Perspectiefnota 2024-2028 gemeente Steenwijkerland

1 Perspectiefnota 2024-2028 Voortgangsinformatie 2024 en financiële kaders voor de Programmabegroting 2025-2028 2 Inleiding Voor u ligt de Perspectiefnota (PPN) 202 4–2028. Hierin informeren we u over de voortgang van de lopende begroting. Naast financiële informatie geven we ook beleidsmatig aan hoe we er voor staan. Daarnaast geven we in deze PPN de financiële kaders voor de meerjarenbegroting 202 5-2028. De aard van deze PPN is anders dan voorheen. Echt anders. Dan hebben we het niet over de voortgangsinformatie over het lopende jaar 2024. Nee, die informatie vindt u gewoon in deze PPN. Voortvarend zijn we aan de slag gegaan met de uitvoering van de afgesp roken plannen. Zo zijn we in vrijwel alle kernen in gesprek over woningbouwlocaties en ook begonnen met uitgifte van kavels of verkoop van nieuwe woningen. Met ondernemers hebben we een ambitieuze economische agenda opgesteld, samen met Plaatselijk Belang Ossenzijl hebben we de tracéverkenning voor de ontsluitingsweg afgerond, de ondersteuning van onze inwoners krijgt extra aandacht o.a.

door het maximaal bereiken van doelgroep minimavoorzieningen en het ondersteunen van mantelzorgers, de uitvoering van het sport - en beweegakkoord vindt volop plaats, de stadsvisies voor Blokzijl en Vollenhove zijn nagenoeg gereed , we zijn volop bezig met de onderwijshuisvesting in diverse kernen en we hebben concrete stappen gezet om de lokale opwek van elektriciteit met windmolens mogelijk te maken. Dat ‘anders' zit in hem in het tweede deel waaruit onze PPN bestaat. Waar we voorheen een helder beeld richting de aanstaande programmabegroting konden schetsen, kunnen we dat nu niet. In de naam van dit belangrijke document is niet voor niets het woord ‘perspectief’ opgenomen. We willen u en onze inwoners perspectief bieden. Voor het kunnen bieden van een goed perspectief is een stabiel financieel beeld voor de komende jaren een essentiële voorwaarde. Die stabiliteit ontbreekt. Het is nog steeds onduidelij k en frustrerend hoe het rijk omgaat met de tekorten in het gemeentefonds. De tekorten hebben een omvang van vele miljoenen voor ons als gemeente. De VNG heeft ons inmiddels wel laten weten dat we als gemeenten ons erop moeten voorbereiden dat de korting van het gemeentefonds van ruim € 3 miljard vanaf 2026 niet of slechts deels wordt teruggedraaid of verzacht.

Om toch perspectief te blijven bieden aan inwoners en ondernemers in onze mooie gemeente en aan de brede welvaart te blijven werken, stellen we een pakket aan maatregelen voor om de gemeentelijke financiën op orde te houden. Dat pakket bestaat uit een combinatie van bezuinigingen, versoberen van voorzieningen en van lastenverzwaringen voor toeristen en voor inwoners. We kijken nadrukkelijker dan voorheen naar de kostendekkendheid van onze tarieven en gaan in onze ramingen en uitgaven scherper aan de wind ze ilen. Door dat te doen kunnen we, hoe moeilijk het ons ook gemaakt wordt door het rijk, inwoners en ondernemers wel perspectief blijven bieden. In deze PPN doen we u daarom diverse voorstellen die daaraan bijdragen. Van investeringen in schuldhulpverlening, arbeidsmarkt, economie en onderwijsachterstanden tot aan fietspaden, begraafplaatsen, sport en diverse grote projecten, zoals het Steenwijkerdiep. Gezien de impact van de maatregelen en voorstellen, is het meer dan ooit belangrijk om het gesprek hierover met u als raad te voeren en om duidelijke adviezen mee te krijgen. Adviezen die we later dit jaar kunnen vertalen in de gemeentelijke meerjarenbegro ting. Zo kunnen we op een verantwoorde manier verder bouwen aan die brede welvaart van ons allemaal.

3 Inhoud Inleiding ........................................................................................................................................................... 2 1. Leeswijzer .................................................................................................................................................... 4 2. Voortgang lopende begroting (begrotingsjaar 2024) ............................................................................. 5 2.1. Bestuursprogramma ‘Woningbouw’ ................................................................................................. 6 2.2. Bestuursprogramma ‘Werk en economie’ ........................................................................................ 9 2.3. Bestuursprogramma ‘Samenredzaam’ ............................................................................................ 12 2.4. Bestuursprogramma ‘Vitaal Platteland’.......................................................................................... 19 2.5. Bestuursprogramma ‘Duurzaam’ .................................................................................................... 23 2.6. Bestuursprogramma ‘Leefbare steden en kernen’ ......................................................................... 27 2.7.

Bestuursprogramma ‘Financiën en dienstverlening’ .................................................................... 37 3. Financieel beeld ......................................................................................................................................... 43 3.1. Inleiding .............................................................................................................................................. 43 3.2. Financiële onzekerheden vanaf 2026 ............................................................................................... 43 3.3. Actuele begrotingspositie ................................................................................................................. 43 3.4. Beleidskeuzes (incl. projecten) ......................................................................................................... 49 3.5. Saldoverbeterende maatregelen ....................................................................................................... 62 3.6. Ontwikkeling reservepositie ............................................................................................................ 66 4. Kaders Programmabegroting 2025-2028 ................................................................................................ 67 4.1.

Inleiding .............................................................................................................................................. 67 4.2. Kaders .................................................................................................................................................. 67 4.3. Loonkostenontwikkelingen .............................................................................................................. 67 4.4. Prijsinflatie exploitatiebudgetten en kostenplaatsen .................................................................... 68 4.5. Prijsinflatie grondexploitatie ............................................................................................................ 68 4.6. Rente .................................................................................................................................................... 69 4.7. Loon- en prijsinflatie subsidies ........................................................................................................ 69 4.8. Prijsinflatie gemeentelijke belastingen en rechten ......................................................................... 69 4.9. Tarief voor het prestatiecontract ...................................................................................................... 69 4.10.

Groei aantal woningen .................................................................................................................... 69 4.11. Groei aantal inwoners ..................................................................................................................... 70 5. Te nemen besluiten en gevraagde adviezen ......................................................................................... 71 6. Bijlagen Perspectiefnota 2024-2028 ......................................................................................................... 72 6.1. Budgetafwijkingen voor 2024 ........................................................................................................... 72 6.2. Onontkoombare uitgaven 2025-2028 ............................................................................................. 107 4 1. Leeswijzer Voor u ligt de PPN 2024-2028, een nota met voortgangsinformatie over het lopend jaar en de kaders voor de nog op te stellen Programmabegroting 2025-2028. Hoofdstuk 2 geeft u inzicht in de voortgang van de gestelde doelen en resultaten voor het begrotingsjaar 2024. Liggen we op koers? Welke ontwikkelingen doen zich voor, zowel beleidsmatig als financieel? In hoofdstuk 3 schetsen we het financieel beeld voor de komende jaren.

De belangrijkste tabel in dit hoofdstuk is de tabel met de actuele, meerjarige begrotingspositie van onze gemeente . Ook leggen we in dit hoofdstuk een aantal beleidskeuzes aan u voor en daaraan gerelateerd een pakket aan maatregelen om ons financieel meerjarenbeeld te verbeteren. De kaders voor de komende programmabegroting treft u aan in hoofdstuk 4. U kunt dan denken aan bijvoorbeeld het prijsindexcijfer dat we gaan hanteren om onze budgetten en subsidies bij te stellen, evenals de trendmatige groei van onze lokale lasten. Hoofdstuk 5 somt alle gevraagde besluiten op met daarbij een onderscheid tussen zaken die ter kennisname zijn, bijvoorbeeld de voortgangsinformatie over het begrotingsjaar 202 4, en zaken die voorliggen ter instemming. Bij dat laatste kunt u bijvoorbeeld denken aan financiële mutaties voor het jaar 2024 en eventueel de bijbehorende kredieten. Nieuw dit jaar is dat we ook een aantal zaken aan u voorleggen waarvoor we uw advies vragen. Specifiek gaat het dan om de beleidskeuzes die wij hebben gemaakt en de maatregelen om het meerjarig begrotingssaldo te verbeteren. Tot slot kent deze PPN een aantal bijlage n met specifieke informatie over financiële mutaties voor 2024 en uitgaven voortkomend uit wettelijke opgaven vanaf 2025 (de zogenaamde ‘onontkoombare uitgaven’). 5 2.

