - 25 25 25 25 B 7.3 Professionalisering evenementen met een representatief karakter S - - - 20 - 20 - 20 - 20 Bestaand budget S - - 20 20 20 20 B 7.4 Koersdocument overheidscommunicatie I - - - 43 - 43 - - B 7.5 Representatie / Kabinet S - - - 24 - 24 - 24 - 24 Totaal beleidskeuzes 'Financiën en dienstverlening' - - - 317 - 317 - 274 - 274 Totaal beleidskeuzes (incl.