Voortgang lopende begroting (begrotingsjaar 2024) In de jaarlijkse PPN informeren wij u over de uitvoering van de lopende begroting , zowel beleidsmatig als financieel. De rapportage over de eerste drie maanden van 2024 is bedoeld om u te informeren over de voortgang van het realiseren van de ambities uit de Programmabegroting 202 4- 2027. Met andere woorden: Liggen we nog op koers om onze doelen te halen? Dit doen we met behulp van het bekende ‘stoplichten-model’ waarbij we rapporteren op de acties die zijn aangekondigd in de begroting:  Op koers. Ingeschat wordt dat het actiepunt dit jaar gerealiseerd wordt (of het actiepunt is al gerealiseerd). ◼ Specifieke aandacht vereist. Realisatie van het actiepunt kent omstandigheden die aandacht vereisen.  Er zijn problemen. Ingeschat wordt dat het actiepunt dit jaar niet gerealiseerd gaat worden. In dit hoofdstuk is tevens per bestuursprogramma aangegeven welke externe ontwikkelingen van invloed zijn op het realiseren van onze ambities. Dat doen we als volgt:  Kansen.  Uitdagingen. Over de hele linie zien we dat we goed op koers liggen. Van de in 2024 voorgenomen acties uit de begroting verwachten wij: - 78% ook daadwerkelijk te realiseren; - dat voor 17% specifieke aandacht nodig is; - in 5% van de gevallen problemen zijn om de acties uit te voeren.

Bij het positief beeld past wel de gebruikelijke kanttekening dat het slechts een rapportage over de eerste 3 maanden betreft en het veelal gaat om acties die in gang zijn gezet. ‘Groen licht’ wil dus niet altijd zeggen dat de actie is gerealiseerd. Pas bij de Najaarsnota kunnen we u een beter beeld schetsen over de voortgang en de op dat moment behaalde resultaten. 6 2.1. Bestuursprogramma ‘Woningbouw’ Rapportage op de acties uit de begroting Doel Voldoende woningen voor onze inwoners Beoogd resultaat Voor 2027 is 2/3 van de benodigde 1.735 woningen tot 2031 gerealiseerd. Acties 2024 (prognose) • We realiseren in 2024 voor 230 woningen harde plancapaciteit: ◼ • We zetten gericht actief grondbeleid in op basis van de woonbehoefte en daar waar geen gronden in bezit zijn: ◼ • We stellen een beleidslijn op voor de invulling van vrijkomende agrarische bebouwing, in samenspraak met de provincie: ◼ Toelichting • In 2023 zijn voor circa 370 woningen ontwerpbestemmingsplannen in procedure gebracht. Tegen een aantal plannen is beroep ingesteld. In 2024 gaan we door met in procedure brengen van omgevingsplannen (voorheen bestemmingsplannen) voor woning - en. • Verwerving van gronden blijft een aandachtspunt, maar is afhankelijk van kansen die zich voordoen. • In 2023 is gestart met de voorbereidingen voor het opstellen van VAB1 beleid.

In samenwerking met de provincie en omliggende gemeenten wordt aan dit beleid gewerkt. Vanuit de gemeente leggen we ook een relatie met de gebiedsprocessen die in het kader van de stikstofproblematiek worden gevoerd. We verwachten dit eind 2024 af te ronden. Doel Voldoende passende en betaalbare woningen Beoogd resultaat Tenminste 30% van de nieuwbouwwoningen is een sociale huur - of koopwoning. Acties 2024 (prognose) • We voeren samen met de woningcorporaties de jaarschijf 2024 van de Prestatieafspraken Steenwijkerland 2023-2027 uit:  • We voeren de rijkstaakstelling voor de huisvesting van status - houders uit: ◼ • We stellen woonwagenbeleid op: ◼ Toelichting • We hebben extra maatregelen genomen om de taakstelling voor de huisvesting van statushouders van 2024 te halen, inclusief de achterstand die we in 2023 hebben opgelopen. Daarnaast zetten we in op maatregelen om versneld extra (flex)woningen te realiseren. • We zijn in 2023 samen met de woningcorporaties gestart met het onderzoek naar de behoefte aan extra woonwagenstandplaatsen en we onderzoeken de mogelijkheden voor structurele uitbreiding. Het onderzoek nemen we mee in het beleid dat we in 2024 vaststellen. 1 VAB staat voor Vrijkomende agrarische bebouwing. 7 Doel Faciliteren van eigen inwoners initiatieven in de kernen Beoogd resultaat Het realiseren van woningbouwinitiatieven van, voor en door eigen inwoners.

Acties 2024 (prognose) • We faciliteren (collectieve) wooninitiatieven van eigen inwoners, zodat onder andere starters en ouderen in hun eigen omgeving kunnen blijven wonen. Hiervoor stellen we richtlijnen op om Collectief Particulier Opdrachtgeverschap (CPO) mogelijk te maken:  • We willen minimaal 2 wooninitiatieven stimuleren en waar nodig financieel ondersteunen:  • We stellen een Huisvestingsverordening op om huurwoningen, nieuwbouwwoningen en bestaande woningen beschikbaar te maken voor groepen die er anders niet tussen komen. En dat inwoners de kans krijgen om te blijven wonen in de kern/gemeente waar ze zijn opgegroeid. Voorwaard e is wel dat de nieuwe Huisvestingswet wordt aangenomen: ◼ Toelichting • Met een uitvoeringsagenda woningbouw wordt uw raad tweemaal per jaar geïnformeerd. Ook alle plaatselijke belangen worden geïnformeerd over de plannen in de kernen. In vrijwel alle kernen voeren we gesprekken over de mogelijkheden van woningbouw binnen de desbetreffende kern. • Het is straks (bij inwerkingtreding van de Wet versterking regie volkshuisvesting) voor gemeenten verplicht om een urgentie - verordening (Huisvestingsverordening voor urgente doelgroepen) te hebben. Dit wordt onderdeel van de Huisvestingsverordening. Het onderzoek naar een regionale basis voor de urgentie - verordening is regionaal al gestart en loopt.

De oproep vanuit de regio is, om dit af te wachten en dan in één keer de Huis- vestingsverordening aan te bieden. Projecten/ investeringen Programmabegroting 2024-2027 Stand van zaken Bestedingsplan zoals opgenomen in de Programmabegroting 2024-2027: Stand van zaken projecten/investeringen Programmabegroting 2024 -2027 Omschrijving project/investering Wordt de planning gehaald? Wordt project/ investering uitgevoerd volgens het laatst vastgestelde projectplan? Worden middelen ingezet overeenkomstig het laatst vastgestelde projectplan? Is de investering/ het project gereed? Bestedingsplan: 1. Wijkvisie Steenwijk-West (3e en laatste fase)  Ja Ja Nee Financiële mutaties Zie bijlage 6.1. 8 Kansen en uitdagingen Kansen:  De bestuurlijke focus/aandacht vanuit het rijk en provincie.  De krapte op de woningmarkt, waardoor extra subsidiestromen en innovatieve oplossingen ontstaan, of flexibiliteit in regelgeving.  Inzet op fabrieksmatige woningbouwproducten.  (Innovatieve) Initiatieven vanuit inwoners en/of de markt. Uitdagingen:  Capaciteitstekorten (dit betreft zowel mensen als (bouw)materialen en adviseurs).  Financierbaarheid van woningen (gestegen bouwkosten en hypotheekrente).  Stikstof/PFAS.  Invoering van de Omgevingswet leidt tot “opstart” problemen en vertragingen als gevolg van onbekendheid met procedures.

 Huisvesting statushouders (toenemende taakstelling-teruglopende mutaties).  Huisvesting ontheemden vraagt extra personele inzet.  ‘Bodem- en watersturend’ bij ruimtelijke planvorming beperkt mogelijkheden om te bouwen.  Beroepsprocedures bij de Raad van State. 9 2.2. Bestuursprogramma ‘Werk en economie’ Rapportage op de acties uit de begroting Doel Versterken en behoud van de werkgelegenheid door opleiden gekwalificeerd personeel en mismatch arbeidsmarkt tegengaan Beoogd resultaat Economische sectoren die van belang zijn voor onze economie, hebben voldoende arbeidspotentieel beschikbaar. Acties 2024 (prognose) • De Regionale Praktijk Academie (RPA) werkt in 2024 toe naar een zelfstandige entiteit met voldoende instroom, financiering, uitbouw van het aantal sectoren en een werkend governancemodel:  • Tijdens de week van de ondernemers organiseren we samen met de organisatie een derde editie van het 'Werkfestival Steenwijkerland':  Toelichting • Met de horeca academie is de sector toerisme/horeca/recreatie toegevoegd. Voorbereidingen om ook de sector bouw toe te voegen zijn gestart. Tevens worden plannen uitgewerkt om te komen tot de zelfstandige entiteit. • Na het succes van 2023 wordt ook dit jaar weer een werkfestival georganiseerd.

Vooruitlopend daarop v ond begin april een speeddate event plaats in Vollenhove en Steenwijk (sectoren Groen, Horeca en Zorg) Doel Verbetering externe en interne dienstverlening aan ondernemers Beoogd resultaat Verhoging tevredenheid dienstverlening aan ondernemers en meer ruimte voor ondernemersinitiatieven. Acties 2024 (prognose) • Uitvoering 'Economische Agenda Steenwijkerland':  • Het team Economie doet in 2024 minimaal 150 bedrijfsbezoeken. Aan de hand van die bezoeken worden de top 3 knelpunten in beeld gebracht waar ondernemers tegenaan lopen en daar volgen acties op:  • We organiseren een brede bijeenkomst voor 'nieuwe ondernemers' waarin we ze kennis laten maken met de kansen en mogelijkheden die ondernemen in Steenwijkerland biedt:  Toelichting • De economische agenda is opgesteld. Samen met stakeholders (ondernemers, en diverse ondernemersinstanties) zijn thema’s en activiteiten opgesteld. Een aantal van de activiteiten voor 2024 zijn inmiddels in uitvoering. • We lopen goed op koers met de bedrijfsbezoeken. Doelstelling van onze ondernemersdienstverlening is immers ook zichtbaar en dichtbij. Wekelijks worden een aantal bezocht. De geïnventariseerde knelpunten zijn m.n. behoefte aan ruimte, personeel, de opgave om te verduurzamen en de netcongestie. • In 2023 is tegelijkertijd met het Werkfestival de eerste bijeenkomst georganiseerd. Een mooie combinatie.

De voorbereidingen voor 2024 zijn gestart, de evaluatie van 2023 nemen we daarin mee. 10 Doel Voldoende ruimtelijke mogelijkheden voor bedrijven Beoogd resultaat Voldoende mogelijkheden voor bedrijven om uit te breiden en bestaande ruimte te intensiveren. Acties 2024 (prognose) • Nadat in 2023 de nieuwe bestuurlijke afspraken in Overijssel kansen bieden voor uitbreiding van bedrijventerreinen stellen we in 2024 een concreet stappenplan op voor deze uitbreiding: ◼ • We faciliteren het bedrijfsleven bij de pilot om op bedrijventerrein Groot Verlaat een verkenning te doen voor het verduurzamen en circulair maken van het bedrijventerrein en ook bij de uitvoering:  Toelichting • Het stappenplan is in voorbereiding, maar nog niet opgesteld. • Onder de projectnaam Toekomstbestendig Groot Verlaat wordt gewekt aan het verduurzamen en circulair maken van het terrein. Er is een plan van aanpak opgesteld en de uitvoering is in voorbereiding. De uitvoering van dit plan is ook de opmaat naar de andere terreinen. Doel Duurzame bedrijven Beoogd resultaat Zoveel mogelijk bedrijven hebben een ’groen-verdienmodel’. Acties 2024 (prognose) • Faciliteren en aanjagen van het opstellen van een actie-agenda voor circulaire projecten voor een of meerdere bedrijfssectoren:  Toelichting • In de opgestelde economische agenda is duurzaamheid een belangrijk thema.

Dit thema is, samen met ondernemers uitgewerkt in activiteiten die op jaarschijven zijn gezet (2024 t/m 2026), met daarbij aangegeven wie (ondernemers/overheid) wat gaat doen. Een actieagenda dus. Projecten/ investeringen Programmabegroting 2024-2027 Stand van zaken Bestedingsplan zoals opgenomen in de Programmabegroting 2024 -2027: Stand van zaken projecten/investeringen Programmabegroting 2024 -2027 Omschrijving project/investering Wordt de planning gehaald? Wordt project/ investering uitgevoerd volgens het laatst vastgestelde projectplan? Worden middelen ingezet overeenkomstig het laatst vastgestelde projectplan? Is de investering/ het project gereed? Bestedingsplan: 1. Meerjarige Agenda Regio Zwolle 2024-2028  Ja Ja Nee Financiële mutaties Zie bijlage 6.1. 11 Kansen en uitdagingen Kansen:  Goede samenwerking met het georganiseerd bedrijfsleven, ook ten aanzien van circulariteit, duurzaamheid en (energie)transitie. Ondernemers zijn zich bewust van deze veranderingen en willen met gemeente hierop investeren.  Ruimte om te ontwikkelen in Vollenhove  De opgestelde economische agenda geeft perspectief voor de toekomst. Uitdagingen:  De arbeidsmarkt is krapper dan ooit en zeker de toeristische sector en de horeca hebben grote problemen personeel te vinden. En dit zien we in eigenlijk alle sectoren.

 De demissionaire status van het kabinet heeft gevolgen voor de te maken keuzes. 12 2.3. Bestuursprogramma ‘Samenredzaam’ Rapportage op de acties uit de begroting Doel Voorkomen van (ernstige) geldzorgen Beoogd resultaat Minimaal 55% van de doelgroep voor het minimabeleid maakt gebruik van de minimavoorzieningen (2022: 30%). Acties 2024 (prognose) • Het minimabeleid wordt vanaf 1 januari 2024 weer volledig door de gemeente uitgevoerd:  • Vergroten van het aantal telefonische contacten en huisbezoeken vanuit de aanpak Vroegsignalering:  • We vergroten bekendheid van het Geldloket Steenwijkerland bij minima, werkende armen, ondernemers en ketenpartners. Dit doen we met inzet van onze informatiemedewerker, de aanwezigheid bij markten/bijeenkomsten en in verschillende kernen:  Toelichting • De gemeente Steenwijkerland kent meerdere regelingen waarmee we (ernstige) geldzorgen willen voorkomen, onder andere de Mee - doenregelingen, de bijzondere bijstand, de gemeentepolis en de zorgkostenregeling. • We verwachten meer huishoudens te kunnen bereiken nu de uitvoering van alle minimaregelingen weer bij gemeente ligt, doordat we meer integraal kunnen werken. Daarnaast wordt het bereik beter meetbaar nu de gemeente alle minimaregelingen weer zelf uitvoert.

• Vroegsignalering is sinds 1 januari 2021 verankerd in de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) als een taak voor gemeenten en vastelastenpartners. Vanuit de Vroegsignalering worden inwoners proactief en in een zo vroeg mogelijk stadium benaderd, door medewerkers van de gemeente en Sociaal Werk de Kop waardoor (dreigende) problematische schulden kunnen worden voorkomen. Zelfs als inwoners het hulpaanbod niet (direct) accepteren, heeft de Vroegsignalering een positief effect. Het zorgt ervoor dat inwoners zich bewust worden van hun financiële situatie en van de mogelijkheid om hulp te krijgen van de gemeente. Vroegsignalering verlaagt op deze manier de drempel naar schuldhulpverlening en draagt indirect bij aan het vergroten van de bekendheid van het Gel dloket. Daarnaast verlaagt het de drempel tot het aanvragen van andere regelingen (meedoenregelingen, aanvragen kwijtschelding gemeentelijke belasting, etc.). De komende periode wordt ingezet op de intensivering van de contactpogingen, scholing van de consulenten schuldhulpverlening hoe inwoners beter te bereiken en het oppakken van de CAK - meldingen (d.w.z. meldingen dat de premie voor de zorg - verzekering niet is betaald). • De informatiemedewerker sociaal domein heeft, naast Steenwijk, in 8 kernen spreekuur. Zij helpt inwoners met een laag inkomen met het aanvragen van regelingen of toeslagen.

Daarnaast neemt zij de Voorzieningenwijzer af en heeft zij een belangrijke functie in het signaleren van schuldenproblematiek en het doorverwijzen naar het Geldloket. Het Geldloket heeft haar zittingslocatie uitgebreid naar Vollenhove. Vanuit het Geldloket worden er samen met de informatiemedewerker presentaties gegeven bij grote werkgev ers. 13 Ook zijn zij aanwezig op beurzen, zoals onlangs op de baby - en peutermarkt. Doel Alle jeugdigen kunnen veilig thuis opgroeien (0 uithuisplaatsingen als moreel doel) Beoogd resultaat Het aantal uithuisplaatsingen terugbrengen van 1,6% naar het landelijk gemiddelde van 1,1% (periode 2022 -2026). Minder jeugdigen maken gebruik van specialistische GGZ-Jeugdzorg. Acties 2024 (prognose) • Met (lokale) ketenpartners ontwikkelen we initiatieven waarbij een klimaat wordt gecreëerd waarin ouders om hulp durven te vragen als sprake is van huiselijk geweld (Beweging van Nul):  • We breiden bestaande aanpakken uit, zoals Jeugdconsulenten bij huisartsenpraktijken, Jeugdconsulenten en Schoolmaatschappelijk werk op school: ◼ • We vergroten de rol van de gemeentelijke toegang op het gebied van huiselijk geweld en kindermishandeling. Deze rol hebben we al voor inwoners tot 18 jaar en gaan we vanaf 2024 op een vergelijkbare wijze ook inzetten voor volwassenen. Dit doen we o.a.

door het scholen van 3 extra aandacht sfunctionarissen en het actualiseren van het werkproces:  Toelichting • “De beweging van Nul bange ouders in de gemeente Steenwijkerland” is een sociale beweging. Inspanningen van verschillende (groepen) mensen en organisaties leiden samen tot sociale verandering gericht op transformatie. Door het streven naar dezelfde verandering ontstaat solidariteit, verspreiding en zichtbaarheid. Deze be weging is eind 2022 gestart en laten we verder groeien in 2024. Dit doen we door onder andere maandelijkse bijeenkomsten met de kerngroep, uitbreiding van de kerngroep met relevante ketenpartners, diverse activiteiten voor meer bekendheid, en casuïstiek met ketenpartners. • De bestaande aanpakken worden gecontinueerd en waar mogelijk versterkt. Op dit moment werken jeugdconsulenten bij 1 van de 4 grote(re) huisartsenpraktijken in de gemeente Steenwijkerland. De jeugdconsulent spreekt daar jeugdigen en ouders, die zich bij de praktijk melden met een niet medisch vraagstuk (bijv. rouwverwerking, opvoedingsvraagstukken). In ruim 2/3 van de gevallen kan volstaan worden met een aantal gesprekken door de jeugdconsulent. In het verleden werd in vrijwel alle gevallen door de huisarts doorverwezen naar de GGZ (geïndiceerde jeugdzorg).

Tevens zorgt de inzet van de POH-er Jeugd GGZ, welke werkzaam is bij zeven huisartsenpraktijken, voor een verminderde toestroom naar de GGZ (geïndiceerde jeugdzorg). In 2023 is gestart met de pilot op drie basisscholen in Steenwijk waarbij wordt ingezet op een goede samenwerking tussen onderwijs, schoolmaatschappelijk werk, jeugdverpleegkundige van de GGD en de jeugdconsulent. We verkleinen de afstand tussen het primai r onderwijs, als vindplaats van zorglee rlingen, en de (preventieve) zorg, zodat passende formele en informele zorg snel ingezet kan worden en minder zware zorg nodig is. De pilot is eind 2023 geëvalueerd en wordt in 2024 met een jaar gecontinueerd om de samenwerking 14 verder vorm te geven en meer zicht te krijgen op de resultaten: wat brengt het kind en het gezin en wat is nodig qua organisatie? • Vanaf 1 februari 2024 is de casusregie bij alle veiligheid casuïstiek van Steenwijkerlandse gezinnen/ huishoudens belegd bij de lokale gemeentelijke toegang (USD). De kennis en deskundigheid van het lokale team is op orde. Het proces casusregie op veiligheids - meldingen is voor zowel Jeugd als Wmo beschreven. Er is sprake van rolduidelijkheid en daarmee ook de heldere en eenvoudige lijnen. Doel Voorkomen van overbelasting van mantelzorgers Beoogd resultaat Vermindering van het aandeel mantelzorgers dat zich zwaar belast voelt (2020: 12%).

Acties 2024 (prognose) • Eind 2023 is gestart met een onderzoek naar de onder - steuningsbehoefte onder mantelzorgers. We stellen in 2024 een actieplan op dat opvolging geeft aan de resultaten van dit onderzoek:  • Starten uitvoering actieplan ondersteuning mantelzorgers:  Toelichting • Het onderzoek naar de ondersteuningsbehoefte van mantelzorgers wordt verwacht in Q2. Naar aanleiding van de aanbevelingen stellen we een actieplan op. • In de uitvoering van het actieplan wordt verbinding gezocht met de kansen die het Integraal Zorgakkoord en GALA biedt. Doel Mensen met een psychische kwetsbaarheid kunnen zelfstandig wonen Beoogd resultaat Via de opbouw van de beschermd-thuis formules verminderen van het gebruik van beschermd-wonen plekken met 30% (periode 2022 – 2026). Acties 2024 (prognose) • Overheveling van de toegang tot beschermd wonen van regionale naar lokale toegang (o.a.

overname GGD -personeel) en dooront - wikkeling lokale toegang:  • Monitoren en opstellen evaluatie van de pilot beschermd thuis met zorgaanbieders (24-uurs beschikbaarheid van begeleiding thuis):  • We maken concrete afspraken met woningcorporaties over de huisvesting van mensen met een intensieve begeleidingsvraag (of uitstromen uit een instelling): ◼ Toelichting • In de periode van 1 oktober 2023 tot 1 april 2024 kijkt de GGD (het eerdere toegangsorgaan) nog mee met de gemeentelijke toegang en geeft de formele beschikkingen nog af. Vanaf april 2024 komen ook de bestaande dossiers van de GGD over naar de gemeente en doorlopen we als gemeente het hele proces zelf, inclusief de te voeren administratie en evt. bezwaren. • Door regelmatig met de ketenpartners te evalueren en casuïstiek te bespreken houden we er goed zicht op hoe de pilot verloopt . Met deze pilot leveren we een belangrijke bijdrage aan onze ambitie om weer zelfstandig wonen voor mensen met een psychische kwetsbaarheid, langer mogelijk te maken. Hier zijn zowel de zorgaanbieders als de gemeente aanwezig om successen te delen en knelpunten te bespreken.

15 • Met de twee grootste woningcorporaties zijn in 2023 intentie - afspraken gemaakt voor het direct toewijzen van woningen aan inwoners die meedoen aan de pilot beschermd thuis, die geen passende huisvesting hebben en wanneer via de reguliere weg geen uitzicht is op een woning. Deze afspraken worden in 2024 verder uitgewerkt in concrete werkafspraken (ook in het bestuurs - programma Wonen). Doel Vitaal ouder worden Beoogd resultaat Toename van het percentage ouderen dat een goede gezondheid ervaart (2022: 72%) Acties 2024 (prognose) • Uitvoering van het plan van aanpak (procesplan) om te komen tot een Actieprogramma Vitaal Ouder worden (amendement inz. ‘Vitaal ouder worden’ aangenomen op 1 november 2022):  • Uitvoering van de plannen uit het Sport- en Beweegakkoord:  • Start met de uitvoering Ketenaanpak Valpreventie (GALA/IZA): ◼ Toelichting In maart bent u geïnformeerd over de tijdelijk krappe bezetting van het team Samenleving. Hierbij hebben we u ook gemeld dat: • De eerste stappen om tot een actieprogramma te komen in het najaar van 2023 zijn gezet. De volgende stappen zullen we zetten als het team Samenleving formatief weer op sterkte is. • Ook voor de ketenaanpakken wordt geworven. Dit betekent dat de inrichting van de ketenaanpakken vertraging oploopt.

Het ‘staand beleid’ rondom ouderen wordt in 2024 gewoon uitgevoerd (diverse onderdelen uit het sport - en beweeg akkoord en de welzijnsactiviteiten voor ouderen). Doel Een gezond leven makkelijker maken voor alle inwoners van de gemeente Steenwijkerland Beoogd resultaat Inwoners ervaren een betere mentale gezondheid, gebruiken minder middelen en bewegen meer. Acties 2024 (prognose) • Opstellen en uitvoeren van het lokale uitvoeringsplan gezondheid: ◼ • Inrichten en/of versterken van vijf ketenaanpakken met lokale en regionale afspraken ◼ Toelichting • In drie bijeenkomsten met organisaties en inwoners is een mooie start gemaakt om te komen tot een praktisch uitvoeringsplan . De vaststelling en verdere uitvoering hiervan heeft wegens personele wisseling vertraging opgelopen. • Voor inrichting/versterking van de vijf ketenaanpakken wordt geworven. Kansrijke start en de gezonde leefstijlinterventie (GLI) zijn al wel ingericht. De aanpak “kinderen op gezond gewicht” is vanuit de zorgverzekeraar vertraagd. Met Valpreventie en Welzijn op Recept is begonnen in 2024; • In 2024 wordt extra aandacht gegeven aan een Sociaal Veilig Sportklimaat. Na een geslaagde introductie van het thema tijdens de sportverkiezingen zijn ruim 20 verenigingen aangesloten.

16 Opvang ontheemden uit Oekraïne Op dit moment vangen we binnen onze gemeente 500 Oekraïense ontheemden op in de gemeentelijke opvanglocaties. Daarnaast bieden inwoners van onze gemeente aan ongeveer 100 personen een opvangplek. De druk vanuit de regio en het land blijft groot om op zoek te gaan naar aanvullende opvangplaatsen omdat de instroom van Oekraïense ontheemden in Nederland onverminderd door blijft gaan. De verwachting is dan ook dat de inspanningsverplichting die we als gemeente op dit moment hebben (480 opvangplekken) zal stijgen. Projecten/ investeringen Programmabegroting 2024-2027 Stand van zaken Bestedingsplan zoals opgenomen in de Programmabegroting 2024 -2027: Stand van zaken projecten/investeringen Programmabegroting 2024 -2027 Omschrijving project/investering Wordt de planning gehaald? Wordt project / investering uitgevoerd volgens het laatst vastgestelde projectplan? Worden middelen ingezet overeenkomstig het laatst vastgestelde projectplan? Is de investering / het project gereed? Bestedingsplan: 1. Iedereen financieel redzaam (voorheen als rondkomen niet meer lukt)  Ja Ja Nee 2. Regenboogbeleid ‘onbeperkt jezelf zijn’  Ja Ja Nee Financiële mutaties Zie bijlage 6.1. Kansen en uitdagingen Kansen:  De waarde van het sociaal domein wordt door de landelijke overheid steeds meer erkend , net als de belangrijke rol die de gemeente daarin speelt.

Steeds meer wordt erkend dat de gezondheid, het welzijn en de bestaanszekerheid van inwoners niet alleen in zichzelf waardevol zijn, maar ook een cruciale rol spelen in de houdbaarheid van allerle i publieke voorzieningen. De afgelopen jaren heeft het rijk daarom veel nieuwe taken of verplichtingen bij de gemeente neergelegd. Zonder compleet te willen zijn, wijzen we op de volgende kansen die zich in 2024 zullen voordoen: - De uitvoering van het IZA regioplan Samen Gezond IJssel-Vecht, waarin afspraken staan om de zorg uit het sociaal en medische domein beter op elkaar af te stemmen. Ook biedt het regioplan de kans om het lokale gezondheidsbeleid verder te versterken - De decentralisatie van de toegang tot Beschermd wonen en de beweging naar Beschermd Thuis, waardoor we voor de inwoner meer passende ondersteuning kunnen bieden in de lokale samenleving. 17 - De Hervormingsagenda Jeugd bevat maatregelen die als doel hebben om het stelsel kwalitatief te verbeteren en financieel houdbaar te maken. De verbinding met aanpalende domeinen zoals onderwijs en GGZ maakt dat de jeugdzorg vanuit de context van het gezin kan worden ingezet.

- De invoering van Wams Wet aanpak meervoudige problematiek sociaal domein (Wams, invoering beoogd per 1-7-2024) maakt het makkelijker voor gemeenten om onderzoek te doen naar meervoudige problematiek bij mensen, en te bepalen wat nodig is om deze problemen op te lossen. - Er ligt een verbeterplan om de kwaliteit van schuldhulpverlening per gemeente te waarborgen. Dit plan bestaat uit de basisdienstverlening en heeft als doel het aantal schuldregelingen jaarlijks te verdubbelen. - De uitvoering van het Programma Participatiewet in Balans (vanaf 2024) maakt het makkelijker voor mensen om vanuit een uitkering te gaan participeren (dagbesteding, beschut werk, banenafspraak, regulier werk). De verwachting is dat de afname van belemmeri ngen de uitstroom zal bevorderen. - De toenemende aandacht voor de sociale basis is erop gericht om de gemeenschap te kunnen versterken om meer voor elkaar te kunnen betekenen. Dit is onder meer nodig omdat de toegankelijkheid van de zorg en ondersteuning onder druk staat en dus een groter d eel van de zorg in het informele circuit geleverd moet worden. - De herinvoering van de eigen bijdrage voor Wmo-voorzieningen gaat helpen om het gebruik van Wmo-voorzieningen te verlagen en daarbij de financiële houdbaarheid te verbeteren. Het is nog niet inzichtelijk wat de hoogte van het positieve, financiële effect z al zijn.

 De komst van Oekraïners en andere nieuwkomers betekent nieuw arbeidspotentieel , dat in de huidige krappe arbeidsmarkt zeer welkom is. Uitdagingen:  Ten gevolge van de krappe arbeidsmarkt lopen we op een aantal beleidsdossiers vertraging op (zie de raadsinformatienota van maart). Het inhalen van de achterstand zal het nodige van de organisatie vergen, te meer daar het inhalen van de achterstand gelijktijdig zal moeten plaatsvinden met de v oorbereiding op nieuwe taken die bij de gemeente zullen worden belegd (zie ook bij kansen). Het zal het gehele jaar 2024 een uitdaging zijn om de nieuwe taken tijdig en op een goede manier te implementeren.  Door diverse ontwikkelingen nemen de uitgaven in het sociaal domein toe: - Door de vergrijzing zullen de uitgaven aan Wmo-voorzieningen toenemen. - Door de hoge inflatie, de stijgende lonen t.g.v. personele krapte en de verplichting om te werken met reële kostprijzen, nemen de kosten per voorziening toe. Zo wordt bij de nieuwe aanbesteding Huishoudelijke Hulp (met ingang van 1 januari 2025) een tarief stijging van tussen de 10% - 20% verwacht. En zien we bij de Voor - en vroegschoolse Educatie een tariefstijging van 20% per doelgroep peuter (ten opzichte van 2022) - Door landelijke afspraken over het verlagen van de caseload bij Jeugdbescherming en Jeugdreclassering, stijgen de tarieven voor diverse vormen van jeugdhulp.

Ook door de landelijke transformatie van residentiële verblijfsplekken naar kleinschalig wonen sti jgen de tarieven. - Door een tekort aan woningen stagneert de uitstroom vanuit residentiële voorzieningen (Beschermd Wonen, Jeugdzorg). Zij maken gebruik van relatief dure zorg, die ze feitelijk niet meer nodig hebben en voor de wachtende cliënten zetten we intensieve ambulan te zorg in. 18 Bovendien zorgen de wachtende inwoners soms voor overlast, wat extra maatschappelijke kosten en onrust met zich meebrengt. - De invoering van de Hervormingsagenda Jeugd moet weliswaar leiden tot structureel lagere uitgaven, maar de transformatie van residentiële voorzieningen (Jeugdzorg Plus naar Kleinschalig Wonen) brengt hogere kosten met zich mee. - De intensivering van de aanpak rondom vroegsignalering, schuldenproblematiek en armoedebestrijding (deels ingegeven door landelijke ontwikkelingen, deels door eigen ambities), zal een behoorlijke impact hebben op de personele bezetting van schuldhulpverlening en het uitvoeringsbudget. - Door de betere samenwerking tussen het medische - en het sociale domein, kan de druk op sociale ondersteuning toenemen. Het medisch domein weet het sociaal domein immers beter te vinden voor klachten van niet-medische aard. Dat is goed voor de inwoner, maar zal leiden tot hogere uitgaven binnen het sociaal domein.

 Door de autonome stijging van diverse onderdelen in het sociaal domein (zie vorige punt), dreigen andere voorzieningen onder druk te komen staan. Zo leidt de stijging van de kosten voor VVE tot een daling van de beschikbare middelen voor Samen voor Ryan.  Vanaf 1 juli 2024 is het de bedoeling dat Oekraïense leerlingen (basis- en voortgezet onderwijs) die in Steenwijkerland onderwijs ontvangen, integreren binnen het reguliere onderwijs(systeem). In het basisonderwijs zijn daarin het afgelopen schooljaar al de nodige stappen gezet, maar voor het vervolgonderwijs ligt hier nog een uitdaging.  De ingeschatte kosten van kinderopvang met een Sociaal Medische Indicatie (SMI) lijken in 2024 fors hoger uit te vallen. Vanuit de inhoud bekeken is dit niet per se een negatieve ontwikkeling. Er worden momenteel maatregelen genomen om de oorzaak van de hogere uitgaven inzichtelijk te krijgen. 19 2.4. Bestuursprogramma ‘Vitaal Platteland’ Rapportage op de acties uit de begroting Doel Balans tussen economie, ecologie en leefbaarheid in het landelijk gebied Beoogd resultaat Het buitengebied van Steenwijkerland neerzetten als dé proeftuin van Nederland. We willen een voorbeeld zijn voor andere gebieden in Nederland die met vergelijkbare opgaven te maken hebben. Acties 2024 (prognose) • Aanjagen, ondersteunen en begeleiden van 5 tot 10 initiatieven die bijdragen aan de drie sporen-aanpak.

Een voorbeeld is commerciële rietteelt buiten Natura 2000:  • Opstellen intentieovereenkomst met gebiedspartners:  • Beleidskader opstellen voor ruimtelijke initiatieven in het landelijk gebied, waaronder voor vrijkomende agrarische bebouwing:  Toelichting • Nadere regels zijn opgesteld voor de subsidieverlening aan initiatieven Vitaal Platteland. Voor 2024 en 2025 is jaarlijks € 100.000 beschikbaar. In 2024 worden 10 initiatieven financieel ondersteund. • Er wordt op provinciaal en gemeentelijk niveau gewerkt aan een bestuurlijke samenwerkingsovereenkomst PPLG2. Dit krijgt in 2024 een afronding. • Het beleid voor Vrijkomende Agrarische Bebouwing (VAB) is in voorbereiding. Er is een Ruimtelijke Verkenning opgesteld, als bouwsteen voor de Omgevingsvisie. Doel Vergroten van de leefbaarheid in Ossenzijl Beoogd resultaat Realisatie van een nieuw bezoekerscentrum in 2025 (door Staatsbosbeheer) inclusief de koppeling met de ecologische verbindingszone, randweg, woningbouw en mogelijke overige ontwikkelingen in Ossenzijl. Acties 2024 (prognose) • Afronden tracéverkenning:  • Opstellen lobbyplan voor medefinanciering van de randweg Ossenzijl:  Toelichting • In samenwerking met Plaatselijk Belang is een voorkeurstracé bepaald. • In april 2024 is een lobbyplan vastgesteld. Doel Vergroten van de leefbaarheid in Blokzijl Beoogd resultaat Aanleg van een randweg.

Acties 2024 (prognose) • Mogelijkheden onderzoeken voor medefinanciering van de randweg Blokzijl:  Toelichting • Het afstemmen van het tracé (intern en provincie) en het vaststellen en uitwerken van het projectplan zal medio 2024 plaatsvinden. • Op bestuurlijk niveau is besluitvorming nodig om de (financiële) mogelijkheden uit te werken. • Daarvoor is een projectplan wenselijk die gerelateerd is aan de op korte termijn geactualiseerde Stadsvisie Blokzijl. 2 PPLG staat voor Provinciaal Programma Landelijk Gebied. 20 Doel Toerisme als economische drager van het gebied Beoogd resultaat Verhoging van het aandeel van toerisme in de werkgelegenheid (nu 12,5%, streven is dit percentage terug te krijgen op circa 14). Acties 2024 (prognose) • Besluitvorming gemeenteraad over Visie op de gemeentelijke havens vanuit toeristisch perspectief:  • Uitvoering geven toeristische activiteiten economische agenda:  Toelichting • Met een informatienota wordt de raad geïnformeerd over de visie op de gemeentelijke havens vanuit toeristisch perspectief. • Na vaststelling van de economische agenda wordt uitvoering gegeven aan de toeristische paragraaf. • De verhouding van de werkgelegenheid vanuit Recreatie & Toerisme tot de totale werkgelegenheid in Steenwijkerland wordt ontleend aan de informatie van www.lisa.nl. Rond april worden de cijfers van 2023 daar bekend gemaakt.

• Om uitvoering te geven aan het toeristisch beleid werken we nauw samen met de Stichting NP Weerribben -Wieden. Zij zetten o.a. in op het vergroten van de naamsbekendheid van het gebied en het vergroten van het aandeel kwaliteitsbezoekers. Doel Vereenvoudiging regels voor ruimtelijke projecten Beoogd resultaat Medewerkers werken conform de nieuwe Omgevingswet. Acties 2024 (prognose) • De werkprocessen voor de Omgevingswet worden in 2024 toegepast en waar nodig geëvalueerd en aangepast:  • Het proces voor het opstellen van de omgevingsvisie is gestart. Doel is 2024 in procedure te gaan:  • Starten opstelling omgevingsplan:  Toelichting • De werkprocessen zijn in 2023 afgerond en er wordt gewerkt conform de Omgevingswet. • De raad is tijdens een raadsacademie meegenomen in het proces om te komen tot een Omgevingsvisie. In het tweede kwartaal wordt een uitgangspuntennotitie en een participatieplan voorgelegd ter vaststelling. Planning om in procedure te gaan met een ontwerp Omgevingsvisie is 2025. • Er is gestart met het opstellen van de basis van een omgevingsplan. Nadere uitwerking van regels, toelichting, werkingsgebieden en verbeelding vraagt om personele inzet en financiële mogelijkheden in de periode tot 1-1-2032.

Projecten/ investeringen Programmabegroting 2024-2027 Stand van zaken Bestedingsplan zoals opgenomen in de Programmabegroting 2024 -2027: Stand van zaken projecten/investeringen Programmabegroting 2024-2027 Omschrijving project/investering Wordt de planning gehaald? Wordt project/ investering uitgevoerd Worden middelen ingezet overeenkomstig Is de investering/ het project gereed? 21 volgens het laatst vastgestelde projectplan? het laatst vastgestelde projectplan? Bestedingsplan: 1. Projectleider en planoloog Vitaal Platteland ◼ Nee Ja Nee 2. Senior beleidsadviseur Vitaal Platteland  Ja Ja Nee Toelichting op de afwijking van de prognose: Wat is de aard en de omvang van de afwijking? Wanneer de gebiedsprocessen op stoom komen zal dit extra ambtelijke capaciteit vragen voor Ruimtelijke Ordening. Op dit moment kan dit nog worden opgevangen binnen de huidige capaciteit maar wanneer er meer gebiedsprocessen komen of de bestaande processen tot uitvoering worden gebracht zal extra capaciteit nodig zijn voor een projectleider/planoloog. Wat zijn de oorzaken? Doordat het beleid van rijk en de provincie nog onvoldoende duidelijk maken wat de gevolgen zijn voor individuele agrariërs zijn zij veelal nog afwachtend en leidt dit nog niet tot extra inzet op het gebied van Ruimtelijke Ordening.

Op het moment dat dit wel nodig is zullen we ov ergaan tot uitbreiding van de capaciteit om agrariërs vanuit Ruimtelijke Ordening te faciliteren bij de gebiedsprocessen. Wat zijn de gevolgen voor de realisatie van het bijbehorend doel? Geen gevolgen Wat zijn de gevolgen voor de beschikbare middelen (personeel, financiën en faciliteiten)? Geen gevolgen Welke maatregelen stellen we voor? Het budget voor de projectleider/planoloog beschikbaar te houden zodat we de ambtelijke capaciteit snel kunnen verhogen wanneer dit nodig is. Kansen en uitdagingen Kansen:  Innovatieve ondernemers, onderzoeks- en onderwijsinstellingen zijn meer en meer actief op de thema's van Vitaal Platteland. Dit is een kans voor onze ambitie 'proeftuin van Nederland'. We koppelen deze partijen zo veel mogelijk aan concrete initiatieven in Steenwijkerland. Zo ontstaat er een vliegwiel.  Vanuit overheid en samenleving is gezondheid een steeds belangrijker thema. Er wordt ingezet op bewegen, buiten zijn, recreëren, gezond eten. Het verbinden van dit thema aan onze ambitie van een vitaal en leefbaar platteland, biedt kansen. Nieuwe partners zien va ak nieuwe mogelijkheden, en brengen nieuwe financiële middelen en kennis mee.

 Vanuit Europa is er in toenemende mate aandacht en (financiële) ruimte voor de ontwikkeling van het landelijk gebied, welke kansen biedt voor de ontwikkeling van onze initiatieven ten behoeve van het landelijk gebied. Uitdagingen:  Voor het realiseren van de opgave, om het buitengebied van Steenwijkerland neer te zetten als de proeftuin van Nederland, is de insteek van het rijk van belang. Welke doelen streeft het rijk na en welke middelen horen daarbij? Na de landelijke verkiezing in 2023 is deze inzet onzeker. De uitdaging is om ondertussen de energie in het gebied te houden, om aan een 22 gezamenlijk perspectief te werken. We blijven ondernemers zo veel mogelijk faciliteren en begeleiden. 23 2.5. Bestuursprogramma ‘Duurzaam’ Rapportage op de acties uit de begroting Doel Steenwijkerland is klimaatneutraal in 2050 Beoogd resultaat 55% CO2-reductie in 2030 (ten opzichte van 1990). Acties 2024 (prognose) • Oplevering klimaat - en duurzaamheidsplan en uitvoering hierin opgenomen acties:  • Aanjagen duurzaamheidsprojecten in kernen, onder meer via de opstelling van dorps - en stadsvisies.

Specifiek kunnen hier voor 2024 Blokzijl en Vollenhove worden benoemd:  • Tenminste 3 projecten subsidiëren met nieuwe regeling voor grootschalige opwek met zonnepanelen op daken: ◼ • We bepalen de huidige stand van energie -opwek, -gebruik én - besparing en hoe we dit blijven monitoren:  • We stellen concrete doelstellingen op die onderliggend zijn aan het klimaatplan voor biodiversiteit, energie, circulariteit, klimaatadaptatie en mobiliteit:  Toelichting • De Klimaat- en Duurzaamheidsambities worden in de raad van mei voorgelegd aan de raad. • De Stadsvisie Vollenhove is in concept gereed. In 2024 wordt de visie aan college/gemeenteraad aangeboden en gekeken hoe op onderdelen een vervolg kan worden gegeven. Energie is als een overkoepelend thema hierin opgenomen. In Blokzijl is Energie ook als opgave meegenomen in de Stadsvisie. Deze wordt eveneens in 2024 afgerond. • De subsidieregeling zon op dak heeft enige vertraging vanwege de inzet die nodig was voor wind op land en benodigde voorkeursrecht. Planning is dat de subsidieregeling voor het zomerreces wordt vastgesteld door het college. Het doel van het subsidiëren van 3 project blijft daarmee haalbaar. • We kijken hoe we de resultaten van ons beleid het beste kunnen monitoren. • Duurzaamheid wordt steeds meer onderdeel van onze normale bedrijfsprocessen.

Doel Steenwijkerland aardgasvrij in 2050 Beoogd resultaat Elk jaar is er een afname van 3% van het aardgasverbruik. Acties 2024 (prognose) • Opzetten van zowel een isolatieprogramma voor huishoudens als voor maatschappelijke organisaties:  • Samen met maatschappelijke partners activeren van kernen en wijken om te komen tot aardgasvrije kernen en wijken:  • Uitvoeren technisch onderzoek naar toekomstige warmtevraag en warmteoplossingen in tenminste 3 wijken of kernen:  Toelichting • In 2024 starten we een gemeentebrede campagne om onze inwoners te informeren over het aardgasvrij maken van Steenwijkerland. Daarbij bieden we concreet handelingsperspectief per woningtype om inwoners inzicht te geven in te nemen stappen van kleine maatregelen, naar isolatie en aardgasvrij(ready). 24 • Met onze maatschappelijke partners werken we verder aan het aanbod voor ondersteuning van de inwoners en acties in buurten en wijken. • In de uitvoering van de warmtevisie werken we nauw samen met de woningcorporaties en de netbeheerders en stemmen wederzijdse programmeringen op elkaar af. Daarbij toetsen we ook de beoogde warmteoplossingen aan de technische randvoorwaarden, zoals benodigde netverzwaringen in een wijk of buurt. Doel De gemeente is een inspirerend voorbeeld in duurzaamheid Beoogd resultaat Verlagen van de eigen CO2-voetafdruk.

Acties 2024 (prognose) • In 2024 is onze CO2 -voetafdruk inzichtelijk en starten we met de monitoring hiervan. Deze communiceren we intern en extern:  • Uitvoeren maatregelenlijst CO2-prestatieladder 2024:  • In 2024 realiseren van een zonne-carport:  Toelichting • De CO2-voetafdruk is inzichtelijk gemaakt over het jaar 2022. Deze uitkomsten zijn via een informatienota gedeeld aan de raad. • Er zijn diverse maatregelen geformuleerd die nu intern verder met de verschillende teams worden onderzocht. Deze maatregelen krijgen een plek in het primair proces zodat de gehele organisatie eigenaar wordt van Duurzaamheid. • Er wordt één zonne -carport gerealiseerd op de parkeerplaats bij sportcomplex de Waterwyck. De verwachte start van de bouw is Q3 2024, als de vergunningsprocedure snel verloopt. Doel Vermindering van de kwetsbaarheid voor klimaatverandering en versterken biodiversiteit Beoogd resultaat Versterking klimaatbestendigheid en geen verdere afname biodiversiteit. Acties 2024 (prognose) • Afronden Visie op Groen en biodiversiteit:  • Opstellen Soortmanagementplan (SMP): ◼ • Uitvoering Lokale Uitvoeringsagenda klimaatadaptatie 2023 -2027:  Toelichting • De V isie Groen en Biodiversiteit wordt in 2024 afgerond in samenwerking met een landschapsarchitectenbureau met ruime ervaring in het opstellen van visies op groen, landschap en biodiversiteit.

• De Europese aanbesteding voor het opstellen van het SMP is opgestart. Gezien de grote vraag vanuit heel Nederland is het nog onzeker of we in 2024 ook daadwerkelijk kunnen starten met de realisatie van het SMP. Het is wel opgenomen als uitgangspunt in de uitvraag. • De uitvoering Lokale Adaptatie Strategie ligt op koers. In 2024 worden uitvoeringsmaatregelen uit de agenda gerealiseerd waaronder educatie klimaatadaptatie, tuinsubsidie, bewustwordingscampagne, tegelwippen, klimaatbestendige en natuur inclusieve nieuwbo uw, verdieping risico’s kwetsbare gebieden. 25 Doel Koploper zijn in de minste hoeveelheid restafval per inwoner Beoogd resultaat In 2025 is de hoeveelheid restafval minder dan 60 kg per inwoner per jaar (2021: 69 kg). Daarnaast is het afvalscheidingspercentage hoger dan 90%. Acties 2024 (prognose) • Onderzoeken groente/fruitcontainers bij hoogbouwlocaties:  • Helder maken hoe we circulariteit bij evenementen en sportclubs gaan stimuleren:  • Besluiten over gemeentebrede invoering blauwe minicontainer:  Toelichting • Verdere reductie van de hoeveelheid restafval en een hoger scheidingspercentage wordt lastig. We zitten al bij de landelijke kopgroep. Conform landelijk beleid focussen we meer op de kwaliteit van de grondstoffen. • Afvalhoeveelheden bij evenementen is in kaart gebracht. Dit vormt basis voor overleg met de organisatoren.

• Planning is raadsbesluit over verdere invoering blauwe minicontainer in juni 2024 Doel Versterking van de schone mobiliteit Beoogd resultaat Meer inwoners en toeristen verplaatsen zich CO2-neutraal. Acties 2024 (prognose) • Opwaardering fietsroutes Steenwijk –Giethoorn, Jonenweg en Kalenbergerpad:  • Opwaardering Oldemarktseweg in Thij (schoolfietsroute):  • Uitwerken/vaststellen stimuleringsregeling deelauto concept:  Toelichting • Opwaardering fietsroute Steenwijk -Giethoorn wordt in 2024 voorbereid Steenwijk -Giethoorn. Jonenweg is aanbesteed en de voorbereiding van het Kalenbergerpad is in afrondende fase . De uitvoering hiervan start dit najaar. • Voorbereiding voor opwaardering Oldemarktseweg start begin april. Provincie Overijssel heeft hiervoor een bijdrage toegezegd. • Er zijn begin maart 6 deelauto’s in Steenwijkerland in gebruik genomen. De gemeente neemt hierin een deel van de opstartkosten en uitprobeeraanbod voor haar rekening. Het gebruik wordt gemonitord, en afhankelijk van het succes wordt er lokaal bijgestuurd.

Projecten/ investeringen Programmabegroting 2024-2027 Stand van zaken Bestedingsplan zoals opgenomen in de Programmabegroting 2024 -2027: 26 Stand van zaken projecten/investeringen Programmabegroting 2024-2027 Omschrijving project/investering Wordt de planning gehaald? Wordt project/ investering uitgevoerd volgens het laatst vastgestelde projectplan? Worden middelen ingezet overeenkomstig het laatst vastgestelde projectplan? Is de investering/ het project gereed? Bestedingsplan: 1. Stichting Duurzaam Steenwijkerland  Ja Ja Nee 2. Zon op dak energiecoöperaties  Ja Ja Nee 3. Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen  Ja Ja Nee 4. Natuurvriendelijk (Na)Isoleren met Soortmanagement  Ja Ja Nee 5. Vrijval uitbreiding formatie team duurzaamheid  Ja Ja Nee 6. Zonne-carport (De Waterwyck)  Ja Ja Nee Kansen en uitdagingen Kansen:  Het document met onze Klimaat- en Duurzaamheidsambities gaat een duurzaam perspectief bieden voor de komende jaren.  Verschillende subsidies van het rijk bieden mogelijkheden om het verduurzamen van de woningvoorraad te versnellen.  Voor het onderzoek naar waterstof wordt samenwerking gezocht met lokale initiatieven. Uitdagingen:  Voldoen aan het RES-bod, inclusief de verhouding wind/zon.  Verduurzaming leidt in veel gevallen tot hogere kosten. Vanwege het financieel perspectief zorgt dit voor moeilijke keuzes. 27 2.6.

Bestuursprogramma ‘Leefbare steden en kernen’ Rapportage op de acties uit de begroting Doel Opwaardering openbare ruimte Beoogd resultaat Het verhogen van de kwaliteit van de openbare ruimte en het vergroten van de tevredenheid van inwoners over de openbare ruimte (bijvoorbeeld openbaar groen, wandelpaden, wegen, fietspaden en parkeerplaatsen). Acties 2024 (prognose) • Ophalen en uitvoeren van wensen van inwoners/plaatselijk belangenverenigingen voor opwaarderingsprojecten in de openbare ruimte 2024 en 2025, waarbij we samen met inwoners ook kijken naar slimme verbindingen met de planning van beheer en onderhoud:  • Opstellen beheer- en onderhoudsplannen 2024 en 2025:  • Uitwerking van de uitkomsten van de inventarisatie van de behoefte aan en de mogelijkheden voor meer openbare watertappunten:  Toelichting • De wensen voor opwaardering van openbare ruimte zijn in Q 1 geïnventariseerd. In Q 2 start de voorbereiding en uitvoering. Daarbij zoeken we aansluiting bij de beheer - en onderhoudsplannen voor 2024. Eind 2024 starten we met inventariseren voor opwaarderingwensen voor 2025. • De beheer- en onderhoudsplannen voor 2024 zijn klaar. Er wordt gewerkt aan die voor 2025. Er wordt gekeken naar koppelkansen met de opwaarderingswensen.

• De inventarisatie van de behoefte aan en mogelijkheden voor meer openbare watertappunten hebben geleid tot 2 extra punten die in 2024 worden gerealiseerd. Met realisatie van nog eens 5 in 2025 wordt uitvoering gegeven aan de motie. De binnen het inwonerspanel uitgezette vragenlijst over (de voorzieningen in) de openbare ruimte laat zien dat de tevredenheid over de openbare ruimte is toegenomen en de ontevredenheid is afgenomen. Doel Kansen benutten die de regionale verstedelijkingsstrategie biedt Beoogd resultaat Uitwerking van de regionale verstedelijkingsstrategie op het gebied van woningbouw (ambitie van 1.000 - 1.500 woningen), klimaat, mobiliteit en economie, met bijzondere aandacht voor de integrale ontwikkeling van de Spoorzone Steenwijk. Acties 2024 (prognose) • Opstellen en besluitvorming ambitiedocument Spoorzone Steenwijk:  • Integreren van ambitiedocument Spoorzone Steenwijk in op te stellen omgevingsvisie:  • Opstellen visie Steenwijk waarin in ieder geval aandacht is voor de thema’s woningbouw, bedrijventerreinen, mobiliteit en klimaat:  Toelichting • Het ambitiedocument Spoorzone Steenwijk is nog niet gereed. Uit de bijeenkomsten met bewoners, eigenaren/ondernemers en met belangrijke stakeholders als NS, ProRail, Defensie, 28 Rijksvastgoeddienst, provincie Overijssel zijn waardevolle inzichten opgehaald.

Deze inzichten leiden tot een ontwikkelstrategie (voor wonen, werken en mobiliteit) voor dit gebied, die nog voor de zomer gereed is. Deze ambitie en ontwikkelstrategie wordt o nderdeel van het NOVEX programma Karakteristieke Stationsomgevingen. Samen met gemeenten met soortgelijke opgaven in de Regio Zwolle (Hardenberg, Meppel, Kampen, Hoogeveen en Raalte) wordt een propositie opgesteld voor de noodzakelijke cofinanciering voor de uitvoering van de toekomstige investeringen. • Zowel het proces voor het opstellen van het ambitiedocument als de omgevingsvisie loopt. Tot een integratie is het nog niet gekomen. Streven is dat het ambitiedocument bouwsteen wordt van de omgevingsvisie. • Bij de visie Steenwijk is prioriteit gegeven aan de verkenning van de toekomstige wonin gbouwlocaties. Deze verkenning loopt momenteel en zal ter besluitvorming aan de raad worden voorgelegd. Doel Verbeteren van de bereikbaarheid Beoogd resultaat Verhogen van het fietsgebruik en wandelmogelijkheden. Acties 2024 (prognose) • De Oldemarktseweg in Thij wordt heringericht. De inrichting van de weg wordt aangepast naar 30 km/u om de veiligheid voor de fietsers te vergroten: ◼ • Het voetpad Bentepad -Laan van Toutenburgh (Vollenhove) wordt omgebouwd naar fietspad:  • Uitvoering van het fietsplan na vaststelling in de gemeenteraad:  Toelichting • De voorbereiding is gestart.